Przedmiotem wynalazku jest wizualizator czestotliwosci i amplitudy dzwieków akustycznych, biopra¬ dów i bioparametrów wegetatywnych stanowiacy przystawke do odbiornika telewizyjnego. Znane sa przy¬ stawki do telewizorów w postaci szeregu gier zrecznosciowych zawierajace scalony mikroprocesor, wymienny program, uklady wyswietlania na ekranie telewizora wyniku gry.Znane sa tez analizatory dzwieków muzycznych, które np. za pomoca wirujacych przeslon i neonówek za nimi umieszczonych pozwalaja ocenic wzrokowo czestotliwosc dzwieku. Takiaparat produkowany jest pod nazwa STROBOCONN przez firme amerykanska Conn Co. Tenaparat nie posiada pozadanej poglado- wosci z zapisem nutowym oraz jest aparatem laboratoryjnym i nie moze byc rozpowszechniony w mieszka¬ niach prywatnych.Z amerykanskiego opisu patentowego nr 3876936znane jest urzadzenie do wizualizacji dwóch sygnalów muzycznych skladajace sie z tranzystorowych kluczy sterujacych jasnoscia plamki kineskopu w ten sposób, ze jeden sygnal wizualizowany jest na prawej stronie ekranu kineskopu, a drugi sygnal—na lewej stronie.Jasnosc plamki kineskopu sterowana jest odpowiednio za pomoca kluczy tranzystorowych i pozwala otrzymac na ekranie linie poziome, których gestoscjest wprost proporcjonalna do czestotliwosci odtwarza¬ nych dzwieków. W ten sposób istnieje mozliwosc porównania stopnia dysonansu dwóch dzwieków.Opisany wyzej uklad nie wizualizuje czestotliwosci dzwieków w postaci obrazu nut oraz nie umozliwia wizualizacji bioprzebiegów (biopradów, bioparametrów wegetatywnych).Wizualizator wedlug wynalazku zawiera n kanalów przebiegów akustycznych, biopradów i bioparame¬ trów wegetatywnych. Wyjscie kazdego kanalu polaczone jest z ukfadem wspólrzednych i poprzez uklad formowania ksztaltu i jasnosci z ukladem kluczowania impulsów synchronizacji linii ramki i pieciolinii.Wyjscie tego ukladu polaczone jest z wejsciem antenowym odbiornika telewizyjnego.Do ukladu kluczowania dolaczony jest generator wizji, generator linii i ramki polaczony tez z ukladem wspólrzednych oraz generator impulsów pieciolinii polaczony tez z generatorem linii i ramki.Do wejscia kazdego kanalu przebiegu sygnalu dolaczonyjest poprzez przelacznik modulator czestotli¬ wosci i generator fonii, którego wyjscie dolaczone jest do wyjscia wizualizatora.Kazdy z kanalów przebiegów elektrycznych sklada sie ze wzmacniacza, do którego wejscia dolaczone jest zródlo sygnalu elektrycznego. Wzmacniacz polaczony jest poprzez uklad tlumienia komparator przejsc przez zero i uniwibrator z licznikiem impulsów dolaczonym poprzez uniwibrator do jednego wejscia bramki logicznej, której wyjscie poprzez przetwornik czestotliwosc-napiecie polaczone jest z pamiecia ostatniego stanu z parabolicznym przetwornikiem nieliniowym.Drugie wejscie bramki logicznej polaczone jest z generatorem kwarcowym.2 116876 Trzecie wejscie bramki polaczone jest poprzez komparator, uklad progowo-szczytowyoraz przelacznik z wyjsciem wzmacniacza, przy czym wyjscie ukladu progowo-szczytowego polaczone jest poprzez uklad wspólrzednych z ukladem formowania ksztaltu i jasnosci.Wizualizator ewentualnie wyposazony jest w generator chrominancji o wejsciu polaczonym z ukladem formowania ksztaltu i jasnosci, a wyjsciu polaczonym z wyjsciem ukladu dolaczanym do wejscia antenowego odbiornika telewizyjnego.Przedstawiony