Przedmiotem wynalazku jest jednoosiowy ciag¬ nik wielozadaniowy kierowany spoza pojazdu prze¬ znaczony zwlaszcza do holowania osoby jadacej na nartach, sankach czy lyzwach, który jednoczes¬ nie moze byc wykorzystany do przygotowania tra¬ sy lub terenu dla sportów zimowych.Znane sa ciagniki jednoosiowe kierowane spoza pojazdu, np. przez osobe idaca pieszo. Posiadaja one zwykle dwa kola jezdne napedzane silnikiem umieszczonym z przodu pojazdu. Kierowane sa za pomoca kierownicy, np. typu motocyklowego u- mieszczonej na skierowanym do tylu wysiegniku, zamocowanym sztywno do konstrukcji ciagnika, czasem z mozliwoscia regulacji polozenia wysieg¬ nika.Ciagniki tego rodzaju przeznaczone do stosowa¬ nia w rolnictwie lub ogrodnictwie nie moga byc wykorzystane dla sportów zimowych. Kola ciagni¬ ków nie maja dostatecznie duzej powierzchni sty¬ ku z podlozem, co przy luznej strukturze sniegu powoduje zapadanie sie ciagnika, przy czym zbyt mala powierzchnia bieznika kól jezdnych nie daje dostatecznej przyczepnosci dla przeniesienia sily napedowej odpowiednio duzej do sportowego wy¬ korzystania ciagnika. Powyzsze utrudnia dodatko¬ wo charakterystyczne dla pojazdów jednoosiowych dociazanie kierownicy wskutek dzialania sily na¬ pedowej, oraz podrywania jej do góry przy ha¬ mowaniu, stwarzajac niebezpieczenstwo dla osoby holowanej. 10 20 25 30 Brak specjalnych pojazdów do holowania osób uprawiajacych sporty zimowe powoduje stosowa¬ nie do tego celu pojazdów mechanicznych kiero¬ wanych wewnatrz nich. Jednakze holowana osoba nie ma wplywu na predkosc i kierunek jazdy, oraz jest narazona na niebezpieczenstwo w przy¬ padku naglego hamowania. Pojazdy te wygniataja w sniegu glebokie koleiny, które niszcza nawierz¬ chnie toru w sposób trudny do usuniecia i sa nie¬ bezpieczne dla ogólu korzystajacych z trasy.Jednoosiowy ciagnik wielozadaniowy wedlug wy¬ nalazku wyposazony w uklad napedowy, hamul¬ cowy i kierowniczy posiada walec jezdny o dlu¬ gosci wiekszej jak jego srednica, zbudowany z elementu o stozkowej powierzchni bocznej, korzy¬ stnie z dwóch stozków scietych polaczonych wspól- o iowo z wiencem zebatym wiekszymi podstawami.Na elemencie o stozkowej powierzchni rozmiesz¬ czone sa promieniowo ksztaltki rozpierajace, na których osadzone sa opony. Uklad napedowy ciag¬ nika zamocowany jest na konstrukcji nosnej, prze¬ suwnej w stosunku do walca jezdnego wzdluz osi podluznej ciagnika i obejmujacej walec jezdny po obu stronach jego osi podluznej. Silnik i kólko lancuchowe sa zamocowane na konstrukcji nosnej po przeciwnych stronach osi podluznej walca jezd¬ nego. Uklad kierowniczy ciagnika posiada wysieg¬ nik z wygieciami w plaszczyznie pionowej w jego przedniej czesci, zamocowany wahliwie do ramy ciagnika i zakonczony kierownica, korzystnie o 118 978118 3 dwóch raczkach, w której przestrzen jest wypel¬ niona materialem scisliwym z elementem rozciagli¬ wym.Budowa ciagnika wedlug wynalazku z walcem jezdnym zamiast kól umozliwia jego poruszanie l sie po sypkim, luznym podlozu jak snieg, piach, przy czym ciagnik jadac ugniata podloze i zosta¬ wia na nim szeroki, równy slad,- który moze byc wykorzystany jako tor do jazdy na nartach czy sankach. Walec jezdny dzieki duzej powierzchni 10 bieznika posiada duza przyczepnosc do podloza i pozwala przenosic na nie znaczna sile napedowa, co umozliwia zarówno intensywne przyspieszanie jak i hamowanie.Zastosowanie walca jezdnego pozwolilo wyeli- 15 minowac stosowany w pojazdach jednoosiowych mechanizm róznicowy bez pogarszania zwrotnosci