Przedmiotem wynalazku jest uklad ochrony elektrochemicznej okretowych srub napedowych do stosowania na statkach.Znany jest uklad, w których ochrona elektro¬ chemiczna srub napedowych realizowana jest jako ochrona bierna i polega na zwarciu elektrycznym sruby z ukladem chroniacym elektrochemiezniie posizycie podwodnej czesci kadluba statku. Uklad ten jest wyposazeny w stacje ochrony katodowej poszycia podwodnej czesci kadluba statku oraz pierscien slizgowy i szczotki kontaktowe,, za pomo¬ ca których wykonane jest zwarcie.Ponadito dla zapewnienia zwiekszenia natezenia pradu ochronnego w rejonie rufy statku uklad ten wyposazony jest w zwiejkszona iiczibe anod gal¬ wanicznych umieszczonych w czesci rafiowej kad¬ luba statku.Znany jest takze uklad niezaleznej — aktywnej ochrony elektrochemicznej okretowych srub nape¬ dowych wyposazony w automatyczna stacje ochro¬ ny katodowej. W rozwiazaniu tym "stosiewany jest odrebny uklad ochrony niezalezny od ukladu ochrony katodowej poszycia czesoi podwodnej kad¬ luba statku.! Ukiad ochrony katodowej sruby napedowej skla¬ da sie z -automatycznej stacji wspólpracujacej z anoda lub anodami polaryzacyjnymi oraz elek¬ troda porównawcza cynkowa wzglednie chloro- srebrowa. Obydwa te rozwiazania posiadaja sze¬ reg niedoigjodnoisci. 118 095 2' Niedogodnoscia pierwszego rozwiazania jest brak mozliwosci regulacji natezenia pradu ochronnego bez zmiany ijliosci anod, ich sposobu rozlozenia na kadlubie, itp. Zmiany takie zas wymagaja postoju 3 statku w doku. Jakosc tak rozwiazanej ochrony w praktyce zalezy od poprawnosci wykonania ukladu zwierajacego, .Koniecznosc wykonania ukladu zwierajacego wal srubowy z kadlubem wy¬ nika z faktu, ze wskutek obrotów walu srubowe^ iu go, pomiedzy jego powierzchnia di powierzchnia lozyska tworzy sie film olejowy odizolowujacy elektrycznie wal od konstrukcji kadluba, co ha¬ muje przeplyw pradu odhronniegla Uklad zwierajacy wal srutowy z kadlubem wy- 15 maga odpowiedniego rozwiazania i doboru mate¬ rialów konstrukcyjnych.Nie jest wskazanym stosowanie grafitowych sizczotek zwierajacych, gdyz jak wykazuja bada¬ nia, warstewka grafitu osadzajaca sie na po- 20 wierzchni mosieznego pierscienia slizgowego po¬ woduje przy obrotach walu powstanie silnego la¬ dunku elekbrostatycznegio hamujaceglo przeplyw pradu ochronnego. Róznica, potemcjialów elektro¬ chemicznych przy zwarciu sruby nap^edowej z po- 25 sizyciem kadluba! wzrasta w tym przypadku do cfoo-lo 300 mV. 'Stan ten jest tym niebezpieczniej¬ szy, ze material sruby wskutek polaryzacji kato¬ dowej traci swoje wlasnosci pasywne, a mie osia¬ ga zakresu potencjalu ochronnego zblizonego swa 30 wartoscia do potencjalu ochronnego kadluba. *.118 095 3 Korzystniejsze jest sitosowianiie szczotek zwiera¬ jacych wykonainiych ze srebra lub czystej miekkiej miedzi. Jednakze i takie irozwdiazaniie posiada nie- dcgcdmoscifc gdyz przy nieprawidlowym doborze szczotek mogacym miec miejsce w czasie eksplo¬ atacji statku i wyimainy sizcaotek przez zalogi na przyklad przy zastosowaniu zbyt twardych mate¬ rialów, nastapic moze nadmierne niszczenie gla¬ dzi picirscieni slizgowych co pociaga za soba ko- nieoznioisc okresowego demontazu .uTzadzeaiia, prze¬ toczenia pierscieni- slizgowych, wymiany szczctko- trzymaczy i szczotek. Prowadzi to do zwiekszenia zaifcresu i czasochlonnosci prac montazowych.Niedogodnoscia drugiiego rozwiazania jest ko¬ niecznosc wykonywania odpowiednio zwiekszonej ilosci' przejsc' kadlubowych, montazu odpowiednio zwCelpszonej liczby anol i elektrod na kadlubie w stosunku do ilosci wynikajacej z ogólnej poda¬ zy pnrajdu 'ochjronnego. iW przypadku unieirucho- mieniia walu smbowegb i zwarcia jego powierzchni z powierzchnia lozyska, siacja ochrony katodowej sruby napedowej sterowana nieizailezna elektroda, wlacza sde do ochrony poszycia czesci rufowej statku.Celem nozwiazania wedlug wynalazku jest za¬ pewnienie aktywnej ochrony elektrochemicznej sruby napedowej zarówno w czasie jej obrotów jak i po unieruchomieniu.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie ukladu wyposazonego w dodatkowa automatyczna stacje ochrony katodowej sruby napedowej, do sterowania której wykorzystano róznice napiecia wystepujaca pomiedzy chronionym katodowo po¬ szyciem kadlu/ba s-tatltou, a materialem sruby na¬ pedowej w miejsce dotychczas stosowanych elek¬ trod porównawczych.Automatyczna stacja ochrony katodowej sruby napedowej sklada sie z zespolu zasilajacego oraz wzimacniiacza róznicowego jako zespolu sterujace¬ go i umieszczona jesit pomiedzy walem srubowym i anodami polaryzacyjnymi. Bo polaryzacyjnych anod usytuowanych w rejonie rufy jest podlaczona automatyczna stacja ochrony katodowej okretowej sruby napedowej oiraz stacja ochrony katodowej podwodnej czesci kadluba statku. Podlaczenie to wykonane jest w ten sposób, ze róznicowy wzmac¬ niacz automatycznej stacji ochrony katodowej sru¬ by napedowej wlaczony jest pomiedzy zespól szczotek kontaktowych odizolowanych od kadlu¬ ba i zamontowanych na srubowym wale, a kon¬ strukcje kadluba statku. Uklad zasilajacy tej sta¬ cji — biegun ujemny wlaczony jest pomiedzy dru¬ gi zespól szczotek, a amody polaryzacyjne rufy — biegun dodatni.ZaSleta ukladu wedlug wynalazku jest mozli¬ wosc zapewnienia ochrony elektrochemicznej okretowym srutom napedowym zarówno w cza¬ cie pracy sruby jak tez w czasce spoczynku* a po¬ nadto mozliwosc wykorzystania znanego ukladu ochrony -katodowej podwodnej czesci kadluba stat¬ ku do ochrony sruiby napedowej po jej unierucho- mieniu. Zaleta ukladu jest takze to, ze istnieje mozliwosc stosowania dowolnego materialu szczo¬ tek kontaktowych.(Przedmiot wynalazku jest uwudoczwiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schematycznie uklad ochrony elektrochemicznej okretowych srub napedowych. Uklad ten jest wy- s posazcny w automatyczna stacje 1 ochrony kato¬ dowej -sruby napedowej umieszczona pomiedzy srubowym walem 6 i niapedicwa sruba 7 a pola¬ ryzacyjnymi anodami 8. Do polaryzacyjnych anod 8 sa podlaczone (równolegle zarówno autómatycz- 10 na stacja 1 ochrony katodowej sruby napedowej jak i stacja 9 ochrony katodowej czesci podwod¬ nej kadluba statku. _ Automatyczna stacja 1 ochrony katodowej okre¬ towych srub napedowych zawiera zasilajacy zes- 15 pól 3 podlaczony do pierscienia slizgowego poprzez kontaktowe szczotki 4 oraz róznicowy wzmacniacz 2 