Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad elektro¬ nicznego sterowania zaplonem, majace zastosowanie w ^silnikach spalinowych z zaplonem iskrowym; przy czym -sposób elektronicznego sterowania wedlug wynalazku "moze znalezc zastosowanie równiez w innych dziedzi¬ nach techniki, np. do sterowania wtryskiem paliwa w sil¬ nikach wysokopreznych.Ze stanu techniki znany jest szereg sposobów i ukladów ^elektronicznego sterowania zaplonem opracowanych w celu zwiekszenia trwalosci i niezawodnosci dzialania oraz wydluzenia okresu miedzyregulacyjnego. Sposoby ste¬ rowania tych ukladów polegaja na wyzwalaniu zaplonu za pomoca zmiennego przebiegu wyjsciowego uzyskiwa¬ nego z inicjatora reagujacego na obroty walu silnika.Najbardziej zblizony do przedmiotu wynalazku jest tiklad wedlug opisu patentowego RFN nr 2 102 688. W ukladzie . tym wykorzystuje sie serie impulsów genero¬ wanych- synchronicznie z polozeniem obracajacego sie walu silnika do wyzwalania przerzutnika monostabilnego generujacego serie znormalizowanych impulsów. Sred¬ nia wartosc tych impulsów otrzymuje sie po przejsciu ich przez filtr dolnoprzepustowy i wykorzystuje sie do ste¬ rowania zródla pradu stalego, którym laduje sie konden¬ sator magazynujacy generatora przebiegów piloksztalt- nych. W ten sposób uzyskane pochylosci przednich zbo¬ czy impulsów sa funkcja predkosci obrotowej walu sil¬ nika. Niezalezny ciag impulsów, synchronicznych z po¬ wozeniem katowym walu, wykorzystywany jest do rozla¬ dowania kondensatora magazynujacego. Napiecie pilo- Jcsztaltne wyzwala przerzutnik Schmidta nastawiony na 10 15 20 25 30 wymagany poziom zboczy przednich. Kiedy zbocze przed¬ nie osiagnie wartosc progowa, przerzutnik Schmidta uruchamia wzmacniacz wysylajacy sygnal sterujacy do cewki zaplonowej, w której indukuje sie wysokie napiecie zaplonu. Za pomoca regulacji nachylenia przednich zbo¬ czy impulsów w funkcji predkosci obrotowej walu sil¬ nika i cisnienia w przewodzie ssacym, moment zaplonu moze byc regulowany odpowiednio do zmian tych para¬ metrów.Opisany uklad jest bardzo rozbudowany, co przyczy¬ nia sie do zmniejszenia jego niezawodnosci, a dokladnosc jego dzialania zalezy nie tylko od dokladnosci i stabil¬ nosci inicjatora, lecz takze od dokladnosci zastosowanych ukladów generacyjnych i przetwarzajacych, co jest trudne do uzyskania w bardzo zmiennych warunkach klimatycz¬ nych panujacych w samochodzie.Znany uklad stabilizacji energii iskry, zapewniajacy stalosc energii zaplonu w duzym zakresie zmian napiecia zasilania, zawiera polaczony szeregowo z uzwojeniem pier¬ wotnym cewki zaplonowej opornik, na którym spadek na¬ piecia powstajacy przy przeplywie wymaganej wartosci pradu powoduje zablokowanie tranzystora kluczujacego i wylaczenie pradu cewki wywolujac zaplon. Czas prze¬ plywu pradu przez cewke do momentu osiagniecia jego zalozonej wartosci zalezy od aktualnego napiecia zasila¬ nia w ten sposób, ze przy spadku napiecia proporcjonal¬ nie sie wydluza, przez co prad w uwojeniu pierwotnym cewki osiagnie zawsze te sama wartosc, a cewka zaplonowa gromadzi zawsze te sama energie, niezaleznie od zmian napiecia zasilania. Uklad ma te wade, ze opornik szere- 116 204116 204 3 gowy ogranicza nieco napiecie wywolujace przeplyw pradu oraz powoduje straty mocy. Ponadto dzialajacy w ten spo¬ sób uklad stabilizacji energii iskry stwarza trudnosci z uzys¬ kaniem krótkiego czasu narastania pradu o duzej wartosci w uwzojeniu pierwotnym cewki.Znany rozdzielacz mechaniczny iskry wymaga stoso¬ wania kopulki i kabli o wysokiej wytrzymalosci dielektrycz¬ nej, mimo tego czeste sa przecicia i wyladowania powierz¬ chniowe zaklócajace równomierny rozdzial iskry, przy tym dlugie kable obnizaja parametry wyladowania.