Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zabezpieczenia trzy- do piecioobwodowych ukladów hamulcowych, zwlaszcza w pojazdach mechanicz¬ nych, a glównie w pojazdach uzytkowych.Znane, sa wieloobwodowe urzadzenia zabezpie¬ czajace, zwlaszcza czteroobwodowe zawory zabez¬ pieczajace,, które przy zastosowaniu tylko jednego zródla energii zabezpieczaja cztery niezalezne od siebie obwody pneumatyczne, tak, iz w przypad¬ ku awarii w jednym obwodzie pozostale obwody sa nadal zasilane czynnikiem cisnieniowym i po¬ zostaja czesciowo zdolne do dzialania. Do tego celu wymagany jest jednak dla kazdego obwodu oddzielny akumulator energii. Znane sa takze urzadzenia zabezpieczajace pozwalajace na utrzy¬ mywanie mozliwie malej wartosci ilosci akumulo- wanej energii, w których zabezpieczenie obwodów jest podzielone na obwody glówne i pomocnicze, przy czym obwody pomocnicze nalezy zaopatrzyc w stosunkowo' male akumulatory energii, jak to przedstawiono w opisie zgloszenia patentowego RFN nr 2 005 727.Inne czteroobwodowe urzadzenia zabezpieczajace (moga wykorzystywac dwa akumulatory energii, przy czym cisnienia zabezpieczajace zaleza od dy¬ namicznego oddzialywania przeplywajacego czyn¬ nika cisnieniowego, a zatem od przekroju poprzecz¬ nego przecieku, od chwilowej mocy tloczenia zró¬ dla energii, a takze od chwilowej ilosci czynnika, tloczonego do odbiorników. 15 20 25 30 Wada ukladów znanych z opisu patentowego RFN nr 2 143 733 wykorzystujacych tylko dwa aku¬ mulatory energii, jest to, ze najnizsze cisnienie zabezpieczajace calego ukladu (wszystkich obwo¬ dów) jest determinowane przez ten obwód, które¬ go cisnienie zabezpieczajace jest najnizsze. Jesli w bezzbiornikowym obwodzie, który jest zabezpie¬ czony za pomoca najnizszego' cisnienia zabezpiecza¬ jacego, powstaje przeciek, to przerywa sie równiez doplyw czynnika cisnieniowego do obwodów bez- zbiornikowych, których cisnienie zabezpieczajace jest równie wysokie lub wyzsze, wskutek czego ich dzialanie takze juz nie jest kontynuowane. Ma to miejsce dopiero wówczas, gdy niemozliwe jest nastawianie zróznicowanego cisnienia pomiedzy czterema obwodami, jak w przypadku niemieckie¬ go opisu patentowego nr 101477. Nie jest zatem mozliwa realizacja róznych lub jednakowych cis¬ nien zabezpieczajacych pomiedzy bezzbiiornikowymi obwodami w celu zapewnienia nieprzerwanego za¬ silania z co najmniej jednego akumulatora energii, spelniajaca wymagania norm.Tam, gdzie wykorzystuje sie dodatkowo dyna¬ miczne oddzialywanie przeplywajacego czynnika cisnieniowego, pozadane jest, w przypadku strat przeciekowych, znaczne przesuniecie statycznego cisnienia zebez'pieczajacego ku górze. Z drugiej jednak strony .powstaje w obwodach bez&biorniko- wych takie samo przesuniecie statycznego cisnie¬ nia zabezpieczajacego wskutek przeplywu normal- 116 790116 790 nego powietrza uzytkowego, w zwiazku z czym doprowadzanie powietrza moze .byc przerwane zbyt wczesnie talk^Ae^y normalnym przypadku oddzia- * lv W^TIIe 4ejypajp^ztie staje sie efektywne dopiero ¦ £rzy Bardzo duzyln przecieku. Urzadzenia zabez- \ pieczajace tego orolzaju maja zatem do spelnienia ^we^praeAi^t^pft funkcje, co mozliwe jest jedy- 1^4©.-w- wyljn*ijaktkn idacych kompromisów.^WSzystttie wymienione wyzej rozwiazania maja poza tym te wade, ze mozna zabezpieczac co naj¬ wyzej cztery obwody cisnieniowe. W celu spelnie¬ nia wymagan wynikajacych z norm lub w celu za¬ bezpieczenia dalszych obwodów czastkowych, wy¬ magane jest wlaczenie do calego ukladu dodatko¬ wych zaworów przelewowych lub zabezpieczaja- cych i ewentualnie dalszych akumulatorów ener¬ gii. ^ Wszystkie znane rozwiazania, w których w cha¬ rakterze czynnika cisnieniowego wykorzytuje sie powietrze, maja te niedogodnosc, ze sprezone po¬ wietrze moze dotrzec od zródla energii bezposred¬ nio do obwodóW bezzbiornikowych, wskutek czego powietrze to nie jest odwodnione i przy niskich temperaturach moze miec podwyzszona sklonnosc do zamarzania w oibwodach bezzbiornikowych.W celu zapobiezenia temu, wymagane sa przed zaworeim zabezpieczajacym dodatkowo urzadzenia odwadniajace, na przyklad dodatkowe powietrzni- ki.Z tego powodu znane sa takze postacie wykona¬ nia, w których sprezone powietrze prowadzi sie z powrotem poprzez akumulatory energii obwo¬ dów roboczych do urzadzenia zabezpieczajacego, a nastepnie dociera ono do obwodów bezzbiorniko¬ wych, jak to opisano w op lisie, patentowym RFN nr 2 423 520.Takie rozwiazania maja dalsza wade, ze niezbed¬ ne sa dodatkowe przewody rurowe do prowadze¬ nia z powrotem powietrza od akumulatora energii do urzadzenia zabezpieczajacego.Uklady cisnieniowe, których akumulatory ener¬ gii maja wyzsze cisnienia, niz wymagaja odbior¬ niki, maja te niedogodnosc, ze nalezy stosowac do¬ datkowe zawory do ograniczania cisnienia w obwo¬ dach, w których wyzsze cisnienie akumulatorów energii nie moze byc wykorzystane. v Znane sa takze rozwiazania, w których do ogra¬ niczania cisnienia w czterech obwodach wymagane sa tylko dwa zawory ograniczajace, jak w przy¬ padku przedstawionym w opisie patentowym RFN nr 2 452171. Równiez w tym przypadku sa nie¬ zbedne dodatkowe zawory ograniczajace. Powstaje ponadto niedogodnosc, ze obwody robocze i obwo¬ dy bezzbiornikowe, jak na przyklad obwó4 przy¬ czepy, mozna zasilac jedynie tym samym cisnie¬ niem roboczym. Niemozliwe jest wykorzystywanie wyzszych cisnien w obwodach roboczych w sto¬ sunku do znormalizowanego cisnienia w obwodzie przyczepy. W celu wyeliminowania tej niedogod¬ nosci, ograniczono cisnienia w obwodach roboczych pomiedzy warunkami pracy bez przyczepy i z przy¬ czepa, jak w przypadku rozwiazania przedstawio¬ nego w opisie patentowym RFN nr 2 518 701.Wskutek tego powstaje jednak dalsza wada, gdyz pojazd pociagowy ma rózne wartosci opóz¬ nienia w przypadku warunków pracy bez przy¬ czepy i z przyczepa, co pogarsza wyczucie dawko¬ wania u kierowcy oraz dodatkowo obciazona zo- 5 staje jego zdolnosc przystosowawcza lub przestaw- cza.Celem wynalazku jest zapobiezenie nieszczesli¬ wym wypadkom i awariom, kiedy wskutek unie¬ ruchomienia obwodu cisnieniowego moze byc unie- ? iq ruchomiony caly uklad. Przy zastosowaniu tylko jednego zródla czynnika cisnieniowego i tylko dwóch akumulatorów czynnika cisnieniowego na¬ lezy tak zabezpieczyc niezalezne od siebie obwody cisnieniowe, aby doprowadzanie czynnika cisnie- 15 niowego bylo przerywane jedynie w tym obwo¬ dzie, w którym powstal przeciek.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku tak, ze dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy jest umiesz¬ czony przed akumulatorami energii i obydwa aku- 20 mulatory energii sa ponadto polaczone, kazdy za posrednictwem otwierajacego sie w strone obwo¬ dów pomocniczych zaworu zwrotnego, z kilkoma, a co najmniej' z dwoma zaworami przelewowymi, polaczonymi jeden za drugim, przy czym kazdemu 25 z, zaworów przelewgwych, umieszczonych za pierw¬ szym zaworem przelewowym przyporzadkowany jest korzystnie zawór zwrotny jako bocznik, zas kazdy z pierwszych zaworów przelewowych jest polaczony z jednym bezzbiornikowym obwodem 30 pomocniczym," a nastepne pary zaworów przelewowych sa polaczone z innym bezzibiorniko- wym obwodem pomocniczym z badz za posred¬ nictwem zawórów zwrotnych, foajelz tez za posred¬ nictwem przylacza, podczas gdy umieszczone na 35 koncu zawory przelewowe sa polaczone ze soba.Cisnienie zamykania dwoobwodowego zaworu za¬ bezpieczajacego jest wieksze niz cisnienie zamyka¬ nia zaworów przelewowych, przy czym 'cisnienie za¬ mykania kazdego z zaworów przelewowych, pola- 40 czonych szeregowo za dwuobwodowym zaworem za¬ bezpieczajacym jest kazdorazowo 'mniejsze, niz cis¬ nienie zamykania zaworu przelewowego, przylaczo¬ nego bezposrednio za niim* Pierwszy zawór przelewowy jest przylaczony 45 przed lub za zaworem ograniczajacym cisnienie, przy czyim pomiedzy pierwszym zaworem przele¬ wowym a nastepnymi zaworami przelewowymi umieszczony jest kazdorazowo zespolony z zawo¬ rem zwrotnym zawór ograniczajacy cisnienie, a 50 pomiedzy ostatnimi" zaworami przelewowymi w przylaczu zawór nadcisnieniowy.Zawory przelewowe, zawory zwrotne, zawory ograniczajace cisnienie oraz zawór nadcisnieniowy sa polaczone w co najmniej jeden zespól zaworo- 55 wy, umieszczony za akumulatorami energii. W jed¬ nej obudowie umieszczony jest tlok' obciazony sprezyna nastawcza i 'zaopatrzony w uszczelke promieniowa, najkorzystniej w uszczelke osiowa o tej samej srednicy i w zamykajaca srodkowy przep,ust uszczelke o mniejszej srednicy, a za prze¬ pustem zamontowany jest zawór zwrotny 'oraz ply¬ ta, zaworowa laczaca sie z tlokiem za posrednic¬ twem popychacza zaworowego i obciazona sprezy- 65 na, zamykajaca przepust z luzem osiowym, jak5 116 790 6 równiez plyta zaworowa, laczaca sie za posrednic¬ twem popychacza zaworowego z plyta zaworowa, zamykajaca wylot, z luzem osiowym i obciazona sprezyna, a takze zawór zwrotny, przy czym po¬ miedzy tlokiem, a sprezyna nasitawcza