Przedmiotem wynalazku jest ulklad liniowej pod¬ stawy czasu stosowany w 'konstrukcji oscyloskopu, zwlaszcza 'Oscyloskopu z podwójna podstawa czasu.Znany jest uklad liniowej podstawy czasu z pol¬ skiego opisu patentowego nr 60998, w którym kon¬ densator ladowany jest stalym pradem w ukladzie Millera a slabopradowe /sprzezenie zwrotne uzy¬ skuje sie przez polaczenie jednej okladki konden¬ satora z druga ukladem zlozonym z szeregowo po¬ laczonej pierwszej diody impulsowej, rezystora diody /tunelowej, wtórnika emiterowego i drugiej diody impulsowej. Obie diody impulsowe stanowia uklad klucza, iktóry otwiera sie na czas generacji napiecia piloksztaltnego, a dioda tunelowa klucz ten steruje. Uiklad ten jest wyzwalany wylacznie impulsami o ujemnej polaryzacji, co wymaga roz¬ budowy ukladów wspólpracujacych. Uklad ten jest trudny do zastosowania bezposredniego w podwój¬ nej podstawie czasu. Dalsza wada tego ukladu jest koniecznosc temperaturowej kompensacji obwodu stalopradowego sprzezenia zwrotnego oraz mozli¬ wosci przenikania przez pojemnosci zlacza diody pierwszej i drugiej impulsów wyzwalajacych szcze¬ gólnie przy wysokiej czestotliwosci ich powtarzania.Zacisk wejsciowy impulsu ujemnego jest pola¬ czony z baza tranzystora czwartego a zacisk wej¬ sciowy impulsu dodatniego jest polaczony z baza tranzystora piatego. Emitery tych tranzystorów sa polaczone ze soba przez rezystor jedenasty a emi¬ ter tranzystora czwartego laczy sie ze zródlem za- 10 15 20 Si to silajacym ujemnym przez rezystor dwunasty. Emi¬ ter tranzystora piatego laczy sie takze ze zródlem zasilajacym ujemnym przez rezystor trzynasty a kolektor tranzystora czwartego laczy sie z baza tranzystora trzeciego i katoda diody pierwszej, której anoda jest polaczona z kolektorem tranzy¬ stora wzmacniajacego * i zródlem pradowym, któ¬ rego drugi koniec laczy sie ze zródlem zasilaja¬ cym piatym.Kolektor tranzystora trzeciego jest polaczony z masa a jego emiter przez rezystor drugi laczy sie ze zródlem zasilajacym pierwszym i przez rezystor trzeci z emiterem tranzystora pierwszego, gdy emi¬ ter tego tranzystora przez rezystor pierwszy jest dolaczony do zródla zasilajacego pierwszego a baza tranzystora pierwszego jest dolaczona do dzielnika rezystorowego czwartego i piatego, (który dzieli napiecie zródla zasilajacego pierwszego. Kolektor tranzystora pierwszego jest polaczony z emiterem tranzystora drugiego i z rezystorem szóstym, któ¬ rego drugi koniec laczy sie ze zródlem zasilaja¬ cym ujemnym, trzecim zas baza tranzystora dru¬ giego jest polaczona do dzielnika rezystorowego siódmego i ósmego dzielacego napiecie zródla za¬ silajacego trzeciego ujemnego.Kolektor tranzystora drugiego laczy sie z wej¬ sciem wtórnika o duzej rezystancji wejsciowej oraz z rezystorem czternastym i kondensatorem pierwszym, którego druga okladzina jest polaczona z kolektorem tranzystora wzmacniajacego, z któ- 117 1453 117 145 4 rym jest polaczony zacisk wyjsciowy liniowo ma¬ lejacego napiecia piloksztaltnego, a drugi koniec rezystora czternastego jest polaczony ze zródlem zasilajacym czwartym.Uiklad wedlug wynalazku umozliwia wyzwalanie podstawy czasu jednym lub dwoma impulsami o przeciwnej polaryzacji, co znacznie upraszcza rea¬ lizacje podwójnej podstawy czasu z wzajemna wspólpraca wkladu czasu i innymi uJkladami oscy¬ loskopu. Duza szybkosc dzialania ukladu umozliwia realizacje liniowej podstawy czasu w zakresie na- nosekuridówyni. r Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania ukladu przedstawionego w postaci schematu