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i ukladu elektronicznej regulacji kata wyprzedzenia zaplonu wy¬ zwalanego bezstykowo ze stabilizacja energii iskry, prze¬ laczanej elektronicznie, zapewniajac duza dokladnosc dzia¬ lania, niezawodnosc, trwalosc, przy jednoczesnej prosto¬ cie konstrukcyjnej i zmniejszonych stratach mocy. ' Zamierzony cel zostal osiagniety przez rozwiazanie sposobu i ukladu wedlug wynalazku.Istota sposobu elektronicznego sterowania zaplonem wedlug wynalazku jest wykorzystanie zaleznosci war¬ tosci chwilowych dwóch przebiegów, generowanych przez inicjator magnetoindukcyjny sprzezony z walem silnika, od predkosci obrotowej walu. Jeden z przebiegów zostaje uksztaltowany statycznie stosownie' do wymagan sil¬ nika i po wyprostowaniu zostaje zsumowany w odpowied¬ nim stosunku z uksztaltowanymi stosownie do ich wplywu na silnik napieciami, pochodzacymi z czujników reagu¬ jacych na istotne parametry silnika, jak np. obciazenie, temperatura i inne, stanowiac napiecie odniesienia, z któ¬ rym porównywany jest drugi przebieg nie poddany zad¬ nemu przeksztalceniu. W momencie zrównania, sie tych ., przebiegów powstaje prostokatny impuls sterujacy, który odpowiednio wzmocniony wywoluje w uzwojeniu pier¬ wotnym cewki przeplyw pradu w czasie równym czasowi trwania impulsu sterujacego, zmieniajacym sie zaleznie od napiecia zasilania. W momencie zaniku przeplywu pradu przez uzwojenie pierwotne cewki- pojawia sie impuls za¬ plonowy.Zmiane kata wyprzedzenia zaplonu uzyskuje sie w wy¬ niku zmieniajacego sie napiecia odniesienia, albo zmienia¬ jacego sie stosownie do ilosci obrotów silnika przebiega nie poddanego zadnemu przeksztalceniu,, albo odpowied¬ niemu zmienieniu obu tych czynników, jako skutek zmiany polozenia katowego, przy którym zrównuja sie wartosci przebiegu nie poddanego zadnemu przeksztalceniu z na¬ pieciem odniesienia.Aby uzyskac staly katv wyprzedzenia zaplonu, nalezy zmieniac napiecie odniesienia w taki sam sposób, w jaki sie zmienia wartosc chwilowa przebiegu w zaleznosci od pred¬ kosci obrotowej silnika.Dla uzyskania wymaganej' charakterystyki kata wyprze¬ dzenia zaplojnu napiecie odniesienia uksztaltowuje sie stosownie do wymagan silnika w funkcji jego predkosci obrotowej i wplywu innych parametrów.Regulacje kata wyprzedzenia zaplonu mozna wedlug wynalazku przeprowadzic takze na zboczach ujemnych przebiegu. W takim przypadku ksztaltuje sie analogicz¬ nie napiecie odniesienia o znaku ujemnym i porównuje sie ze zboczem ujemnym opadajacym przebiegu wyjsciowego inicjatora, który^iie byl poddany zadnej obróbce.Szerszy zakres regulacji kata wyprzedzenia zaplonu latwiej jest uzyskac z liniowego przebiegu wyjsciowego inicjatora, jednakze o charakterystyce kata wyprzedzenia zaplonu decyduje uksztaltowanie statyczne przebiegu.W niektórych przypadkach korzystne jest poczatkowe 4 opóznienie zaplonu w chwili rozruchu, które nastepnie- szybko wzrasta do wartosci wymaganej przy predkosci biegu luzem silnika, co moze ulatwic rozruch silnika i za¬ pewnione jest przez Uksztaltowanie przebiegu tak, ze po- 5 czatkowa — w fazie rozruchu — wartosc napiecia od¬ niesienia jest wieksza niz napiecie polaryzacji przebiegu nie poddanegoobróbce. .Dla uniezaleznienia energii zaplonu od zmian napiecia zasilania w calym zakresie eksploatacyjnym, w sposobie 10 wedlug wynalazku za pomoca dlugosci impulsu steruja¬ cego, zaleznej od aktualnego napiecia zasilania, steruje