Przedmiotem wynalazku jest obrotowe urzadzenie hydrauliczne uruchamiane roboczym srodkiem cis¬ nieniowym.Znane urzadzenie hydrauliczne tego typu zawiera obudowe, zaopatrzonaw otwórwlotowydla czynnika roboczego pod wysokim cisnieniem oraz otwór wylotowydlaczynnika roboczego pod niskim cisnieniem i co najmniej jedna powierzchnie czolowa, zewnetrzny wieniec zebatyo uzebieniu wewnetrznym i umieszczony w nim mimosrodowo wewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu zewnetrznym, które poruszaja sie wzgledem siebie ruchem mimosrodowo-obrotowym, podczas którego to ruchu zeby tych wienców zazebiajac sie ze soba, tworza wiele zmniejszajacych sie i zwiekszajacych przestrzeni miedzyzebnych, oraz uklad rozrzadu, polaczony z jednym z tych wienców zebatych w celu umozliwienia mu wykonywania ruchu synchronicznego zjednym z ruchów tych wienców zebatych, przy czym pod wplywem ruchu synchronicznego uklad rozrzadu umozliwia hydrauliczne polaczenie jednego z otworów do przeplywu czynnika roboczego ze zwiekszajacymi sie a drugiego ze zmniejszajacymi sie przestrzeniami miedzyzebnymi, przy czym wience zebate maja osiowe powierzchnie czolowe, wspólpracujace z powierzchnia czolowa obudowy.Urzadzenia tego rodzaju, znane przykladowo z polskiego opisu patentowego nr 85 459, które moga byc stosowanejako silniki lub jako maszyny robocze (pompy), pracuja normalnie przy cisnieniu cieczy roboczej, lezacymi w zakresie od okolo 70 do 280 barów. Tegorodzaju cisnienia powoduja oddzialywanie duzych sil rozpychajacych na powierzchnie czolowe osiowych elementów uszczelniajacych, umieszczonych po obu stronach urzadzenia wyporowego. Tegorodzaju sily rozciagajace moga prowadzic do rozciagniecia sworzni sprezynujacych, laczacych czesci urzadzenia w kierunku osiowym i do ugiecia stykajacych sie uszczelnianych powierzchni czolowych, tak ze dochodzi do nadmiernych przecieków w plaszczyznach miedzy urzadzeniem wyporowym a elementami uszczelniajacymi. Na skutek rozciagniecia sworzni sprezynujacych moze dojsc do wypadania pierscieni uszczelniajacych umieszczonych w obszarze powierzchni czolowych czesci maszyny, a srodek roboczy moze wyplywac na zewnatrz. Ugiecie sasiadujacych ze soba osiowo elementów uszczelniaja¬ cych moze ponadto spowodowac wewnatrz urzadzenia powstanie nadmiernych przecieków srodka robo¬ czego pod wysokim cisnieniem do obudowy lub do obszarów niskiego cisnienia. Takieprzecieki wewnetrzne przyczyniaja sie do obnizenia sprawnosci objetosciowej urzadzenia. W urzadzeniach takich jak silniki i pompy, zawierajacych przestrzenie miedzyzebne. znajdujace sie pod dzialaniem wysokiego i niskiego cisnie¬ nia czynnika roboczego, odksztalcenie elementu uszczelniajacego, wspólpracujacego slizgowo z czescia urzadzenia wyporowego, przykladowo z wiencem zebatym o uzebieniu wewnetrznym, moze spowodowac nierównomierne zuzycie miedzy powierzchniami slizgowymi, co czesto zmniejsza trwalosc urzadzenia.2 11SW7 Znane sposoby pokonywania trudnosci zwiazanych z wysokimi wewnetrznymi silami rozpychajacymi, ugieciem elementów uszczelniajacych i wewnetrznymi przeciekami polegaly na zwiekszeniu powierzchni uszczelnien lub zwiekszeniu osiowych sil uszczelniajacych, przy czym stosowano sworznie sprezynujace o wiekszej wytrzymalosci i/lub równowazenie silosiowych. Z opisów patentowych USA nr 3 934 448i 3 649 I! 4 znane jesi równowazenie osiowego nacisku,jaki wywierajaelementy uszczelniajace na urzadzenie wyporowe, uksztaltowane zpary wienców zebatych przez doprowadzeniesrodka cisnieniowego do przestrzeni lezacej za elementami uszczelniajacymi. Poza tym z opisu patentowego USA nr 3695 791 znane jest umieszczenie urzadzenia wyporowego miedzy dwoma elementami uszczelniajacymi, które sa wrazliwe na cisnienie i/lub temperature, tak ze moze zmieniac sie szczelina miedzy tymi elementami uszczelniajacymi a urzadzeniem wyporowym, odpowiednio do zmniejszajacych sie warunków cisnieniowych i temperatur}. Rozwiazania te nie sa jednak w pelni zadowalajace.Celem wynalazkujest skonstruowanie uruchamianego srodkiem cisnieniowym obrotowego urzadzenia hydraulicznego o zwiekszonej sprawnosci objetosciowej, zwlaszcza przy malych predkosciach i wysokich cisnieniowych czynnika roboczego. W urzadzeniu tym powinny byc zmniejszone przecieki wewnetrzne, spowodowane ugieciem elementów uszczelniajacych, wspólpracujacych slizgowo z czescia urzadzenia wypo¬ rowego. Poza tym nalezy skonstruowac urzadzenie o ruchu obrotowo-mimosrodowym z elementem uszczel¬ niajacym, wspólpracujacym slizgowo z czescia zespolu zebatego, w którym to urzadzeniu jest zminimalizowane osiowe ugiecie elementu uszczelniajacego a co za tym idzie sa zmniejszone przecieki, natomiast jest ulepszona