Przedmiotem wynalazku jest przekaznikowa przystawka do sterowania stycznikiem w zlozonych ukladach technolo¬ gicznych dowolnych procesów przemyslowych, w których ^wystepuja napedy sterowane za pomoca styczników pradu przemiennego oraz wymagane jest, aby któtkotrwale zani- 5 ki przemiennego napiecia zasilajacego i zwiazane z tym chwilowe wylaczenia stycznika nie powodowaly wypadnie¬ cia wspólpracujacych w blokadzie technologicznej napedów i nie generowaly niepozadanej sygnalizacji.Znane dotychczas uklady spelniajace w/w wymagania io zbudowane sa z przystawek do styczników zapobiegajacych wylaczeniu stycznika w czasie krótkotrwalej przerwy na¬ pieciowej lub przystawek umozliwiajacych powtórne zalaczenie stycznika po zaniku przerw? napieciowej w do¬ zwolonym przedziale czasu. W przystawkach tych sto- 15 sowane sa przekazniki czasowe, przekazniki pomocnicze z opóznionym powrotem wymagajace dodatkowo pomo¬ cniczego pradu stalego, lub uklady z dodatkowym wzbu¬ dzeniem pradem stalym stycznika zasalanego z konden¬ satorów przez prostowniki. Uklady te zostaly szczególowo 23 przedstawione w publikacji R. Ciszewski i K. Fulczyk.„Projektowanie obwodów pomocniczych urzadzen elektro¬ energetycznych elektrowni i stacji". WNT, Warszawa 1972.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu przekazni- 25 Tcowej przystawki do sterowania stycznika pradu prze¬ miennego z regulowana kontrola dopuszczalnego przedzialu czasu przerwy w zasilaniu napedów bez uzycia dodatkowe¬ go, pomocniczego napiecia sterujacego pradu stalego lub ^przemiennego i niewymagajacego styczników z cewkaiiii 30 na prad staly oraz bez kondensatorów o duzej pojemnosci.Cel ten osiagnieto budujac przystawke przekaznikowa, która posiada przekaznik pomocniczy blokujacy, realizu¬ jacy funkcje pamieci trwalej, przekaznik pomocniczy re¬ alizujacy blokade przed pompowaniem, przekaznik czasowy z opóznionym powrotem do kontroli dozwolonej przerwy w zasilaniu oraz kondensatora o malej pojemnosci z przy¬ naleznym ukladeni ladowania. - Istota ukladu przystawki wedlug wynalazku jest zasto¬ sowanie do sterowania stycznikiem przekaznika pomocni¬ czego blokujacego o dwóch stabilnych stanach polozenia, niezaleznie od stanu napiecia zasilajacego, którego jeden z ukladów wspólpracujac z obwodem przestawiajacym stan przekaznika w pozycje wylaczenia przy wystapieniu okreslonego trwalego zaniku przemiennego napiecia zasila¬ jacego, przy czym obwód przestawiajacy inicjowany jest przez przekaznik czasowy, a zródlem energii niezbednej do przelaczenia przekaznika blokujacego w stan wylaczenia jest ladunek elektryczny kondensatora uzyskany w czasie wystepowania napiecia zasilajacego.Przekaznikowa przystawka do sterowania stycznikiem zbudowana jest z podzespolu sterujacego, oraz podzespolu kontroli czasu dopuszczalnej przerwy w zasilaniu. Pod¬ zespól sterujacy zbudowany jest z pomocniczego prze¬ kaznika blokujacego o dwóch stabilnych stanach polozenia, niezaleznie od stanu napiecia zasilajacego, który realizuje funkcje zapamietywania rozkazów sterowania, z przekaz¬ nika pomocniczego, który realizuje funkcje blokady przed pompowaniem, z kondensatora gromadzacego ladunek elektryczny w czasie wystepowania napiecia zasilajacego 116 191116 191 oraz diody i reyzstora wspólpracujacych z kondensatorem.Elementy te lacza sie elektrycznie w wyodrebnione obwody przystawki.Obwód rozkazu zalaczenia utworzony jest przez wejscie do przystawki, styk rozwierny zestyku przelaczajacego przekaznika blokady przed pompowaniem, zestyk rozwierny i pierwsza cewke przekaznika blokujacego oraz wyjscie z przystawki.