Przedmiotem wynalazku jest zespolony uklad urzadzen dla pojazdów mechanicznych, zwlaszcza samochodów, zabezpieczajacy je przed poslizgiem i zarzucaniem, jakie zwykle wystepuja przy zmia¬ nach przyczepnosci opon do nawierzchni mokrej lub oblodzonej.Znane urzadzenia hamulcowe do samochodów, zaopatrzone w plozy zamocowane wysuwnie po obu stronach samochodu, zwane powszechnie ha¬ mulcami ziemnymi, umieszczone pod karoseria i uruchamiane ukladem przekladni za pomoca dzwig¬ ni lub tez zaopatrzone w silowniki do wytwarza¬ nia sily dociskajacej plozy do nawierzchni — sta¬ nowia raczej uklad wspomagajacy hamowanie w przypadkach awaryjnych, lecz nie gwarantuja cal¬ kowitego zabezpieczenia pojazdu przed poslizgiem i zarzucaniem na mokrej czy oblodzonej nawierz¬ chni. — Natomiast znane urzadzenia elektronicz¬ ne, zabezpieczajace kolo przed poslizgiem, maja bardzo skomplikowana budowe, skutkiem czego koszt ich wykonania jest bardzo wysoki; ich pew¬ nosc dzialania jest natomiast ograniczona. Rów¬ niez znane urzadzenie elektromagnetyczne, wypo¬ sazone w obwody sprzezenia zwrotnego, skladajace sie z przetworników predkosci hamowanego kola na sygnaly wyjsciowe oraz z rozdzielaczy, otrzy¬ mujacych te sygnaly od przetworników i przeka¬ zujacych je do mechanizmów hamulcowych kól — ograniczaja swa role raczej do wspomagania i równowazenia sil hamowania, skracajac droge ha¬ mowania i w pewnym stopniu ograniczajac moz¬ liwosc utraty kierowalnosci pojazdu, jednak nic zabezpieczaja tego ostatniego calkowicie przed po¬ slizgiem i zarzucaniem na mokrej czy oblodzonej i nawierzchni. Wreszcie znane hamulce szczekowe, atakujace dwustronnie biezniki opon, moga miec zastosowanie jedynie jako awaryjne hamulce bez¬ pieczenstwa, zwlaszcza dla pojazdów ciezarowych, poniewaz stosowane elementy naciskajace na biez- 10 nik opony sa raczej jednorazowego uzytku, gdyz tasma traca stapia sie pod wplywem ciepla tar¬ cia. Tego rodzaju hamulce szczekowe zabezpie¬ czaja zatem jedynie nagle zahamowanie samo¬ chodu w przypadku awarii hamulców konwencjo¬ nalnych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie opisa¬ nych wad, a mysla przewodnia wynalazku jest zabezpieczenie pojazdu mechanicznego, zwlaszcza samochodu, przed poslizgiem i zarzucaniem, które to zjawiska wystepuja tak czesto przy hamowa¬ niu konwencjonalnymi hamulcami na mokrej czy oblodzonej nawierzchni. Zadanie to rozwiazano, zgodnie z wynalazkiem, przez równoczesne zasto¬ sowanie dwóch oddzielnych zespolów w postaci 25 pary hamulcowych plóz typu lyzwowego oraz pary trójbocznych szczek, przy czym hamulcowe plozy lyzwowe zamontowane pod karoseria pojazdu, oraz trójboczne szczeki, zamontowane z tylu przed¬ nich kól pojazdu, moga byc uruchamiane oddziel- 30 nie i niezaleznie, gdyz kazde z tych urzadzen po- 15 20 115 1933 115 193 4 siada uklad dzwigniowy uruchamiany przy po¬ mocy oddzielnej dzwigni usytuowanej obok siedze¬ nia kierowcy. Równoczesne zastosowanie obu wy¬ mienionych zespolów zapewnia przede wszystkim prostolinijny ruch pojazdu i zabezpiecza ten ostat¬ ni przed poslizgiem jak równiez przed zarzuca¬ niem, natomiast wspomaganie hamowania stano¬ wi jedynie ich dzialanie uboczne. Oba podstawowe urzadzenia zespolonego ukladu, wedlug wynalazku, sa wzajemnie od siebie