Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad elektroniczny do pomiaru rozciagu osnowy, szczególnie w procesie klejenia w klejarkach. Wynalazek moze znalezc zastosowanie w miernikach wydluzenia lub skurczu osnowy stosowanych w klejarkach, krosnach, dziewiarkach osnowowych i innych maszynach wlókienniczych.Znane sa rózne sposoby pomiaru rozciagu lub skurczu osnów. Najprostszy z nich polega na wyznaczeniu i zmierzeniu okreslonego odcinka osnowy na wejsciu wlókienniczej maszyny, a nastepnie na zmierzeniu tego samego odcinka osnowy na wyjsciu wlókienniczej maszyny. Róznica wartosci tych pomiarów jest wartoscia rozciagu lub skurczu osnowy pomiedzy pomiarowymi punktami.Znany jest sposób pomiaru rozciagu osnowy w klejarce, w którym wykorzystuje sie zaleznosc rozciagu osnowy od róznicy jej predkosci liniowych pomiedzy punktami pomiarowymi. Sposób ten poJega na równoczesnym pomiarze predkosci liniowej osnowy w punkcie pomiarowym i w punkcie odniesienia. Punkt odniesienia usytuowany jest zazwyczaj na wejsciu klejarki, natomiast punkt pomiarowy usytuowany jest na wyjsciu klejarki, przy pomiarze calkowitego rozciagu osnowy, lub w innych miejscach, przy pomiarze rozciagów czastkowych. Wartosci predkosci liniowych osnowy zamienia sie na ciag elektrycznych impulsów o proporcjonalnej do tych predkosci czestotliwosci przy pomocy przetworników impulsów i elektronicznym ukladem liczy sie elektryczne impulsy wystepujace na przetwornikach, w okreslonym, przyjetym dla danego pomiarowego ukladu czasie, który nie jest zalezny od predkosci liniowej osnowy. Nastepnie dokonuje sie porównania tych wyników w elektronicznym ukladzie arytmetyczno-logicznym w celu ustalenia wartosci rozciagu osnowy. Taki sposób prowadzenia pomiaru odznacza sie niska dokladnoscia wynoszaca 1% oraz wymaga stosowania skomplikowanych elektronicznych ukladów, z uwagi na dokonywanie operacji arytmetyczno-logicznych, pogarszajacych niezawodnosc dzialania mierników rozciagu osnów.Znane mierniki wydluzenia osnowy skladaja sie z przetworników predkosci liniowych osnowy na ciag elektrycznych impulsów oraz z elektronicznych ukladów. W urzadzeniach tych stosowane sa przetworniki fotoelektryczne zawierajace tarcze z perforowanym obrzezem, polaczona mechanicznie z pomiarowym walkiem otrzymujacym naped bezposrednio od nitek osnowy. Po jednej stronie tarczy znajduje sie oswietlacz, a po jej2 115 302 drugiej stronie element swiatloczuly. Tarcza obraca sie z predkoscia obrotowa proporcjonalna do predkosci liniowej osnowy powodujac wystapienie impulsów elektrycznych na wyjsciu przetwornika w tych momentach, gdy otwór tarczy pokryje sie z linia swietlna oswietlacz—element swiatloczuly.Elektroniczny uklad wspólpracujacy z przetwornikiem predkosci liniowej osnowy zawiera generator taktujacy, okreslajacy czas pomiaru, liczniki zliczajace elektryczne impulsy z przetworników oraz uklad arytmetyczno-logiczny, w którym nastepuje ustalenie róznicy stanów liczników oraz wykonanie operacji matematycznych w celu uzyskania wartosci wydluzenia osnowy.Z radzieckiego opisu patentowego nr 217355 znane jest urzadzenie do pomiaru wydluzenia osnowy w klejarce zawierajace dwa elektryczne impulsowe czujniki predkosci usytuowane na wlocie i wylocie osnowy.Liczba impulsów z czujników jest proporcjonalna do predkosci osnowy na wejsciu i wyjsciu klejarki. Urzadzenie jest wyposazone w elektroniczny uklad z elementem logicznym typu I, który przetwarza dane z czujników na wartosc rozciagu osnowy w klejarce.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu pomiaru rozciagu osnowy umozliwiajacego stosowanie do jego realizacji uproszczonych ukladów elektronicznych i jednoczesnie poprawiajacego uzyskiwana dotychczas dokladnosc pomiarów. • Cel ten osiagnieto w ten sposób, ze mierzy sie równoczesnie predkosc liniowa osnowy w punkcie pomiaro¬ wym i w punkcie odniesienia, zamienia sie wartosci predkosci liniowych osnowy na ciag impulsów elektrycznych o proporcjonalnych do tych predkosci czestotliwosciach i zlicza sie elektryczne impulsy z przetworników elektronicznym ukladem, przy czym liczy sie elektryczne impulsy z przetwornika umieszczonego w punkcie pomiarowym