sie czasem trwania przeplywu pradu przez uzwojenie pier¬ wotne cewki zaplonowej az do momentu osiagniecia za- daaej wartosci natezenia, w wyniku czego strumien mag- 15 netyczny osiaga powtarzalna wartosc, zapewniajac sta¬ losc energii iskry przy najbardziej efektywnym zuzyciu energii.W sposobie wedlug wynalazku kolejnosc zasilania uz¬ wojen pierwotnych poszczególnych cewek zaplonowych, 20 których koncówki wysokiego napiecia podlaczone sa dor przyporzadkowanych im swiec zaplonowych, sterowana jest elektronicznie, sekwencyjnie za sygnalem zerujacym licznik impulsów. ¦ ¦- . W alternatywie sposobu wedlug «wynalazku rozdzial 25 zaplonu nastepuje w wyniku elektronicznego przelaczania wysokiego napiecia indukowanego w jednej cewce zaplo¬ nowej na poszczególne swiece zaplonowe.W innej alternatywie sposobu wedlug wynalazku roz¬ dzial zaplonu na poszczególne swiece zaplonowe odby- 30 wa sie w znany, mechaniczny sposób.Uklad zaplonowy wedlug wynalazku posiada zasilacz: stabilizowany, korzystnie z przetwornica, polaczony z do¬ datnim biegunem akumulatora i masa, którego wyjscie — poprzez dzielnik napiecia utworzony z dwóch oporników — 35 polaczone jest z anodami dwóch diod, katody których pola¬ czone sa jedna z jednym a druga z drugim uzwojeniem inicjatora magnetoindukcyjnego. Koniec pierwszego uzwo¬ jenia inicjatora magnetoindukcyjnego polaczony jest z wejsciem generatora funkcji, który zasilany jest z zasilacza 40 stabilizowanego. Wyjscie generatora funkcji, spolaryzowane dodatkowo niewielkim napieciem o tym samym znaku, jest polaczone z detektorem szczytowym, którego wyjscie wchodzi na jedno z wejsc ukladu sumujacego, na którego pozostale wejscia mozliwe jest doprowadzenie wyjsc po- 45 zostalych czujników, np. temperatury silnika, jego- ob¬ ciazenie itp. Wyjscie ukladu sumujacego polaczone jest z wejsciem odwracajacym komparatora, który zasilany byc moze zarówno z akumulatora jak i zasilacza stabili¬ zowanego. Na wejscie nieodwracajace komparatora do- 50 prowadzany jest koniec drugiego uzwojenia inicjatora- magnetoindukcyjnego. WyjScie komparatora jest polaczo¬ ne z wejsciem przerzutnika monostabilnego zasilanego • z akumulatora i z wejsciem elektronicznego ukladu roz¬ dzielajacego zasilanego z zasilacza stabilizowanego. Do- 55 kolejnych wejsc elektronicznego ukladu rozdzielajacego jest podlaczone* wyjscie przerzutnika monostabilnego oraz wyjscie ukladu formujacego impulsy prostokatne, "do którego wejscia jest podlaczona jedna koncówka uzwo¬ jenia impulsatora synchronizujacego, osadzonego na wspól- 60 nej osi z inicjatorem magnetoindukcyjnym, podczas gdy druga koncówka polaczona jest z masa.W elektronicznym ukladzie rozdzielajacym do jednego- z dwu wejsc bramki AND przylaczone jest wyjscie kom¬ paratora, a do drugiego — wyjscie przerzutnika bistabil- 65 nego. Wyjscie bramki AND jest polaczone z wejsciem.116 204 5 licznika impulsów, skladajacego sie z dwóch przerzut- ników. Wyjscie synchronizujacego ukladu formujacego jest polaczone z wejsciem ukladu rózniczkujacego, utwo¬ rzonego z dwóch bramek NAND i kondensatora, oraz z wejsciem ukladu opózniajacego utworzonego z dwóch bramek NAND, opornika i kondensatora. Wyjscie ukladu rózniczkujacego polaczone jest z wejsciami zerujacymi przerzutnika bistabilnego oraz przerzutników, stanowia¬ cych licznik impulsów. Wyjscie ukladu opózniajacego polaczone jest z wejsciem wyzwalajacym przerzutnika bistabilnego polaczonego z bramka AND.W elektronicznym ukladzie rozdzielajacym wyjscie przerzutnika monostabilnego oraz cztery wyjscia przerzut¬ ników, tworzacych licznik