Przedmiotem wynalazku jest górnicza tama wentylacyjna przeznaczona do odcinania przeplywu powie¬ trza pomiedzy obszarami o róznych cisnieniach w sieci wentylacyjnej przy równoczesnym umozliwieniu transportu, w szczególnosci ruchu pociagów.W znanych tamach wentylacyjnych (opis patentowy nr 87174) odrzwia sa umieszczone w jednej plaszczyznie z rama osadzona w obmurzu wyrobiska. Do wyrównywania cisnienia po obu stronach tamy stosowane sa zwykle klapy odciazajace umieszczone bezposrednio w drzwiach tamy i napedzane do elemen¬ tów powodujacych otwieranie i zamykanie drzwi (opis patentowy nr 72872) wzglednie niezaleznymi silowni¬ kami mocowanymi do konstrukcji drzwi (opis patentowy nr 76768). Znane tamy trakcyjne sa otwierane i zamykane automatycznie napedami elektrycznymi (opis patentowy nr 72872) wzglednie pneumatycznym lub hydraulicznym napedem dzwigniowym (opis patentowy nr 74119), sterowanym od czujników nacisku umieszczonych pod sprezystymi oslonami zamocowanymi po obu stronach drzwi tamy wzglednie ukladem czujników umieszczonych wzdluz torowiska.Górnicza tama wentylacyjna wedlug wynalazku ma odrzwia przesuniete wzgledem plaszczyzny ramy i polaczone z ta rama w trzech punktach za pomoca przegubowych regulowanych podpór oraz regulowanego lacznika. Pomiedzy rama a odrzwiami znajduje sie elastyczny element uszczelniajacy utwierdzony wzdluz obwodu ramy i odrzwi. Drzwi tamy sa zawieszone na pionowych walach osadzonych w odrzwiach za posrednictwem wahliwych lozysk. Obrót walów powoduja silowniki utwierdzone poprzez wspornik do górnej belki odrzwi. Tloczysko silownika jest zaopatrzone w suwak prowadzony w prowadnicy utwierdzonej do górnej belki odrzwi i polaczony z górnym czopem walu za pomoca katowego lacznika zlozonego z dwóch polaczonych przegubowo wzgledem siebie ramion.Kat zawarty pomiedzy osia silownika a ramieniem lacznika polaczonego z suwakiem w stanie zamknie¬ tym tamy zawarty jest w granicach 45°-90°. Tama wyposazona jest ponadto w klape odciazajaca zamoco¬ wana obrotowo do górnej poziomej belki odrzwi. Klapa ma oddzielny naped zlozony z silownika usytuowanego prostopadle do plaszczyzny odrzwi, którego tloczysko jest polaczone z klapa za pomoca katowej dzwigni i lacznika. Klapa odciazajaca w polozeniu zamknietym wchodzi w prostokatne wyciecia wykonane w górnej czesci drzwi. W polozeniu otwartym klapa jest utrzymywana za pomoca zapadki osadzonej na tloczysku silownika usytuowanego prostopadle do plaszczyzny drzwi. Konstrukcja tamy wedlug przedmiotowego wynalazku gwarantuje pelne zabezpieczenie przed skutkami nacisku górotworu.- 118 207 /uwieszenie odrzwi przed rama stala oraz zastosowanie wahliwego lozyskowania walów nosnych drzwi umozliwia regulacje ich polozenia i zabezpiecza przed zakleszczaniem sie zawiasów nawet w przypadku deformacji ramy, a ponadto pozwala na zmniejszenie gabarytów tamy.Zastosowanie napedu suwakowego o charakterystyce odpowiadajacej warunkom pracy tamy oraz zawieszenie klapy odciazajacej na konstkrukcji odrzwi poprawiaja w znacznym stopniu funkcjonalnosc tamy, upraszczaja konstrukcje i zmniejszaja jej awaryjnosc.