w czasie t okreslonym czasem wystapienia 10n elektrycznych impulsów w punkcie odniesienia, gdzie n jest cyfra calkowita dodatnia. Ostatnie cyfry zliczonej w tym czasie liczby elektrycznych impulsów z punktu pomiarowego z odpowiednio usytuowanym przecinkiem stanowia procentowa wartosc rozciagu osnowy. Wykladnik n potegi liczby 10, wyznaczajacy czas jednego pomiarowego okresu pomniejszony o 2, okresla miejsce polozenia przecinka, liczac od miejsca jednostek w zliczonej liczbie elektrycznych impulsów z przetwornika umieszczonego w miejscu pomiaru wydluzenia osnowy. ¦ Elektroniczny uklad do pomiaru rozciagu osnowy zawiera liczniki zliczajace elektryczne impulsy z przetworników wartosci predkosci liniowych osnowy na ciag elektrycznych impulsów o proporcjonalnych do tych predkosci czestotliwosciach. Wejscie jednego licznika jest polaczone z przetwornikiem usytuowanym w punkcie pomiarowym, a jego wyjscie jest polaczone poprzez pamieciowy uklad z wyswietlajacym ukladem.Wejscie drugiego licznika jest polaczone z przetwornikiem umieszczonym w punkcie odniesienia, a jego wyjscie jest polaczone z wejsciem ukladu formowania impulsu sterujacego wyswietlaniem wyniku, którego wyjscie jest polaczone z pamieciowym ukladem oraz z wejsciem ukladu opóznienia impulsu zerujacego liczniki. Wyjscie ukladu opóznienia impulsu zerujacego jest polaczone z wejsciami zerujacymi obydwu liczników.Wynalezek pozwala na ciagly pomiar wartosci calkowitego wydluzenia osnowy, oraz wydluzen czastkowych, przy zastosowaniu wiekszej liczby punktów pomiarowych, umozliwiajac biezaca kontrole jej rozciagu, a tym samym utrzymanie rozciagu w dopuszczalnych granicach, przyczyniajac sie do poprawy jakosci osnów i ich przerabiaInosci na krosnach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który jest schematem blokowym elektronicznego ukladu.W sposobie pomiaru rozciagu osnowy w klejarce, w przykladowym wykonaniu wedlug wynalazku, wykorzystano zaleznosc przyrostu predkosci liniowej osnowy od wartosci jej wydluzenia na odcinku pomiedzy punktem odniesienia, który znajduje sie na wejsciu klejarki, a punktem pomiarowym, który znajduje sie na wyjsciu klejarki, przy pomiarze rozciagu calkowitego, albo na koncu odcinka podlegajacego pomiarom przy wyznaczaniu rozciagu czastkowego. Wartosci liniowych predkosci osnowy w tych punktach przetwarza sie na ciagi elektrycznych impulsów w przetwornikach zawierajacych pomiarowy walek, napedzany bezposrednio od nitek osnowy, na skutek wystepowania sil tarcia, wspólpracujacy z ukladem fotoelektrycznego czujnika. W celu wyznaczenia wartosci rozciagu osnowy liczy sie elektronicznym ukladem elektryczne impulsy z przetwornika umieszczonego w punkcie pomiarowym w przedziale czasowym, w którym wystapi 103 = 1000 impulsów na przetworniku umieszczonym w punkcie odniesienia. Czas ten nie jest czasem stalym lecz uzaleznionym od predkosci liniowej osnowy i ulega skróceniu proporcjonalnie do wzrostu tej predkosci. Miara procentowego wydluzenia osnowy w punkcie pomiarowym jest czesc liczby impulsów zliczonych z przetwornika umieszczo¬ nego w tym punkcie, stanowiaca nadwyzke w stosunku do zliczonych 103 = 1000 impulsów z przetwornika usytuowanego w punkcie odniesienia z odpowiednio ustawionym przecinkiem.Wykladnik potegi liczby 10, wyznaczajacy czas jednego cyklu pomiarowego pomniejszony o 2, okresla miejsce polozenia przecinka, liczac od miejsca jednostek w liczbie elektrycznych impulsów zliczonych115302 3 z przetwornika umieszczonego w punkcie pomiarowym. W niniejszym przykladzie wynosi to 3 — 2 = 1.Dokladnosc pomiaru zalezy od wartosci przyjeteno wvklaHniira ~ "ntegi liczby 10 i wzrasta wraz ze wzrostem jego wartosci. W niniejszym przykladzie dokladnosc wynosi 0,1%, jak to wyliczono powyzej. • W celu zrealizowania takiego sposobu pomiaru rozciagu osnowy zaprojektowano elektroniczny uklad pomiarowy, który zawiera licznik 1 elektrycznych impulsów, którego wejscie jest polaczone z nie pokazanym na rysunku przetwornikiem wartosci predkosci liniowej osnowy na ciag elektrycznych impulsów zainstalowanym na wejsciu klejarki. Miejsce to stanowi punkt odniesienia dla pomiaru wartosci rozciagu osnowy. Wyjscie