impulsów, wchodza na odpo¬ wiednie wejscia czterech trzywejsciowych bramek AND, których wyjscia polaczone sa z odpowiadajacymi im wzmac¬ niaczami mocy, zasilanymi z akumulatora, których ilosc odpowiada liczbie cylindrów. Wyjscia wzmacniaczy mocy polaczone sa z ujemnymi koncówkami uzwojen pierwot¬ nych odpowiadajacych- im cewek zaplonowych, zasila¬ nych takze z akumulatorów. Uzwojenia wtórne cewek :zaplonowych polaczone sa *w znany sposób ze swiecami zaplonowymi.W alternatywie, ukladu wedlug wynalazku wyjscie prze¬ rzutnika monostabilnego jest polaczone z wejsciem poje¬ dynczego wzmacniacza mocy i jednoczesnie z jednym z wejsc elektronicznego ukladu rozdzielajacego, którego -wyjscia* bramek AND, w ilosci odpowiadajacej liczbie cylindrów, polaczone sa z bramkami tyrystorów, których anody przylaczone sa do koncówki wysokiego napiecia -rewki zaplonowej, a katody — do poszczególnych swiec zaplonowych. Wyjscie wzmacniacza mocy jest polaczone :.z ujemna koncówka uzwojenia pierwotnego cewki zaplo- nowej, której druga koncówka polaczona jest z biegunem dodatnim akumulatora. Wzmacniacz mocy zasilany jest z akumulatora, natomiast elektroniczny uklad rozdziela¬ jacy z zasilacza stabilizowanego lub akumulatora.W innej alternatywie ukladu wedlug wynalazku wyjscie przerzutnika monostabilnego jest polaczone bezposred¬ nio z wejsciem pojedynczego, zasilanego z akumulatora, wzmacniacza mocy, którego wyjscie polaczone jest z ujem¬ na koncówka uzwojenia pierwotnego cewki zaplonowej.Koncówka wysokiego napiecia cewki zaplonowej jest po¬ laczona do palca znanego rozdzielacza mechanicznego.Zaletami sposobu oraz ukladu wedlug wynalazku sa: mozliwosc uformowania charakterystyki regulacji kata wyprzedzenia zaplonu t dokladnie do wymagan silnika, powtarzalna, wysoka energia zaplonu, niezalezna od wa¬ han napiecia zasilania w granicach —60%, +30% na¬ piecia znamionowego, przy znacznie mniejszym poborze mocy i zmniejszonym grzaniu sie cewek zaplonowych, elektronicznie, bezstykowo realizowany rozdzial zaplonu, mozliwosc zasilania ukladu napieciem o jednej polary¬ zacji, to znaczy „+" i „masa", w przypadku monoto^ nicznej charakterystyki kata wyprzedzenia zaplonu, pros¬ tota konstrukcyjna ukladu i- mozliwosc wykonania go w postaci scalonej, niewrazliwosc ukladu na wplyw czynni¬ ków zewnetrznych, badz wzajemne znoszenie sie wplywu •tych czynników w ukladzie, w wyniku czego uklad zaplo¬ nowy wedlug wynalazku cechuje dokladnosc, niezawod¬ nosc i stabilnosc dzialania a równoczesnie redukcja czyn¬ nosci obslugowych i regulacyjnych do minimum.- Wynalazek w przykladzie rozwiazania zostal blizej -objasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia iprzebiegi generowane przez inicjator magnetoindukcyjny 6 przy róznych predkosciach obrotowych silnika, fig. 2 — przykladowa charakterystyke dynamiczna kata wyprze¬ dzenia zaplonu, fig. 3 — schemat blokowy przykladu wy- - konania ukladu zaplonowego dla silnika czterocylindro- wego, fig. 4"— alternatywe wykonania ukladu zaplonowego z tyrystorowym rozdzialem iskry, fig. 5 — alternatywe wykonania ukladu z zastosowaniem znanego mechanicz¬ nego rozdzielacza iskry, fig. 6 — schemat logiczny elek¬ tronicznego ukladu rozdzielajacego.' Jak uwidoczniono na fig. 1, przebieg indukowany w pierwszym uzwojeniu inicjatora magnetoindukcyjnego, po uformowaniu go zaleznie od parametrów pracy sil¬ nika, przedstawia napiecie odniesienia w postaci linii A, A' , An, podczas gdy przebieg indukowany jednoczes¬ nie w drugim uzwojeniu inicjatora magnetoindukcyjnego, nie poddany zadnym obróbkom, przedstawiaja linie