Przedmiotem wynalazku jest uklad do sterowania programowych automatów galwanizerskich z samoczynnym wybieraniem jed¬ nego z talku zakodowanych w urzadzeniu progra¬ mów w dowolnej kolejnosci, zgodnie z aktualnie prowadzonym procesom produkcyjnym.Stan techniki. Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych nr 3800163 uklad sterowa¬ nia programowego. Uklad ten zawiera elektronicz¬ ny programator i realizuje zadany niezmienny pro¬ gram w funkcji czasu, regulujac temperatura i po¬ ziom czynnika grzewczego. Uklad ten nie nadaje sie do sterowania w automatach galwanizerskich programowych. '.Znany jest równiez z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych nr 3996568 uklad do programowego sterowania automatów galwanizerskich. Uklad ten zawiera elektroniczny programator, którego pamiec stanowi czesc komputera cyfrowego wraz z lacz¬ nikami stanowiskowymi i dekoderem. W ukladzie tym kazda jednostka transportowa i kazde stano¬ wisko pracy posiada wlasna przydzielona pamiec logicznie zwiazana z zespolem centralnego stero¬ wania elementami obwodu transportu. Informacje pamieci z .jednostki transportowej przekazywane sa do pamieci stanowiskowej i odwrotnie. Uklad ten jest dosc skomplikowany, gdyz wspólpracuje z maszyna cyfrowa przez co jest drogi zarówno inwestycyjnie jak i pod wzgledem eksploatacyjnym co zwlaszcza dla zakladów o malym wskazniku 13 20 15 M automatyzacji jest nieoplacalne. Ponadto w ukla¬ dzie tym istnieje mozliwosc wplywu zewnetrznych zaklócen radioelektrycznych na poprawnosc jego dzialania. ' Znany jest takze z polskiego opisu patentowego nr 96701 uklad, zawierajacy elektroniczne elemen¬ ty sterownicze. Uklad ten posiada mozliwosc za¬ kodowania w pamieci wylacznie dwóch progra¬ mów. Fakt ten jest klopotliwy w przypadkach zróznicowanej produkcji jak równiez przy/ krótkich jednorazowych seriach produkcyjnych. Poza tym w bardziej rozbudowanych ukladach sterowniczych nie moze byc stosowany ze wzgledu na mala po¬ jemnosc pamieci. Z tego tez wzgledu stosowany jest do automatów galwanizerskich z optymalna iloscia dwóch wózków transportowych i niewielka iloscia elementów zewnetrznych.Istota wynalazku. W ukladzie z samoczynnym wybieraniem programu w galwanizerskich alko¬ matach programowo sterowanych wedlug wyna¬ lazku, styk przekaznika wyboru okreslonego pro¬ gramu polaczony jest szeregowo poprzez styk lacz¬ nika rodzaju pracy i styk lacznika maty progra¬ mujacej z cewka przekaznika impulsujacej naped maty. Dalej przekaznik ten jest polaczony szeregowo ze stykiem przeikaandka wyboru innego programu, stykiem lacznika maty programujacej r stykiem lacznika rodzaju pracy. (Opisany uklad umozliwia samoczynny wybór odpowiedniego pro¬ gramu). Cewka przekaznika impulsujacego nape 114 794114 794 3 imaty jest polaczona równolegle z cewka przekazni¬ ka startu i powtórzenie cyklu. Cewki te z kolei polaczone sa szeregowo — równolegle z podwój¬ nym stykiem lacznika maty programujacej, sty¬ kami przekazników blokady impulsoi, obwodami zewnetrznymi, atykiem przekaznika czasowego oraz stykiem przekaznika zalaczajacego uklad sterowa¬ nia.Styki przekazników blokady impulsu polaczone sa szeregowo Wi jednym obwodzie ze stykiem prze¬ kaznika czasowego taktu i przekaznika wyboru programu, zas w drugim obwodzie polaczone sa szeregowo ze stykami przekaznika czasowego tak- tuLdlla.innego-pregeamu. Wspomniane cewki prze- kitónjków. bHofcady^ impuilBU sa polaczone kazda szeregowo z podwójnym stykiem lacznika maty.