niezalezne i moga byc oddzielnie uruchamiane w zaleznosci od zaistnia¬ lej, potrzeby. Na przyklad, w przypadku zachwia¬ nia kierowalnosci pojazdu na sliskiej czy oblodzo¬ nej nawierzchni uruchomienie trójbocznych szczek przywraca przednim kolom pojazdu prawidlowe polozenie; natomiast w przypadku zjawiska za¬ rzucania uruchomienie hamulcowych plóz lyzwo- wych likwiduje to zjawisko; wreszcie w przypad¬ ku., wpadania pojazdu zarówno w poslizg, jak i zarzucanie — równoczesne zastosowanie trójbocz¬ nych szczek oraz hamulcowych plóz lyzwowych wyprowadza pojazd z niebezpiecznej sytuacji i poz¬ wala na kontynuowanie jazdy.Zespolony, wedlug wynalazku, uklad urzadzen prostych, nieskomplikowanych, uruchamianych przy pomocy dwu oddzielnych i niezaleznych od sie¬ bie recznych ukladów dzwigniowych, dajacy sie stosunkowo latwo zamontowac do kazdego typu pojazdu mechanicznego, zwlaszcza samochodu, za¬ pewnia w niespotykanym dotad u zadnych zna¬ nych urzadzen stopniu zabezpieczenie pojazdu przed poslizgiem i zarzucaniem i dzieki stosunkowo nis¬ kim kosztom wytwarzania ma szanse powszech¬ nego zastosowania, zwlaszcza do samochodów oso¬ bowych. Równoczesnie zastosowanie w zespolonym ukladzie wedlug wynalazku obu znanych urza¬ dzen, po ich zmodyfikowaniu wedlug wynalazku stanowi nowe rozwiazanie techniczne, podwyzszaja¬ ce w duzym stopniu bezpieczenstwo jazdy, co przy powszechnym zastosowaniu moze uchronic od po¬ waznych strat niematerialnych i materialnych, wy¬ nikajacych aktualnie z powaznych ilosci wypad¬ ków drogowych powodowanych poslizgiem i za¬ rzucaniem samochodów na mokrej czy oblodzonej nawierzchni.Przedmiot wynalazku uwidoczniony zostal na ry¬ sunkach, na których: fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie widok zespolonego urzadzenia z boku sa¬ mochodu; fig. 2 — schematycznie widok zespolo¬ nego urzadzenia od spodu samochodu; fig. 3 — schematycznie czesciowy przekrój wzdluzny ha¬ mulcowej plozy typu lyzwowego; fig. 4 — schema¬ tycznie widok ogólny trójbocznej szczeki; fig. 5 — schematycznie przekrój wzdluzny hamulcowej plozy lyzwowej, a fik 6 — jej przekrój poprzecz¬ ny; fig. 7 — schematycznie szczególowy przekrój poprzeczny hamulcowej plozy lyzwowej z uwidocz¬ nionymi lyzwami, a fig. 8 — brzeg lyzwy styka¬ jacy sie z nawierzchnia w czasie hamowania; fig. 9 — schematycznie przekrój poprzeczny trójbocz¬ nej szczeki, a fig. 10 — wersje ukladu zabkowa¬ nia na srodkowej sciance tejze.Jak widac na fig. 1, hamulcowe plozy 1 typu lyzwowego sa zamocowane wysuwnie trzpieniami 2 w tulejach 3 usytuowanych po obu stronach karosjerii 4 samochodu, a w srodkowej czesci plóz 1 znajduja sie wystepy 9 z podluznymi wycieciami 10, w których sa osadzone wodziki 11, przy czym wodziki te sa polaczone lacznikiem 12. Do lacz- 5 nika 12 jest zamocowany jednym koncem drazek 13, którego drugi koniec jest zamocowany prze¬ gubowo do ramienia dzwigni 14 usytuowanej obok siedzenia kierowcy. Opisany uklad urzadzen jest równiez przedstawiony na fig. 2 w widoku od 10 spodu samochodu, Z tylu przednich kól 15 pojazdu znajduja sie trójboczne szczeki 16 zamocowane wysuwnie trzpieniami 17 w tulejach 18, przy czym trójboczne szczeki 16 maja rozwarte boczne scian¬ ki 19. Przednia powierzchnia scianek 20 trójbocz- 15 nych szczek 16, zawarta