-Obwód rozkazu wylaczenia utworzony jest -z drugiego wejscia do przystawki, zestyk zwiemy i druga cewke przekaznika blokujacego oraz wyjscie z przystawki.Cewka przekaznika blokady przed pompowaniem laczy sie z jednej strony z wyjsciem z przystawki, a z drugiej strona bezposrednio z wejsciem obwodu rozkazu wylaczenia oraz poprzez styk zwiemy zestyku przelaczajacego przeka¬ znika blokady z wejsciem obwodu rozkazu zalaczenia.Obwód automatycznego wylaczenia-po trwalym zaniku napiecia utworzony jest przez szeregowe polaczenie kolej¬ nego wejscia do przystawki, kondensatora, styku rozwier- nego zestyku przelaczajacego przekaznika czasowego, zestyku zwiernego i drugiej cewki przekaznika blokujacego oraz wyjscia z przystawki. Kondensator ladowany jest w czasie wystepowania napiecia zasilajacego poprzez obwód utworzony "z wejscia do przystawki, kondensatora, styku zwiernego zestyku przelaczajacego przekaznika czasowego, „ diody i rezystora oraz wyjscia z przystawki. Wejscie przy¬ stawki obwodu automatycznego wylaczenia po trwalym zaniku napiecia zasilajacego laczy sie na zewnatrz bez¬ posrednio z przewodem fazowym zasilania, natomiast wszystkie wyjscia z przystawki odpowiednio z przewodem zerowym zasilania. Podzespól kontroli czasu dopuszczalnej przerwy w zasilaniu zbudowany jest z przekaznika czaso¬ wego o opóznionym powrocie, który posiadajeden zwloczny zestyk przelaczajacy.W ramach tego podzespolu wystepuja trzy obwody.Obwód pobudzenia przekaznika czasowego w stanie przed zalaczeniem podzespolu sterujacego zbudowany jest z wejscia do przystawki, które jest polaczone na zewnatrz z przewodem fazowym zasilajacym, styku rozwiernego zestyku przelaczajacego, który jest sterowany przez pierw¬ sza cewke przekaznika blokujacego oraz przekaznika czaso¬ wego i wyjscia z przystawki, którejest polaczone na zewnatrz z zerowym przewodem zasilajacym.Obwód sterowania przekaznikiem czasowym po zala¬ czeniu stycznika utworzony jest z wejscia do przystawki, które na zewnatrz laczy sie z przewodem fazowym zasila¬ jacym za posrednictwem zestyku zwiernego stycznika zalaczajacego silnik, przekaznika czasowego oraz wyjscia z przystawki.Obwód sterowania stycznikiem utworzony jest przez wejscie do przystawki, które polaczone jest na zewnatrz bezposrednio z przewodem fazowym zasilajacym, styk zwiemy zestyku przelaczajacego, który jest sterowany pierwsza cewka przekaznika blokujacego oraz wyjscie z przystawki, które jest polaczone na zewnatrz z przewo¬ dem zerowym zasilajacym za posrednictwem cewki sty¬ cznika. / Ponadto przystawka posiada grupe obwodów przekazu¬ jacych na zewnatrz informacje o stanie podzespolu steru¬ jacego przystawki. Obwody te sa zbudowane z wejsc i wyjsc przynaleznych do zestyków sterowanych przez pierwsza i druga cewke przekaznika blokujacego. Grupa ta