wlaczony pomiedzy dodatkowy zespól kontakto¬ wych szczotek 10, a poszycie kadluba statku 11.Zespoly kontaktowych szcizotek 10 i 4 zamontowa- 29 me sa na wale srabowym 6 i odizolowane od ka¬ dluba statku 11.IStacja 9 ochrony katodowej -czesci podwodnej kadluba statku sterowana jest elektroda 13 odnie¬ sienia umieszczona na poszycóu kadluba statku 11.W czasie obrotów srubowego walu 6 wskutek utworzenia sie filmu olejowego na lozyskach 12, uklad automatycznej ochrony katodowej okreto¬ wych srub napedowych sterowany jest róznica naipiecia wystepujaca pomiedzy napedowa sruba 7 i kadlubem statku 11.Korzystnym jest z punktu wodzenia dzialania ukladu c<:hrcnnegOi, aby utrzymywana w czasie pracy róznica potencjalów wal-kadlub wynosila okolo 20 mV. Wlantosc ta moze byc jednak dobie¬ rana róznie w zaleznosci od charakterystyki mate¬ rialu konstrukcyjnego sruby to jest tak aby zapew¬ nic wymaganie miintimum potencjalu ochronnego.Zasada dzialania ukladu polega ina tym, ze do sterowania automatyczna stacja ochrony katodo¬ wej wykorzystuje sie róznice napiecia wystepuja¬ ca pomiedzy kadlubem statku^ a sruba napedowa powodujac, ze prad ochronmy aa stacji podawany jest tyUko przy obrotach, walu. Przy nieruchomym wale srubowym wskutek jego zwarcia z kadlu¬ bem róznica potencjalów ukladu wal-kadlub spa¬ da do zera.Zanik sygnalu sterujacego na wejsciu do rózni¬ cowego wzmacniacza powoduje zablokowanie automatycznej stacji ochrony sruby napedowej wskutek wystapienia zjawiska zblizonego charak¬ terem do syghalu przepolaryzowanii.a. (W tym cza¬ sie ochrone ziairówno poszycia jak i sruby napedo¬ wej jprzejmuje stacja ochrony katodowej czesci podwodnej kadluba statku. (Szczotki kontaktowe wykonanie sa z grafitu, gdyz napiecie wywolane powstajacym ladunkiem elektrostatycznym w trak¬ cie obrotów walu kompensowane jest automatycz¬ nie wzrostem napiecia przeciwnie skierowanego na wyjsciu zespolu zasilajacego stacje. 25 30 40 45 50 55 90 Zastrzezenie patentowe Uklad ochrony elektrochemicznej okretowych srub napedowych wyposazony w stacje ochrony 65 katodowej poszycia czesci podwodnej kadluba3118 095 statku, anody polaryzacyjne i elektrody sterujace, znamienny tym, ze posiada dodatkowa automa¬ tyczna stacje (1) ochrony katodowej sruby napa¬ dowej skiadajaca sie z zespolu zasilajacego (3) oraz zespolu stearujacego to jest róinicowego wzmacnia¬ cza (2), wlaczonego pomiedzy odizolowane od kad¬ luba doistkcwe kontaktowe szczotki (10) slizgaja¬ ce sie po slizgowym pierscieniu (5) umieszczonym na srutowym wale (6) i kadlub statku, zas zasila¬ jacy zespól (3) wlaczony jest pomiedzy kontaktowe szczotki (4) równiez odizolowane od kadluba 10 i slizgajace sie po slizgowym pierscieniu (5) umieszczonym na srutowym wale (6) i anode po¬ laryzacyjna (8) usytuowana na zewnetrznym po¬ szyciu kadluba statku (11), do anody (8) .podlaczo¬ ny j3£t równolegle zespól zasalajacy stacji (9) ochrony katodowej poszycia czesci podwodnej ka¬ dluba statku pirzy czym do stetrowanlia ukladem ochrony sruby napedowej wykorzystywana jest róznica napiecia elektro: 1 emicznego wystepujaca miedzy materialem sruby napedowej, a mater;a- lem poszycia czesci podwednej kadluba statku. PL