pomiedzy rozwartymi bocz¬ nymi scinkami 19, posiada trójkatne rowki 21, katne wyciecia 22. Konce trzpieni 17 sa polaczone lacznikiem 23, który z kolei jest polaczony prze¬ gubowo z dzwignia 24 usytuowana obok siedzenia 20 kierowcy.Jak widac na fig. 3, 5, 6, 7 i 8, wewnatrz plóz 1 znajduje sie warstwa 5 elastycznego tworzywa, zas na tej warstwie znajduje sie' okladzina 6 z iglami 7 usytuowanymi pod katem okolo 60° do 25 plaszczyzny plóz 1, natomiast przestrzen pomiedzy iglami 7 jest wypelniona porowatym tworzywem 8 o duzym wspólczynniku tarcia.Jak widac na fig. 7 i 8, po obu bokach kaz¬ dej plozy hamulcowej 1 znajduje sie lyzwa me- 30 talowa 26, polaczona z druga scianka 25, a dolne brzegi lyzew 26 posiadaja uzebienie 27, które jest nizsze od igiel plóz o kolo 3 mm, dzieki czemu lyzwy 26 atakuja powierzchnie jezdni dopiero przy przesunieciu dzwigni 14 az do oporu.Jak widac na fig. 4, 9 i 10, scianki boczne 19 35 szczek 16 sa rozwarte i przy niewielkim przesu¬ nieciu dzwigni 24 atakuja jedynie barki opony nie dotykajac scianka przednia 20 rzezby biez¬ nika opony, a dopiero przy przesunieciu dzwigni 24 az do oporu atakuja bieznik opony; natomiast przed¬ nia powierzchnia scianek 20 trójbocznych szczek 16 moze byc wykonana w róznych wersjach w zalez¬ nosci od rzezby uzywanych opon. Wersja przed¬ stawiona na fig. 4 jest wersja uniwersalna i na¬ daje sie, dzieki równomiernosci rozmieszczenia trójkatnych rowków 21 i trójkatnych wyciec 22, dla wszystkich typów opon bez wzgledu na rodzaj rzezby bieznika opony. Natomiast wersja przed¬ stawiona na fig. 9 i 10 jest wersja specjalna o takim rozmieszczeniu obwodowych rowków w rzez¬ bie bieznika opony, ze trójkatne wyciecia 22 pod¬ czas uzywania trójbocznych szczek 16 wydrapuja z rzezby bieznika opony brud oraz ewentualny snieg.Zastrzezenia patentowe 1. Zespolony uklad urzadzen dla pojazdów me¬ chanicznych, zwlaszcza samochodów, zabezpiecza- eo fe°y ie Przed poslizgiem i zarzucaniem, znamienny tym, ze sklada sie z dwóch oddzielnych zespolów w postaci pary hamulców plóz (1) typu lyzwowego oraz trójbocznych szczek (16), przy czym hamulco¬ we plozy lyzwowe (1), zamontowane pod karoseria 65 pojazdu, oraz trójboczne szczeki (16), zamontowa-115 193 5 ne z tylu przednich kól pojazdu, moga byc uru¬ chamiane oddzielnie i niezaleznie, gdyz kazde z tych urzadzen posiada uklad dzwigniowy urucha¬ miany przy pomocy oddzielnej dzwigni usytuowa¬ nej obok siedzenia kierowcy. i 2. Zespolony uklad urzadzen, wedlug zastrz. 1, xnamienny tym, ze po obu wzdluznych bokach plozy (1) posiadaja uzebione lyzwy metalowe (26), przy czym lyzwy te swymi krawedziami uzebio- 6 10 nymi sa nizsze od igiel (7) plóz (1) o okolo 3 mm, a ponadto wspomniane lyzwy (26), posiadajace uze¬ bienie (27), atakuja powierzchnie jezdni dopiero przy przesunieciu dzwigni (14) az do oporu. 3. Zespolony uklad urzadzen, wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze scianki boczne (19) szczek (16) sa rozwarte i przy niewielkim przesunieciu dzwig¬ ni (24) atakuja jedynie barki opony, a dopiero przy przesunieciu dzwigni (24) az do oporu atakuja biez¬ nik opony scianka przednia (20). £/fa/l ______J115 193 20 2f Fig. 4 ////////////// Ji///////// »MlM+++*+M»m fig. 5 fig. 6 fig. 7115 193 19 \AAMALm fig. 10 PL