charakterystyka zuzycia miedzy elementem uszczelniajacym a zespolem zebatym.Obrotowe urzadzenie hydrauliczne zawierajace obudowe, zaopatrzona w otwory' prowadzace plyn pod wysokim i niskim cisnieniem oraz tworzaca co najmniej jedna powierzchnie uszczelniajaca, zewnetrzna wieniec zebaty o uzebieniu wewnetrznym i umieszczony w nim mimosrodowo wewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu zewnetrznym, które poruszaja sie wzgledem siebie ruchem mimosrodowo-obrotowym, podczas którego to ruchu zeby tych wienców, zazebiajac sie ze soba. tworza wiele kolejno zmniejszajacych sie i zwiekszajacych przestrzeni miedzyzebnych, oraz uklad rozrzadu, pracujacy synchronicznie z jednym z ruchów wienców zebatych, przy czym pod wplywem ruchu synchronicznego uklad rozrzadu umozliwia hydrauliczne polaczenie jednego z otworów prowadzacych plyn ze zwiekszajacymi sie przestrzeniami mie- dzyzebnymi, a drugiego ze zmniejszajacymi sie przestrzeniami miedzyzebnymi, zas wience zebate maja psiowe powierzchnie czotowe, przylegajace do powierzchni uszczelniajacej obudowy, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze co najmniejjedna z powierzchni czolowych wienców zebatych oraz powierzchnia uszczelniajaca plyty obudowy, wspólpracujac ze soba, posiadaja powierzchnie obszaru uszczelnienia przyl¬ gowego, przylegajaca w kierunku promieniowym do przestrzeni miedzyzebnych, oraz posiadaja co najmniej jedna powierzchnie strefy odciazeniowej, przy czym ta powierzchnia obszaru uszczelnienia przyIgowegojest usytuowana w kierunku promieniowym miedzy przestrzeniami miedzyzebnymi a powierzchnia strefy odcia¬ zeniowej, a ponadto w obudowie znajduja sie kanaly, laczace powierzchnie strefy odciazeniowej z otworem prowadzacym plyn.pod niskim cisnieniem dla zmniejszenia powierzchni, na która dziala cisnienie plynu, oddzialywujace rozdzielajaco na powierzchnie czolowa wienców zebatych od powierzchni uszczelniajacej obudowy podczas dzialania urzadzenia.Powierzchnia obszaru uszczelnienia przyIgowego jest usytuowana w kierunku promieniowym na zewnatrz przestrzeni miedzyzebnych, przy czym ta powierzchnia obszaru uszczelniania przylgowego oraz co najmniej jedna powierzchnia strefy odciazeniowej sa utworzone przez powierzchnie czolowa zewnetrznego wienca zebatego o uzebieniu wewnetrznym oraz powierzchnie czolowa plyty rozdzielczej, stanowiaca powierzchnie uszczelniajaca obudowy.Urzadzenie korzystnie posiada uszczelke umieszczona w pierscieniowym rowku uszczelniajacym, usy¬ tuowanym promieniowo na zewnatrz powierzchni strefy odciazeniowej. Powierzchnia strefy odciazeniowej jest polaczona hydraulicznie z pierscieniowym rowkiem uszczelniajacym. Urzadzenie korzystnie posiada wiele powierzchni stref odciazeniowych, z których kazda jest usytuowana promieniowo na zewnatrz i przylega do jednej z przestrzeni miedzyzebnych, a przy tym jest usytuowana wzdluz obwodu zewnetrznego wienca zebatego miedzy sasiadujacymi zebami. Calkowita powierzchnia strefy odciazeniowej jest wieksza od powierzchni obszaru uszczelnienia przylgowego. Powierzchnia obszaru uszczelnienia przylgowego ma zasadniczo stala szerokosc i rozciaga sie wzdluz obwodu wienca zebatego. Powierzchnia czolowa plyty oporowej obudowy tworzy powierzchnie uszczelniajaca, stykajaca sie z druga powierzchnia czolowa zewnetrznego wienca zebatego i posiadajaca powierzchnie drugiego obszaru uszczelnienia przylgowego, usytuowana promieniowo na zewnatrz i przylegajaca do przestrzeni miedzyzebnych oraz przynajmniejjedna nastepna strefe odciazeniowa, usytuowana promieniowo na zewnatrz i przylegajaca do drugiego obszaru uszczelnienia przylgowego, a ponadto polaczona hydraulicznie z kanalem.Urzadzenie korzystnie posiada co najmniej jeden kanal, rozciagajacy sie osiowo poprzez zewnetrzny wieniec zebaty dla wzajemnego polaczenia hydraulicznego powierzchni stref odciazeniowych.115977 3 Odmiana obrotowego urzadzenia hydraulicznego wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze co tu jmniej jedna z powierzchni czolowych wienców zebatych, oraz powierzchnia uszczelniajaca plyty obu- c wy, wspólpracujac ze soba, posiadaja powierzchnie obszaru uszczelnienia przylgowego, przylegajaca w kierunku promieniowym do przestrzeni rniedzyzebnych, oraz posiadaj;* co najmniej jedna powierzchnie trefy odciazeniowej, przy czym ta powierzchnia ob/aru uszczelnienia przylgowego jest usytuowana w kierunku promieniowym miedzy przestrzeniami miedzyzebnymi a powierzchnia strefy odciazeniowej. a ponadto w obudowie znajduja sie kanaly, laczace powierzchnie strefy odciazeniowej z otworem prowadza¬ cym plyn pod niskim cisnieniem dla zmniejszenia powierzchni, na która dziala cisnienie plynu, oddzialywu¬ jace rozdzielajaco na