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia tame wentylacyjna dwutorowa w widoku z przodu, fig. 2 — przekrój wzdluzny przez wyrobisko górnicze w rjiiejscu usytuowania tamy, fig. 3szczegól „a" napedu klapy odciazajacej w widoku z boku wedlug lig/1, a fig. 4 szczegól „b" przedstawiajacy naped suwakowy drzwi tamy w widoku z góry, wedlug fig. 1. W murze 2 wyrobiska górniczego jest osadzona prostokatna rama 1 wykonana z ceowników, do których sa pjr/ymocowane równolegle odrzwia 3 stanowiace równiez prostokatna rame. Odrzwia 3 mocowane sa do ramy 1 w trzech punktach. Dolne zawieszenie stanowia dwa wsporniki 10 utwierdzone do pionowych belek ramy 1, w których osadzone sa obrotowo kuliste czopy regulacyjnych srub 4mocowanych we wspronikach 22 odrzwi 3. W górnej czesci odrzwia 3 sa polaczone z rama 1 sruba 5 o regulowanej dlugosci. Trzypunktowe zawieszenie odrzwi 3 pozwala na regulacje ich polozenia wzgledem ramy 1, która pod wplywem nacisku górotworu moze ulegac deformacji. Deformacja ta nie przenosi sie jednak na odrzwia 3. Pomiedzy rama 1 a odrzwiami 3 umieszczony jest element uszczelniajacy 21 wykonany z gumowego paska utwierdzonego wzdluz calego obwodu ramy i odrzwi. W odrzwiach 3 sa osadzone drzwi 7 zawieszone za posrednictwem czterech glowic 6 na walach 15 biegnacych wzdluz pionowych belek odrzwi 3. Kazdy wal mocowany jest w lozyskach wahliwych 30, co zabezpiecza drzwi przed zakleszczeniem sie nawet w przypadku deformacji odrzwi 3. Górne konce walów 15 sa polaczone z napedem (fig. 4) sluzacym do otwierania i zamykania drzwi.Rysunek (Fig. 1) przedstawia dwie alternatywy rozwiazania napedów. Naped dzwigniowy stosowany w tradycyjnych rozwiazaniach sklada sie z silownika li, którego cylinderjest zamocowany obrotowo do górnej belki odrzwi 3, natomiast tloczysko jest polaczone z ramieniem 23 zaklinowanym na górnym czopie walu 15.Naped suwakowy (Fig. 4) sklada sie z silownika 17 o osi równoleglej do odrzwi 3, którego cylinder jest utwierdzony poprzez wsporniki 24 do górnej belki odrzwi 3 natomiast tloczysko jest polaczone z ramieniem 23 zaklinowanym na górnym czopie walu 15. Naped suwakowy (Fig. 4) sklada sie z silownika 17 o osi równoleglej do odrzwi 3, którego cylinder jest utwierdzony poprzez wsporniki 24 do górnej belki odrzwij.Tloczysko silownika 17 jest zaopatrzone w suwak 18 poruszajacy sie w sztywnej prowadniacy 25 równiez zwiazanej z odrzwiami 3. Koncówka walu 15 jest polaczona z suwakiem II katowym lacznikiem zlozonym z dwóch polaczonych przegubowo wzgledem siebie ramion 19 i 20. Kat zawarty pomiedzy osia prowadnicy 25 a ramieniem 19 katowego lacznika, polaczonym z suwakiem 18 w stanie zamknietym drzwi miesci sie w granicach 45°-90°.Takskonstruowany naped suwakowy posiada charakterystyke odpowiadajaca warunkom pracy tamy i umozliwia uzyskanie maksymalnej sily w momencie uchylania drzwi tamy a wiec w chwili gdy opory ruchu sa najwieksze. Tama wentylacyjna dwutorowa (Fig. 1) wyposazona jest ponadto w klape odciazajaca (U) mocowana na zawiasach do górnej belki odrzwi 3 w miejscu prostokatnych wyciec wykonanych w drzwiach 7. Klapa 11 jest wyposazona w naped (Fig. 3) skladajacy sie z silownika 12, którego tloczyskojest