(Opisany uklad przekazników blokady impulsu uniemozliwia.'..' przedostawanie sie niewlasciwych impulsów do ukladu napedowego imalty).Uklad impulsowania napedu maty zawiera prze- kaznik startu i powtórzenia cyklu* którego styk jest polaczony szeregowo ze smykiem przekaznika zalaczajacego uklad sterowania, stykiem lacznika rodzaju pracy, stykiem przekaznika polozenia wyj¬ sciowego maty i z silinikiem napedowym maty. 25 Styk przekaznika zalaczajacego uklad bocznikuje w irinym obwodzie styk przycisku zalaczajacego uklad, przy czym obwód ten jest polaczony szere¬ gowo ze stykiem przycisku wylaczajacego, stykami przycisków awaryjnych oraz cewka przekaznika zalaczajacego uklad. Ponadto silnik napedowy ma¬ ty jest polaczony szeregowo ze stykiem przekazni¬ ka impulsujacego naped maty, stykiem przekaz¬ nika polozenia wyjsciowego maty oraz stykiem lacznika rodzaju pracy. Opisane uklady polaczen 35 z silnikiem napedowym maty umozliwiaja dziala¬ nie maty w systemie pracy krokowej.Do wyboru kierunku jazdy wózka transportowe¬ go przeznaczony jest uklad zawierajacy szeregowo polaczone styki lacznika rodzaju pracy, przekaz- 4Q nika okreslajacego mate w ruchu, przekaznika za¬ laczajacego uklad oraz równolegle polaczone styki laczników drogowych które polaczone sa szerego¬ wo— równolegle z diodami, stykami przekazników dekodera i cewkami przekazników kierunku jazdy. 45 Opisany uklad programowego sterowania auto¬ matów galwamizerskich umozliwia samoczynne ste¬ rowanie praktycznie nieograniczona iloscia wózków transportowych jest latwy w obsludze, jest nie¬ wrazliwy na zaklócenia zewnetrzne i chwilowy 50 zarnik napiecia oraz umozliwia zapisanie kilku pro¬ gramów bez koniecznosci wprowadzenia dodatko¬ wych elementów do ukladu.Objasnienie* rysunku. Przedmiot wynalazku uwi¬ doczniono w przykladzie wylkónamia na rysunku, ^ na którym fig. 1 — przedstawia uklad impulso¬ wania mata programujaca, wraz z elementami obwodu programu, elementami obwodu blokady niepozadanych impulsów oraz elementami zatrzy¬ mania urzadzenia po zakonczonym cyklu, fig. 2 w przedstawia uklad dekodera porównujacego infor¬ macje zapisane w pamieci programu z informacja¬ mi przychoteacyiriA z zewnatrz i wybierajacy wlasciwy kierunek jazdy wózka transportowego, fig. 3 przedstawia uklad obwodów Wykonawczych ^ 4 powodujacych ruch wózka transportowego we wlasciwym kierunku oraz uruchamianie elemen¬ tów pomocniczych sterowania.Przyklad wykonania. Uklad z samoczynnym wy¬ bieraniem programu umozliwia zapisanie w ko¬ dzie Grey'a lub binarnym na mechanicznej ma¬ cie programujacej napedzanej w systemie kroko¬ wym silnikiem synchronicznym 10 informacji do¬ tyczacych ruchu wózków transportowych, sterowa¬ nia dodatkowych urzadzen pomocniczych i sy¬ gnalizacji optyczno-akustycznej. Uklad umozliwia zakodowanie na jednej macie kilku programów, których ilosc zalezy od zróznicowania programów.Przecietnie przyjmuje sie 3 do 5 programów, przy czym wybranie wlasciwego programu odbywa sie recznie lacznikiem rodzaju pracy 13 lub samoczyn¬ nie poprzez wlasciwy przekaznik wyboru progra¬ mu 14 wzglednie 15. Przekazniki wyboru progra¬ mu uruchamiane