Ui, U2,...,Un.Regulacja kata wyprzedzenia zaplonu polega na tym, ze polozenie katowe OE, przy którym wystepuje wartosc chwilowa EB przebiegu wyjsciowego Uu inicjatora magne¬ toindukcyjnego ulega wyprzedzeniu do polozenia OD, przy którym wystepuje ta sama wartosc chwilowa CD przebiegu U2, uzyskanego przy wiekszej predkosci obro¬ towej. W tym samym polozeniu katowym OE wartosc chwilowa przebiegu U2 rosnie proporcjonalnie do pred¬ kosci obrotowej osiagajac wartosc równa EB'.Zmiane polozenia katowego* przy którym zrównuja sie wartosci przebiegu z napieciem odniesienia, czyli zmiane kata wyprzedzenia zaplonu, uzyskuje sie, gdy zmianie ulega którys z, tych czynników albo oba z nich. Aby uzyskac staly kat wyprzedzenia zaplonu nalezy napiecie odniesie¬ nia zmieniac w taki sam sposób,' w jaki sie zmienia war¬ tosc chwilowa przebiegu w zaleznosci od predkosci obro¬ towej silnika.Przedstawiona na fig. 2 os rzednych jest osia kata wy¬ przedzenia zaplonu, os odcietych — osia predkosci obro¬ towej silnika. Dla predkosci obrotowej zadzialania nx, ukladu zaplonowego w chwili uruchamiania silnika, dy¬ namiczny kat wyprzedzenia zaplonu przyjmuje korzystna dla momentu uruchomienia wartosc ujemna — w miare wzrostu predkosci obrotowej szybko rosnie do zera utrzymujac sie na tym poziomie przy dalszym wzros¬ cie predkosci obrotowej do predkosci równej predkosci biegu luzem 112 silnika. Od predkosci obrotowej 03 roz¬ poczyna " sie wzrost dynamicznego kata wyprzedzenia zaplonu, który przy predkosci n4 osiaga ustalona wartosc + 02. Kazdy typ silnika moze wymagac odmiennej cha- rakterytyki dynamicznej kata wyprzedzenia zaplonu, która mozna dowolnie ksztaltowac za pomoca generatora funkcji 3, wchodzacego w sklad ukladu wedlug wynalazku.Jak przedstawiono na fig. 3, uzwojenia Zi i Z2 inicja¬ tora magnetoindukcyjnego 2 sa spolaryzowane niewiel¬ kim napieciem dodatnim w celu zwiekszenia czulosci urzadzenia poprzez diody Di i D2 oraz dzielnik napiecia, utworzony z oporników Ri i R2, zasilany z zasilacza stabili¬ zowanego 1 napieciem stabilizowanym o wartosci usta-, lonej nieco nizej niz wynosi, minimalna wartosc napiecia akumulatora w najbardziej niekorzystnych warunkach, np. podczas rozruchu w zimie przy czesciowo rozladowa¬ nym akumulatorze. Koniec uzwojenia Zi inicjatora magne¬ toindukcyjnego 2 jest* polaczony z wejsciem generatora funkcji 3, który zasilany jest z zasilacza stabilizowanego 1.Przebieg wyjsciowy z generatora funkcji 3, spolaryzowany dodatkowym napieciem o tym samym znaku, jest wypros¬ towany na detektorze szczytowym 4, a nastepnie poda¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60U6S04 wany na uklad sumujacy 5, do którego dochodza równiez napiecia pochodzace z pozostalych czujników, np. obcia¬ zania, temperatury silnika itp. Wyjscie ukladu sumujacego polaczone jest z wejsciem odwracajacym scalonego wzmac¬ niacza operacyjnego, pracujacego w ukladzie kompara¬ tora 6, a przebieg otrzymany z uzwojenia Z2 inicjatora magnetoindukcyjnego 2 wchodzi na wejscie nieodwraca- jace komparatora 6, który moze byc zasilany napieciem + Ub akumulatora lub zasilacza stabilizowanego 1, a jego koncówka ujemna zasilania jest polaczona z masa.Wmomencie zrównania sie wartosci chwilowych prze¬ biegów na wejsciach komparatora 6, na jego wyjsciu pow¬ staje impuls sterujacy zaplonem. Wyjscie komparatora 6 jest polaczone z wejsciem przerzutnika mónostabilnego 7 oraz z wejsciem elektronicznego ukladu rozdzielajacego 8.' Przerzutnik monostabilny 7 generuje impuls wyjsciowy o czasie trwania niezaleznym od czasu trwania impulsu wejsciowego lecz