znajduje- sie korzystnie zawór nadcisnienibwy. Przy tloku umieszczony jest obciazony sprezyna talerzyk, przesuwny do dolnego zderzaka, przy czym spre¬ zyna opiera sie na zmiane za posrednictwem in¬ nego talerzyka, przesuwnego do górnego zderzaka luib tez iSprezyna. cpiera sie o 'tlok, a talerzyk jest przemieszczany przez inna sprezyne do górnego zderzaka. Tlok w obudowie, obciazony sprezyna nastawcza jest polaczony'z tlokiem za pomoca ko¬ rzystnie obciazonego sprezyna popychacza, z lu¬ zem osiowym, przy czym pomiedzy przepustem a plyta zaworowa umieszczony jest zawór zwrot¬ ny, który sluzy jednoczesnie Jako górny zderzak dla plyty zaworowej. Umieszczony w obudowie kanal polaczony z wlotem jest rówmiez polaczony z przestrzenia, a tlok jest zaopatrzony w pierscien saimoiuszozelniiajacy.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad polaczen piecioobwodowego za¬ woru zabezpieczajacego, fig. 2"— uklad polaczen piecioobwodowego zaworu zabezpieczajacego w uproszczeniu, fig. 3 — uklad polaczen piecioobwo- dowego zaworu zabezpieczajacego, majacy po jed¬ nym scalonym zaworze ograniczajacym cisnienie i -naidcismieniowym, fig. 4 — ulklad polaczen trój- obwoidowego zaiworu zabezpieczajacego,, majacy po jednym scalonym zaworze ograniczajacym cis¬ nienie iii nadoisnieroiowyim, fig. 5 — przekrój przez zespól zaworowy, uzupelniajacy dwuobwodowy za¬ wór zabezpieczajacy, wedlug ukladu polaczen na fig. 3, fig. 6, 7, 8 — przedstawiaja rózne uklady sprezyn dla zespolu zaworowego wedlug fig. 5, fig. 9 przedstawia uklad polaczen pieciteobwodo- wego zaworu zabezpieczajacego', majacy po dwa scalone zawory ograniczajace cisnienie i po jed¬ nym zaworze inaidciisniieniiowym, a fig. 10 — prze¬ krój przez zespól zaworowy, uzupelniajacy dwu- obwotdo^y zawór zabezpieczajacy, wedlug ukladu polaczen na fig. 9.Jak to uwidoiczniiono' na fig. 1, czynnik cisnie- miowy, pochodzacy ze zródla energii, dociera po*- przez znany dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy 1 do akumulatorów energiii obwodów glównych I i II, a jednoczesnie polprzez zawory zwrotne 2a, 2b, do przylegajacych do siebie zespolów zaworo¬ wych 3a, 3b.Przez otwierajace sie zawory przelewowe 4a, 4b czyinniik cisnieniowy dociera do bezzbiomniikowyich obwodów III i IV przyczepy lub akumulatora sprezynowego. Po osiagnieciu w tych obwodach okreslonego cisnienia otwieraja sie zawory prze¬ lewowe 5a* 5b, osadzone z luzem osiowym i sta¬ nowiace zawory zwrotne.Czynnik cisnieniowy dociera poprzez zawory zwrotne 7a», 7b do odbiorników pomocniczych V, a jedinoczesinie do zaworów przelewowych 6a, 6b, osadzonych z luzem oteiiowyim.- Po osiagnieciu okreslonego cisnienia otwieraija sie zawory przele¬ wowe 6a, 6b.W ten sposób w stanie gotowym do eksploata¬ cji sa otwarte wszystkie zawory przelewowe, rów¬ niez zawory dwuobiwodowego zaworu zabezpiecza¬ jacego 1, wskutek czego- caly uklad jest polaczony ze soba wzajemnie. Przy zuzywaniu czynnika cis¬ nieniowego w dowolnym odbiorniku nastepuje w zwiazku z tym w calym ukladzie odpowiednie wyrównywanie cisnienia. Jesli, na przyklad w ob¬ wodzie III przyczepy powstaje przeciek, to wy¬ plywa przezen czynnik cisnieniowy z calego ukla- ^ du. Po okreslonym zmniejszeniu sie cisnienia za¬ myka sie najpierw dwuobwodowy zawór zabezpie¬ czajacy 1, wskutek czego powstanie zaklócenie, wskazane za posrednictwem wylacznika kontrol¬ nego 10. Zródlo energii tloczy dalej czynnik cis¬ nieniowy przeciw .cisnieniu otwarcia dwuobwcdo- wego zaworu zabezpieczajacego 1.Po dalszym zmniejszeniu sie cisnienia zamyka¬ ja sie zawory przelewowe 6a i 6b, wskutek czego z obwodu glównego II czynnik cisnieniowy nie mo¬ ze juz wyplywac poprzez uszkodzony obwód III przyczepy.¦Za posrednictwem otwartych jeszcze zaworów przelewowych 4b i 5b zasiilane sa nadal czynni¬ kiem cisnieniowym z obwodu glównego II zarówno obwód IV akumulatora sprezynowego jak tez od¬ biorniki pomocnicze V. Czynnik cisnieniowy, ply¬ nacy przez zawór przelewowy 5b, jest odciety od uszkodzonego obwodu III (przyczepy za pomoca zaworu zwrotnego' 7a.Przy dalszym spadku cisnienia zamykaja sie zawory przelewowe 5a, a nastepnie 4a, wskutek czego uszkodzony obwód III przyczepy jest odla¬ czony od ukladu* przy czym w obwodzie glównym I pozostaje jeszcze pewne cisnienie, iktóre jest jed¬ nak nizsze, niz cisnienie, zabezpieczone w obwo¬ dzie glównym II. Po' ponownym osiagnieciu w za¬ worach przelewowych Ga i 4a cisnienia otwarcia, czynnik cisnieniowy tloczony powyzej cisnienia