licznika 1 polaczone jest z wejsciem ukladu 2 formowania impulsu sterujacego wyswietlaniem wyniku pomiaru. Pomiarowy uklad zawiera licznik 3, którego wejscie jest polaczone z nie pokazanym na rysunku przetwornikiem wartosci predkosci liniowej osnowy na ciag elektrycznych impulsów zainstalowanym na wyjsciu klejarki. Miejsce to stanowi punkt pomiarowy dla pomiaru wartosci calkowitego rozciagu w klejarce. Wyjscie tego licznika 3 jest polaczone z wejsciem pamieciowego ukladu 4. Do wejscia sterujacego pamieciowego ukladu 4 dolaczone jest wyjscie ukladu 2 formowania impulsu sterujacego wyswietlaniem wyniku pomiaru. Wyjscie tego ukladu 2 jest polaczone równiez z wejsciem ukladu 5 opóznienia impulsu zerujacego, którego wyjscie jest polaczone z wejsciami zerujacymi liczników 1 i 3. Wyjscie pamieciowego ukladu 4 jest polaczone z wejsciem ukladu 6 wyswietlania wyniku.Elektryczne impulsy z przetwornika umieszczonego w punkcie odniesienia zliczane sa przez licznik 1. Przy przyjetych parametrach przetwornika predkosci liniowej osnowy, takich jak obwód pomiarowego walka wynoszacy 200 mm, dlugosc pomiarowego odcinka osnowy 2 m oraz liczba impulsów wysylanych w czasie jednego obrotu walka pomiarowego równa 100, zastosowano licznik o pojemnosci 103 impulsów. Zapewnia to uzyskanie wyniku pomiaru bezposrednio w procentach, z dokladnoscia do 0,1%, przy ustawieniu przecinka na pierwszym miejscu od konca. Kazdy tysieczny impuls z przetwornika umieszczonego w punkcie odniesienia powoduje wystapienie impulsu na wyjsciu licznika 1, który poprzez uklad 2 formowania, wprowadza stan licznika 3 zliczajacego elektryczne impulsy z przetwornika usytuowanego w punkcie pomiarowym do pamieciowego ukladu 4. Ten sam impuls opózniony o czas Tc= 1ms przez opózniajacy uklad 5 powoduje wyzerowanie obu liczników 1 i 3 konczac poprzedni, a rozpoczynajac kolejny cykl pomiarowy. Wynik pomiaru z poprzedniego cyklu pomiarowego wyswietlany jest w wyswietlajacym ukladzie 6 na cyfrowych wskaznikach przez czas trwania nastepnego pomiarowego cyklu wyznaczonego przejsciem nastepnych 2 m osnowy przez punkt odniesienia. W ukladzie tym zgodnie z przyjetymi parametrami pracy ukladu, mozliwy jest pomiar rozciagu osnowy w zakresie od 0,0 do 9,9%.Elektroniczny uklad zawiera niewielka liczbe elementów odznaczajac sie bardzo prosta konstrukcja oraz wysoka niezawodnoscia dzialania, przy zachowaniu duzej dokladnosci pomiaru. • Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru rozciagu osnowy, szczególnie w procesie klejenia, przez równoczesny pomiar predkosci liniowej osnowy w punkcie pomiarowym i w punkcie odniesienia, zamiane wartosci predkosci liniowej osnowy na czestotliwosc elektrycznych impulsów przy uzyciu przetwornika, zliczanie elektrycznych impulsów z przetwornika elektronicznym ukladem oraz ustalenie przyrostu predkosci liniowej osnowy w czasie jej przebiegu pomiedzy pomiarowymi punktami, która jest zalezna od rozciagu osnowy, znamienny tym, ze liczy sie elektryczne impulsy z przetwornika umieszczonego w punkcie pomiarowym w czasie t okreslonym czasem wystapienia 10n elektrycznych impulsów w punkcie odniesienia, przy czym n oznacza cyfre calkowita dodatnia. 2. Uklad elektroniczny do pomiaru rozciagu osnowy, szczególnie w procesie klejenia, zawierajacy liczniki zliczajace elektryczne impulsy z przetworników wartosci predkosci liniowej osnowy na czestotliwosc elektrycznych impulsów, znamienny tym, ze wejscie licznika (3) jest polaczone z przetwornikiem wartosci predkosci liniowej osnowy usytuowanym w punkcie pomiarowym, a jego wyjscie jest polaczone poprzez pamieciowy uklad (4) z wyswietlajacym ukladem (6), natomiast wejscie licznika (1) jest polaczone z przetwornikiem wartosci predkosci liniowej osnowy umieszczonym w punkcie odniesienia, a jego wyjscie jest polaczone z wejsciem ukladu (2) formowania impulsu sterujacego wyswietlaniem wyniku, a wyjscie ukladu (2) jest polaczone z pamieciowym ukladem (4) oraz z wejsciem ukladu (5) opóznienia impulsu zerujacego, którego wyjscie jest polaczone z wejsciem zerujacym licznika (1) oraz z wejsciem zerujacym licznika (3). (115 302 l7 ftit Fb%nf- UPFRL Niklad 1209.On 100 zl PL