polaczone z dzwignia katowa 26. Drugie ramie dzwigni 26 jest polaczone z klapa U poprzez lacznik 27 o regulowanej dlugosci. W polozeniu otwartym klapa 11 jest utrzymywana zapadka 28osadzona na tloczysku silownika 13.Klapa 11 w polozeniu zamknietym wchodzi w wyciecia wykonane w drzwiach 7. Pomiedzy bocznymi krawedziami klapy 11 a krawedziami drzwi 7 sa przeprowadzone jezdne przewody 14 dla lokomotywy elektrycznej. Klapa U spelnia w tamie przejazdowej dwie funkcje: umozliwia przeprowadzenie jezdnych przewodów 14 a równoczesnie stanowi element odciazajacy, który otwierany w pierwszej kolejnosci zmniej¬ sza róznice cisnien dzialajacych po obu stronach tamy, a tym samym umozliwia otwarcie drzwi 7 niewielkimi silami. W dolnej czesci plaszczyzny drzwi 7, po obu ich stronach sa zawieszone plyty 8 mocowane na elementach sprezystych 9. Plyty 8 pod wplywem nacisku moga sie przemieszczac w kierunku prostopadlym do drzwi 7 a ich ruchjest ograniczony zaczepami 29. Pod plytami 8 sa umieszczone czujniki nacisku, z których impulsy sa przekazywane do nie pokazanych na rysunku elementów sterujacych napedem drzwi 7, klapy 11 i silownika 13 zapadki 28. Plyta wraz z czynnikami nacisku stanowia elementy zabezpieczajace drzwi tamy przed uszkodzeniem od nadjezdzajacej lokomotywy na wypadek nie zadzialania wylaczników linkowych lub przycisku umieszczonych przed tama.Tama dziala w nastepujacy sposób: impulsy sterujace z wylacznika linkowego lub przycisku umieszczo¬ nego na ociosie w poblizu tamy przekazywane sa do ukladu sterowania, który uruchamia naped klapy U oraz naped zapadki 28, blokujacej klape w polozeniu otwartym, po czym nastepuje uruchomienie napedu drzwi 7, które otwieraja sie na czas przejazdu pociagu. Zamykanie tamy oraz klapy odciazajacej odbywa sie równiez automatycznie w odwrotnej kolejnosci. Podczas ruchu drzwi nacisniecie plyta 8 na napotkana przeszkode powoduje odwrócenie kierunku ruchu drzwi tamy.118207 3 Zastrzezenia patentowe 1. Górnicza tama wentylacyjna, zaopatrzona w odrzwia zawieszone w ramie osadzonej w obmurzu wyrobiska i uruchamiana mechanicznie, znamienna tym, ze odrzwia (3) sa przesuniete prostopadle do plaszczyzny ramy (1) i sa polaczone z rama (1) w trzech punktach za pomoca przegubowych regulowanych podpór (4) oraz regulowanego lacznika (5), przy czym pomiedzy rama (1) a odrzwiami (3) znajduje sie elastyczny element uszczelniajacy (21) utwierdzony wzdluz calego obwodu ramy i odrzwi. 2. Górnicza tama wentylacyjna wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze drzwi (7) tamy sa utwierdzone do pionowego walu (15) osadzonego w odrzwiach (3) za posrednictwem wahliwych lozysk (30). 3. Górnicza tama wentylacyjna wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze górny czop walu (15) jest polaczony z suwakiem (18) tloczyska silownika (17) za pomoca katowego lacznika skladajacego sie z dwóch polaczo¬ nych przegubowo wzgledem siebie ramion (19) i (20) przy czym suwak (18) jest prowadzony w sztywnej prowadnicy (25) utwierdzonej do górnej belki odrzwi (3).Fig. 4118 207 ¦2£ Szczegól „a' J2 2LJL Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 cgz.Cena 100 zl PL