otwarcia, wyplywa przez przeciek w obwodzie III przyczepy.Jesli przeciek powstaje na przyklad w odbior¬ nikach pomocniczych V, to znowu wyplywa prze¬ zen czynnik cisnieniowy z calego ukladu i dwu¬ obwodowy zawór zabezpieczajacy 1 zaimyka sie ponownie, przy czyim za posrednictwem wylaczni¬ ka kontrolnego 10 wskazywane jest zaklócenie.Przy dalszym spadku cisnienia zamykaja sie zawo¬ ry przelewowe 6a i 6b, a bezposrednio potem za¬ wory 5a i 5b, wskutek czego zostaja odlaczone ~ ulszkodzicine odbiorniki pomocnicze V.Poprzez otwarte jeszcze zawory przelewowe 4a i 4b z obwodu glównego I zasilany jest nadal czynnikiem oisniemitowym obwód III przyczepy, a z obwodu glównego II obwód IV akumulatora sprezynowego.Jesli przeciek powstaje na przyklad w obwodzie glównym I, zaniyka sie zngwu dwuobwodowy za¬ wór zabezpieczajacy 1, a zaklócenie jest wskazy¬ wane za posrednictwem wylacznilka kontrolnego 10. Z obwodu glównego II czynmik cisnieniowy dociera poprzez zespól zaworowy 3b do zespolu zaworowego 3a, który jest 'zabezpieczony przed uszkodzonym obwodem glównym I za pomoca za¬ woru zwrotnego2a. • 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60116 790 T 8 Z akumulatora energii obwodu glównego II za¬ silane ..sa w ten sposób nadal czynnikiem cisnie- rficwyim obwód glówmy II, obwód przyczepy III i obwód akumulatora sprezynowego IV, a takze odbiorniki, pcimocnicze V.Jesli uszkodzony jest na przyklad obwód glów¬ ny I i caly uklad jest w stanie bezcisnieniowym, to zródlo energii napelnia najpierw czynnikiem cisnieniowym akumulaltcir energii obwcd'u glówne¬ go II, nastepnie otwieraja sie zawory przelewowe 4b, dalej 5b, a wreszcie 6b.Zespól zaworowy 3a pozostaje zamkniety. Za posrednictwem zaworu przelewowego' 6b czynnik cisnieniowy dociera jednak równiez do obwodu III przyczepy poprzez zawory przelewowe 6a i -5a, (umozliwiajace przeplyw wsteczny.Stosownie do ukladiu* polaczen zaworów wedlug iilg. 1 imozliwe jest polaczenie zespolów zawo-rc- wyich 1, 3a, 3b w jednej obudowie zaworowej ja¬ ko zwartej konstrukcja.Uklad polaczen wskazuje na to, ze za pccncca trzech sprezyn nastawczych, mozna nastawiac cis¬ nienia zabezpieczania i otwierania pieciu obwo¬ dów cisnieniowych. v Figura 2 przedstawia uklad polaczen, w któ¬ rym zawory przelewowe 5a i 5b, umozliwiajace i' przeplyw wsteczny, a takze zawory zwrotne 7a i 7b juz nie wystepuja. Tego 'rodzaju iuklad moz¬ liwy jest wówczas, gdy odbiorniki pomocniicze spelniaja podrzedne funkcje. Jedyna róznica furikcjonalna tego ukladu w porównaniu z ukla¬ dem wedlug fig. 1 ,polega na tym, ze w przypadku uszkodzenia obwodu III przyczepy lub obwodu IV akumulatora sprezynowego odlaczane sa takze ra¬ zem "Odbiorniki pomocnicze. V.Figura 3 przedstawia uklad polaczen, który w zespolach zaworowych 3a i 3b przejmuje, poza zabezpieczeniem obwlodów pomocniczyiahi, ponadto : funkcje ograniczania cisnienia i zabezpieczania przed inajdclsnieniem wl&zystkich obwodów. W tym przypadku obydwa akumulatory energii sa zasila¬ ne wyzszym cisnieniiem, niz- wymagaja tego od- jbiornikii. W zespolach zaworowych 3a-i 3b luimiesz- ozono dodatkowo po jednym zaworze ogranicza-. jacyim cisnienie 8a ii 8b oraz ixo jednym zaworze nadcisnienaowym 31a i 31b. Z akumulatorów energii czynnik cismeniowy dociera teraz poprzez zawory ograniczajace cisnienie 8a i 8b o!o odbior¬ ników obu obwodów glównych, a takze, jak po¬ przednio wedlug fig. 1 d fig. 2, do obwodów bez- ". 'zbiornikowych.Zawory zwrotne 2a i t2b sa jednak umieszczone iteraiz pomiedzy zaworami przelewowymi 4a i 5a !hib 4b i 5b. Za pomoca trzech sprezyn nafstaw- . czyich nastawiane sa cisnienia izaworów ogranicza¬ jacych i zaworów nadcisnieniowych, a takze cisnienia izabezpieozandial i otwierania pieciu ob¬ wodów cisnieniowych.^ W odrobieniu od fig. 3, fdig. 4 przedlstawia wklad polajczen w wykonaniu jako trójofbwodowy zawór zabezpieczajacy.Figura 6 przestawia przekrój zespolu zaworo¬ wego <3a lub 3b ukladu polaczen wedlug fig. 3.Obuldowa zaworowa 3 miesci sprezyne inastaw- . cza 11 iz Urzadzeniem nastawczyim 12, tlok 13 z za¬ worem nadcisnieniowym 31, a takze opisane" da¬ lej zawory. Tlok 13 jest uszczelniany za pomoca pierscienia samouszazelniiajacego 14 przed nacis¬ kiem sprezyny nastawczej 11. Ponadto pomiedzy tlokiem 13 a obudowa zaworowa. 3 umieszczona jest 'uszczelka, osiowa, która ima taka sama sred¬ nice jak uszczelka osiowa 14, która stanowi za¬ wór ograniczajacy cisnienie8. ~ , Z tlokiem 13 polaczone jest sztywno gniazdo za.