Przedmiotem wynalazku jest wielopozycyjny, obrotowy przelacznik elektryczny z napedem mechanicznym.Znany jest, z katalogu firmy „Unitra" pod tytulem „Elementy i Podzespoly Elektromechaniczne do urzadzen Elektronicznych", wydanego przez Wydawnictwo Przemys¬ lu Maszynowego WEMA w Warszawie w 1976 r. —strony od 129 do 132, wielopozycyjny przelacznik obrotowy przelaczany recznie, który ma zestyki nieruchome umiesz¬ czone na plytce izolacyjnej, a ruchomy zestyk slizgowy ma osadzony na walku przelacznika.Polozenie ze styku ruchomego w stanie zwarcia jest ustalone za pomoca mechanizmu zapadkowego, który sklada sie z zebatki o liczbie zebów odpowiadajacych liczbie styków nieruchomych. Zebatka jest osadzona na walku przelacznika i naciskana kulka umieszczona w luce miedzyzebnej, przy czym kulka jest dociskana sprezyna.Obrót pokretla przelacznika powoduje przeskok kulki z jednej luki miedzyzebnej do drugiej, przez co zostaje ustalone polozenie zestyku ruchomego w stanie zwarcia.Rozwiazanie to, zapewniajac symetryczne ustawienie zes¬ tyku ruchomego z nieruchomym w stanie zwarcia, jest zadawalajace jedynie przy przelaczaniu recznym.W przypadku stosowania napedu mechanicznego do przelaczenia takiego przelacznika, jednostajny ruch obro¬ towy walka powoduje w trakcie przelaczania jednostajne przesuwanie sie styków wzgledem siebie i w efekcie — ich iskrzenie.Wedlug wynalazku wielopozycyjny, obrotowy przelacznik elektryczny z napedem mechanicznym, wyposazony w plytke izolacyjna z umocowanymi na niej zestykami 10 15 20 21 30 nieruchomymi, sprezysty slizgowy zestyk ruchomy oraz mechanizm ustalajacy polozenie zestyku ruchomego w stanie zwarcia, jest wyposazony w dwie zebatki — napedzajaca i ustalajaca, których liczba zebów odpowiada liczbie ze¬ styków nieruchomych przelacznika, a kazda zebatka wspól¬ pracuje z rolka dociskowa umieszczona w luce miedzyze¬ bnej. Kazda z rolek jest zamocowana na jednym koncu dzwigni dwuramiennej, do której drugiego konca jest za¬ mocowana sprezyna naciagowa o regulowanym napieciu poczatkowym, przy czym napiecie to, dla sprezyny wspól¬ pracujacej poprzez rolke z zebatka napedzajaca, jest wielo¬ krotnie wieksze od napiecia drugiej sprezyny.Natomiast naped przelacznika sklada sie z walka nape¬ dzajacego i walka napedzanego, na którym jest osadzona zebatka ustalajaca. Oba walki sa sprzegniete ze soba piasta zebatki napedzajacej, osadzonej na walku napedzajacym i napedzanym z zachowaniem luzu obrotowego, o wiel¬ kosci katowej odpowiadajacej dlugosci drogi przebywanej przez rolki z luki miedzyzebnej do wierzcholka zeba ze¬ batek.Osadzenie zebatki z tak dobranym luzem obrotowym na obu walkach, przy jednostajnym ruchu obrotowym napedu mechanicznego, daje kumulacje energii w napinanej sprezynie i w chwili przeskoku rolki z jednej luki miedzy¬ zebnej do drugiej — natychmiastowy przeskok slizgowego zestyku ruchomego z jednego zestyku nieruchomego na drugi. W efekcie ulega ograniczeniu iskrzenie zestyków podczas przelaczania, zwieksza sie niezawodnosc, a zara¬ zem przedluza sie okres eksploatacji przelacznika.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie 119 451119 451 3 wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przelacznik w rzucie aksonometrycznym w czesciowym przekroju podluznym, a fig. 2 — przelacznik w widoku z góry.Przelacznik ma zestyki nieruchome 1, umieszczone na plytce izolacyjnej 2 o ksztalcie pierscienia. Zestyki nieru¬ chome 1 wspólpracuja z zestykiem ruchomym 3, wykona¬ nym z plaskiego elementu sprezystego i osadzonym w sposób sztywny na walku napedzanym 4, który wspólpra¬ cuje z walkiem napedzajacym 5. Oba walki tworza naped przelacznika, przy czym moment obrotowy jest przeno¬ szony na walek napedzany 4 za posrednictwem