Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie przeciwkruszeniowe z napedem hydraulicz¬ nym zabudowane w zbiornikach i skipach, znajdujace zastosowanie w urzadzeniach wydobywczych skipo¬ wych kopaln glebinowych.Stan techniki. Dotychczas stosowane urzadzenia przeciwkruszeniowe posiadaja napedy zewnetrzne.Spotykane napedy to: pneumatyczne, hydrauliczne, elektryczne i sprezynowe. We wszystkich przypadkach otwieranie klap przeciwkruszeniowych jest uzaleznione od zasilania tych urzadzen w energie dostarczona z zewnatrz (energieelektryczna, sprezone powietrze) oraz energii gromadzonej w napietych sprezynach. Wada ukladów jest koniecznosc dostarczania energii, uzaleznienie od zródel zasilania, niekorzystna charaktery¬ styka pracy w przypadku urzadzen przeciwkruszeniowych sprezynowych (maksymalna sila napiecia sprezyn w polozeniu otwartym klapy). Celem rozwiazania wedlug wynalazku jest wyeliminowanie napedów klap przeciwkruszeniowych uzaleznionych od zewnetrznych zródel zasilania, a wykorzystanie do napedu tych klap energii kinetycznej i potencjalnej transportowanego urobku z automatycznym sterowaniem ruchami klap w zaleznosci od przebiegu procesu za i wyladunku.Istota wynalazku. Cel ten osiagnieto w rozwiazaniu wedlug wynalazku hamujac rozpedzony urobek na klapach przeciwkruszeniowych i uwalniajac go stopniowo po zgromadzeniu odpowiedniej ilosci na klapie przeciwkruszeniowej, sterujac automatycznie ruch klapy w zaleznosci od przebiegu procesu za i wyladunku bez potrzeby pobierania energii z zewnatrz, wykorzystujac do tego celu energie transportowanego urobku i mase klap przeciwkruszeniowych.W przypadku klap przeciwkruszeniowych zabudowanych w zbiorniku zaladowczym przebieg pracyjest nastepujacy: transportowany urobek, wyhamowany na klapie przeciwkruszeniowej i obciazajacy te klape, przez dzwignie napedza tlok w cylindrze o duzej srednicy, który poprzez zawory wtlacza ciecz do akumula¬ tora hydraulicznego. Proces ladowania akumulatora trwa do okreslonego momentu zapewniajacego utrzy¬ manie na klapie przeciwkruszeniowej urobku bez jego przepadu. Po osiagnieciu pewnego kata wychylenia klapy przeciwkruszeniowej nastepuje przesterowanie zaworu sterujacego duzym cylindrem i duzy cylinder pracuje na swobodny przelew, a zawór zwrotny odcina cylinder od akumulatora. Do tego czasu cylinder maly pracowal na swobodny przelew. Dalsze wychylanie klapy pod naporem urobku i sil grawitacyjnych odbywa sie z cylindrami pracujacemi na biegu luzem. Klapa opada swobodnie i zajmuje polozenie zblizone do pionowego. Po przekroczeniu tego polozenia klapa przeciwkruszeniowa przesterowuje zawór sterujacy malym cylindrem. Zawór laczy maly cylinder z akumulatorem. Nastepuje praca malego cylindra, który unosi klape i utrzymuje ja w pozycji maksymalnego otwarcia.2 118294 Po rozladowaniu zbiornika zaladowczego czujnik stopnia napelnienia zbiornika w miejscu zabudowy klapy przeciwkruszeniowej, stanowiacej fragment uchylny klapy, opada pod wlasnym ciezarem do pozycji pionowej, przesterowujac zawór malego cylindra na swobodny przelew. Klapa pod wplywem wlasnego ciezaru opada i przelacza zawór cylindra malego na prace (laczy go z akumulatorem). Cylinder maly zamyka klape, która