posiada co najmniej trzy wyzej opisane obwody.Przystawka wedlug wynalazku nie wymaga stosowania dodatkowego obcego napiecia pomocniczego pradu stalego lub przemiennej jest wiec prostsza w budowie i pozba- .4 wiona trudnosci eksploatacyjnych zwiazanych z praca, baterii kondensatorów elektrolitycznych o duzej pojem¬ nosci. Uklad przystawki nadaje sie do sterowania wszyst¬ kich typów i wielkosci styczników bez koniecznosci ich, 5 przystosowania. Przystawka cechuje sie zwiekszona pew¬ noscia dzialania.Przekaznikowa przystawka do sterowania stycznikiem wedlug wynalazku przedstawiona jest w przykladzie wyko¬ nania na rysunku ujawniajacym schemat wewnetrznych 10 polaczen przystawki.Przystawka zbudowana jest z podzespolu sterujacego oraz podzespolu kontroli czasu dopuszczalnej przerwy w zasi¬ laniu. Podzespól sterujacy zbudowany jest z pomocniczego przekaznika blokujacego PY, z przekaznika pomocniczego blokady przed pompowaniem PD, z kondensatora C oraz diody, D i rezystora R. Elementy te tworza poszczególne obwody elektryczne. ' Obwód rozkazu zalaczenia zbudowany jest z wejscia do 20 przystawki Al, zestyku PDi przekaznika PD, zestyku PYi i pierwszej cewki PYI przekaznika PY oraz wyjscia z przy¬ stawki BI. Obwód rozkazu wylaczenia zbudowany jest z wejscia do przystawki A2, zestyku PY2i i cewki PY2 przekaznika PY oraz wyjscia z przystawki BI. Miedzy 25 wyjscie BI a wejscie A2 oraz wejscie Al za posrednictwem zestyku PDi wlaczona jest cewka przekaznika blokady przed pompowaniem PD.Obwód automatycznego wylaczenia po trwalym zaniku napiecia utworzony jest z wejscia do przystawki A3, kon- 30 densatora C, zestyku PCi przekaznika czasowego PC oraz zestyku PY2i i cewki PY2 przekaznika PY i wyjscia BI. Miedzy zestyk PCI a wyjscie BI wlaczona jest dioda D i rezystor R. Zestyki PY22, PY13 i PY23 sterowane cewkami PYI i PY2 przekaznika PY lacza sie z jednej strony z wej- 35 sciami do przystawki A5, A6 i A7, a z drugiej strony lacza sie z wyjsciami, które sa zgrupowane w pary dla poszcze¬ gólnych zestyków tj. B3 i B4 dla PY22, B5 i B6^1a PYlj oraz B7 i B8 dla PY23.W podzespole kontroli czasu zabudowany jest przeka- 40 znik czasowy PC, który z jednej strony laczy sie z wej¬ sciem A4 oraz wejsciem A3 za posrednictwem zestyku PY12 przekaznika PY, a z drugiej strony laczy sie z wyjsciem BI. Ponadto zestyk PY12 laczy sie z wyjsciem z przy¬ stawki B2. 45 Dzialanie ukladu jest nastepujace. Z chwila pojawienia sie napiecia pradu przemiennego w obwodzie sterowania, zostaje pobudzony przekaznik czasowy PC. Przekaznik ten bezzwlocznie przelacza swój zestyk przelaczajacy PCi i jego styk zwiemy zamyka obwód ladowania kondensatora 50 Q powodujac zgromadzenie ladunku elektrycznego w tyrn^ kondensatorze. Z chwila podania rozkazu zalaczenia na zacisk wejsciowy Al zostaje pobudzona pierwsza cewka przekaznika PY, która zmienia polozenie zwór przekaznika,. przy czym nowe polozenie zwór ma charakter, elemektu 55 pamieci trwalej o nadanym rozkazie zalaczenia.W wyniku pobudzenia pierwszej cewki przekaznika PY zostaja przelaczone zestyki PYli, PYla i PYI3 oraz PY2i, PY2* i PYlj. Nowe polozenie zestyku PYI* powoduje^ pobudzenie i podtrzymanie cewki stycznika S, który z kolei 60 swoim zestykiem Si zamylca obwód sluzacy do dalszego- podtrzymywania przekaznika PC po rozwarciu styków zestyku PYI* Przestawienie zestyków PY13, PY2* i PY2», powoduje wyprowadzenie informacji na zewnatrz przy¬ stawki o zmianie stanu polozenia w podzespole steruja- w cym* Nowe polozenie zestyku PY2* przygotowuje obwód-116 191 5 drugiej cewki przekaznika blokujacego PY2 do przyjecia rozkazu wylaczenia. 