zmieniajacym sie stosowanie do zmian napiecia zasilania tak, aby w czasie trwania generowanego impulsu prad w uzwojeniu pierwotnym cewki zaplonowej ^CZ osiagnal stale okreslona wartosc, zapewniajaca uzys¬ kanie zalozonej energii zaplonu w 'calym zakresie mozli¬ wych zmian napiecia zasilania. Uklad przerzutnika mó¬ nostabilnego 7, o charakterystyce zaleznej w wymagany sposób od napiecia zasilania, jest znanym ukladem w elek¬ tronice. Impulsy wyjsciowe przerzutnika mónostabilnego 7 sa podawane na jedno z wejsc elektronicznego ukladu rozdzielajacego 8, gdzie sa rozdzielane na wejscia bramek AND 18, 19, 20, 21, a do pozostalych-wejsc elektronicz¬ nego ukladu rozdzielajacego 8 sa dolaczone wyjscie kom¬ paratora 6 oraz wyjscie ukladu formujacego 11, ksztal¬ tujacego impulsy wytworzone w uzwojeniu Z3 impulsa- tora synchronizujacego 10, którego jednobiegunowy ele¬ ment obrotowy jest sprzezony mechanicznie z elementem obrotowym inicjatora magnetoindukcyjnego 2, dzieki czemu w uzwojeniu Z3 podczas jednego obrotu elementu obrotowego powstaje jeden impuls, wykorzystywany do synchronizacji przelaczania impulsów zaplonowych, dzieki czemu zagwarantowane jest wystapienie zaplonu w od¬ powiednim dla danego kata obrotu walu cylindrze. Po¬ niewaz impufsator syncnronizujacy 10 dziala na zasadzie czujnika magnetoindukcyjnego, wzajemne wplywy inicja¬ tora magnetoindukcyjnego 2 oraz impulsatora synchro¬ nizujacego 10 musialy zostac wyeliminowane.W elektronicznym ukladzie rozdzielajacym 8, - którego przykladowy schemat logiczny przedstawia fig. 6 rysunku, przednie zbocze impulsu synchronizujacego w ukladzie rózniczkujacym 15 zbudowanym" z dwóch bramek NAND i kondensatora C2, wytwarza waski impuls zerujacy po¬ dawany na wejscie zerujace R przerzutnika bistabilnego 14 i na wejscia R przerzutników polaczonych w ukladzie licznika impulsów 17. Po opóznieniu spowodowanym przez uklad opózniajacy 16, zbudowany z dwóch bramek NAND oraz ukladu R3C1, dluzszym ód czasu trwania impulsu zerujacego, przednie zbocze opóznionego impulsu syn¬ chronizujacego spowoduje wyzwolenie przerzutnika bi¬ stabilnego 14 i pojawienie sie sygnalu logicznego „1" na jego wyjsciu Q3, który podawany jest na jedno z dwóch wejsc bramki AND 13 odblokowujac ja i umozliwiajac rozpoczecie zliczania impulsów przychodzacych z kompa¬ ratora 6 przez licznik impulsów 17 oraz ich rozdzial na kplejne impulsy sterujace zaplonem w poszczególnych cylindrach poprzez bramki AND 18, 1% 20, 2% przy jed¬ noczesnym ograniczeniu ich czasu trwania przez prze- rzutnik monostabilny 7. W ten sposób uzyskuje sie syn¬ chronizacje kolejnosci zaplonów w poszczególnych cy¬ lindrach stosowana do cyklu pracy silnika, kontrolowana co jeden obrót elementu obrotowego impulsatora syn¬ chronizujacego 10, sprzezonego mechanicznie z elementem 5 obrotowym inicjatora magnetoindukcyjnego 2. Koniecz¬ ne jest, aby przednie zbocze opóznionego impulsu syn¬ chronizacji wyprzedzalo przednie zbocze impulsu przy¬ chodzacego z komparatora 6 dla pierwszego cylindra.Impulsy wyjsciowe z elektronicznego ukladu rozdzie- 10 lajacego 8 sa wzmacniane przez wzmacniacze mocy 9* i steruja czasem przeplywu pradu przez poszczególne cewki zaplonowe CZ, wywolujac impulsy wysokiego na- v piecia zaplonu kolejno w ich uzwojeniach wtórnych.W zaleznosci od ilosci cylindrów silnika uklad ulega 15 odpowiedniemu dostosowaniu.W alternatywie wykonania ukladu zaplonowego wedlug, wynalazku przedstawionej na fig. 4, przelaczanie impulsów wysokiego napiecia kolejno na poszczególne swiece za¬ plonowe odbywa sie za posrednictwem wysokonapiecio- 20 wych tyrystorów Ty, wyzwalanych impulsami uzyska¬ nymi z. elektronicznego ukladu rozdzielajacego 8.W innej alternatywie wykonania ukladu zaplonowego- wedlug wynalazku, która jest przedstawiona na fig. 5r wyjscie komparatora 6 polaczone jest z wejsciem przerzut- 25 nika mónostabilnego 1; którego wyjscie polaczone jest ze^ wzmacniaczem mocy 9, polaczonym w znany sposób z cewka zaplonowa CZ, przy czym rozdzial wysokiego na¬ piecia na poszczególne swiece zaplonowe realizowany jest mechanicznie za pomoca palca rozdzielacza 12. 