Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego inaunulów pólprzewodnikowych.W procesie technologicznym produkcji materialów pólprzewodnikowych oraz w praktyce laboratoryj¬ nej zachodzi stala potrzeba szybkiego ustalania typu przewodnictwa elektrycznego (n lub p) materialów pólprzewodnikowych. Dotychczas typ przewodnictwa elektrycznego okresla sie na podstawie badan magne¬ tycznych na przyklad efektem Halla lub metoda oparta na zjawisku termoelektrycznym. Przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego z efektu Halla wymaga miedzy innymi silnego elektromag¬ nesu oraz specjalnej konfiguracji rozmieszczenia elektrod na próbce pólprzewodnikowej. Natomiast wyzna¬ czanie typu przewodnictwa z efektu termoelektrycznego na przyklad enpeskopem znanym z ksiazki pt.„Pomiary parametrów materialów pólprzewodnikowych" N.F. Kowtionuka i in. PWN 1973, wymaga stosunkowo duzego nakladu pracy oraz podgrzania jednej z elektrod pomiarowych naniesionych na próbke pólprzewodnika, celem wytworzenia gradientu temperatury. Znane jest równiez rozpoznanie typu przyrza¬ dów pólprzewodnikowych wedlug rozwiazania opisanego w ksiazce pt. „Nowoczesne zabawki —elektro¬ nika" J. Wojciechowskiego, WKiL, W-wa 1976 r, str. 63-64. Przyrzadem tutaj opisanym mozna okreslic typ materialu tylko w przypadku istnienia zlacza p-n. Metoda wynikajaca z tego przyrzadu okresla kierunek zaporowy i przewodnictwa zlacza p-n. Wymienione przyrzady i metody wymagaja stosunkowo duzego nakladu czasu pracy dla okreslenia typu przewodnictwa elektrycznego, oraz rozbudowanych stanowisk laboratoryjnych, co^viaze sie ze znacznymi stratami energii elektrycznej.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego przyrzadu, który by umozliwial bardzo szybkie okresle¬ nie typu przewodnictwa elektrycznego (n lub p) oraz aby przyrzad ten byl latwy w obsludze.Powyzszy cel zostal osiagniety dzieki zastosowaniu przyrzadu, który jest przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego (n lub p) materialów pólprzewodnikowych ma kontaktowa sonde skladajaca sie z trzech styków umieszczo¬ nych na badanym materiale. Styki te sa wlaczone w uklad mostkowy, w którym skrajne styki z jednej strony sa ze soba polaczone poprzez dwa rezystory, a z drugiej strony z ukladem zasilajacym na przyklad autotrans¬ formatorem Natomiast srodkowy styk jest wlaczony poprzez wskaznik równowagi mostka pomiedzy wspomniane rezystory.Takwykonany przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego materialów pólprzewodni¬ kowych umozliwia bardzo szybkie okreslenie typu n lub p przewodnictwa materialów pólprzewodnikowych oraz jest latwy i bezpieczny w obsludze.2 117816 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu schematycznie na rysunku.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie ze specjalnej konstrukcji sondy 1 zaopatrzonej w trzy elektryczne styki 2, 3 i 4 umieszczane na badanym materiale pólprzewodnikowym 5. Styki 2, 3 i 4 sa wlaczone w uklad mostka, w którym skrajne styki 2 i 4 z jednej strony sa ze soba polaczone poprzez dwa rezystory Rl i R2 a / drugiej strony z zasilajacym ukladem 6. Srodkowy styk 3 jest wlaczony poprzez wskaznik 7 równowagi pomiedzy rezystory Rl i R2.JWyzej opisany przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego dziala w nastepujacy sposób. Trzy styki 2, 3 i 4 sondy 1 umieszc/a sie na badanym materiale pólprzewodnikowym 5. Nastepnie wlacza sie sonde 1 w uklad mostka pradu zmiennego zgodnie z rysunkiem.Jesli uklad spelnia równanie R_l = a R2 b gdzie: a — odleglosc miedzy stykami 2 i 3 b — odleglosc miedzy stykami 3 i 4 lub w szczególnym przypadku gdy a = b to R1 = R2 wtedy po wlaczeniu zasilania 6 wskaznik 7 równowagi mostka bedzie sie wychylal w prawo lub w lewo w zaleznosci od typu przewodnictwa elektrycznego materialu pólprzewodnikowego.Dla materialu pólprzewodnikowego typu n wskaznik 7bedzie sie wychylal w prawo, poniewaz potencjal sondy 3 bedzie wyzszy od potencjalu punktu wspólnego Rl, R2 i wskaznika 7, co jest zwiazane z efektem prostujacym na zlaczu metal—pólprzewodnik. Dla zlacza metal—pólprzewodnik typu n, kierunek przewo¬ dzenia, a tym samym mala opornosc, to kierunek elektroda—pólprzewodnik.Natomiast dla materialu pólprzewodnikowego typu p wskaznik 7 bedzie sie wychylal w lewo, poniewaz potencjal sondy 3 bedzie nizszy od potencjalu punktu wspólnego Rl, R2 i wskaznika 7. Jest to zwiazane z efektem prostujacym na zlaczu metal—pólprzewodnik. Dla zlacza metal—pólprzewodnik typu p, kierunek przewodzenia, a tym samym mala opornosc, to kierunek pólprzewodnik—elektroda.Zastrzezenie patentowe Przyrzad do wyznaczania typu przewodnictwa elektrycznego materialów pólprzewodnikowych zawie¬ rajacy wskaznik napiecia lub pradu oraz sonde ze stykami, znamienny tym, ze ma kontaktowa sonde (1) skladajaca sie z trzech elektrycznych styków (2,3i 4) umieszczanych na badanym materiale (5), wlaczonych w uklad mostkowy, w którym skrajne styki (2 i 4) z jednej strony sa ze soba polaczone poprzez dwa rezystory (Rl i R2), a z drugiej strony z zasilajacym ukladem (6), natomiast srodkowy styk (3)jest wlaczony poprzez wskaznik (7) równowagi mostka pomiedzy rezystory (Rl i R2).117 816 fa f~b i I I I KL } PL