pojazdu. Kierujaca pojazdem osoba jadaca *np. na nartach, sankach czy lyzwach jest jednoczesnie przez ten ciagnik holowana i ma mozliwosc wy- 20 boru trasy i predkosci jazdy, co zwieksza walory tej formy sportu. Rozwiazanie ukladu kierownicze¬ go z gietym wysiegnikiem i calym systemem po¬ laczen wahliwo-sprezynujacych eliminuje wstrzasy i chroni przed skutkami zderzenia pojazdu zapew- 25 niajac bezpieczna jazde nawet przy duzych pred¬ kosciach.Przez rozwiazanie budowy ukladu napedowego na przesuwnej konstrukcji nosnej uzyskano prze¬ suwanie sie srodka ciezkosci ciagnika — do przo- 30 du przy przyspieszeniu, a do tylu przy hamowaniu — dzieki czemu jadacy nie odczuwa na kierow¬ nicy jej dociazenia w czasie przyspieszania i pod¬ legania do góry w czasie hamowania. _^ggnik wedlug wynalazku o prostej budowie, M z-W-stoy, latwy do kierowania, z mozliwoscia osia- gifcj^ja znacznych predkosci umozliwia sprawne, beBBibeczne uprawianie sportów zimowych w spo- sctja-iCbeenie popularny, tzn. z holowaniem. j- iWsESl^k zostanie blizej objasniony na przy- 40 kla^?^;;wykonania pokazanym na rysunku, na któ- r-XBft fgg- ii fflgzedstawia widok ciagnika z boku przy odslom^gjj- oslonie, a fig. 2 — widok z góry bez QsJg^i§Lgp|v^i^V/3 — widok walca jezdnego z cze- sqij9wym ^flsSfCiem, w skali 2:1. « -Mb i^rawbd9tci$gnika osadzony jest walec jezd¬ ny ^ri^/oUi^§sc^oW;iekszej jak jego srednica, do ktorsg© ,GJS£lo zebafcw 8o^Jsf«®y'Sfla^eriow polowie dlugosci walca.WA¥©W^3fl?teptoi^k23^Wpolaczony za pomoca lan- 50 ciiabfiniWiPQJfl»»®ivAq njp. rolkowego, napinanego n^pin^^a^i(js®ilesa(«©JS3^i po obu stronach wal- c%j3?b ui^r^^tefn5fi^dQJvyinc(Ciagnika. Uklad nape- d%WRi ^S^aitoi^ltaZft^Piefiwany na konstrukcji ^SnsiffesI^zeiidHfi^ Wofitojsualku do walca jezdne- W g^2Yffl^uS90^ivPic»^^lfil9Cfiagnika i obejmujacej wateft JiezjiftMi# .fcsrftobs^roftojo&o osi podluznej. ^r£BZ£n3rtmtad na££§|wgg^wsilai&u^ tylnym jej kx^^^ngi^a^y^i^^ij)OYsdrj|«aeJ9istronie walca «o jggfej; zftfrifBtfNMaac $bi&$^0£Aó&oir&ttrcuchowe — zclarcreze)*? pi^kto»ja^e^apadnsxsilniicao5 na wie- niecsiEtfkasyo:!, tq^Jivxtadtóka^xtófólri jace lancuch napedowy 4 we wlasciwej odleglosci od ramy 1. Lancuch napedowy 4 prowadzony jest w 973 4 na nastepujacym obwodzie: silnik 5 — kólko do¬ datkowe 8 — kólko lancuchowe zdawcze 7 — tyl¬ ny napinacz lancucha — wieniec zebaty 3 — przedni napinacz lancucha — silnik 5.Konstrukcja nosna 6 ukladu napedowego jest utrzymywana w pozycji maksymalnie wysunietej do tylu za pomoca ukladu sprezyn regulacyjno- -powrotnych 9. Do konstrukcji nosnej 6 zamoco¬ wana jest obudowa 10 ciagnika wraz z fartuchem oslonowym 11, przy czym górna czesc obudowy moze byc wykonana w postaci platformy bagazo¬ wej. W tylnej czesci konstrukcji nosnej 6 lub ra¬ my 1 mozna zamocowac zaczep 12 do sanek wy¬ konany, np. jako przegub kulowy do holu sztyw¬ nego.W omawianym przykladzie wykonania pokazano korzystne rozwiazanie zasilania silnika paliwem.Paliwo ze zbiornika 13 zamocowanego do ramy 1 nisko, obok silnika 5, jest tloczone za pomoca pompki paliwowej 14 do silnika 5. Pompka pali¬ wowa 14 jest zamocowana do konstrukcji nosnej Q obok silnika 5 i napedzana za pomoca zmian' cisnienia w jego skrzyni korbowej, z która jest polaczona elastyczna rurka. Zastosowanie pompki paliwowej umozliwia umieszczenie zbiornika pali¬ wa nisko pod obudowa, dzieki czemu uzyskano zwarta budowe ciagnika i dobra widocznosc po¬ nad obudowa.Uklad kierowniczy ciagnika jest zamocowany do tylnej czesci ramy 1 za posrednictwem waha¬ cza 15 