wizualizator umozliwia wizualizacje na ekranie odbiornika telewizyjnego czestotliwosci dzwieków instrumentów muzycznych, spiewu, mowy lub innych sygnalów akustycznych w postaci na przyklad polozenie nuty na tle wizualizowanej jednoczesnie pieciolinii.Urzadzenie wykonane jest jako przystawka do obiornika telewizyjnego wykorzystujaca wolny kanal.Przy jej pomocy mozna tez dokonac amplitudowej i czestotliwosciowej wizualizacji biopradów EKG i EEG oraz dokonywac jednoczesnej wizualizacji kilku przebiegów.Przedmiot wynalazku zostanie blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia, a fig. 2 pokazuje obraz otrzymywany na ekranie odbiornika telewizyjnego.Uklad wizualizatora zawiera n kanalów przebiegów sygnalów elektrycznych, I, II, III,....n. Wyjscie kazdego kanalu polaczone jest z ukladem wspólrzednych 11 i poprzez uklad formowania ksztaltu ijasnosci 16z ukladem kluczowania 23 impulsów synchronizacji linii, ramki i pieciolinii. Wyjscie ukladu kluczowania 23 polaczenie jest z wejsciem antenowym TV odbiornika telewizyjnego.Do ukladu kluczowania 23 dolaczony jest ponadto generator wizji 22, generator linii i ramki 20 polaczony tez z ukladem wspólrzednych 11 oraz generator impulsów pieciolinii 21 polaczony tez z generato¬ rem linii i ramki 20. Do wejscia kanalu przebiegu sygnalu dolaczony jest poprzez przelacznik 17, modulator czestotliwosci Il, generator fonii 19, którego wyjscie dolaczone jest do wejscia antenowego TV odbiornika telewizyjnego.Kazdy z kanalów przebiegu sygnalu (I, II, III, ....n) sklada sie ze wzmacniacza 2, do wejscia którego dolaczone jest zródlo sygnalu 1.Wzmacniacz 2 polaczony jest poprzez uklad tlumienia 12 i komparator 3 przejsc przez zero oraz uniwibrator 4 z licznikiem impulsów 5. Licznik impulsów 5 polaczony jest poprzez uniwibrator 14 z jednym wejsciem bramki logicznej 8, której wyjscie polaczone jest z parabolicznym przetwornikiem nieliniowym 10 poprzezprzetwornik czestotliwosc —napiecie z pamiecia ostatniego stanu 9. Drugie wejscie bramki logicznej 8 polaczonejest z generatorem kwarcowym 15. Trzecie wejscie bramki polaczone jest poprzez komparator 7, uklad progowoszczytowy 6 i przelacznik 25 z wyjsciem wzmacniacza 2. Wyjscie ukladu progowo- szczytowego 6polaczone jest poprzez uklad wspólrzednych 11 z ukladem formowania ksztaltu i jasnosci 16.Pomiedzy wyjscie ukladu 16 i wyjscie ukladu kluczowania 23 wlaczony jest generator chrominancji 24.Pojedyncze dzwieki instrumentu, spiewu lub mowy sa odbierane przez mikrofon 1 i nastepnie wzmac¬ niane przez odpowiedni uklad wzmacniajacy 2.Charakterystyka czestotliwosciowa i ampliudowa tego wzmacniacza moze byc odpowiednio regulo¬ wana na przyklad celem uwypuklenia pewnego pasma czestotliwosci lub nadania charakterystyce amplitudo¬ wej charakteru, na przyklad logarytmicznego. Blok 12 stanowi uklad tlumienia wyzszych harmonicznych celem poprawienia pewnosci dzialania komparatora 3 przejsc przez zero napiecia. Moze to byc szybki filtr sterowany.Przebieg akustyczny moze byc prostowany i filtrowany odpowiednim ukladem progowo-szczytowym 6.Przebieg po komparatorze przejsc przez zero 3 jest podawany na uniwibrator 4, który generuje impuls za kazdym przejsciem przez zero w jednym kierunku sygnalu z mikrofonu.Impulsy sa liczone w liczniku 5 w ten sposób, aby po osmiu okresach sygnalu z mikrofonu