dochodzac do swojego polozenia wyjsciowego przesterowuje zawory cylindrów, przygotowujac cale urzadzenie do nastepnego cyklu. Wprzypadku zabudowy w zbiorniku kilku klap przeciwkruszeniowych zastosowano dodatkowo pomiedzy klapami blokady utrzymujace je w pozycji otwartej do momentu opró¬ znienia zbiornika zaladowczego.Podobnie dziala urzadzenie w przypadku zabudowy klapy przeciwkruszeniowej w skipie. Ladowany urobek, wyhamowany na klapie przeciwkruszeniowej i obciazajacy ja przez dzwignie naciska na tlok duzego cylindra, który przez zawory wtlacza ciecz do akumulatora hydraulicznego. Proces ladowania akumulatora trwa do okreslonego kata uchylenia klapy przeciwkruszeniowej. Dla zwiekszenia kata ladowania akumula¬ tora bez zwiekszenia przepadu urobku przez rozszerzajaca sie szczeline pomiedzy klapa i sciana skipu, przyspawano specjalna zastawke. Po osiagnieciu tego kata nastepuje przesterowanie zaworu co powoduje swobodne opadanie klapy pod wplywem dzialania ciezaru wlasnego i urobku. Opadanie to jest hamowane oporami przcpK u u cieczy przez zawór dlawia^}. Klapa przeciv\ kruszeniowa osiagajac polozenie pionowe w skipie przesterowuje zawór cylindra malego na prace podnoszenia klapy do góry. Klapa pozostaje jednak w pozycji pionowej utrzymywana przez urobek do czasu opróznienia skipu. Po opróznieniu skipu klapa przeciwkruszeniowa zostaje uwolniona od urobku i cylinder maly czerpiac ciecz pod cisnieniem zgroma¬ dzona w akumulatorze podnosi klape do góry. W polozeniu poziomym klapa przesterowuje zawórsterujacy duzego cylindra na ladowanie akumulatora w nastepnym cyklu pracy i zaworów sterujacymalego cylindra na przelew. W celu utrzymania klapy w pozycji poziomej akumulator hydrauliczny posiada cisnienie wstepne równowazace ciezar klapy.Uzwgledniajac straty cieczy w ukladach hydraulicznych spowodowane zuzywaniem sie uszczelnien, ilosc cieczy pompowanej przez cylinder duzy jest wieksza od ilosci cieczy pobieranej przez cylinder maly w czasie pracy tego cylindra. Nadmiar cieczy pompowanej przezcylinder duzy pokrywa straty nieszczelnosci, a pozostala ilosc nadmiaru cieczy zostaje przepompowana do zbiornika przez zawór przelewowy. Zawór ten jest wysterowany na cisnienie maksymalne panujace w akumulatorze.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku pokazanyjest na przykladach wykonanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój przez zbiornik zaladowczy w miejscu zainstalowania klapy przeciwkru¬ szeniowej z zamocowanymi cylindrami i poszczególne fazy otwierania sie klapy, fig. 2 — ten sam fragment zbiornika w czasie rozladowywania z urzadzeniem do sterowania automatycznego ruchem klapy, fig. 3 — schemat hydrauliczny urzadzenia przeciwkruszeniowego w zbiorniku, fig. 4—przekrój pionowy przezskip z zabudowana klapa przeciwkruszeniowa fig. 5—mocowanie elementów urzadzenia przeciwkruszeniowego w skipie w widoku z tylu, a fig. 6 — schemat hydrauliczny urzadzenia w skipie.Przyklady realizacji wynalazku. W zbiorniku 1 (Fig. 1) ulozyskowanajest os 2 klapy przeciwkruszenio¬ wej 3 polaczonej z dzwigniami 4. Dzwignie 4 sa polaczone sworzniami 5 z cylindrem duzym 6 i cylindrem malym 7. Kat a — zakres ladowania cylindrem duzym 6 akumulatora 