polaczonego z nia za pomoca dwóch szeroko rozstawionych pierscieni metalowo-gumowych, tzw. silentbloków 16. Ruchy wahacza 15 sa tlumione za pomoca amortyzatorów gumowych 17 o dziala¬ niu dwustronnym. Do wahacza 15 przymocowany jest rozlacznie np. przy pomocy zacisków wysieg¬ nik 18 kierownicy wykonany z dwóch rurek po¬ laczonych w dalszej czesci poprzeczka 19 i dalej uksztaltowanych w formie kierownicy 20 np. z dwiema raczkami.Kazda rurka wysiegnika, wykonana ze stali sprezystej, posiada w poblizu miejsca zamocowania wygiecia w plaszczyznie pionowej w celu zmniej¬ szenia sztywnosci wzdluznej wysiegnika. Miedzy raczkami kierownicy 20 znajduje sie poduszka ochronna 22 wykonana np. ze styropianu i mikro- gumy zawierajaca wewnatrz rozciagnieta pomiedzy raczkami kierownicy sprezyne 21, lub opieta jest powloka z mocnego materialu rozciagliwego zamo¬ cowana do obu raczek kierownicy.Wahliwe polaczenie ukladu kierowniczego z ra¬ ma, wygiecia wysiegnika i budowa kierownicy za¬ pewniaja bezpieczenstwo osobie holowanej i po¬ woduja tlumienie wstrzasów zwiekszajac wygode jazdy. Na kierownicy sa zainstalowane Wszystkie konieczne do kierowania ciagnikiem urzadzenia jak dzwignie sprzegla, hamulca, zmiany biegów, manetka do regulacji predkosci itp.Walec jezdny 2 ciagnika zlozony z dwóch syme¬ trycznych polówek pokazany jest na fig. 3, na której jedna polówka jest przedstawiona w prze¬ kroju podluznym, a druga w Widoku. Zasadniczy trzon walca jezdnego stanowia dwa stozki sciete 23 wykonane np. z betonu zbrojonego polaczone wspólosiowo wiekszymi podstawami z wiencemmm 5 • zebatym 3. Kazdy ze stozków posiada w bocznej powierzchni w poblizu wiekszej podstawy promie¬ niowe wyzlobienia, a w mniejszej podstawie otwór wykonany jako slepy. Na stozki 23 nasuwane sa zestawy opon 24 polaczonych ze soba za pomoca ksztaltek rozpierajacych 25 rozmieszczonych pro-- mieniowo wewnatrz opon i wchodzacych swymi koncami w zlobki w bocznych powierzchniach stoz¬ ków, co powoduje po zlozeniu calosci koncentrycz¬ ne rozpieranie opon i uniemozliwia ich obracanie sie na stozkach.Zestawy opon z ksztaltkami rozpierajacymi do¬ ciskane sa do srodka walca przez pólfelgi 26 mo¬ cowane wraz z bebnami hamulcowymi osadzonymi na piastach 27 do mniejszych podstaw stozków 23.Pólfelgi równiez maja wykonane promieniowo wy¬ zlobienia dla ustalenia pozycji i zamocowania ksztaltek rozpierajacych. W piastach 27 lozysko¬ wane sa krótkie pólosie 28 walca jezdnego umo¬ cowane sztywno w ramie 1 ciagnika wraz z po¬ krywami bebnów hamulcowych, przy czym pozy¬ cja pokryw hamulcowych w ramie jest ustalona za pomoca kolków ustalajacych. Budowa walca i sposób osadzenia opon ulatwiaja montaz i de¬ montaz urzadzenia i jego elementów. Przy wyjmo¬ waniu walca jezdnego z ramy pólosie wciska sie do wewnatrz stozków, gdzie opieraja sie o spre¬ zyste podkladki, np. gumowe.Uklad napedowy ciagnika pracuje nastepujaco.Z chwila uruchomienia ciagnika silnik 5 powoduje przesuw lancucha napedowego 4 po elementach ukladu napedowego dazac do skrócenia odleglosci miedzy nim a wiencem zebatym 3 walca jezdnego, który stanowi obciazenie silnika. Poniewaz odle¬ glosc miedzy silnikiem a kólkiem lancuchowym 7 jest stala, skróceniu ulega odleglosc miedzy kól¬ kiem lancuchowym 7 a wiencem zebatym 3, co po¬ woduje przesuniecie konstrukcji nosnej przesmfcej 6 ukladu napedowego do przodu i tym samym przemieszczenie do przodu srodka ciezkosci calego ciagnika.Z chwila zrównowazenia naciagu sprezyn regu- lacyjno-powrotnych 9 dalszy przesuw lancucha na¬ pedowego powoduje obrót wienca zebatego 3 wraz z walcem 2 czyli ruch ciagnika do przodu. Zespól sprezyn regulacyjno-powrotnych 9 jest tak dobra¬ ny, aby wysuniecie do przodu konstrukcji prze¬ suwnej 6 równowazylo reakcje ciagnika na dziala¬ nie na walec jezdny momentu obrotowego odpo¬ wiednio do jego wielkosci w danej chwili.W przypadku hamowania, gdy silnik przestanie napedzac walec jezdny, sprezyny regulacyjno-po- wrotne 9 powoduja przesuniecie konstrukcji prze¬ suwnej 6 do tylu, w czym sa wspomagane przez hamujace dzialanie silnika, gdyz obracajacy sie wieniec zebaty 3 za pomoca lancucha 4 sciaga uklad napedowy do tylu. Kierowanie ciagnikiem odbywa sie przez poziome przemieszczanie kierow¬ nicy w bok od toru jazdy.Ciagnik bez zadnych zmian konstrukcyjnych na¬ daje sie da przygotowywania tras i terenów do sportów zimowych, a takze do ugniatania sniegu na zasypanych, nieprzejezdnych drogach o znacze¬ niu lokalnym, na terenach osrodków wczasowych itp., zwlaszcza po odpowiednim dobraniu walca jezdnego pod wzgledem ciezaru lub rodzaju biez¬ nika. Ponadto mozna ciagnik wyposazyc w plug i wirnik napedzany lancuchem napedowym ciag¬ nika i wykorzystac go do odrzucania sniegu.Ciagnik mozna tez wykorzystac jako srodek transportu niewielkich ladunków na terenach grza¬ skich, np. na torfowiskach, wydmach, plazach lub rozmoklych gruntach ornych, oraz do niektórych prac zwiazanych z uprawa roli, jak bronowanie czy ugniatanie. Platforma bagazowa ciagnika moze byc wyposazona w siedzenie dla pasazera lub uchwyt do noszy, co pozwoliloby wykorzystywac ciagnik w warunkach zimowych do akcji ratowni¬ czych w terenie, gdzie dotarcie innym pojazdem jest niemozliwe.Natomiast walec jezdny o konstrukcji wedlug wynalazku mozna wykorzystac w ciagnikach rol¬ niczych i w innych maszynach pracujacych w te¬ renie grzaskim.Zastrzezenia patentowe 1. Jednoosiowy ciagnik wielozadaniowy przezna¬ czony zwlaszcza dla sportów zimowych wyposazo¬ ny w uklad napedowy, hamulcowy i kierowniczy, znamienny tym, ze posiada walec jezdny (2) o dlu¬ gosci wiekszej jak jego srednica, zbudowany z ele¬ mentu (23) o stozkowej powierzchni bocznej, do którego zamocowany jest wieniec zebaty (3), a u- klad napedowy ciagnika jest zamontowany na przesuwnej konstrukcji nosnej (6) obejmujacej wa¬ lec jezdny (2) po obu stronach "jego osi podluznej. 2. Ciagnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze silnik (5) i kólko lancuchowe (7) ukladu napedowe¬ go, zamocowane na konstrukcji nosnej (6) prze¬ suwnej w stosunku do walca jezdnego (2) wzdluz osi podluznej ciagnika, znajduja sie po przecfw- nych stronach osi podluznej walca jezdnego (2). * 3. Ciagnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze element (23) o stozkowej powierzchni bocznej sta¬ nowia dwa stozki, polaczone wspólosiowo wiekszy¬ mi podstawami z wiencem zebatym (3), a na ich bocznych powierzchniach rozmieszczone sa promie¬ niowo ksztaltki rozpierajace (25), na których osa¬ dzone sa opony (24). 4. Ciagnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wysiegnik (18) ukladu kierowniczego polaczony jest wahliwie z rama (1) ciagnika i posiada w przed¬ niej czesci wygiecia w plaszczyznie pionowej, a w tylnej kierownice (20), korzystnie o dwóch racz¬ kach polaczonych elementem rozciagliwym (21), w której przestrzen wypelniona jest materialem sci¬ sliwym. 10 15 20 30 36 40 45 50118 973 5 63 9 15 15 8 48 49 2022 4 2 4 7 Fig.1 43 4 6 9 46 4711 48 49 20 5 44 2 15 4 12 22 24 Fig. 2 24 23 24 Fig.3 WZGraf. Z-d 2 — 535/83 — 90+16 Cena 100 zl PL