powierzchnie czolowa wienców zebatych od powierzchni uszczelniajacej obudowy podczas dzialania urzadzenia, przy czym otwór prowadzacy plyn pod wysokim cisnieniem stanowi otwór wlotowy plynu, zas otwór prowadzacy plyn pod niskim cisnieniem stanowi otwór wylotowy plynu, zas obudowa jest wyposazona w dodatkowa pare otworów wylotowych plynu, przy czym uklad rozrzadu zawiera tuleje nastawcza i tuleje rozrzadowa dla selektywnego tworzenia przelotu plynu zotworu wlotowego do zwiekszajacych sie przestrzeni rniedzyzebnych i ze zmniejszajacych sie przestrzeni rniedzyzebnych do jednego z otworów wylotowych w wyniku obrotu tulei nastawczej.Powierzchnia strefy odciazeniowej tworzy hydraulicznie ciagly rowek odciazajacy, usytuowany promie¬ niowo miedzy przestrzeniami miedzyzebnymi a zasadniczo okraglym rowkiem uszczelniajacym, który jest utworzony miedzy powierzchnia uszczelniajaca a powierzchnia czolowa wewnetrznie uzebionego wienca zebatego.Powierzchnia uszczelniajaca jest utworzona przez plyte rozdzielcza, usytuowana pomiedzy wiencem zebatym a ukladem rozrzadu, przy czym urzadzenie zawiera pokrywe, majaca powierzchnie uszczelniajaca, stykajaca sie z przewazajaca czescia drugiej powierzchni czolowej wewnetrznie uzebionego wienca zebatego, zas powierzchnia uszczelniajaca pokrywy i druga powierzchnia czolowa wieany promieniowo pomiedzy przestrzeniami miedzyzebnymi a drugim rowkiem odciazajacym.Rowki odciazajace, sa polaczone ze soba szczelina pomiedzy kazdym z licznych sworzni sprezynujacych, szczelnie mocujacych ze soba wieniec zebaty,plyte rozdzielcza i pokrywe,a sciankami otworów, przez które przechodza te sworznie.Zewnetrznie uzebiony wieniec zebaty ma powierzchnie czolowa stanowiaca przedluzenie powierzchni czolowej wienca zebatego uzebionego wewnetrznie i tworzaca wraz z powierzchnia uszczelniajaca plyty rozdzielczej strefe odciazajaca, polaczona hydraulicznie z otworem wylotowym plynu dla zredukowania powierzchni narazonej na oddzialywanie cisnienia przeciekowego, oddzialywujacego rozdzielajaco na zewnetrznie uzebiony wieniec zebaty i plyte rozdzielcza.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w pokladzie wykonania na rysunku, na którym fig. I przedstawia obrotowy silnik hydrauliczny, w którym zastosowano niniejszy wynalazek, w przekroju podlu¬ znym, fig. 2—przekrój oznaczony 2-2 na fig. 1, fig. 3 —przekrój oznaczony 3-3 na fig. 1, fig. 4—przekrój oznaczony 4-4 na fig. 1, fig. 5 — tarcze rozrzadowa w widoku oznaczonym S-S na fig. 1, fig. 6 — wykres cisnienia cieczy roboczej w silniku z odciazeniem i bez odciazenia, fig. 7 — wykres sprawnosci wolumetry- cznej silnika z odciazeniem i bez odciazenia, fig. 8 — hydrauliczna pompe dozujaca, w której zastosowano inna postac wynalazku, w przekroju podluznym, fig. 9 —przekrój oznaczony 9-9na fig. 8, fig. 10—przekrój oznaczony 10-10 na fig. 8.Na figurze. 1 przedstawiono typowy silnik hydrauliczny, w którym niniejszy wynalazek moze byc korzystnie zastosowany. Jest to silnik hydrauliczny o zazebieniu wewnetrznym. Podkresla sie, ze tego typu urzadzenia sa odwracalne co znaczy, ze silnik moze pelnic równiez funkcje pompy hydraulicznej. Silnik hydrauliczny oznaczony ogólnie oznacznikiem 11 posiada wiek polaczonych ze soba elementów: obudowe 13, plyte oporowa 15. zespól zebaty 17, plyte rozdzielcza 19 i pokrywe rozrzadu 21.Zespól zebaty 17silnika hydraulicznego jest znany i dlatego zostanie opisanyjedynie pokrótce, na tyle tylko, na ile ma zwiazek z niniejszym wynalazkiem. Zespól zebaty 17zawiera wieniec zebaty 23o uzebieniu wewnetrznym z siedmioma zebami 25 i polozony mimosrodowo wewnatrz wienca 23 wieniec zebaty 27 z uzebieniem zewnetrznym, posiadajacy szesc zebów 2f. Mimosrodowe polozenie wewnetrznego wienca 27 z zewnetrznymi zebami jak równiez rózna ilosc zebów w obu wiencach pozwala na mimosrodowo-obrotowo nich wienca 27 wewnatrz wienca 23. Kazdy z wienców 23 lub 27 moze byczamocowany na stale. Gdyjeden z wienców jest zamocowany, wówczas drugi obraca sie wzgledem niego.Polaczenie mchu obrotowego i mimosrodowegopowodujezazebieniesiezebów 25i 29i tworzeniewielu rozmieszczonych na obwodzie przestrzeni rniedzyzebnych 31,33,35,37,41 i 43, które kolejno zwiekszaja i zmniejszaja swoja objetosc.Silnik 11 przedstawiony na fig. 1 zawiera wal wyjsciowy 45, umieszczony w obudowie 13, ulozyskowany w lozyskach 47i 49. Wal 45 posiada wewnetrzne zeby 51, zktórymi zazebia sie walglówny 53,posiadajacy po obu przeciwleglych koncach koronowe zewnetrzne uzebienie ewolwentowe 57. Ewoiwentowe zeby 574 115 §77 zazebiaja sie z wewnetrznymi zebami 59 wienca 27 z roboczym uzebieniem zewnetrznym. Dzieki temu, w v opisanym rozwiazaniu siedem mimosrodowych wahniec wienca 27 