Opis patentowy opublikowano: 31.07.1982 Twórcawynalazku: Stefan Dawki Uprawiony zpatentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Sposób i urzadzenie do obracana rury odcinka rurociagu napowietrznego o duzej srednicy l Wynalazek dotyczy sposobu obracania rury rurociagu napowietrznego o duzej srednicy, zwlaszcza powy¬ zej 0700mm, sluzacego do hydrotrgnsportu mieszanin czesci stalych z woda, które to mieszaniny powoduja w czasie przeplywu silna erozje materialu rury, zwlaszcza w jej dolnej strefie, w zwiazku z tym w trakcie eksploatacji, rurociag powinien byc okresowo obracany w miare postepujacego zuzycia dna, wskutek scierania. Wynala¬ zek obejmuje równiez urzadzenie do obracania takiego rurociagu.Stan techaiki. Dotychczasowa technologia obracania rury rurociagu napowietrznego przewiduje calkowity jego demontaz przez pociecie na odcinki kilkunastome¬ trowe, przeniesienie poszczególnych odcinków rury z ist¬ niejacych podpór przy uzyciu zurawi samojezdnych na podwaliny ulozone obok na terenie, na których nastepuje wlasciwe ich obrócenie o kat 120° lub 180° oraz ponowny montaz rur na podporach w nowym polozeniu i ich zespawanie. Sprzet potrzebny do wykonania tych robót jest tu identyczny jak przy budowie nowego rurociagu, zurawie samojezdne o duzym udzwigu, elektrownie polowe, spawarki elektryczne i gazowe. Zakres robót montazowych jest natomiast wiekszy, gdyz obejmuje dodatkowe ciecie rurociagu na odcinki, zdejmowania z podpór stalych na teren oraz ukosowanie konców poszczególnych rur umozliwiajace ponowne zespawanie.Dla umozliwienia pracy zurawi samojezdnych wyma¬ gana jest budowa dróg montazowych o twardej nawierzchni a ciecie i demontaz rurjest zwiazany z wyko¬ nywaniem dodatkowych podpór montazowych dla pod- trzymaaia odcietego odcinka rury oraz umozliwiajacych czynnosci obslugi przy cieciu rury i mocowanie tego odcinka do haka zurawia samojezdnego.Istota wynalazka. Celem wynalazku jest usuniecie tvch niedogodnosci a zwlaszcza ograniczenie ilosci ciec i spa¬ wów, eliminacje pracy zurawi samojezdnych o duzym udzwigu oraz skrócenie czasu wykonywania robót.Zgodnie z opracowana technologia rure rurociagu prze¬ cina sie na wszystkich zalamaniach os,i,dla uzyskania od¬ cinków prostoliniowych a nastepnie usuwa sie szczeliwo z kompensatorów dlawicowych istniejacych na rurociagu napowietrznym w odleglosciach od kilkudziesieciu dh kilkuset metrów. Nastepnie przy kazdej istniejacej pod¬ porze, na odcinku miedzy dwoma kompensatorami dla¬ wicowymi, instaluje sie urzadzenie do podnoszenia w ksztalcie ramy obejmujacej rure od spodu i wyposazone co najmniej w dwie rolki o osi równoleglej do osi ruro¬ ciagu oraz w dwa podnosniki srubowe lub hydrauliczne, po czym unosi sie przy uzyciu wymienionych podnosni¬ ków caly odcinek rurociagu z istniejacych podpór na wysokosc kilkunastu milimetrów.Obrotu kazdego prostoliniowego odcinka rury ruro¬ ciagu wokól osi podluznej o ustalony kat dokonuje sie przy uzyciu drugiego urzadzenia, wyposazonego w kola zebate z napedem recznym lub elektrycznym, instalowa¬ nego pod rura i sprzezonego ze specjalnym piersciepiem3 115 018 4 zebat\m zakladanym na rure. Obrót odcinka rury ruro¬ ciagu umozliwiaja rolki urzadzenia do podnoszenia, na którym spoczywa rurociag w czasieirobót montazowych.W przypadku obracania rury rurociagu posiadajacego zewnetrzna izolacje bitumiczna, korzystnie jest zalozyc na rure. w miejscach instalowania urzadzendo podnosze¬ nia, tasmy stalowe zmniejszajace tarcie potoczyste rolek po rurze.Przy wzniesieniu rurociagu nad podlozem wiekszym niz wysokosc konstrukcyjna urzadzen do podnoszenia i obracania, nalezy w miejscach instalowania tych urza¬ dzen wykonac dodatkowe podpory montazowe o odpo¬ wiedniej wysokosci, na przyklad w formie znanych