sa lacznikami magnetycznymi, umieszczonymi na wózkach transportowych, pracu¬ jacymi w systemie wyzej opisanej kombinacji ko¬ dowej. Na zmiane systemu polozenia styków laczników magnetycznych oddzialuje pole ma¬ gnetyczne magnesów trwalych rozmieszczonych na nosnikach wsadu w charakterystyczny dla danego programu sposób.Impulsowanie maty programujacej odbywa sie poprzez styki wylaczników drogowych, znajduja¬ cych sie w górnym i dolnym .polozeniu trawersy wózka transportowego (obwody zewnetrzne a i b) przekaznika czasowego 13, przekazników czasowych taktu 16 i 17 oraz przekaznika zalaczenia ukladu 3. Powyzsze impulsy sa formowane w ukladzie przez system styków w ten sposób, ze mata po kazdym impulsie przesuwa sie o jedna pozycje.W kazdej pozycji maty dzialaja wlasciwie dla danej pozycji maty, uprzedniio zaprogramowane laczndki maty, zalaczajace swyimti stykami odpo¬ wiednie przekazniki pomocnicze i wykonawcze.Wmontowane w uklad impulsowania przekazniki blokady impulsu 19 i 20 zatrzymuja niepozadane, falszywe impulsy, pochodzace np. od drgajacego styku wylacznika drogowego, chroniac w ten spo¬ sób uklad przed mylna realizacja programu. Po¬ nadto na kazdym stanowisku roboczym znajduja sie wylaczniki drogowe 28, 29, 30, SI, 32, uruchamia¬ nie krzywka wózka transportowego. Niezgodnosc informacji dotyczacej rzeczywistego polozenia wózka transportowego z polozeniem wózka wyni¬ kajacym z programu powoduje ruch wózka trans¬ portowego w ukladzie pcizicmyim/ Zgodnosc infor¬ macji powoduje ruch pionowy ruchomej trawersy wózka transportowego.Pizycisndecie przycisku wylaczajacego 7 lub przycisków awaryjnych 5 powoduje natychmiasto¬ we zaitrzyonanie urzadzenia. Przycisniecie przy¬ cisku wylaczajacego 8 powoduje zatrzymanie urza¬ dzenia po zakonczeniu cyklu pracy. Jest to celo¬ we gdyz w ostatnim przypadku zatrzymania automat jest gotowy do pracy bez koniecznosci dodatkowych manipulacji, natomiast zatrzymanie automatu w dowolnym miejscu moze doprowadzic dc zniszczenia obrabianych przedmiotów.Jak uwidoczniono na rysunku uklad impulsowa¬ nia, uklad obwodów wykonawczych oraz nie uwi-3' doczniony na rysunku prostownik zasilajacy uklad dekodera sa zasilane pradem przemiennyim poprzez bezpiecznik 1. W ukladzie impulsowania cewki przekazników zalaczajacych uklad sterowania 2, 3, 4 sa polaczone z szeregowo usytuowanymi sty¬ kami wylaczników awaryjnych 5 poprzez przycisk zalaczajacy 6 oraz przyciski wylaczajace 7 i &.Cewka przekaznika polozenia wyjsciowego (zero¬ wego) maty 9 jest polaczona ze stykiem lacznika maty 10.1, zas cewka przekaznika okreslajacego mnaite w ruchu 11 jest polaczona szeregowo ze stykiem przekaznika' impulsujacego naped maty 12, którego cewka jest polaczona w jednyim obwo¬ dzie ze stykami lacznika rodzaju pracy (recznej lub samoczynnej) 13 poprzez styki laczników maty 10,2 i 10,3 oraz styki laczników wyboru programu 14, 15, zas w druglim clbwódzie jest polaczona ze stykiem przekaznika zalaczajacego uklad sterowa¬ nia 3, poprzez styki przekazników czasowych taktu 16 i 17, które polaczono szeregowo ze stykami, wy¬ boru programu pierwszego 14, drugiego 15 i sty¬ kiem przekaznika czasowego 18 wzglednie ze sty¬ kami elementów obwodów zawnetrznych a lub b, poprzez styka przekazników blokady impulsu 19 i 20, oraz styk lacznika maty 10,4.Równolegle