ideowego na rysunku.Zacisk wejscipwy impulsu ujemnego WEi jest polaczony z baza tranzystora czwartego T4, a za¬ cisk wejsciowy impulsu dodatniego #fe* jest po¬ laczony z baza tranzystora piatego T6. Emitery tych tranzystorów sa polaczone ze soba przez re¬ zystor jedenasty Rn, a emiter tranzystora czwar¬ tego T4 laczy sie ze zródlem zasilajacym ujemnym Ej przez rezystor dwunasty fe« i emiter tranzy¬ stora piatego T* laczy sie takze, ze zródlem zasi¬ lajacym ujemnym —Es przez rezystor trzynasty Ris. Kbl&ktbT tranzystora czwartego T4, laezy sie z baza tranzystora trzeciego Tsi katoda diody pierw¬ szej Di, której anoda jest polaczona z kolektorem tranzystora wzmacniajacego T« i zródleni lado¬ wym I, którego drugi koniec laczy sie ze zródlem zasilajacym piatym +E5. Kolektor tranzystora trze¬ ciego Ts jest polaczony z masa a jego emiter przez rezystor drugi fej laczy sie ze zródlem zasilajacym pierwszym +til i przez rezystor trzeci R z emi¬ terem tranzystora pierwszego li, gdy emiter tego tranzystora przez rezystor pierwszy Ri jest dola¬ czony do zródla zasilajacego pierwszego +E1. Baza tranzystora pierwszego li jest dolaczona do dziel¬ nika rezystorowego czwartego R4 i piatego R*, który dzieii napiecie zródla zasilajacego pierwszego +ti.Kolektor tranzystora pierwszego Ti jest polaczony z emiterem tranzystora drugiego Tj i z rezystorem szóstym R«, którego drugi koniec laczy sie ze zró¬ dlem zasilajacym ujemnym trzecim —E8. Baza tranzystora drugiego *tt jest dolaczona do dziel¬ nika rezystorówego siódmego R7 i ósmego Rg dzie¬ lacego napiecie zródla zasilajacego trzeciego ujem¬ nego —fe3. Kolektor tranzystora drugiego I2 laczy sie z wejsciem wtórnika Wt o duzej rezystancji wejsciowej oraz rezystorem Czternastym R14 i kon¬ densatorem pierwszym d, którego druga okladzina jest polaczona z kolektorem tranzystora wzmacnia¬ jacego Tg, z którym jest polaczony zacisk wyjscio¬ wy WY, liniowo malejacego napiecia piloksztaltne- 15 go. Drugi koniec rezystora czternastego R14 jest po¬ laczony ze zródlem zasalajacym czwartym +124.W stanie spoczymlku oba zaciski wejsciowe im¬ pulsu ujemnego i impulsu dodatniego WEi i WEs znajduja sie na jednakowym potencjale. W tym «o stanie przewodza oba tranzystory czwarty i piaty T« i Ts. Przez iteoleflntor tranzyistora czwartego T4 plynie prad przewodzacej diody pierwszej Di i prad rezystora dziewiatego R#. Napiecie na 'kolek¬ torze tranzystora czwartego T4 i polaczonej z nim W bazy tranzystora trzeciego Tj jest nizsze od napie¬ cia na koleiktorze tranzystora szóstego T| o okolo 0,6 V, to jest o .spadek napiecia na diodzie pierw¬ szej Di. Napiecie z emitera tranzystora trzeciego Ts 5 steruje przez rezystor trzeci R3 od strony emitera tranzystor pierwszy Ti pracujacy w ukladzie ze wspólna baza.(Prad kolektora tranzystora pierwszego Tt plynie przez rezystor szósty R« do zródla zasilajacego 1P ujemnego —E8. Przez ten sam rezystor szósty Re plynie prad emitera tranzystora drugiego T2 którego prad kolektora równy jest pradowi plynacemu ze zródla zasilajacego czwartego E4 przez rezystor czternasty Ri4. Napiecie kolektorowe tranzystora 15 (drugiego T2 przez wtórnik WT steruje baze tran¬ zystora wzmacniajacego Tg. W ten sposób caly oklad objety jest zamknieta petla ujemnego sprze¬ zenia zwrotnego fktóra utrzymuje na stalym pozio¬ mie napiecie wyjsciowe na zacisku wyjsciowym 20 WY. Z chwila ipajawienia sie ujemnego impulsu wyzwalajacego na zacisku wyjsciowym impulsu ujemilego WEi, lub dbidafciego na zacisku wejscio¬ wym -impulsu dod&tniego WE* hub obu tych im- i&ulsów im raz, tranzystor czwarty T4 zostaje za¬ rt blokowany, napiecie na kolektorze tranzystora czwartego T4 wzrasta do wartosci napiecia równej napieciu zródla zasilajacego pierwszego +Ei co z kolei zablokowuje diode pierwsza Di.Wzrost napiecia na bazie tranzystora trzeciego *° T8 powoduje wzrost napiecia na jego emiterze, 'który to wzrost napiecia powoduje wzrost pradu emiterowego i kolektorowego tranzystora pierwsze¬ go Ti. Wzrost pradu kolektora tranzystora pierw¬ szego Ti powoduje wzrost napiecia na emiterze 85 tranzystora drugiego T2, który zostaje zablokowa¬ ny. Prad rezystora czternastego R14 który dotych¬ czas plynal przez tranzystor dnugi T2, zacznie la¬ dowac kondensator Ci. Rosnace napiecie na wejsciu wtórnika WT przenosi sie na baze tranzystora 40 szóstego T| powodujac, ze na jego kolektorze na¬ piecie zacznie liniowo opadac, tworzac napiecie liniowej podstawy czasu. Czas trwania opadajacego napiecia liniowego równy jest czasowi trwania impulsu wyzwalajacego. Szybkosc opadania zalezy od doboru wartosci rezystora czternastego R14 i pojemnosci kondensatora Ci, które w oscyloskopie zmieniane isa skokowo za pomoca przelacznika po¬ krywajac wymagany zakres wspólczynników czasu.Zastrzezenie patentowe tJiklad liniowej podstawy czasu, zwlaszcza do oscyloskopów z {jodwójna podstawa czasu, znamien¬ ny tym, ze zacisk wejsciowy ithpulsu ujemnego i(Wfei) jest polaczony z baza tranzystora czwartego {ly a zacisk wejsciowy impulsu dodatniego (WEi) jest polaczony z baza tranzystora piatego (T|) zas ' emitery tych 'tranzystorów sa polaczone ze soba przez rezystor jedenasty (ku) a emiter tranzystora czwartego (T4) l4czy sie z trzecim zródlem zasila¬ jacym ujemnym (—E2) przez rezystor dwunasty (IL12) i emiter tranzystora piatego (T5) laczy sie takze z trzeciim zródlem zasilajacym ujemnym <—E3) przez rezystor trzynasty tranzystora czwartego (T4) laczy sie z baza tran-117 145 zystora trzeciego (Ti) i katode diody pierwszej (Di) której anoda jest polaczona z kolefktorem tranzy¬ stora wzmacniajacego (Tf) i zródlem pradowym (I) którego drugi koniec laczy sie ze zródlem za¬ silajacym piatym (+E5), natomiast kolektor tran¬ zystora trzeciego (T8) jest polaczony z masa a jego emiter przez rezystor drugi (Rj) laczy sie ze zró¬ dlem zasilajacym pierwszym (+E1) i przez rezy¬ stor trzeci (R») z emiterem tranzystora pierwszego (Ti) gdy emiter tego tranzystora przez rezystor pierwszy (Ri) jest dolaczony do zródla zasilajacego pierwszego (+E1) a baza tranzystora pierwszego (Ti) jest dolaczona do dzielnika rezystorowego -czwartego (R4) i piatego (R5) który dzieli napiecie -zródla zasilajacego pierwszego (+E1) a poza tym kolektor itranzystora pierwszego (Ti) jest polaczony 10 15 z emiterem tranzystora drugiego (T*) i z rezysto¬ rem szóstym ,(R§) którego drugi koniec laczy sie ize zródlem zasilajacym ujemnym trzecim (—E3) zas baza tranzystora drugiego (Ta) jest polaczona do dzielnika rezystorowego siódmego (R7) i ósme¬ go ,(Rg) dzielacego napiecie zródla zasilajacego trze¬ ciego ujemnego (—E3), natomiast kolektor tranzy¬ stora drugiego (T2) laczy sie z wejsciem wtórnika (WT) o duzej rezystancji wejsciowej oraz z rezy¬ storem czternastym (Ri4) i kondensatorem pierw¬ szym (Ci) którego druga okladzina jest polaczona z kolektorem tranzystora wzmacniajacego (T§) z którym jest polaczony zacisk wyjsciowy (WY) linio¬ wo malejacego napiecia pilokszitaltnego a drugi koniec rezystora czternastego (R14) jest polaczony ze zródlem zasilajacym czwartym (+E4). «-ff +E2 U Q'» +E5 Di "\r PL