30 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób elektronicznego sterowania zaplonem, wy¬ korzystujacy przebiegi generowane w inicjatorze magneto- indukcyjnym, zsynchronizowane z predkoscia obrotowa silnika, znamienny tym, ze sprzezony w znany sposób 35 z walem silnika inicjator magnetoindukcyjny generuje- równoczesnie dwa przebiegi, z których jeden — uksztal¬ towany stosowanie do wymaganej przez silnik charakte¬ rystyki kata wyprzedzenia zaplonu z uwzglednieniem zew¬ netrznych i wewnetrznych parametrów pracy silnika —¦ 40 stanowi napiecie odniesienia porównywane z drugim przebiegiem nie poddanym zadnemu przeksztalceniu, a w scisle uzaleznionym od predkosci obrotowej momencie- zrównania sie wartosci chwilowej na zboczu rosnacym ' dodatnim przebiegu z napieciem odniesienia powstaje. 45 prostokatny impuls sterujacy, który odpowiednio wzmóc" niony wywoluje w uzwojeniu pierwotnym cewki zaplo¬ nowej przeplyw pradu w czasie trwania impulsu, zmienia¬ jacym sie zaleznie od napiecia zasilania, indukujac w je uzwojeniu wtórnym wysokie napiecie4 iskry o duzej, sta- 50 bilnej energii, przy tym analogiczna regulacje kata wy¬ przedzenia zaplonu mozna uzyskac porównujac wartosc: chwilowa na zboczu opadajacym ujemnym rozpatrywa¬ nego przebiegu z napieciem odniesienia o znaku ujemnym^ natomiast dla predkosci rozruchu mniejszych od predkosci 55 biegu luzem, korzystne opóznienie zaplonu uzyskuje sie/ przez spolaryzowanie napiecia odniesienia dodatkowym^ napieciem o tym samym znaku, przy czym rozdzial im¬ pulsów na (cewki zaplonowe odpowiadajace poszczegól¬ nym cylindrom silnika jest sterowany przez elektronicz- 6o ny uklad rozdzielajacy, sterowany dodatkowym impul¬ sem indukowanym w inicjatorze magnetoindukcyjnynx jeden raz na pelen jego obrót. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w ca¬ lym zakresie zmian napiecia zasilania energie; zaploni* w stabilizuje sie przez zapewnienie powtarzalnej wartosci9 maksymalnej pradu w uzwojeniu pierwotnym cewki za¬ plonowej poprzez zalezny od zmian tego napiecia czas trwania impulsu sterujacego. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wy¬ sokie napiecie indukowane w jednej cewce zaplonowej przelaczane jest na poszczególne swiece zaplonowe przez elektroniczny uklad rozdzielajacy za posrednictwem wy¬ sokonapieciowych tyrystorów. *¦ . ¦ 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze roz¬ dzial zaplonu odbywa sie w mechaniczny sposób za po¬ srednictwem palca rozdzielacza. 5. Uklad elektronicznego sterowania^ zaplonem z zasi¬ laczem stabilizowanym, detektorem szczytowym, ukla¬ dem sumujacym, czujnikami, przerzutnikiem monosta- bilnym, komparatorem, wzmacniaczami mocy i swiecami znamienny tym, ze zasilany z akumulatora zasilacz sta¬ bilizowany (1), korzystnie z przetwornica, polaczony jest poprzez dzielnik napiecia (Rl9 R2) z anodami polaryzu¬ jacych diod (Di, D2), katody których polaczone sa od¬ powiednio z uzwojeniami (Zi, Z2) inicjatora magnetoin- dukcyjnego (2), którego uzwojenie (Zi) polaczone jest z zasilanym z zasilacza-stabilizowanego (1) generatorem funkcji (3) laczacym sie poprzez detektor szczytowy (4) z ukladem sumujacym (5), gdzie doprowadzane sa dane z innych czujników pracy silnika np. temperatury, ob¬ ciazenia, i który polaczony jest zr wejsciem odwracajacym komparatora (6), którego role moze spelniac wzmacniacz operacyjny z dodatnim sprzezeniem zwrotnym, zas wejscie nieodwracajace komparatora (6), polaczone jest z uzwo¬ jeniem (Z2) inicjatora magnetoindukcyjnego (1) zaopa¬ trzonego ponadto w impulsator synchronizujacy (10) osa¬ dzony na tej samej osi, którego uzwojenie (Z3) polaczone jest z masa oraz poprzez uklad formujacy (11) z wejsciem elektronicznego ukladu rozdzielajacego (8), dp którego to doprowadzone jest wyjscie z komparatora (6) oraz wyjscie z zasilanego z akumulatora przerzutnika monostabilnego (7) polaczonego z komparatorem (6), który tak jak i elek¬ troniczny uklad rozdzielajacy (8) zasilany byc- moze za¬ równo z akumulatora jak i zasilacza stabilizowanego (1), natomiast wyjscia elektronicznego ukladu rozdzielaja¬ cego (8), w liczbie odpowiadajacej ilosci cylindrów silnika, sa polaczone z odpowiadajacymi im wzmacnia¬ lo czarni mocy (9) polaczonymi z ujemnymi koncówkami uzwojen pierwotnych odpowiadajacych im cewek zaplo¬ nowych (CZ), zasilanych takze z akumulatora, których uzwojenia wtórne polaczone sa ze swiecami zaplonowymi » 5 silnika. "6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze elek¬ troniczny uklad rozdzielajacy (8) polaczony jest z prze¬ rzutnikiem monostabilnym (7), komparatorem (6) oraz ukladem formujacym (11), który polaczony jest ^ukladem 10 rózniczkujacym (15), polaczonym z wejsciami zerujacy¬ mi (R) licznika impulsów (17) i przerzutnika bistabil- nego (14) oraz z ukladem opózniajacym (16) polaczonym z przerzutnikiem bistabilnym (14), którego wyjscie po¬ laczone jest z wejsciem bramki AND (13) polaczonej 15 ' drugim wejsciem z komparatorem (6), zas jej wyjscie la¬ czy sie z licznikienr impulsów (17), którego wyjscia (Ql9 Qi, Q2, Q2) polaczone sa z odpowiadajacymi im potrój¬ nymi wejsciami bramek AND (18., 19, 20, 21), przeka¬ zujacych zsynchronizowane z praca silnika impulsy, o 20 czasie trwania sterowanym przez przerzutnik monosta- bilny (7) na wzmacniacze mocy - £9). 7. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze zsyn¬ chronizowane w dzialaniu z cyklem pracy silnika wyjscia elektronicznego ukladu rozdzielajacego (8) w ilosci od- 25 powiadajacej liczbie cylindrów silnika, pofaczone sa z bramkami tyrystorów (Ty), których katody sa przyla¬ czone do przyporzadkowanych im swiec zaplonowych, a anody — do koncówki wysokiego napiecia pojedynczej cewki zaplonowej (CZ), której uzwojenie pierwotne przy- 30 laczone jest jednynx koncem do wzmacniacza mocy (9), a drugim do bieguna dodatniego akumulatora, przy czym zasilanie wzmacniacza mocy (9) odbywa sie z akumula¬ tora, natomiast uklad rozdzielajacy (8) moze byc zasilany zarówno z akumulatora, jak i zasilacza stabilizowanego (1). 35 '8. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze wyjscie przerzutnika monostabilnego (7) jest polaczone z wejsciem zasilanego z akumulatora wzmacniacza mocy (9), którego wyjscie polaczone jest z ujemna koncówka uzwojenia pierwotnego cewki zaplonowej (CZ), którego druga kon- 46* cówka laczy sie z dodatnim biegunem akumulatora, a jej koncówka wysokiego napiecia jest polaczona do palca rozdzielacza mechanicznego (12).116 204 o '¦* 0 % ^ Y \ n2_X "3 Fig.2. \ *4 n Fig. 3.116 204 Fig. 5.SUU1SL H ^ 47 m U d au c * 13 D Q, D 02 AB -TL Ho R3 IC, wr tf Fig. fi 7—r 4-L f8 JL 7- a—i 19 u JL .JL JL PL