przypada na jego pelny obrót i na jeden Obrót walu wyjsciowego (lub wejsciowego) 45. Zwenetrznymi zebami 59jest równiez zazebione uzebienie 61, wykonane dookola walka rozrzadczego 63, po którego przeciwnej stronie wykonane jest uzebienie 65, zazebiajace sie z zebami 71 tarczy rozrzadowej 73. zamontowanej obrotowo w pokrywie rozrzadu 21.Pokrywa rozrzadu 21 posiada otwór wlotowy 75dlacieczy roboczej owysokim cisnieniu i otwórwylotowy 77 dla cieczy roboczej o niskim cisnieniu. Gdy urzadzenie wedlug wynalazku spelnia funkcje silnika, to ciecz robocza pod wysokim cisnieniem doplywa do niego przez orwór wlotowy 75 powodujac obracanie sie walu 45,awyplywa zniego pod niskim cisnieniem przez otwór wylotowy 77. Tarczarozrzadowa 73, przedstawiona na fig. 1 i pokazana w widoku poprzecznym na fig. S zawiera uklad kanalów wysokiego cisnienia 81,83,85, 17, M oraz kanalów niskiego cisnienia 93,95,97,99,101,183. Kazdy z tych kanalów prowadzi podczas pracy ' dulka ciecz robocza o wysokim lub tez niskim cisnieniu.Na figurze 4 przedstawiono plyte rozdzielcza 19, posiadajaca kanaly 185,187,189,111,113,115 i 117,z których kazdy na zmiane laczy sie z kanalami tarczy rozrzadowej 73 w czasiejej obrotu. Gdy wieniec 27 z uzebieniem zewnetrznym obraca sie w kierunku wskazówek zegara, to cieczrobocza o wysokim cisnieniujest doprowadzana przez kanaly81,83i 85tarczyrozrzadowej i przez kanaly w 185,107i 189plyty rozdzielczej 19 do przestrzeni miedzyzebnych 31, 43, 41 powodujac ich powiekszanie sie. Kanal U plyty rozdzielczej 19 i polaczona z nim przestrzen miedzyzebna 39 zawieraja ciecz robocza o wartosci cisnienia, znajdujacej sie pomiedzy cisnieniem wysokim i niskim, a wiec w kanale 111 i przestrzeni miedzyzebnej 39 panuja warunki posrednie. W tym samym czasie przestrzenie miedzyzebne 3,35 i 37zmniejszajasie wypychajac cieczrobocza przez kanaly 117, 115 i 113 plyty rozdzielczej do niskocisnieniowych kanalów 93, 183 i 181 tarczy rozrzadowej 73.Przedstawiony na figurze 1 zespól zebaty 17, w którym znajduje sie ciecz robocza pod wysokim cisnieniem,jest uszczelniony pomiedzy powierzchniami czolowymi plyty oporowej 15 i plyty rozdzielczej 19.Stale uszczelnienie na wiencu 23 dokonane jest najego powierzchniach czolowych 121 i 123, które wspólpra¬ cuja zpowierzchnia uszczelniajaca 125 plyty oporowej 15i powierzchnia uszczelniajaca 127plyty rozdzielczej 19. Ruchome uszczelnienie wienca 27 z uzebieniem zewnetrznym odbywa sie na jego czolowych powierzch¬ niach 131 i 133, które tez wspólpracuja z powierzchniami uszczelniajacymi 125 i 127. Zwraca sie uwage, ze ugiecie powierzchni czolowych wienców i powierzchni uszczelniajacych plyt moze spowodowacwewnetrzny przeciek cieczy roboczej, na przyklad z wysokocisnieniowych do niskocisnieniowych przestrzeni miedzyzeb¬ nych zespolu zebatego 17. W dodatku, ugiecie plyty rozdzielczej 19 moze spowodowac powstanie szczeliny pomiedzyjej powierzchniaczolowaa przylegajaca do niej powierzchnia tarczy rozrzadowej 73, przezco moze nastapic przeciek bedacej pod wysokim cisnieniem cieczy roboczej, pomiedzy wysokocisnieniowymi i niskocisnieniowymi kanalami plyty rozdzielczej. Wydostanie sie cieczy roboczej w kierunku promieniowym na zewnatrz urzadzenia jest uniemozliwione za pomoca uszczelek typu o-ring, umieszczonych w rowkach 135,137,139il41.Jak to pokazano na fig. 2 i 3 pomiedzy powierzchnia czolowa 12 a powierzchnia uszczelniajaca 125 znajduje sie kilka zaglebien, które stanowia strefy odciazeniowe 143, 145, 147, 141, 151, 153 i 155. Po przeciwnej stronie zespolu zebatego 17, pomiedzy powierzchnia czolowa 123, a powierzchnia uszczelniajaca 127znajduja sie zaglebienia tworzace strefyodciazeniowe 157,159,161,163,165,167,169, pokazane na fig. 4.Wopisywanym przykladzie wykonania strefy odciazeniowe 143-155sa polaczone z pierscieniowym rowkiem uszczelniajacym 137,strefy 157-169 rowkiem uszczelniajacym 139,a oba te rowki sa polaczone z niskocisnie- niowym kanalem wlotowym lub wylotowym 77 za posrednictwem kanalu 171.Dzialanie stref odciazajacychjest wyjasnione za pomocafig. 