piasty zebatki 6 oraz dwóch kolków sprzegajacych 7 i 8. Jeden kotair-sprzegajacy 7 jest umieszczony w otworze owalizo- wantym i^iasfo^ zbednej strony zebatki 6, natomiast drugi kotek sprzegajacy 8 jest umieszczony w otworze owalizo- watym 10 piasty zebatki f z jej drugiej strony. Jeden z tych kojfkqw. sprzegajacych"7 Jest umocowany sztywno w walku nafretta^cym. 5^a'^jji z kolków sprzegajacych 8 jest umocowany sztywno w walku napedzanym 4.Przelacznik ma dwa mechanizmy zapadkowe — me¬ chanizm ustalajacy polozenie zestyku ruchomego 3 w stanie zwarcia i mechanizm wspomagajacy przelaczanie zestyku ruchomego 3.Mechanizm ustalajacy sklada sie z zebatki ustalajacej 11, osadzonej na walku napedzanym 4 i wspólpracujacej z nia rolki dociskowej 12, którajest zamocowana na jednym koncu dzwigni dwuramiennej 13. Na drugim koncu dzwi¬ gnia ta ma zamocowana sprezyne naciagowa 14 o regulowa¬ nym napieciu poczatkowym. Polozenie zebatki ustalajacej 11 wzgledem zestyku ruchomego 3 jest ustalone wstepnie za pomoca wkretu dociskowego 15.Mechanizm wspomagajacy przelaczanie zestyków sklada sie z zebatki 6, wspólpracujacej z nia rolki dociskowej 16, która jest zamocowana na jednym koncu dzwigni dwura¬ miennej 17. Na drugim koncu dzwignia ta ma zamocowana sprezyne naciagowa 18 o regulowanym napieciu poczatko¬ wym. Naciagi poczatkowe sprezyn 14 i 18 sa tak dobrane, aby naciag sprezyny wspólpracujacej z zebatka ustalajaca 11 byl wielokrotnie mniejszy od naciagu drugiej sprezyny.Poczatkowy naciag sprezyn jest regulowany za pomoca sruby i nakretki 19. 4 W stanie zwarcia zestyku ruchomego 3 z jednym ze stykiem nieruchomym 1 rolki dociskowe 12 i 16 znajduja sie w lukach miedzyzebnych zebatek 11 i 6, a kolki sprzega¬ jace 7 i 8 znajduja sie w srodkach otworów owalizowanych 5 9 i 10.W chwili przelaczania zestyku ruchomego 3 moment obrotowy walka napedzajacego 5 powoduje przesuniecie kólka sprzegajacego 7 w skrajne polozenie w otworze owalizowanym 9, a nastepnie sprzegniecie zebatki 6 z wal- 10 kiem napedzajacym 4 i przemieszczenie rolki 16 po obwodzie zebatki 6. Równoczesnie zwieksza sie naciag sprezyny 18 i kolek sprzegajacy 8 przemieszcza sie w skrajne polozenie otworu owalizowanego 10. W chwili, gdy rolka 16 znajduje sie na wierzcholku zeba wystapi gwaltowny 15 przeskokjej do nastepnej luki miedzyzebnej, a to spowoduje natychmiastowe przelaczenie zestyku ruchomego przelaczni¬ ka.Zastrzezenie patentowe 20 Wielopozycyjny, obrotowy przelacznik elektryczny z napedem mechanicznym, wyposazony w plytke izolacyjna z umocowanymi na niej zestykami nieruchomymi, sprezysty slizgowy zestyk ruchomy oraz mechanizm ustalajacy polo¬ zenie zestyku ruchomego w stanie zwarcia, znamienny tym, 25 ze jest wyposazony w dwie zebatki — napedzajaca (6) i ustalajaca (11), których liczba zebów odpowiada liczbie zestyków nieruchomych (1) przelacznika, a kazda zebatka wspólpracuje z rolka dociskowa (12), (16) umieszczona w luce miedzyzebnej i zamocowana na jednym koncu 30 dzwigni dwuramiennej (13), (17), która ma na drugim koncu zamocowana sprezyne naciagowa (14), (18) o re¬ gulowanym napieciu poczatkowym, przy czym napiecie to dla sprezyny naciagowej (18) wspólpracujacej poprzez rolke (16) z zebatka napedzajaca (6) jest wielokrotnie 35 wieksze od napiecia drugiej sprezyny, natomiast naped przelacznika sklada sie z walka napedzanego (4), na którym jest osadzona zebatka ustalajaca (11) i walka napedzajacego (5), a oba walki sa sprzegniete ze soba piasta zebatki na¬ pedzajacej (6), osadzonej na walku napedzanym (4) i na- 40 pedzajacym (5) z zachowaniem luzu obrotowego o wielkosci katowej odpowiadajacej dlugosci drogi przebywanej przez rolke (12), (16) z luki miedzyzebnej do wierzcholka zeba zebatek.119 451 12 13 U PL