- woru przelewowego 4, a takze drazek pcpychacza 15, Sprezyna 16 opiera sie z jednej strony na tlo¬ ku 13, z drugiej zas strony pcprzez ruchamy osio¬ wo' talerzyk 17 sprezyny w zaleznosci od poloze¬ nia tloka na obudowie zaworowej 3 lub znowu pioprzeiz zderzak 23 na tloku 13. Drazek popycha- icza 15 prowadzi przez zawór zwrotny 2 i przej¬ muje nastepnie zawór przelewowy 5. Zawór prze¬ lewowy 5 jest osadzony na drazku popychacza 15 z luzem osicwytm. Luz ten jest ograniczony przez zderzak 18, znajdujacy sie na zaworze przelewo¬ wym 5. Sprezyna 19 uimieszczicna pomiedzy zawo¬ rem zwrotnym 2 a zaworem przelewowym 5* opie¬ ra sie o abyidwa wymienione zawory.Drazek ipopyichacza 20, polaczony na istale z za¬ worem przelewowym 5, jest osadzony na zaworze przelewowym 6 z luzem osiowym. Luz ten jest -ograoiczony przez .zderzak 21, znajdujacy sie na zaworze przelewowym 6. Sprezyna 22 opiera sie z jednej stany na .obudowie 3, z drugiej zas stro¬ ny na zaworze przelewowym 6. Pomiedzy zawo¬ rem ograniczajacym cisnienie 8 a zaworem prze¬ lewowymi 4 (umieszczone jest w obudowie 3 przy¬ lacze do obwodu glównego I lub II.Pomiedzy zaworem zwrotnym 2 a zaworem przelewowym 5 umieszczone jest w obudowie 3 przylacze do bezzibioirnikowego obwodu pomocni¬ czego II lub IV. Pomiedzy zaworami przelewowy¬ mi 5 ;i 6 umieszczane jest w obudowie 3 doprowa¬ dzanie do zaworu zwrotnego 7, a ponadto przyla¬ cze do odbiorników pomocniczych V. W tloku 13 znajduje sie kanal 30, który prowadzi od prze¬ strzeni pierscieniowej 24 do zaworu naidcisnAenio- wego 31. .Gdy uklad znajduje sie w stanie bezcisnienio¬ wym, zawór przelewowy 4 jest utrzymywany w stanie zamkniecia przez sprezyne nastawcza 11 za posrednictwem zaworu nadcisniieniowego 31 a tloka 13. Talerzyk 17 zostaje Odsuniety od zde¬ rzaka 23. Sprezyna 16 opiera, sie pomiedzy trokiem 13 a obudowa 3. Zawór ograniczajacy cisniepie 8 jest otwarty. Zawór przelewowy 5 jest utrzymy¬ wany w stanie zamkniecia, z mala sila 'przez sprezyne 19.Pomiedzy drazkiem popychacza 15 a zderzakiem 18 jest luz. Zawór ipnzelewowy 6 jest utrzymywa¬ ny w stanie zamkniecia z imala sila przez spre¬ zyne 22. Drazek popychacza 20 i zderzak 21 maja luz., Przy napelnianiu ukladu wzrasta poczatkowo cisnienie w akumulatorach energii, mogace bez przeszkód pnzemosió sie poprzez otwarty zawór ograniczajacy cisnienie 8 do odbiorników obwodu glównego I lub II. Jesli w przestrzeni pierscienior wej 24 panuje okreslone cisnienie, to tlok 13 po¬ rusza 'sie wykorzystujac ku górze sile Sprezymy H 10 15 20 25 30 35 40 45 50 ^55 60116 790 9 10 pokonujacej sile ,sprezyny 11,"zawór .przelewowy 4 otwiera sie, czynnik cisnieniowy przeplywa przez zawór zwrotny 2 do bezzbiornikowegio obwodu ipomocniczego III lub IV. Jednoczesnie wzrasta cisnienie przed zamknieciem zaworem przelewo¬ wymi 5.Gdy tlok-13 porusza-sie dalej ku górze, talerzyk 17 sprezymy dochodzi do zderzaka 23, wskutek czego talerzyk ten zostaje iodisiuiniety od obudowy 3 i sprezyna 16 przestajje dzialac. Nastepnie dra¬ zek popychacza 15 dochodzi do zderzaka 18. Sila, która powstaje na tloku 15 w wyniku panujacego cisnienia na powstajacej powierzchni' pierscienio¬ wej pomiedzy srednicami zaworu przelewowego 5 i tloka ^3, otwiera zawór przelewowy 5 pokorfu- jac sile sjprezyriy 11. Czynnik cisnieniowy .prze¬ plywa poprzez zawór zwrotny 7 do odbiorników pomocniczych V. Jednoczesnie narasta cisnienie przed zamoknietym zaworem przelewowym 6. Pro¬ ces otwierania zaworu przelewowego 5 powtarza isie w przypadku zaworu przelewowego 6.Gdy wszystkie zawory przelewowe sa otwarte ii panuje maksymalne cisnienie ustalone dla wszystkich odbiorników, tlck 13 przemieszcza sie dalej 'ku górze, a* zawór ograniczajacy cisnienie 8 zamyka sie. Jesli zawór ograniczajaicy cisnienie 8 ijest nieszczelny i cisnienie panujace^ akumula- itarze energtii moze przenosic sie poprzez przes¬ trzen pierscieniowa 24 do calego ukladu, przy pewnym okreslonym cisnieniu zabezpieczajacym zawór 31 zostaje 'podniesiony, wskutek czego od¬ biorniku sa zabezpieczone przed zbyt duzym prze¬ ciazeniem.Jesli przeciek powstaje na przyklad w bezzbior- nikowym obwodzie pomocniczym IV lub III, któ¬ ry jest przylaczony do przyleglego zespolu zawo¬ rowego, nie uwidocznionego na fig. - 5, wyplywa przez ten przeciek czynnik cisnieniowy z calego ukladu. Cisnienie .spada w calym ulkLadzie. Tlok 13 na fig. 5 przemieszcza sie w dól, az zawór przelewowy 6 zostanie zamkniety. W ten sposób zabezpieczony