3, na której rowki uszczelniajace 137 i strefy odciazeniowe 143-155 sa pokazane przerywanymi liniami. Nalezy zauwazyc, ze kazda ze stref odciazenio- wych 143-155 jest umieszczona w kierunku promieniowym na zewnatrz i w poblizu przestrzeni miedzyzeb¬ nych 31-43. Na fig. 6 przedstawiono wycinkowy przekrój, podobny jak na fig. 1, lecz wykonany przez komore miedzyzebna 31, orazwykres cisnienia cieczy roboczej w urzadzeniu bez odciazenia, które jako strefy odciazeniowe posiada tylko rowki uszczelniajace 137-139 i w urzadzeniu, w którym zastosowano opisane powyzej przestrzenie odciazajace. W urzadzeniu niedociazajacym wysokocisnieniowa ciecz robocza zawarta w przestrzeni miedzyzebnej 31 przeciska sie pomiedzy powierzchnia czolowa 121 wienca a powierzchnia uszczelniajaca 125 plyty oporowej, powodujac sile odpychajaca te powierzchnie, równa powierzchni pod wykresem, to jest pomiedzy linia wysokiego cisnienia a linia niskiego cisnienia. Utworzenie strefodciazenio- wych 143-155powoduje powstanie znajdujacego sie pomiedzy powierzchnia uszczelniajaca 125 plyty oporo¬ wej a powierzchnia czolowa 21 wienca obszaru uszczelnienia przylgowego 173, lezacego pomiedzy przestrzenia miedzyzebna 31 a strefa odciazeniowa 155, powyzej której powierzchnia uszczelniajaca 125 i powierzchnia czolowa 121 stykaja sie ze soba zaposrednictwem uszczelki. Jak to widac na wykresie cisnienia cieczy roboczej, w urzadzeniu odciazonym polaczenie rowka uszczelniajacego 137 z niskocisnieniowym kanalem 77 powoduje spadek cisnienia od wysokiego do niskiego na wzglednie malej szerokosci obszaru115077 5 uszczelnienia przylgowego 173. Toz kolei w znacznym stopniu zmniejszapowierzchnie dzialania sildazacych do odepchniecia powierzchni uszczelniajacej 125od plaszczyzny czolowej 121 (powierzchnia pod wykresem), chociaz w obu przypadkach maksymalne cisnienie jest takie samo. Pomimo, ze rysunek sluzy glównie do objasnienia wynalazku, a nie do przedstawienia wzajemnych proporcji wymiarowych, to jednak zgodnie z rysunkiem jest rzecza korzystna, aby ogólna powierzchnia stref odciazeniowych 143-155 byla wieksza od powierzchni obszaru uszczelnienia przylgowego 173 oraz zeby ich promieniowa szerokosc byla wieksza od promieniowej szerokosci obszaru uszczelnienia przylgowego 173.Wykres znajdujacy sie na fig. 7 przedstawia zaleznosc sprawnosci objetosciowej od cisnienia cieczy roboczej. Badania byly wykonane w zakladzie Char-Lynn Eaton Corporation na dwóch wolno obrotowych silnikach hydraulicznych owysokim momencie obrotowym, opisanym powyzej. Jeden zsilników,oznaczony NB nie byl odciazony, a drugi oznaczony R mial przestrzenie odciazeniowe zgodnie z wynalazkiem. W silnikach stosowano olej Mokile DTE 26 majacy temperature 60°C i lepkosc 117. Badane silniki mialy chlonnosc 74cm3 i zuzywaly okolo 221 oleju na minute. Symbol CW oznacza ruch zgodny, a CW ruch przeciwny ruchowi wskazówek zegara zespolu zebatego. Jak to widac z wykresu na fig. 7 zastosowanie wynalazku prowadzi do znacznej poprawy sprawnosci objetosciowej. Na przyklad przy cisnieniu okolo 245 atmosfer, odciazenie wedlug wynalazku poprawilo sprawnosc objetosciowa z okolo 68% do okolo 84% przy obrotach zgodnych z obrotami wskazówek zegara i z okolo 78% do okolo 91% przy obrotach przeciwnych.Wzrost sprawnosci wynosil okolo 16% i odpowiednio okolo 13%.Na figurach 8, 9 i 10 przedstawiono druga postac niniejszego wynalazku, w której wysokocisnieniowe urzadzenie, umieszczonych w polozonych osiowo otworach 213. W pokrywie rozrzadu 21jest umieszczona obrotowa tuleja nastawcza 215, posiadajaca wypusty 217 przystosowane do polaczenia z niepokazanym na rysunku walkiem sterujacym zakonczonym wkrywe 299. Wszystkie te zespoly sazamocowane wjednacalosc za pomoca wielu sworzni sprezynujacych 211 umieszczonych w polozonych osiowo otworach 213. W pokrywie rozrzadu 21jest umieszczona obrotowa tuleja nastawcza 215, posiadajaca wypusty 217 przystoso¬ wane do polaczenia z nie oikazanym na rysunku walkiem sterujacym zakonczonym wieloklinem. Pomiedzy tuleja 215a pokrywa rozrzadu 21 jest umieszczona tuleja rozrzadowa 219, wprawiona w ograniczony ruch obrotowy wzgledem tulei nastawczej 215 i tulei rozrzadowej 219. Czop 221 przechodzi przez wyciecie w walku rozrzadczym 63, zakonczonym glowica zebata 225, przekazujac mu naped.W tym rozwiazaniu zespól zebaty 17 pracuje jako zespól pomiarowy i zawiera wieniec 23 z uzebieniem wewnetrznym i umieszczony w nim mimosrodowo wieniec 27 z uzebieniem zewnetrznym, posiadajacy wewnetrzne zeby 231 wspólpracujace z glowica zebata 225.Obrót niepokazanego na rysunku walka sterujacego przemieszcza tuleje nastawcza 215 w stosunku do tulei 219, powodujac doprowadzenie cieczy roboczej do zespolu zebatego, skutkiem czego nastepuje mimos- rodowy obrót wienca 27 z uzebieniem zewnetrznym wewnatrz wienca 23 z uzebieniem wewnetrznym, obrót walka-rozrzadu-$3 poprzez-gtowice zebata 225 i z kolei obrót tulei rozrzadowej 219. Mmosrodowy obrót* któremu towarzyszy zazebienie sie zebów, powoduje powstawanie wielu zwiekszajacych sie i zmniejszajacych przestrzeni miedzyzebnych 31, 33, 35, 37, 39, 41 i 43. Gdy nastepuje obrót tulei nastawczej 215 i 219 w którymkolwiek kierunku, wówczas jest wprowadzany do urzadzenia przez otwór wlotowy plyn roboczy, który przeplywa róznymi kanalami utworzonymi przez pokrywe rozrzadu 21, tuleje nastawcza 215 i tuleje rozrzadowa 219. Naplywajacy plyn roboczy jest prowadzony kanalami 105, 167 i 109 do odpowiednich przestrzeni miedzyzebnych 43,41,39. Kanal 111 doprowadza ciecz robocza do przestrzeni miedzyzebnej 37, która w polozeniu przedstawionym na fig. 10 jest przestrzenia zmiany cyklu, opisana we fragmencie dotyczacym fig. 1 do 7. Przy kierunku obrotów oznaczonym strzalka na fig. 10 wieniec 27 z zewnetrznym uzebieniem obraca sie w kierunku zgodnym z kierunkiem zegara, powodujac przeplyw cieczy roboczej z przestrzeni miedzyzebnych 35, 33 i 31 przez kanaly 113,115 i 117. Ciecz robocza przeplywa nastepnie przez okreslone kanaly do wylotu prawych obrotów lub tez do wylotu lewych obrotów, w zaleznosci od kierunku obrotów niepokazanego na rysunku walka sterowniczego.Powierzchnia czolowa 123 wienca 23 z uzebieniem wewnetrznym oraz powierzchniaczolowa 133wienca 27 z uzebieniem zewnetrznym wspólpracuja z powierzchnia uszczelniajaca 127 plyty rozdzielczej 19. Po przeciwnej stronie zespolu zebatego 17 wieniec 23 z uzebieniem wewnetrznym posiada druga powierzchnie czolowa 121, a wieniec 27 druga powierzchnie czolowa 131, które wspólpracuja z powierzchnia uszczelnia¬ jaca 125 pokrywy 209. Plyta rozdzielcza 19 posiadadrugapowierzchnie uszczelniajaca 273, umieszczona po przeciwnej stronie niz powierzchnia uszczelniajaca 127, docisnieta do powierzchni uszczelniajacej 275 pokrywy rozrzadu 21. Powierzchnie uszczelniajac 273 i 275,123i 127oraz 121 i 125 otaczaja uszczelniajace rowki 141,139 i 137, w których sa umieszczone uszczelki typuo-ring lub podobne. Do wewnatrz, w kierunku promieniowym do rowków uszczelniajacych 141,139 i 137znajduja sie rowki odciazajace 2S3* 2S5i 2S7. Jak to widac na fig. 9 i 10rowki odciazajace 2S3,2S5 i 2*7pozwalaja na ciagly przeplyw cieczy ijak topokazano na fig. 8 sa polaczone ze soba kanalami 2*9, utworzonymi przez szczeline 291, znajdujaca sie pomiedzy kazdym ze sworzni sprezynujacych 211 a scianka otworów 213, w których znajduja sie te sworznie. Z fig. 106 115*77 widac, ze zasada odciazenia zastosowana wdrugiej postaci wynalazkujest podobna do rozwiazaniaprzedsta¬ wionego na fig. od 1 do 7. Rowek odciazajacy 2S5, wykonany miedzypowierzchnia czolowa 123a powierzch¬ nia uszczelniajaca 127 (fig. 8), jest usytuowany w kierunku promieniowym na zewnatrz od przestrzeni miedzyzebnych 31-43 tak, ze pomiedzy kazda powierzchnia strefy odciazeniowej 157-169 lub segmentem rowka odciazajacego 285 a sasiadujacymi z nim przestrzeniami miedzyzebnymi istnieje waski obszar uszczel¬ nienia przylgowego 173. Zwraca sie uwage na to, ze ciecz robocza znajdujaca sie w zwiekszajacych sie i w zmniejszajacych sie przestrzeniach miedzyzebnych posiada w przyblizeniu jednakowe cisnienie, które jest znacznie wyzsze od cisnienia panujacego w otworze wylotowym. Wobec tego wykres spadku cisnienia pomiedzy przestrzeniami miedzyzebnymi a rowkiem odciazajacym w kierunku promieniowym na zewnatrz w poprzek obszaru uszczelnienia przylgowego 173 jest podobny do przedstawionego na fig. 6. Na fig. 8 pomiedzy powierzchnia czolowa 133a powierzchnia uszczelniajaca 127pokazanododatkowastrefe odciaza¬ jaca 295, umieszczona w kierunku promieniowym do wewnatrz od podstawy zeba wienca 23 z uzebieniem zewnetrznym. Strefa ta w sposób poprzednio opisany zapewnia odpowiedni spadek cisnienia na szerokosci wzglednie waskiego obszaru uszczelnienia przylgowego, ograniczonego zewnetrznym obwodem wienca zebatego 27 i zewnetrznym obwodem strefy odciazajacej 295. Podobnie, strefa odciazajaca 297, pokazana równiez linia przerywana na fig. 10jest zamknieta powierzchnia czolowa 131 i powierzchnia uszczelniajaca 125. Pomiedzy powierzchniami uszczelniajacymi 273 i 275 znajduje sie wewnetrzny rowek odciazajacy 299, którego dzialanie jest takie same jak stref odciazajacych 295 i 297. Rowek promieniowy 301 pozwala na odplyw cieczy roboczej z rowków odciazajacych SIS i 287 przez szczeliny 291 i rowek odciazajacy 283 do wewnetrznego, okraglego otworu 393 biegnacego przez plyte rozdzielcza 19 i tuleje 215. Z otworu 3(3 ciecz robocza przeplywa do otworu wylotowego i nastepnie do niepokazanego na rysunku zbiornika obiegowego.Jest rzecza oczywista, ze rozmaite rowki i kanaly majace zwiazek z niniejszym wynalazkiem, umie¬ szczone w opisanym przykladzie wykonania w okreslonych elementach urzadzenia, moga byc tez wykonane w przyleglych lub obu sasiadujacych ze soba elementach lub tez role ich moga pelnic inne rozwiazania, sluzace do odpowiedniego przeplywu cieczy.Zastrzezenia patentowe 1. Obrotowe urzadzenie hydrauliczne zawierajace obudowe, zaopatrzona w otwory prowadzace plyn pod wysokim i niskim cisnieniem oraz tworzaca co najmniej jedna powierzchnie