Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do tlumienia kolysan bocznych statków, zwlaszcza statków pasa¬ zersko-samochodowych, plywajacych po akwenach o sredniej wysokosci fali.W czasie plywania po morzu statek podlega dzialaniu sil zewnetrznych, powodujacych zmiane zanurzenia statku oraz przechyl w plaszczyznie wzdluznej lub popizecznej. Zmianom tym towarzyszy powstawanie mo¬ mentów sil, lub tez sil starajacych sie przeciwdzialac tym zmianom, w wyniku których statek wykonuje ruchy w postaci kolysan wzdluznych i poprzecznych oraz nurzania.Z uwagi na to, ze statek charakteryzuje sie najmniejszymi oporami ruchu dla kolysan poprzecznych dlatego tez kolysania te moga osiagac znaczne wartosci i sa zródlem seregu negatywnych zjawisk eksploatacyjnych takich jak, mozliwosc przewrócenia sie statku w wyniku utraty statecznosci, dodatkowe obciazenia masowe konstrukcji, mogace naruszyc wytrzymalosc statku, wzrost oporu plywania, pogorszenie warunków zycia dla pasazerów i zalogi oraz przemieszczania sie lub uszkadzania ladunku.Kolysanie poprzeczne statku osiaga duze wartosci, zwlaszcza wtedy, jezeli wymuszone czestosci kolysan pochodzacych od fali sa zblizone do czestosci kolysan wlasnych statku.Wymuszona czestotliwosc kolysan od fali jest uzalezniona od wysokosci fali oraz szerokosci pasma katów kursowydi, przy których statek plywa w stosunku do kierunku fal. Dlatego tez w zaleznosci od wielkosci statku, czestotliwosci plywania oraz rodzaju pokonywanych akwenów i transportowanych ladunków winny byc stoso¬ wane optymalne rozwiazania tlumienia kolysan bocznych.Znane jest z wylozonego zgloszenia patentowego RFN nr 2534915, typowe rozwiazanie do stabilizacji statku, zawierajace rozwiazanie techniczne dla zmiany kata natarcia pletw stabilizacyjnych.Zgodnie z tym rozwiazaniem pletwa stabilizacyjna zawiera umocowany i usytuowany wzdluznie wjej wnetrzu wal, laczacy te pletwe z mechanizmem jej obrotu, który umieszczonyjest we wnece kadluba statku.Wytworzone na pletwie przez opory ruchu momenty zginajace i skrecajace przenoszone sa wylacznie przez wal, który w pletwie zamocowanyjest spoczynkowo, a w mechanizmie obrotu jest ulazyskowany obrotowo.Lozyska walu chronione sa przed naplywem wody za pomoca uszczelnienia umieszczonego w pokrywie, przylegajacej bezposrednio do lozysk i umocowanej do korpusu mechanizmu obrotu.2 115429 Wal pletwy ma 2 stopnie swobody, bowiem obracac sie on moze wokól swojej osi poziomej i wraz z calym mechanizmem obrotu wokól osi pionowej.Lotka pletwy posiada mechanizm napedowy znajdujacy sie na zewnatiz kadluba statku, co jest regula w znanych urzadzeniach tego rodzaju, niezaleznie od budowy takiego mechanizmu.Zmniejszenie lub zwiekszenie czynnej powierzchni pletwy, zalezne od chwilowego stanu falowania morza i wielkosci kolysan bocznych statku, realizuje sie wylacznie za pomoca zmiany polozenia pletwy, poprzez jej obrót wokól osi pionowej mechanizmu obrotu. Przy wychyleniu zerowym pletwy jest ona calkowicie schowana w pochwie, bedacej stala czescia kadluba,zas przy wychyleniu maksymalnym os pletwy jest prostopadla do osi kolysan bocznych statku.W innym znanym urzadzeniu do tlumienia kolysan bocznych statku pletwa ulozyskowanajest przesuwnie wzdluz prowadnic pochwy, umocowanej spoczynkowo do kadluba statku, przy czym w kazdym polozeniu roboczym równolegle do siebie osie pletwy i pochwy sa prostopadle do osi tych kolysan.Istota wynalazku jest ruchoma pochwa pletwy, zamocowana obrotowo wokól swojej osi w kadlubie statku, os ta jest proatopadla do osi kolysan bocznych i pokrywa sie ona z osia sruby napedowej do wysuwania pletwy. l Organ sterowania polozeniem pochwy w postaci silownika hydraulicznego zamocowany jest za pomoca zaczepów do czesci pochwy i podstawy i usytuowany jest wewnatrz kadluba statku.Mechanizm zmiany polozenia