generowac impuls po uniwibratorze 14. Dzieki komparatorowi 7 dajacemu sygnal dopiero po przekroczeniu pewnego zadania napiecia za ukladem progowo-szczytowym 6 mozliwa staje sie praca amplitudowa urzadzenia wedlug wynalazku od pewnej poczatkowej glosnosci przez odtykanie bramki 8 dla impulsów generatora kwarcowego 15 na czas oduczanych kolejno osmiu okresów.Przez caly ten czas przetwornik czestotliwosc-napiecie 9 z ukladem pamieci wytwarza na wyjsciu napiecie proporcjonalne do ilosci impulsów w czasie tych osmiu okresów.Napiecie to w bloku parabolicznego przetwornika nieliniowego 10 jest zamieniane w ten sposób, aby odpowiednim czestotliwosciom zapewnic wlasciwe miejsce produkcji na pieciolinii kreslonej tez na ekranie odbiornika telewizyjnego zgodnie z zapisem nutowym.Wlasciwe wspólrzedne zapewnia uklad wspólrzednych 11 ekranu. Forme znaku wyswietlanego na ekranie co do wysokosci i szerokosci zapewnia uklad formowania ksztaltu i jasnosci 16. Stopien jasnosci znaku zapewniony jest sygnalem proporcjonalnym do amplitudy chwilowej sygnalu z mikrofonu z wyjscia ukladu progowo-szczytowego 6,116876 3 Podobnie pracuja pozostale kanaly przebiegów akustycznych biopradów i bioparametrów wegetatywnych.Przebiegi biopradów na przyklad EEG, EKG, opornosci skóry, czestotliwosci oddechu itp. róznia sie zakresem identyfikowanej czestotliwosci, iloscia odliczanych znaków (zwykle do jednego okresu), oraz charakterystyka przetwornika nieliniowego10. Przy pomocy uproszczonych dwóch kanalów przebiegów sygnalów mozliwa jest wizualizacja dowol¬ nych przebiegów X i Y na ekranie odbiornika telewizyjnego.Jeden lub kilka przebiegów akustycznych lub bioprzebiegów przekazuje sie do glosnika odbiornika telewizyjnego za posrednictwem przelacznika 17, poprzez modulator czestotliwosci 18, i generator fonii 19, nastepnie przez gniazdo antenowe do toru fonii.Odpowiednie kluczowanie pelnego napiecia wielkiej czestotliwosci zgeneratora wizji 22zapewniauklad kluczowania impulsów synchronizacji linii, ramki i pieciolinii 23.Kazdy kanal przebiegu sygnalu moze oddzialywac tez wybiorczo na stopien szarosci kazdego obrazu sygnalu i w ten sposób ilustrowac glosnosc, akcenty rytmów muzycznych itp. Niezalezny bowiem uklad progowo-szczytowy ze wzmacniaczem mikrofonowym lub bioprzebiegów odpowiednio oddzialywuje w zadanym stopniu i funkcji (na przyklad logarytmicznie) na amplitude wysokiej czestotliwosci w chwili projekcji odpowiedniego znaku na ekranie, a zatem posrednio i na stopien szarosci na tle jasnego tla i ciemnych linii pieciolinii. Generatorchrominancji 24pozwala zróznicowac znaki obrazu sygnalu w kolorach.Na figurze 2 pokazano wyglad ekranu telewizora gdzie znak I pokazuje nute o dwukreslne, prawidlowo zagrana, gdyz jest w polowie odleglosci pomiedzy linia 3, a 4 pieciolinii. Nuta II jest dzwiekiem o wysokosci fis zakreslne wziete nieco za wysoko.Znak III pokazuje tetno okolo 134 uderzen na minute, a znak IV rytm alfa EEG o czestotliwosci okolo 11,6Hz. Znak V pokazuje przebieg +X okolo +25% i -Yokolo -55% pelnego zakresu.Zapis X Y jest bardzo wazny dla wizualizacji przebiegów P i Q np. z analizatorów biopradów. Za pomoca tego zapisu o wspólrzednych biegunowych mozliwejest sledzenieamplitudy i fazybiopradów EEG i innych powstalych od rytmicznych bodzców optycznych, dzwiekowych, dotykowychjj