podpór klatkowych z podkladów kolejowych.Po zakonczeniu obracania danego odcinka rury ruro¬ ciagu, demontuje sie najpierw urzadzenie do obracania a nastepnie opuszcza sie rurociag na stale jego podpory przy uzyciu podnosników urzadzen do podnoszenia, po czym demontuje sie te urzadzenia i przenosi na kolejny odcinek rurociagu przygotowany do obrócenia.Sposób obracania rury rurociagów wedlug wynalazku pozwala aa ograniczenie ciec rurociagu do ilosci potrzeb- • nej dta uzyskania odcinków prostoliniowych, eliminuje potrzebe stosowania zurawi samojezdnych o duzym udz¬ wigu oraz koniecznosc budowy dróg montazowych umozliwiajacych dojazd tych zurawi, skraca okres wyla¬ czenia rurociagu zeksploatacji i obniza okolo trzykrotnie koszt wykonania robót. Sposób obracania wedlug wyna¬ lazku poprawia równiez warunki BHP wykonywanych robót. 0»jaiplf objasniony w oparciu o przykfad wykonania przedsta¬ wiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok rurociagu w przekroju poprzecznym z zainstalowanym urzadzeniem do podnoszenia, fig. 2 —widok urzadzenia do podnoszenia z góry, fig. 3—widok rurociagów w przekroju poprzecznym z zainstalowanym urzadzeniem do obracania, a fig. 4r—widok urzadzenia do obracania rurociagu z góry.PlijtM iwritzacftwy—hzkn.Aa rysunku przedsta¬ wiono rure 1 rurociagu pod którym ustawia sie na pod¬ lozu rame 2 zlozona z dwóch identycznych czesci polaczonych ryglem 3. Rama 2w ksztalcie zblizonym do litery „LT zbudowana jest z dwóch symetrycznych ramion 26. Pionowa czesc 27 ramienia stanowi miejsce osadzenia podnosnika 5 a jego czesc pozioma 28 miejsce osadzenia rygla 3. Podzial ramy 2 na dwie czesci ma na celu ulatwienie montazu urzadzenia przy ograniczonej przestrzeni miedzy rura rurociagu a podlozem oraz przy¬ stosowanie urzadzenia do obracania rury o róznych sred¬ nicach przez odpowiednie ustawienie regulowanej odleglosci L. Podstawowe wyposazenie ramy 2 stanowia co najmniej dwie rolki 4kazda osadzona wczesci ukosnej 29 ramienia 26 oraz dwa podnosniki srubowe 5. Kazda feufta 6 podnpsnfra 5 fleaada dwa przeciwbiezne 7 kok zapadkowe. Dzwignia 8 podnosnika 5 obraca sie srube 6 za posrednictwem zapadki dwustronnej 9. Przy podno¬ szeniu odcinkartry 1 rurociagi z istniejacychpodpór za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, ciezar rury 1 zos¬ taje przeniesiony przez rolki 4 na rame 2 urzadzenia a nastepnie przez Srubyi na podklady 10 ustawione na podlozu.Obrót rolek 4po izolacji zewnetrznej powierzchni rury 1 ulatwia tasma metalowa U zalozona na rure 1 i pola¬ czona zlaczem srubowym 12. Dlaobrócenia odcinka run 1 rurociagu dookola osi podluznej, na rure 1 zaklada sie dzielony pierscien zebaty 13 (patrz fig. 3) i zaciska go na rurze 1 za pomoca zamka 14. Po uniesieniu prostolinio¬ wego odcinka rury 1 rurociagu za pomoca urzadzenia do podnoszenia przedstawionego na fig. 1 i fig. 2, na wyso¬ kosc kilkunastu milimetrów, pod zmontowanym na rurze t pierscieniem zebatym 13 instaluje sie urzadzenie do obracania pokazane na fig. 3 i fig. 4 w ten sposób aby kolo zebate 15 znajdujace sie na walku 16 i ustawione za posrednictwem ulozyskowania 17 na famie 18 zazebilo sie z pierscieniem zebatym 13. Najkorzystniejsze zazebie¬ nie kola 15 z pierscieniem 13 znajduje sie w dolnej czesci rurociagu ograniczonej katem 30° liczonym w kazda strone od osi pionowej rury 1. Ostateczne zazebienie kola 15 z pierscieniem 13osiaga sieprzez uniesienie ramy 18za pomoca podpory srubowej obejmujacej nakretke 19 polaczona na stale z Tama 18 oraz srube 28, której lozy¬ sko stopowe 21 ustawione jest na plycie 22. Obrót odcinka rury Ir rurociagu dookola osi podluznej realizuje sie za pomoca wahadlowych ruchówdzwigni 23,poprzez zapadke 24 powodujac obrót kola zapadkowego 24 pola¬ czonego z walciem 16. PL