lotki wzgledem pletwy zamocowany jest na wewnetiznym skraju pochwy, a wal napedu lotki jest przesuwnie osadzony w konstrukcji tej lotki, wjej osi obrotu i wodoszczelnie przepusz¬ czony przez dno, zamykajace wewnetrzny skraj pochwy.Rozwiazanie techniczne wynalazku umozliwia opracowanie takiej konstrukcji, w której mechanizmy nape¬ du lotki znajduja sie wewnatrz kadluba statku, a kat wychylenia pletwy jest dostatecznie duzy, aby hamowac statek, zas chowanie pletwy odbywa sie przy dowolnym jej kacie wychylenia. Remont podstawowych mechani¬ zmów urzadzenia wedlug wynalazku mozliwy jest bez dokowania statku, po zalozeniu w znany sposób plastra na otwór, w którym osadzone jest lozysko pochwy.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie wedlug wynalazku w przekroju wzdluznym, fig. 2 - wezel konstrukcyjny oznaczony symbo¬ lem „a" na fig. 1, fig. 3 — urzadzenie w widoku „A" od strony wnetrza statku, fig. 4 obrazuje usytuowanie walu napedu lotki, a fig. 5 uwidacznia urzadzenie w przekroju poprzecznym dokonanym przez pochwe i pletwe, wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1.W kadlubie 1 statku znajduje sie otwór walcowy 2, w którym zamocowane jest zewnetrzne lozysko wiencowe 3 oraz jego zewnetrzne i wewnetrzne uszczelnienie 4. Przestrzen miedzy uszczelnieniami 4 wraz ze znajdujacym sie tam lozyskiem wiencowym 3 wypelniona jest olejem, doprowadzanym przewodem 5, ze zbior¬ nika oleju 6, który usytuowany jest na takiej wysokosci, aby cisnienie hydrostatyczne oleju w tej przestrzeni bylo wyzsze od cisnienia otaczajacej ja wody.Zewnetrzna koncówka pochwy 8 ma boczna powierzchnie cylindryczna i na powierzchni tej jest osadzona tocznie w lozysku wiencowym 3 oraz uszczelniona jest przed naplywem wody do wnetrza kadluba statku, za pomoca uszczelnien 4. Powierzchnia czolowa 11 zewnetrznej koncówki pochwy 8 ma ksztalt wycinka walca, dostosowanego wymiarami do otaczajacegoja poszycia kadluba statku.Do dna 10 pochwy 8 przymocowany jest zespól elementów, które uszczelniaja miejsce przejscia walu mechanizmu srubowego 9 przez to dno, przenosza naped do obrotu lotki 17 oraz spelniaja role podpory wew¬ netrznej koncówki pochwy 8, przenoszacej na fundament sily reakcji. Zespól ten sklada sie ze zwiazanej spoczynkowo z fundamentem 15 panwi 14, w której obrotowo ulozyskowana jest tuleja 12 z kolnierzem przytwierdzonym do dna 10 pochwy 8, przy czym tuleja ta wyposazona jest w uszczelnienie 13. Do bocznej powierzchni panwi 14 przytwierdzony jest natomiast sektor zebaty 19, z którego podczas obrotu pochwy 8, jest poprzez zazebiony z nim nastepny sektor zebaty 18 i uszczelniony w dnie 10 wal 20, przenoszony naped do obrotu lotki 17.Silownik hydrauliczny 16, polaczony przegubowo z pochwa 8 i fundamentem 15, dokonuje obrotu po¬ chwy wraz z pletwa 7 w granicach kata naporu, zawartego korzystnie w zakresie od -30° do +60°.Zastrzezenia patento,we 1. Urzadzenie do tlumienia kolysan bocznych statku, zawierajace osadzona przesuwnie w pochwie pletwe z lotka, wyposazone w mechanizm srubowy do przesuwania tej pletwy z lotka wzdluz prowadnic pochwy, znamienne tym, ze pochwa (8)jest osadzona obrotowo na lozyskach, z których co najmniej jedno ma srednice wieksza od dlugosci profilu pletwy (7), a os obrotu pochwy (8) pokrywa sie z osia walu mechanizmu srubowego 9.115429 3 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wal napedu lotki (17) pletwy (7) jest przesuwnie osadzony w konstrukcji lotki w jej osi obrotu. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zewnetrzna koncówka pochwy (8) w miejscu jej przejscia przez poszycie kadluba (1) statku jest uszczelniona. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze waly napedu lotki (17) i mechanizmu srubowego (9) sa wodoszczelnie przepuszczone przez dno (10) pochwy (8).Fig.1115 429115 429 PL