uszczelniajaca, zewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu wewnetrznym i umieszczony w nim mimosrodowo wewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu zewnetrznym, które poruszaja sie wzgledem siebie ruchem mimosrodowo-obrotowym, podczas którego to ruchu zeby tych wienców, zazebiajac sie ze soba, tworza wiele kolejno zmniejszajacych sie i zwiekszajacych przestrzeni'miedzyzebnych, oraz uklad rozrzadu, pracujacy synchronicznie z jednym z ruchów wienców zebatych, przy czym pod wplywem ruchu synchronicznego uklad rozrzadu umozliwia hydrauliczne polaczenie jednego z otworów prowadzacych plyn ze zwiekszajacymi sie przestrzeniami mie¬ dzyzebnymi, zas wience zebate majaosiowe powierzchnie czolowe, przylegajacedo powierzchni uszczelniaja¬ cej obudowy, znamienne tym, ze co najmniej jedna z powierzchni czolowych (123) wienców zebatych (23,27) oraz powierzchnia uszczelniajaca (127) plyty obudowy, wspólpracujac ze soba posiadaja powierzchnie obszaru uszczelnienia przylgowego (173), przylegajaca w kierunku promieniowym doprzestrzeni miedzyzeb¬ nych (31-43), oraz posiadaja co najmniej jedna powierzchnie strefy odciazeniowej (157-169), przy czym ta powierzchnia obszaru uszczelnienia przylgowego (173)jest usytuowana w kierunku promieniowym miedzy przestrzeniami miedzyzebnymi (31-43), a powierzchnia strefy odciazeniowej (157-169), a ponadto w obudo¬ wie (13) znajduja sie kanaly, laczace powierzchnie strefy odciazeniowej (157-169) z otworem prowadzacym plyn pod niskim cisnieniem dla zmniejszenia powierzchni, na która dziala cisnienie plynu, oddzialywujace rozdzielajaco na powierzchnie czolowa (123) wienców zebatych od powierzchni uszczelniajacej (127) obu¬ dowy podczas dzialania urzadzenia. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze powierzchnia obszaru uszczelnienia przylgowego (173)jest usytuowana w kierunku promieniowym na zewnatrz przestrzeni miedzyzebnych (31-43), przy czym ta powierzchnia obszaru uszczelnienia przylgowego (173) oraz co najmniej jedna powierzchnia strefy odciazeniowej (157-169) sa utworzone przez powierzchnieczolowa (123) zewnetrznego wienca zebatego (23) o uzebieniu wewnetrznym oraz powierzchnie czolowa plyty rozdzielczej (19), stanowiaca powierzchnie uszczelniajaca (127) obudowy. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze ma uszczelke umieszczona w pierscieniowym rowku uszczelniajacym (139), usytuowanym promieniowo na zewnatrzpowierzchni strefyodciazeniowej (157-169). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze powierzchnia strefy odciazeniowej (157-169) jest polaczona hydraulicznie z pierscieniowym rowkiem uszczelniajacym (139). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 albo 3 albo 4, znamienne tym, ze ma wiele powierzchni stref odciazenio-115 077 7 wych (157-169), z których kazda jest usytuowana promieniowo na zewnatrz i przylega dojednej zprzestrzeni miedzyzebnych (31*43), a przy tym jest usytuowana wzdluz obwodu wienca zebatego (23) miedzy sasiaduja¬ cymi zebami(25). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze calkowita powierzchnia strefy odciazeniowej (157-169) jest wieksza od powierzchni obszaru uszczelnienia przylgowcgo(173). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, -maiipnf tym, ze powierzchnia obszaru uszczelnienia przylgowego (173) ma zasadniczo stala szerokosc i rozciaga sie po obwodzie wienca zebatego (23). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 albo 7, znamienne tym, ze powierzchnia czolowa plyty oporowej (15) obudowy (13) tworzy powierzchnie uszczelniajaca (125), stykajaca sie z druga powierzchnia czolowa (121) zewnetrznego wienca zebatego (23) i posiadajaca powierzchnie drugiego obszaru uszczelnienia przylgowego (173), usytuowana promieniowo na zewnatrz i przylegajaca do przestrzeni miedzyzebnych (31-43) oraz przynajmniej jedna nastepna strefe odciazeniowa (143-155), usytuowana promieniowo na zewnatrzi przyle¬ gajaca do drugiego obszaru uszczelnienia przylgowego (173), a ponadto polaczonahydraulicznie z kanalem. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, aiamiwr tym, ze ma co najmniej jeden kanal (171), rozciagajacy sie osiowo poprzez zewnetrzny wieniec zebaty (23) dla wzajemnegopolaczenia hydraulicznegopowierzchni stref odciazeniowych (143-149). 