6 Zastrzezenia patentowe 1. Przekaznikowa przystawka do sterowania stycznikiem, znamienna tym, ze ma przekaznik czasowy (PC) o opóz¬ nionym powrocie i nastawialnym czasie dzialania, który z jednej strony laczy sie bezposrednio z wejsciem do przy¬ stawki (A4) oraz za posrednictwem styku rozwiernego zestyku przelaczajacego (PY12) przynaleznego do pierw¬ szej cewki (PY1) przekaznika blokujacego (PY) z drugim wejsciem (BI), które polaczone jest poprzez druga cewke (PY2) i zestyk zwiemy (PY2i) sterowany ta cewka przekaznika blokujacego (PY) oraz styk rozwierny zestyku przela¬ czajacego (PCi) przekaznika czasowego (PC) z konden¬ satorem (C) i wejsciem (A3), przy czym miedzy stykiem zwiernym zestyku przelaczajacego (PCi) przekaznika cza¬ sowego (PC) a wyjsciem (BI) wlaczona jest dioda (D) i rezystor (R), a styk zwierny zestyku przelaczajacego (PY12) przekaznika blokujacego (PY) laczy sie z drugim wyjsciem (B2). 2. Przystawka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze ladunek elektryczny z kondensatora (C) sluzy do przesta¬ wiania zestyków przystawki po stwierdzeniu przez prze¬ kaznik (PC) trwalego zaniku napiecia zasilajacego. 3. Przystawka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze przekaznik blokujacy (PY) jest przekaznikiem dwustano¬ wym o dwóch stanach stabilnych realizujacy funkcje pa¬ mieci trwalej niezaleznie od stanu napiecia zasilajacego.Celowe wylaczenie reczne lub automatyczne nastepuje przez podanie rozkazu wylaczenia na zacisk A2. Impuls ten pobudza druga cewke przekaznika blokujacego PY2, która przestawia zwory do polozen jakie byly przed wyda¬ niem rozkazu zalaczenia. Równoczesnie nastepuje prze¬ stawienie polozenia wszystkich zestyków sterowanych przez obie zwory cewek przekaznika PY.W czasie zaniku napiecia zasilajacego odpada cewka stycznika S, a przekaznik czasowy zaczyna odmierzac czas. Jezeli czas przerwy w zasilaniu napiecia jest mniejszy ód nastawionego na przekazniku PC, wówczas zestyk przekaznika PY12 pozostaje zamkniety i po powrocie na- 15 piecia zasilajacego nastepuje zalaczenie cewki stycznika, a jego zestykiem pomocniczym Si zostaje ponownie pobu¬ dzony przekaznik czasowy PC i w ten sposób zostaje przer¬ wane dalsze odmierzanie czasu. Jezeli natomiast czas prze¬ rwy w zasilaniu napiecia jest wiekszy od nastawionego na 20 przekazniku PC, wówczas po nastawionym czasie zestyk przekaznika czasowego PG powraca do polozenia od¬ powiedniego dla stanu przekaznika czasowego niepobudzo- nego i powoduje zamkniecie obwodu w którym energia kondensatora C zostaje wyladowana poprzez zestyk PG 25 oraz zestyk zwiemy PY2i i druga cewka PY2 przekaznika PY przelaczajac przekaznik. W drugi stan stabilny odpo¬ wiadajacy stanowi wylaczenia.116 191 LDD Z-d 2, z. 440/1400/82, n. 110 4 20 egz.Cena 100 zl PL