8. Kat fi — zakres swobodnego ruchu klapy 3 pod naporem urobku, a kat y — zakres pracy cylindra malego 7 unoszacego klape 3 do polozenia skrajnego.Podczas rozladunku zbiornika 1 (fig. 2) usuwajacy sie urobek 26 uwalnia ruchoma klapa 9 obrotowo zamocowana na osi 2. Uchylna klapa 9 polaczona jest przez dzwignie 10 z drazkiem 12 i krzywka 14. Klapa 3 poprzez dzwignie 11, drazek 13 polaczona jest z krzywka 15. Krzywka 15 i 14 steruje zaworem cylindra malego 7. Krzywka 15 zwiazana z klapa 3 steruje równiez zaworem 17 cylindra duzego 6. Uchylna klapa 9 po przemieszczeniu sie o kat — przesterowuje zawór cylindra malego 16 na prace luzem.Schemat hydrauliczny urzadzenia przeciwkruszeniowego (fig. 3) przedstawia cylinder duzy 6 cylinder maly 7 akumulator hydrauliczny 8, zawór sterujacy cylindrem malym 16, zawór sterujacy cylindrem duzym 17, zawór przelewowy 19, zawór zwrotny 18, zawory odcinajace 20, wskaznik cisnienia 21, zbiornik przelewowy 22, przewód cisnienia sterujacego 23, zawór blokujacy 24.Na fig. 4 pokazano przyklad zabudowy urzadzenia przeciwkruszeniowego w skipie. W skipie 1 ulozy¬ skowana jest os 2 klapy przeciwkruszeniowej 3 polaczonej sworzniami 5 z dwoma cylindrami duzymi 6. Na fig. 4 pokazano równiez dodatkowa zastawke 27pozwalajaca na zwiekszenie kata —ladowania akumulatora ograniczajaca wielkosc przepadu urobku z klapy 3 oraz zbiornik przelewowy 22. Kat cylindrami duzymi 6 akumulatora hydraulicznego 8, a kat 8 zakres tlumionego opadania klapy 3 pod wplywem ciezaru wlasnego i urobku.Na fig. 5 pokazano przyklad zabudowy elementów ukladu hydraulicznego urzadzenia przeciwkrusze¬ niowego w skipie 1. Na osi 2 lozyskowanej w skipie 1 ustalona jest klapa przeciwkruszeniowa 3. Klapa 3 polaczona jest z dwoma cylindrami malymi 7. Pomiedzy cylindrami znajduje sie akumulator 8. Na osi 23 118294 znajduja sie krzywki 14 i 15 sterujace zaworami sterowniczymi 16 i 17 cylindrów duzych 6 i malych 7.Pokazano równiez polozenie zbiornika przelewowego 22.Schemat hydrauliczny urzadzenia przeciwkruszeniowego w skipie (fig. 6) przedstawia cylindry duze 6.Cylindry male 7, akumulator hydrauliczny 8, zawór sterujacy cylindrami malymi 16, zawór sterujacy cylindrami duzymi 17, zawór zwrotny 18, zawór przelewowy 19, zawory odcinajace 20, wskaznik cisnienia 21* zbiornik przelewowy 22, zawór dlawiacy 25.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie przeciwkruszeniowe z napedem hydraulicznym, znamienne tym, ze posiada akumulator hydrauliczny (8) w postaci zbiornika, w którym gromadzi sie energia kinetyczna i potencjalna oraz klape przeciwkruszeniowa (3) w fazie ruchu pod naporem urobku (26) gromadzaca energie wykorzystana do utrzymania w polozeniu otwartym oraz do zamkniecia klapy przeciwkruszeniowej (3). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. L znamienne tym. ze do spowodowania ruchu klapy (3) w kierunku zamkniecia ma czujnik napelnienia zbiornika, który stanowi klapa uchylna (9) bedaca fragmentem klapy (3). fig. 1118294 fig. 2 & V 17 ^Ul-y0- 1L 13. 2Z £¦ IL -^ _7_ U) TT 3 20 2£ 12. 2Z 7 2? iZ Tl TT^ --!-¦-—-& Jr4iH £ TT A je.118 294 15. 18. 11 .L 27 21 _5_ 2. 6 J_ J2 2.A. 7_ 6_ JL 21 20 19. 6 fig.4 f~\ A 19 25 JL + =Q 22 1L 18. fig. 5 fig. 6 PL