Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do badan wlasnosci mechanicznych a zwlaszcza do okreslania momentu skrecajacego i naprezen poosiowych w funkcji kata skrecania w róznych temperaturach i przy róznych predkosciach odksztalcania.Znane ze stosowania stanowiska do badania materialów metoda skrecania skladaja sie z lawy, na której umieszczone jest urzadzenie skrecajace, uchwyty do mocowania próbki, piec grzewczy oraz mechanizm pomiaro¬ wy sluzacy do okreslania momentu skrecajacego i kata skrecenia próbki.Urzadzenie skrecajace sklada sie z silnika elektrycznego, przekladni, sprzegla elektromagnetycznego cier¬ nego oraz hamulca ciernego. Do mocowania próbki stosuje sie uchwyty trójszczekowe, a nagrzewanie próbki odbywa sie w piecu elektrycznym niedzielonym, przesuwnym wzdluz osi skrecanej próbki. Pomiar momentu skrecajacego, sily poosiowej oraz kata skrecania odbywa sie przy uzyciu czujników zamocowanych w mecha¬ nizmie pomiarowym, w którym uchwyt próbki lozyskowany jest przy uzyciu lozysk kulkowych.Niedogodnoscia znanych stanowisk jest wysoki koszt law, na których budowane sa plastometry, wystepu¬ jacy szczególnie przy produkcji maloseryjnej oraz mala ich sztywnosc i mala zdolnosc tlumienia drgan.Ponadto stanowiska te maja ograniczony dostep do uchwytów mocujacych próbke, dluga czesc uchwyto¬ wa, co znacznie zmniejsza sztywnosc ukladu i przez to obniza dokladnosc pomiarów. Równoczesnie rozwiazania takie umozliwiaja szybkie usuwanie próbki z pieca, konieczne przy badaniach strukturalnych materialu po róznych stopniach odksztalcenia.Niezaleznie od wyzej wymienionych niedogodnosci, znane stanowiska nie zapewniaja duzej dokladnosci pomiarów stopnia odksztalcenia i sily poosiowej ze wzgledu na mozliwosci wystepowania poslizgu pomiedzy próbka a uchwytem trójszczekowym oraz w wyniku przenoszenia czesci sily poosiowej przez suwliwie mocowa¬ ne lozyska kulkowe.Wynalazek dotyczy urzadzenia skladajacego sie z podstawy, na której umocowany jest silnik skrecajacy próbke poprzez przekladnie mechaniczna.Istota wynalazku polega na tym, ze na lozu tokarki zamocowany jest dzielony piec przesuwnie, prostopad-2 115 544 fe do osi próbki, której uchwyt umieszczony jest w kulkowych prowadnicach, przy czym uchwyty próbek usadowione sa w mechanizmie pomiarowym za pomoca stozka zakonczonego pletwa.Ponadto urzadzenie wyposazone jest w elektromagnetyczne sprzeglo zebate oraz w urzadzenie chlodzace.Urzadzenie chlodzace zostaje wlaczone po przesunieciu pieca poza próbke.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stosowania urzadzenia wedlug wynalazku jest zmniejszenie kosztów wytwarzania wynikajace z zastosowania loza tokarki jej przekladni i wrzeciona oraz zastapienia uchwy¬ tu trójszczekowego sprzeglem stozkowym z pletwa.Ponadto uzyskuje sie zwiekszenie dokladnosci pomiarów wynikajace z zastosowania pieca dzielonego i krótszych uchwytów próbek oraz dokladnego prowadzenia i mocowania glowicy pomiarowej. Urzadzenie stwa¬ rza mozliwosc prowadzenia badan strukturalnych próbek szybko ochlodzonych po odksztalceniu.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat kinematyczny urzadzenia do badan próbek na skrecanie.Urzadzenie do badan wlasnosci mechanicznych stanowi loze 1 tokarki wraz z przekladnia i wrzecionem 2, przy czym na lozu 1 zamocowane jest zebate elektromagnetyczne sprzeglo 3, hamulec 4 i dzielony grzewczy piec 5 usytuowany przesuwnie w kierunku poprzecznym do osi skrecanej próbki. Po drugiej stronie zamocowany jest mechanizm pomiarowy, w którym umieszczony jest uchwyt 6 ulozyskowany w kulkowych prowadnicach 7.Mechanizm pomiarowy wyposazony jest w czujnik 8 do pomiaru momentu skrecajacego, czujnik 9 do pomiaru sily poosiowej oraz czujnik 10 do pomiaru kata skrecenia. Badana próbka 11 mocowanajest w uchwy¬ tach, które usadowione sa w mechanizmie pomiarowym przy pomocy stozka zakonczonego pletwa. Nad piecem 5 umieszczone jest urzadzenie chlodzace 12 skladajace sie z elektromagnetycznego zaworu odcinajacego doplyw cieczy chlodzacej. Urzadzenie chlodzace 12 wlacza sie po przesunieciu pieca poza badana próbke 11.Dzialanie urzadzenia sprowadza sie do zamocowania próbki 11 w uchwytach, przesunieciu nagrzanego pieca i zamkniecie w nim próbki, uruchomieniu napedu, wlaczeniu sprzegla 3 oraz rejestracji momentu skrecaja¬ cego, sily poosiowej i kata skrecenia próbki.Nastepnie po okreslonym odksztalceniu, wylaczenie sprzegla 3, wlaczenie hamulca 4, przesuniecie pieca 5 poza próbke i schlodzenie próbki natryskiem cieczy chlodzacej.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do badan wlasnosci mechanicznych skladajace sie z silnika skrecajacego próbke poprzez przekladnie mechaniczna, znamienne tym, ze na lozu tokarki (1) zamocowany jest dzielony piec (5), przesuwnie prostopadle do osi badanej próbki (1IX której uchwyt (6) umieszczony jest w kulkowych prowadnicach (7), przy czym uchwyty usadowione sa w mechanizmie pomiarowym za pomoca stozka zakonczonego pletwa a ponadto stanowisko wyposazone jest w elektromagnetyczne zebate sprzeglo (3) oraz w urzadzenie chlodzace (12) wyko¬ nane w postaci spryskiwacza ciecza chlodzaca. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze mechanizm pomiarowy wyposazony jest w czujnik (8) mierzacy moment skrecajacy, czujnik (9) mierzacy sile poosiowa oraz czujnik (10) mierzacy kat skrecenia próbki (11).115 544 PL