10. Obrotowe urzadzenie hydrauliczne zawierajace obudowe, zaopatrzona w otwory prowadzace plyn pod wysokim i niskim cisnieniem oraz tworzaca co najmniejjedna powierzchnie uszczelniajaca, zewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu wewnetrznym i umieszczony w nim mimosrodowo wewnetrzny wieniec zebaty o uzebieniu zewnetrznym, które poruszaja sie wzgledem siebie ruchem mtmosrodowo-obrotowym, podczas którego to ruchu zeby tych wienców zazebiajac sie ze soba, tworza wiele kolejno zmniejszajacych sie i zwiekszajacych przestrzeni miedzyzebnych, oraz uklad rozrzadu, pracujacy synchronicznie z jednym z ruchów wienców zebatych, przy czym pod wplywem ruchu synchronicznego uklad rozrzadu umozliwia hydrauliczne polaczenie jednego z otworów prowadzacych plyn ze zwiekszajacymi sie przestrzeniami mie- dzyzebnymi, a drugiego ze zmniejszajacymi sie przestrzeniami miedzyzebnymi, zas wience zebate maja osiowe powierzchnie czolowe, przylegajace do powierzchni uszczelniajacej obudowy, zumiem* tym, ze co najmniej jedna z powierzchni czolowych (123) wienców zebatych (23,27) oraz powierzchnia uszczelniajaca (127) plyty obudowy, wspólpracujac ze soba posiadaja powierzchnie obszaru uszczelnienia przylgowego (173), przylegajaca w kierunku promieniowym do przestrzeni miedzyzebnych (31-43), oraz posiadaja co najmniej jedna powierzchnie strefy odciazeniowej (157-149), przy czym ta powierzchnia obszaru uszczelnie¬ nia przylgowego (173) jest usytuowana w kierunku promieniowym miedzy przestrzeniami miedzyzebnymi (31-43), a powierzchnia strefy odciazeniowej (157-169), a ponadto w obudowie (13) znajduja sie kanaly, laczace powierzchnie strefyodciazeniowej (157-149) z otworem prowadzacym plyn pod niskim cisnieniem dla zmniejszenia powierzchni, na która dziala cisnienie plynu, oddzialywujace rozdzielajaco na powierzchnie czolowa (123) wienców zebatych od powierzchni uszczelniajacej (127) obudowy podczas dzialania urzadze* nia, przy czym otwór prowadzacy plyn pod wysokim cisnieniem stanowi otwór wlotowy plynu, zas otwór prowadzacy plyn pod niskim cisnieniem stanowi otwór wylotowy plynu, zas obudowa jest wyposazona w dodatkowa pare otworów wylotowych plynu, przy czym uklad rozrzadu zawiera tuleje nastawcza (215) i tuleje rozrzadowa (219) dla selektywnego tworzenia przelotu plynu z otworu wlotowego do zwiekszajacych sie przestrzeni miedzyzebnych do jednego z otworów wylotowych w wyniku obrotu tulei nastawczej (215). 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze powierzchnia strefy odciazeniowej (157-149) tworzy hydraulicznie ciagly rowek odciazajacy (285), usytuowany promieniowo pomiedzy przestrzeniami miedzyzebnymi (31-43) a zasadniczo okraglym rowkiem uszczelniajacym (139), któryjest utworzonymiedzy powierzchnia uszczelniajaca (127) a powierzchnia czolowa (123) wewnetrznie uzebionego wienca zebatego (23). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze powierzchnia uszczelniajaca (127)jest utworzona przez plyte rozdzielcza (19), usytuowana pomiedzy wiencem zebatym (23) a ukladem rozrzadu, przy czym urzadzenie zawiera pokrywe (249) majaca powierzchnie uszczelniajaca (125), stykajaca sie z przewazajaca czescia drugiej powierzchni czolowej (121) wewnetrznie uzebionego wienca zebatego (23), zas powierzchnia uszczelniajaca (125) pokrywy (249) i druga powierzchnia czolowa (121) wienca tworza pomiedzy soba zasadniczo okragly drugi rowek uszczelniajacy (137) i tworzapodczas wspólpracy drugi hydraulicznie ciagly rowek odciazajacy (287), usytuowany promieniowo pomiedzy przestrzeniami miedzyzebnymi (31-43) a drugim rowkiem uszczelniajacym (137) i bedacy w polaczeniu hydraulicznym z tym drugim rowkiem uszczelniajacym (137), pierwszym rowkiem odciazajacym (285) i otworem wylotowym plynu, zas powierzch¬ nia uszczelniajaca (125) pokrywy (249)i druga powierzchniaczolowa (121) wienca zebatego (23)tworza drugi obszar uszczelnienia przylgowego, usytuowany promieniowo pomiedzy przestrzeniami miedzyzebnymi (31-43) a drugim rowkiem odciazajacym (287). 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze rowki odciazajace (285,287) sa polaczone ze soba szczelina (291) pomiedzy kazdym z licznych sworzni sprezynujacych (211), szczelnie mocujacych ze soba8 115 077 wieniec zebaty (23)plyte rozdzielcza (19)i pokrywe (209), a sciankami otworów (213), przez które przechodza le sworznie sprezynujace (211). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 12 albo 13, znamienne tym, ze zewnetrznie uzebiony wieniec zebaty (27) ma powierzchnie czolowa (133), stanowiaca przedluzenie powierzchni czolowej (123) wienca zebatego (23) uzebionego wewnetrznie i tworzaca wraz z powierzchnia uszczelniajaca (127) plyty rozdzielczej (19) strefe odciazajaca (295) polaczona hydraulicznie z otworem wylotowym plynu dla zredukowania powierzchni narazonej na oddzialywanie cisnienia przeciekowego, oddzialywujacego rozdzielajaco na zewnetrznie uze¬ biony wieniec zebaty (27) i plyte rozdzielcza (19).115 §77 FIG. 2 "3 ?3 FIG. 3 127 FIG. 5115§77 FIG 6 173 1000 2000 3000 4000 FIG. 7 ?AQ / , \ 12* 209 f9/2,13 125 \ / / Fig! 8115i77 213 301 Rg.9 169 133 Fig. 10 PL