jest obwód glówny, przyporzadko¬ wany itemiu zaworowi przelewowemu. Z tego za¬ bezpieczonego obwodu glównego sa nadal zasilane czynnikiem cisnieniowym poprzez jeszcze otwarte zawory przelewowe 4 15: drugi, miamowicie przy¬ porzadkowany zespolowi zaworowemu wedlug fig. 5 bezzfaiornikowy obwód pomocniczy III lub IV, a takze odbiorniki pomocnicze V.Jesli .przeciek powstaje na iprzyiklad w bezzbior- nikowym obwodzie II lub IV, który jest przyla¬ czony do zespolu zaworowego wedlug fig. 5?, czyn- iniilk cisnieniowy wyplywa przez ten przeciek z ca¬ lego ulkladu. Tlok 13 iprzemieszcza sie przy tym znowu w dól. Najpierw zamyka sie zawór przele¬ wowy 6, nastepnie zawór przelewowy 5, a wresz¬ cie zawór przelewowy 4, wskutek czego uszkodzo- my obwód .pomocniczy zostaje odlaczony i w aku¬ mulatorze energii przyporzadkowanego obwodu glównego pozostaje jeszcze okreslone cisnienie.Jeslli przeciek powstaje ma przyklad w odbior¬ nikach pamocmiczycih V, czynnik cismieniowy wy¬ plywa przez ten przeciek z calego ukladu. Tlok 13 przemieszcza sie przy tyim w dól. Zamyka sie za¬ wór przelewowy 6, a nastejpnie zawór 5, wskutek czego odlaczone zostaja uszkodzone odbiorniki .po¬ mocnicze. Obydwa obwody glówne I ii III zostaja zabezpieczone okreslonym cisnieniem.Przylaczane kazdorazowo obwody pomccnicze III lub IV sa nadal zasilane czynnikiem cisnieniowym ^ za posrednictwem otwartego jeszcze zaworu prze¬ lewowego 4.Jesli przeciek powstaje na przyklad w obwodzie glównym I lub II, czynnik cismlendowy wyplywa przez ten przeciek z calego ukladu. Uszkodzony obwód glówny zostaje przy tym oddzielony od . ¦nieuszkodzcnego za pomoca wlaczanego pijzed nim dwuobwodowego zaworu zabezpieczajacego 1. Aku¬ mulator energii, przypórzadkowainy uszkodzonemu oibwodowi glównemu, pozostaje bez cisnienia.%Jesli blok zespolu zaworowego, uwidoczniony na fiig. 5, jest przylaczony do (Uszkodzonego obwodu glównego, równiez przestrzen 24 istaje sie prze¬ strzenia bezcisnieniowa, wskutek czego zawory przelewowe 6, 5 i 4 zamykaja sie. Z przyleglego, nie uwidocznionego na fig. 5 zespolu zaworowego, który jest przylaczony do ¦nieuszkodzonego obwodu ^ glównego i wskutek czego w tym zespole zaworo¬ wym wszystkie zawory przelewowe pozostaja, 'otwarte, czynnik cisnieniowy plynie do przylaczo¬ nego obwodu pomocniczego na fiig. 5 poprzez za¬ wór przelewowy 5, pracujacy teraz jako zawór zwrotny. Czynnik cisnieniowy, plynacy od raie- uszkodzoneigo obwodu glównego zostaje odlaczony od uszkodzonego obwodu glównego za pomoca zaworu zwrotnego 2.Figury 6 i 8 przedstawiaja dalsze mozliwosci wykonania ukladów sprezynowych, w celu uzyska¬ nia okreslonych przyporzadkowamych wartosci cisnienia przy normalnym suwie tloka 13 oraz przy okreslonej ohairakterystyce sprezymy 11.O ile wedlug fig. 5 sprezyna 16 wspólokresla je¬ dynie cisnienie zamykania ii otwierania zaworu przelewowego 4, o tyle sprezyna 16 wedlug fig. 6 oddzialywuje dodatkowo na cisnienie zamykania ii otwierania^ zaworu ograniczajacego cisnienie 8.Gdy tlok 13 przemieszcza sie w dól, talerzyk 17 sprezyny osiada ma obudowie 3 ,i odsuwa sie od zderzaka 23, wskutek czego sprezyna 16 wywiera poprzez tlok 13 dodatkowa aile przeciw sprezynie naistawczej 11, a tym samym oddzialuje na cisnie¬ nie zamykania zaworu przelewowego 4. Gdy tlok 13 przemieszcza sie w góre, talerzyk 25 sprejzyny dochodzi do zderzaka 26 i odsuwa stie od tloka 13, wskutek czego sprezyma 16 wywiera dodatkowa sile ku sprezynie nastawczej na, tlok 13 poprzez talerzyk 17 sprezyny i zderzak 23, a tym samym oddzialuje na cisnienie zamykania zaworu ogra¬ niczajacego 8.Wedlug fig. 7 .sprezyna 16 oddzialuje jak na fig. 3, na cisnienie zamykania i otwierania tylko zaworu przelewowego 4a, natomiiast amina sprezyna 27 za posrednictwem talerzyka 25 sprezyny ii zde¬ rzaka 26 oddzialuje bezposrednio na cisnienie w zaworze ograniczajacym 8, a, /posrednio równiez na Cisnienia otwieramia i zamykania urndeszczo- mych przy tloku 13 zaworów przelewowych 4, 5 i 6.Wedlug fig. 8 sprezyma 16 jest umieszczona jak ma fig. 7, natomiiast -siprezyna 27 jest osadzona tak, 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6011 iz pozostaje zachowane .posrednie oddzialywanie na cisnienie ograniczajacego zaworu 8.Figura 9 uwidacznia uklad polaczen, który w odróznieniu od fig. 3 zawiera, w zespolach za- . worowych 3a i 3b po dwa zawory ograniczajace ¦oilsniiende 32a, 33a i 32b, 33b. W tein sposób mozli¬ we jest zasilanie obwodów .roboczych I i II