ruchowych.Przedstawiona przystawka telewizyjna moze efektywnie wspólpracowacztak zwanymi multimonofoni- cznymi organami elektronowymi, oraz np. ze swietlnym metronomem lub tez wibratorem dotykowym dla calkowicie gluchych dzieci do nauki mowy, spiewu i gry. W ten sposób moze za pomoca przystawki nastepo¬ wac nowa droga treningu w kwestii poczucia wysokosci) dzwieków u gluchych.1 Przez wielokanalowosc mozliwe staje sie demonstrowanie wielodzwieków przez dolaczenie do poszcze¬ gólnych kanalów odpowiednich generatorów organów, gdyz w organach multimonofonicznych jest to latwe do przeprowadzenia. Uzupelniajac zestaw magnetofonem stereofonicznym lub auadrofonicznym w ten sposób otrzymuje sie zestaw dydaktyczny, zabawowy, samotrenazerski, naukowy itp. szerokich zastosowan.Jednoczesnie wizualizacja stanów fizjologicznych umozliwiabadanie wplywu muzyki na systemy nerwowy,a wizualizacja parametrów wegetatywnych umozliwia ich samotrenowanie.Zastrzezenia patentowe 1. Wizualizator czestotliwosci i amplitudy dzwieków akustycznych biopradów i bioparametrów wege¬ tatywnych stanowiacy przystawke do odbiornika telewizyjnego, znamienny tym, ze zawiera kanaly przebie¬ gów sygnalów akustycznych, biopradów i bioparametrów (I, II, III, ...n), których wyjscia polaczone sa z ukladem wspólrzednych (11) i poprzez uklad formowania ksztaltu i jasnosci (16) z ukladem kluczowania impulsów synchronizacji linii, ramki i pieciolinii (23), którego wyjscie stanowi wyjscie wizualizatora, przy czym do ukladu kluczowania (3) dolaczonyjest generator wizji (22), generator liniii ramki (20) polaczony tez z ukladem wspólrzednych (11) oraz generator impulsów pieciolinii (21) polaczony tez z generatorem linii i ramki (20), natomiast do wejscia kazdego kanalu przebiegu sygnalu (I, II, III, ...n) dolaczony jest poprzez przelacznik (17), modulator czestotliwosci (18)? generator fonii (19), którego wyjscie polaczone jest z wyjsciem wizualizatora. 2. Wizualizator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazdy z kanalów (I, II* in,...n) sklada sie ze wzmacniacza (2) polaczonego poprzez uklad tlumienia (12), komparator (3) przejsc przez zero i uniwibrator (4) z licznikiem impulsów (5), dolaczonym poprzez uniwibrator (14) dojednego wejscia bramki logicznej (8), której drugie wejscie polaczone jest z generatorem kwarcowym (15), a trzecie wejscie bramki (8) polaczone jest poprzez komparator (7), uklad progowo-szczytowy (6) oraz przelacznik (25)z wyjsciem wzmacniacza (2), przy czym wyjscie ukbdu progowo-szczytowego (6) polaczone jest poprzez uklad wspólrzednych (11) z ukbdem formowania ksztaltu i jasnosci (16), natomiast wyjscie bramki logicznej (8) polaczonejest poprzez4 116876 przetwornik czestotliwosc-napiccie z pamiecia ostatniego stanu (9), z parabolicznym przetwornikiem nieli¬ niowym (10), którego wyjscie stanowi wyjscie kanalu przebiegu sygnalu (I, II, 111, ...n). 3. Wizualizator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera generator chrominancji (24) o wejsciu polaczonym z ukladem formowania ksztaltu i jasnosci (16), a wyjsciem polaczonym z wyjsciem wizualizatora.Fig.1 wden/min L*c Ho tfo U» Bo 60 i ; ! ! ! ! ' ¦ 1 s 4 * e 1 I1 f ; ! ' i | ! 1 *™i i ' ! ' ? ^ - \ ^-*— 1 1 i I 1 . -3 «v | i H 1 1 "1 ! i 1 i EEC imp/MK W Fig. 2 Prac. Poligraf.UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL