Uzywane dotychczas stemple drewnia¬ ne lub zelazne sa zwykle sztywne, t. j. nie posiadaja czesci ruchomej, kitóraby w ra¬ zie zmiany nacisku skal powodowala zmiane dlugosci stempla. Ujemna strona tych stempli jest to, ze w razie zwieksze¬ nia sie nacisku skal ich tworzywo otrzy¬ muje nadmierne natezenie, zmiana zas tego nacisku niczem sie nazewnatrz nie u- jawnia. Wobec tego- górnicy nie sa w moz¬ nosci przedsiewziecia koniecznych srodków ochronnych przed zawaleniem sie chodni¬ ka. Celem unikniecia tych wad wykonywa¬ no juz dotychczas szereg stempli, pozwa¬ lajacych na zmiane dlugosci, tak np. zna¬ ny jest stempel, skladajacy sie z rury, w której wstawiony jest slup, zaopatrzony w gwint zewnetrzny i przesuwalny w kie¬ runku osi. Jego przesuwaniu sie zapobie¬ gaja przycisniete don, ruchome w kierun¬ ku promienia odcinki gwintu dotad, az na¬ cisk skal przekroczy pewna granice, po- czem odcinki gwintu, przyciskane zapomo- ca sprezyn, sa wycisniete nazewnatrz, gór¬ na zas czesc stempla opuszcza sie nadól.W razie zmniejszenia sie nacisku skal wzglednie odpowiedniego skrócenia stem¬ pla tenze przyjmuje polozenie pierwotne.Wada tych stempli jest kosztownosc wykonania i niepewnosc w dzialaniu, bo zdarza sie nieraz, ze górna czesc sitempla, ustepujac pod naciskiem skal, nisko opu¬ szcza sie wdól, a odcinki gwintów z powo¬ du szybkiego ruchu nie dzialaja. Tego ro¬ dzaju stempel oddzialywa zatem skokami, poniewaz na poczatki! jego opór nie jest równy, lecz mniejszy od oporu, jaki bywa w normalnem polozeniu.Przedmiotem wynalazku jest stempel zelazny; skladajacy sie z zewnetrznej rury z plytka "stopia, oraz przesuwajaca sie teleskopowo gladka ruta wewnetrzna. Na górnej krawedzi zewnetrznej rura opiera sie o kielich, rozszerzajacy sie nieco ku górze. Dzialanie sciskajace miedzy obu ru¬ rami wywiera pierscieniowa sprezyna spi¬ ralna, która wklada sie w odstep miedzy wewnetrzna scianka kielicha a przesuwa¬ na rura wewnetrzna stempla. Srednice tej sprezyny dobiera sie tak, aby w górnem polozeniu dokladnie byla dostosowana do pierscieniowego odstepu, jednakze bez do¬ tykania rury wewnetrznej. Dopiero w ra¬ zie nacisku wdól ta sprezyna zaciska sie miedzy kielichem a wewnetrzna rura i wy¬ twarza przytem niezbedny opór, przeciw¬ stawiajacy sie dalszemu spychaniu wdól.Najwiekszy opór osiaga sie wówczas, gdy sprezyna znajduje sie w dolnem polozeniu na dnie kielicha. Dzialanie jej jest podat¬ ne, poniewaz poszczególne zwoje sprezy¬ ny dzialaja jak oddzielne sprezyny. Stem¬ pel sciska sie odpowiednio do nacisku skal,, przyczem wewnetrzna rura rucho¬ ma, w razie wzrostu nacisku skal, jeszcze bardziej moze obsunac sie ku dolowi. Pod¬ czas calego czasu trwania nacisku opór dziala z niezmieniona moca, wobec czego ruch stempla odbywa sie powoli i skoka¬ mi bez niepozadanego wzrostu predkosci opadania. Celem wtloczenia sprezyny do wnetrza kielicha sluzy pokrywa obejmu¬ jaca jego zewnetrzna krawedz i utrzymy¬ wana w tern polozeniu np. zapomoea ha¬ ków. Na wewnetrznej rurze przesuwanej, umieszcza sie zacisk, utrzymywany w miejscu zapomoea sruby, wobec czego podczas przesuwania zacisk naciska na pokrywe kielicha i przez to wciska sprezy¬ ne w pierscieniowy odstep miedzy kieli¬ chem a wewnetrzna rura stempla. We¬ wnetrzna rura zakonczona jest u góry na- gwintowanem wrzecionem ze szponami, sluzacemi do podparcia kapy.Zamiast podanej sprezyny pierscienio¬ wej, otaczajacej wewnetrzna rure, mozna poumieszczac promieniowo poszczególne zamkniete pierscienie rozprezane. We¬ wnetrzna powierzchnia kielicha otrzymuje wtedy odpowiednie rowki w stosunku do szerokosci pierscieni, które dzialaja podob¬ nie jak sprezyny. Przekrój poprzeczny (zlom) metalu uzytego do sporzadzenia sprezyn lub pierscieni rozprezajacych moze byc w siwej jakosci dowolny. Jed- naJkze nalezy dobrac przekrój,, przeciwsta¬ wiajacy wystepujacym natezeniom najko¬ rzystniejszy opór. Jezeli metal uzyty do sporzadzenia kielicha posiada powierzch¬ nie za miekka, lub jesli zdarzaja sie naci¬ ski bardzo wielkie, to mozna wewnetrzna powierzchnie kielicha zaopatrzyc w na¬ kladke z twardej blachy stalowej.Przedmiot wynalazku pokazano na ry¬ sunku w jednym przykladzie wykonania, a mianowicie stempel — czesciowo w przekroju i czesciowo jego widok.Stempel sklada sie z wewnetrznej rury 2 przesuwanej w kierunku osiowym w ru¬ rze 1, która zakonczona jest u dolu plytka stopowa 3. Na górnym koncu rury 2 znaj¬ duje sie nagwintowana wstala 4, w któ¬ rej obraca sie gwint 5 do nastawiania, wyposazony w glówke 6 z otworem 7, sluzacym do obracania gwintu. Powyzej glówki znajduja sie obracane szpony 8.Na górnej krawedzi rury 1 nasadzony jest kielich 9, którego zewnetrzna scianka roz¬ szerza sie nieco ku górze. Miedzy wnetrzem kielicha 9 a rura 2 powstaje pierscieniowy odstep, zwezajacy sie nieco ku dolowi. W ten. odstep wstawia sie zwinieta, naksztalt pierscienia, spiralna sprezyne 10 w ten sposób, ze poszczególne zwoje sprezyny stykaja sie z jednej strony z wnetrzem kielicha 9, a z drugiej — z zewnetrzna po¬ wierzchnia rury 2, wobec czego miedzy temi powierzchniami powstaje silne dzia¬ lanie zaciskajace, wywolane przez pro¬ mieniowo skierowana sprezystosc zwojów — 2 —pierscieniowych. Przy wkladaniu sprezyny do kielicha przylega ona poczatkowo jedy¬ nie do wewnetrznej powierzchni samego kielicha, ale nie dotyka jeszcze zewnetrz¬ nej powierzchni rury 2. Aby ulatwic wlo¬ zenie sprezyny, krótki odcinek górnego wnetrza kielicha nalezy wykonac walco¬ wo. Sam kielich przykrywa sie pokrywa 11, obejmujaca zewnetrzna krawedz kieli¬ cha i przytrzymywana w tern polozeniu za- pomoca haków 12. Rura 2 posiada zacisk 13, osadzony bezposrednio nad pokrywa, który sciaga sie zapomoca sruby 14. Przy naprezeniu Sitempla zacisk 13 naciska po¬ krywe 11 na sprezyne i w ten sposób wy¬ twarza zaciskanie sprezyny 10 miedzy wnetrzem kielicha 9 a zewnetrzna po¬ wierzchnia rury 2. Przy dalszem obnizaniu sie stempla sprezyna 10 obsuwa sie ku*do- lowi, az znajdzie sie na dnie kielicha 9 i zacznie tu wywierac najsilniejsze dzialanie zaciskajace.Przy niezmienionym nacisku skal stem¬ pel pozostaje w swem polozeniu pierwot- nem; jednakze, w razie wzrostu nacisku skal, rura 2 obsuwa sie nadól i doznaje dzialania zaciskajacego dotad, az strop uspokoi sie, przyczem odpornosc stempla zupelnie nie zmienia sie.Na zewnetrznej powierzchni wewnetrz¬ nej rury mozna umiescic odpowiednie znaki celem wskazywania zmniejszajacej sie dlugosci sitempla skutkiem wzrostu na¬ cisku skal.Przy wyjmowaniu stempla obluznia sie naprzód gwint do nastawiania 5, umie¬ szczony na górnym koncu irury 2, przy¬ czem skutkiem napiecia sprezyny 10 rura 2 bedzie wycisnieta nieco ku górze. Jezeli teraz strop opuszcza sie wraz z dbluznia- nym stemplem, to tenze przyjmuje samo¬ czynnie polozenie zacisniete i zapobiega zawaleniu sie* stropu. Celem dopomozenia temu dzialaniu mozna uzyc zacisk 13, któ¬ ry, po nastaniu dzialania zaciskajacego, nallezy przesunac okolo 5 om ku górze i znowu umocowac, a to mianowicie ze wzgledu na to, ze zacisk zacznie ponownie naciskac na górna krawedz pokrywy U i doprowadzi dlo niezawodnego dzialania obluzniona sprezyne 10. PL