innym, zredukowanym cisnieniem niz obwodów pcimccri czych III d IV, a itakze odbiorników pornoenic-zych V. Linie kreskowo-punktcwe wjcibrebie zespolów zaworowych 3a i 3b wiskazuja,, ze mozliwe sa roz¬ maite prowadzenia kanalu pomiedzy zaworami ograniczajacymi cisnienie 32a, 32b & zaworami przelewowymi 4a, 4b.Za pomoca zaworu przelewowego 31 wszystkie obwody isa zabezpieczone przed nadcisnieniem, na¬ wet wówczas, gdy olbwody glówne I i II sa zasila¬ ne wyzszym cisnieniem maksymalnym, niz inne obwody III, IV i V.Umieszczone na fig. 3 zawory zwrotne 2a i 2b przeksztalcaja sie na fig. 9 w zawory ogranicza¬ jace cisnienie 33a i 33b o dzialaniu zaworów zwrotnych. Dalsze dzialanie przdbiega tak, jaik to1 opisano w przypadku fig. 1 i 2.Za pomoca .trzech sprezyn nastawczych nasta- wiame isa cisnienia czterech zaworów ograniczaja¬ cych, a takze cisnienia zabezpieczania i otwierania pieciu obwodów cisnieniowych.Figura 10 przedstawia przekrój zespolu zaworo¬ wego 3a lulb 3b ukladu polaczen wedlug fig. 9.W odróznieniu od fig. 5 obudowa 3 zawiera na¬ stepny tlok 40, przy którym umieszczony jest za¬ wór ograniczajacy cisnienie 32 dla obwodu glów¬ nego'. Za posrednictwem drazka popychacza 34 i sprezyny 35 polaczone sa wzajemnie tloki 13 i 40 z luzem osiowym. Gdy uklad jest w stanie bez¬ cisnieniowym, sprezyna mastawcza. 11 naciska tlok 40, a za posrednictwem zderzaka 37 i drazka po¬ pychacza 34 równiez tlok 13 w dól. Zawory prze¬ lewowe^ 4 i 6 sa zamkniete. Zawór ograniczajacy cisnienie 32 jest otwarty. Za poimoca sprezyny 19 zawór ograniczajacy cisnienie 33 jgst dalej doci¬ skany do obudowy 3, wlskultek czego dziala on ja¬ ko zawór zwrotny.Gdy czynnik cisnieniowy dociera poprzez wlot E do ukladu, moze on najpierw bez przeszkód przeplywac do obwodu glównego1 poprzez prze¬ strzen 39 i wylot Al. Jednoczesnie czynnik cisnie¬ niowy dociera; kanalem 38 do przestrzeni 24, wlsikutek czego znajduje sie przy zaworze przele¬ wowym 4.Gdy panuje okreslone cisnienie, tlok 40 prze¬ mieszcza sie ku górze, wskutek czego drazek po¬ pychacza 34 odsuwa sie od zderzaka 37 i docho¬ dzi do1 zderzaka 36.Przy cisnieniu otwierania, zadanym dla zaworu przelewowego 4, ten ostatni otwiera sie. Poprzez otwór srodkowy 29 j zawór ograniczajacy cisnienie 33, dzialajacy teraz jako zawór zwrotny, czynnik cisnieniowy przeplywa poprzez A2 do obwodu po¬ mocniczego. Jednoczesnie czynnik cisnieniowy iznajduje sie teraz przed zaworem przelewowym 6. Tlolki 40 i 13 przemieszczaja sie dalejj ku górze az do osiagniecia przez drazek popychacza 20 zde¬ rzaka 21 i zawór przelewowy 6 otwiera sie przy L6 790 12 przewidzianym dla. niego olsnieniu otwierania. Za pomoca sprezyny 35 i drazka popychacza 34 sa znowu dociskane do zderzaka 37.Przy daJjszym narastaniu cisnienia obydwa tlo- 5 ki przemieszczaja sie dalej do góry, az zawór przelewowy 6 doprowadza do zaworu ograniczaja¬ cego cisnienie 33, a tym samym ogranicza suw tloka 13. Tlok 40 przemieszczal sie dalej do góry, wskutek czego' drazek popychacza 34 odsuwa sie 10 od zderzaka 37 i sprezyna 35 dziala z dodatkowa sila za posrednictwem zaworu przelewowego 6 na zawór ograniczajacy cisnienie 33, wskutek czego ten ostatni nie pracuje juz tylko jalkó * zawór zwrotny, lecz ogranicza cisnienie do okreslonej 15 wartosci. Tlok 40 przemieszcza sie nadal do góry az do zamkniecia sie zaworu ograniczajacego cis- . nienie 32.Drazek popychacza 35 przemieszcza sie teraz swobodnie pomiedzy zderzakami 36 i 37. Na za- 20 wór ograniczajacy cisnienie 33 dzialajace od dolu cisnienie oraz sila sprezyny 35 ipozoistaja w rów¬ nowadze wzgledem cisnienia, panujacego w prze¬ strzeni 39. Sila sprezyny 35 determinuje róznice pomiedzy eisnieniaimi ogranie Lajacyimi zaworów 25 ograniczajacych 32 i 33. W zaleznosci od zuzycia czynnika cisnieniowego zawory ograniczajace 32 i 33 unosza sie niezaleznie oid sielbie talk, iz czynnik cisnieniowy moze nadal przeplywac zaw¬ sze do scisle okreslonych cisnien maksymalnych 30 poprzez E. Jesli cisnienie panujace przy E, pozo- ¦ staje ponizej olbu cisnien ograniczajacych, to uno¬ sza sie , obydwa zawory ograniczajace 32 ii 33, tloki 40 i 13 przemieszczaja sie w dól.To samo dzialanie pozostaje w zasadzie zacho- 35 warne wówczas, gdy pierscien samouszczelniajacy 14 i kanal 38 odpadaja, a czynnik, cisnieniowy do¬ ciera poprzez przestrzen 39 do zaworu przelewo¬ wego4. / 40 Zastrzezenia- patentowe 1. Urzadzenie do zabezpieczania trzy- do piecio- otowodowych ukladów hamulcowych, zwlaszcza w pojazdach mechanicznych, które zawiera 45 w dwóch obwodach glównych po jednym akumu¬ latorze energii i w którym, w przypadku awarii, Obydwa obwody glówne sa wzgledem siebie za¬ bezpieczone przez dwuobwedowy zawór zabezpie¬ czajacy, znamienne tym, ze dwuotowodowy zawór 50 zabezpieczajacy (1) jest umieszczony przed akumu¬ latorami energii i olbydwa akumiulatoiry energii sa ponadto polaczone, kaizdy za, posrednictwem otwie¬ rajacego sie w strone obwodów pomocniczych za¬ woru zwrotnego (2a, 2b), z kilkoma, a co- najmniej 55 z dwoma zaworami przelewowymi (4, 5, 6), pola¬ czonymi jeden za drugim, przy czym kazdemu z zaworów przelewowych (5, 6), umieszczonych za' pierwszym zaworem przelewowym (4), przyporzad¬ kowany 'jest korzystnie zawór zwrotny (9) jako 6o bocznik, zas kaizdy z pierwszych zaworów przele¬ wowych (4) jest polaczony z jednym bezzibiorni- kowym obwodem pomocniczym (III, IV), a na¬ stepne pary zaworów .przelewowych (5a, 5b) sa po¬ laczone " z innym bezzlbiiornikowyim obwodem po- 65 mooniczym (V) badz za posrednictwem zaworów13 116 790 14 zwrotnych (7), badz tez za posrednictwem przyla¬ cza (41), podczas i^dy umieszczane ma koncu zawo¬ ry (przelewowe (6a, 6b) sa polaczone ze soba. 2. Urzadzenie wedlug zaistrz. 1,, znamienne tym, ze 'Cisnienie zaimyikaniia; dwuobwodowego zaworu zabezpieczajacego (1) jeslt wieksze niz cisnienie zamykania zaworów przelewowych <4, 5, 6), przy czym cisnienie zamykania kazdego1 z zaworów przelewowych (4, 5, 6), polaczonych szeregowo za dwuobwodowyim zaworem zabezpieczajacym (1), ijest kazdorazowo mniejsze, niz cisnienie zaimyka¬ nia zaworu przelewowego, przylaczonego1 bezpo¬ srednio za. niim. 3. Urzadzenie wedlug zaiskrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze pierwszy zawór przelewowy (4a) jest przylaczony przed lub za zaworem ograniczaja¬ cym ^cisnienie (32), przy czym pomiedzy pierwszym zaworem przelewowym (4a) a nastepnymi zawora¬ mi przelewowymi /umieszczony jest kazdorazowo zespolony z zaworem zwrotnym zawór ogranicza¬ jacy cisnienie .(33), a pomiedzy ostatnimi zawora¬ mi przelewowymi (6a, 6b) w przylaczu (41), zawór madciisnieniowy (31). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze zawory przelewowe (4, 5, 6), zawory zwrotne (7, 9), zawory ograniczajace cisnienie ($2, 33) oraz zawór nadcisnieniowy (31) isa polaczone mniej jeden zespól zaworowy (3), umieszczony za ' akumulatorami energii. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w jednej obudowie (3) 'umieszczony jest tlok (13) obciazony sprezyna nastawcza (11) i zaopatrzo¬ ny w uszczelke promieniowa (14), najkorzystniej w uszczelke osiowa (8) o tej samej srednicy i w zamykajaca srodkowy przepust (28)f uszczelke (4) 10 15 o mniejszej srednicy, a za przepustem (28) za¬ montowany jest zawór zwrotny (2) oraz plyta za¬ worowa (5), laczaca sie z tlokiem (13) za posred¬ nictwem popychacza zaworowego (15) i obciazona sprezyna, zamykajaca przepust (29) z luzem osio¬ wym, jak równiez plyta zaworowa; (6), laczaca sie za, posrednictwem popychacza zaworowego (20) z plyta zaworowa (5), zamykajaca wylot (A4), z luzem osiowym i obciazona - sprezyna, a takze zawór zwrotny (7), przy czym pomiedzy tlokiem (13) a sprezyna naistawcza (11) znajduje sie ko¬ rzystnie zawór nadcisnieniowy (31). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym,-- ze przy tloku (13) umieszczony jest obciazony spre¬ zyna (16) talerzyk (17), przesuwany do- dolnego zderzaka (23), przy czym sprezyna (16) opiera sie na -zmiane za posrednictwem innego talerzyka. (25), przesuwanego do górnego zderzaka (26) lub tez sprezyna (16) opiera sie o< tlok (13), a talerzyk (25) 2Q jest przemieiszczany przez inna sprezyne (27) do górnego zderzaka (26). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 5 albo 6, znamien¬ ne tym, ze itlok (40) w obudowie (3), obciazony sprezyna nastawcza (11), jest polaczony z tlokiem (13) za pomoca korzystnie obciazonego sprezyna popychacza (34) z luzem osiowym, ponzy czym po¬ miedzy przepulstem (29) a plyta zaworowa (6) umieszczony jest zawór zwrotny (33), który sluzy jednoczesnie jakoi górny zderzak dla plyty zawo¬ rowej (6). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze umieszczony w obudowie <3) kanal (38) pola¬ czony z wlotem (E), jest równiez polaczony z prze¬ strzenia (24), a tlok (13) jest zaopatrzony w piers- 35 cien samouszczelniajacy (14). 25 30 Fig. 1 ^^3q \116 790 'ryO/y/C7/z^A<^ 29.A4\116 790 Fig. 7 Fig. 8 4 23 F/g. S Fig.9 HZlnW Fig. 10 -3b PL