z cewka przekaznika impulsujacego naped maty 12 jest polaczona' cewka przekaznika startu i powtórzenia cyklu 21. Cewki przekazni¬ ków blokady impulsu 12, 20 sa polaczone w ukla¬ dzie szeregowym ze stykami lacznika maty pro¬ gramujacego 10.5. Silnik napedowy maty 10 jest polaczony ze stykiem lacznika rodzaju pracy 13 w pierwszym o'bwodzde poprzez styki przekaznika poloz.enia wyjsciowego maty programujacego i styk przekaznika impulsujacego naped maty 12 i w drugim obwodzie poprzez styk przekaznika zalaczajacego uklad sterowania i styk przekazni¬ ka startu i powtórzenie cyklu 21 oraz styk polo¬ zenia wyjsciowego maty 9, zas w trzecim obwo¬ dzie poprzez styk polozenia wyjsciowego maty 9 i przycisk impulsowania recznego maty 22. Cewka przekaznika sterowania recznego 23, polaczona z lacznikiem rodzaju pracy 13, jesit wlaczona równolegle z lampka sygnalizacyjna 24 i poprzez równolegle podlaczony styk przekaznika sterowa¬ nia recznego 23 z obwodem C wyjscia zewnetrzne¬ go. Lampka sygnalizujaca prace samoczynna ukla¬ du 25 jest polaczciria szeregowo poprzez styki przekaznika zalaczenia sterowania 2 ze stykami lacznika rodzaju pracy 13.Cewki przekazników kierunku jarady 26 i 27 w ukladzie dekodera sa polaczone szeregowo ze sty¬ kami okreslajacymi maite w ruchu 11, poprzez styk lacznika rodzaju pracy 13, styk przekaznika zalaczajacego sterowanie 2, równolegle polaczone styki wylaczników drogowych 28, £9, 30, 31 i 32 poprzez kombinacje polaczen diod 33 i styki prze-* kazriików dekadera 34, 35, 36 i 37. Styki- przekaz mików kieirunku jazdy 26 i 27 sa polaczone w ukladzie obwodów wykonawczych, z cewka prze¬ kaznika czasowego opózniajacego ruch ku dolo¬ wi trawersy ruchomego wózka 38 poprzez styk lacznika imaity 10.6. Cewka przekaznika czasowego opózniajacego ruch do przodu i do tylu ruchomego wózka 39 jest polaczona ze stykaimi przekazników 14794 i kierunku jazdy szeregowo w jednym obwodzie ze stykami, otwartym 26 i zamknietym 27 i w dru¬ gim obwodzie ze stykami zamknietym 26 i otwa tym 27. 5 Cewka przekaznika czasowego taktu dla pierw¬ szego programu 16 jest polaczona ze stykiem lacznika maty 10,8, cewka przekaznika czasowego taktu dla drugjiegó1 programu 17 jest polaczona ze stykiem lacznika marty 10,9, zas cewka przekazni- 10 ka czasowego 18 jest polaczona, ze stykiem lacz¬ nika maty 10.10. Cewki przekazników dekodera 34, 35, 36 i 37 sa polaczone szeregowo kazda z jednym ze styków laczników maty 10,11, 10,12, 10,13 i 10,14. 15 Uklad wedlug wynalazku przy sterowaniu recz¬ nym zalacza sie lacznikiem rodzaju pracy 13 po .ustawieniu pokretla na sterowanie reczne. Przy tym rodzaju pracy ustawia sie mate w pozycji wyjsciowej (zerowej) przyciskiem 22. Przy stetror ^ waniu samoczynnym po przelaczeniu lacznika ro-r dzaju pracy 13 na sterowanie samoczynne uklad zalacza sie przyciskiem 6.Rozruch ukladu nastepuje przez podanie impul¬ su na cewke przekaznika impulsujacego naped 25 maty 12 i cewke przekaznika startu i powtórzenia cyklu 21 poprzez styki przekaznika zalaczajacego uklad sterowania 3, styki przekazników blokady Impuls 19 i 20 i styk lacznika- mafty 10.4. Styki przekazników blokady 19 i 20 oratz, styk lacznika M maty 10.4 sa specjalnie programowane, .przepusz¬ czajac wylacznie impulsy przewidziane do urucho¬ mienia urzadzenia programiujacego w danym punkcie pracy, pozostale impulsy sa blokowane.Po zadizialaniu przekazników 12 i 21 impuls prze^ ^ chodzi na silnik napedowy maty 10 poprzez za¬ mkniety styk przekaznika zalaczajacego uklad sterowania 4, - zamkniety styk przekaznika 21 i zamkniety atyk. przekaznika polozemia wyjscio¬ wego' maty 9. Przekaznik 9 dziala wylacznie w-po- .^ lozeniu wyjsciowym maty, poniewaz tylko wów¬ czas jest zaonkniejty styk lacznika maty 10.1. Na¬ stepuje wówczas ruch- maty trwajacy mimo otwo¬ rzenia' sie styku przekaanilk» 9 w obwodade sty¬ ków przekaznika 4 \&\9 gdyz impuls przechodzi 45 na silnik 10 p&pfzez normalnie zamkniety styk przekaznika 9 i zamkniety styk przekaznika 12; Ruch ten trwa do momfln»tu rozwarcia styków lacznika maty 10*2 Lub 10.3 w zafleznocci od re¬ alizowanego progran^u^ ¦ w oibwodach w których , g4 sa zalaczone szeregowo styki przekazników wyt boru programu 14 lub 15.Przerwa w doplywie iiflipulsai do cewek prze¬ kazników 12 i 21-powoduje otwaTcie stykuprze* kaintika 21 w obwodzie .silnika napedowego maty 35 10, mimo zamknietego styku przekaznika 9, Mata1 program'UJaca« przestanie sie o jedna pozuje ferftr ca stokowa). Nastepna impulsy uruchamiajace przekazniki 12 i 21 pochodza z obwodów zewne¬ trznych a i b, w których elementami inicjujacymi 60 impuls sa wylaczniki drogowe, zalaczane trawersy wózka w górnym lub dolnym polozeniu, oraz . przekaznik czasowy 18. Impulsy te przechodza na sdlnik napedowy maty 10 poprzez styk lacznika rodzaju pracy 13 styk przekaznika 9 oraz styk ga przekaznika 12, którego cewka z chwila zadziala-7 114 794 '8 nia stylków 10.2 lufo 10.3 roa/wiera sie powodujac zatrzymanie silnika 10. Kazdy taki impuls powo¬ duje przeskok maty o jedna pozycje. Po wyczer¬ paniu programu zadziala przekaznik czasu taktu 16 lufo 17 w zaleznosci od rea&owanego programu, a stytka tych przekazników czasu taktu 16 luib 17 poprzez szeregowo polaczone styiki przekazników wyboru programu 14 lufo 15, styki przekazników blokady 19 i 20 i styki lacznika maity 10.4 podaja impuls na przekaznik impulsujacy naped maity 12 i przekaznik startu i powtórzenia, cyklu 21, powo¬ dujac ruoh silnika napedowego maity 10 podobnie, jak w przypadku uruchomienia urzadzenia przy¬ ciskiem 6 Cykl pracy powtarza sie. Natychmiastowego wy¬ laczenia ukladu dokonuje sie przyciskiem 7 lub przyciskiem awaryjnymi 5. Wylaczenie ukladu przyciskiem 8 powoduje prace ukladu do momentu zakonczenia cyklu. Kazdorazowy przeskok maty o jedna pozycje, w zaleznosci od programu, powodu¬ je zalaczenie swoimi stykami 10.6 i 10.7 odpowied¬ ni ruch wózka, napedzanego przez maite. Styki laczników maty 10.8, 10.9 i 10.10 uruchamiaja przekazniki czasowe 16, 17 i 18, natomiast styki laczników maty 10.11, 10.12, 10.13 i 10.14 steruja przekaznikami dekodera 34, 35, 36 i 37, których styiki, .polaczone szeregowo — równolegle z dioda¬ mi blokujacymi impuls 33, równolegle ze styka¬ mi wylaczników drogowych 28, 29, 30, 31 1 32, umieszczonych na poszczególnych stanowiskach oforóbczych, oraz szeregowo ze stykami przekaz¬ ników zalaczenia ukladu sterowania 2, lacznika 'rodzaju pracy 13 i przekaznika okreslajacego mate w ruchu 11, powoduja przepuszczenie impul¬ su na przekaznik uruchamiajacy stycznik kierunku jazdy wózka 27 w prawo lub przekaznik urucha¬ miajacy stycznik kierunku jazdy wózka 26 w le¬ wo.W przypadku zadzialania* obu przekazników kie¬ runku jazdy 26 i 27 jest uruchamialna trawersa jazdy pionowej wózka do dolu lub do góry, w zaleznosci od polozenia styku lacznika maty 10.6.Opisany wyzej uklad zwany dekoderem porów¬ nuje stanowisku, na którym znajduje sie rucho¬ my wózek (wcisniety wylacznik drogowy 28, 29, 30, 31 i 32 z zaszyfrowanym programem okresla¬ jacym na które stanowosko wózka ma jechac) przekazniki 34, 35, 36 i 37 i przepuszczal impuls przez kombinacje diod 33 na przekazniki kierun¬ ku jazdy 26 lufo 27. W przypadku osiagniecia zaprogramowanego stanowiska^ zgodnosc dzialaja¬ cego wylacznika drogowego 28, 29, 30, $1 i 32 z kombinacja dzialajacych przekazników dekodera 34, 35, 36 i 37 powoduja przepuszczenie impulsu przez kombinacje ukladu polaczen diod 33 w ten sposób, ze dzialaja jednoczesnie przekazniki kie¬ runku jazdy 26 i 27.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad z samoczynnym wybieraniem programu w galwanizerakich automatach programowo stero- 5 wainych zawierajacy przekaiznikowe obwody wy¬ konawcze polaczone z elementami pamieci, deko¬ derem oraz matta programujaca z silnikiem nape¬ dowym, znamienny tym, ze styk przekaznika wy¬ boru programu (14) dba okreslonego programu 10 jest polaczony szereglowo ze stykiem lacznika ro¬ dzaju pracy (13), stykiem lacznika maty progra¬ mujacej (10.2) oraz cewka przekaznika (12) impul¬ sujacego naped maity programujacej, który dru¬ gim obwodem jest szeregowo polaczony ze stykiem 15 przekazndka wyboru innego programu (15) oraz stykiem lacznika maty programujacej (10.3) i sty¬ kiem lacznika (13). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze cewka przekaznika (12) jest polaczona równolegle ^ z cewka przekaznika startu i powtórzenia cyklu (21), przy czym cewki przekazników (12, 21) sa polaczone szereglowo — równolegle z podwójnym stykiem lacznika maty programujacej (10.4), sty¬ kami przekazników blokady impulsu (19, 20), obwo- ^ darni zewnetrznymi (a, b), stykiem przekaznika czasowego (18), stykiem przekaznika (3) zalacza¬ jacego uklaid sterowania oraz w jedtnym obwodzie z szeregowo polaczonymi stykami przekaznika cza¬ sowego taktu (16) i, przekaznika. (14), zas w dru- w gita obwodzie z szeregowo polaczonymi stykami przekaznika (17) i przekaznika (15), ponadto cewki przekazników (19, 20) polaczone sa kazda szerego¬ wo z podtwójnym stylkiem lacznika maty progra¬ mujacej (10.5). ^ 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze styk przekaznika (21) jest polaczony szeregowo ze stykiem przekaznika (4) zalaczajacyim uklad sterowania, styMem lacznika (13), stykiem przekaz¬ nika polozenia wyjsciowego maty programujacej ^ (9), oraz z silnikiem (10), przy czym w innym obwodzie siyfc przekaznika (4), bocznikuje styk przycisku zalaczajacego (6), zas obwód ten jest polaczony szeregowo ze stykiem przycisku wyla¬ czajacego (8), stykami przycisków awaryjnych (5) oraz cewka przekazndka (4). 4. Uklad wedlug zastrzJ 3, znamienny tym, ze silnik (10) jest polacziony szeregowo' ze stykiem przekaznika (12), stykiem przekaznika (9) i ze sty¬ kiem lacznika (13). 50 5. Uklad wedlug zae.trz. 1, znamienny tym, ze styk lacznika (13) jest polaczony szeregowo ze stykiem przekaznika (11) okreslajacego maite pro¬ gramujaca w ruchu, stykiem przekaznika (2) za¬ laczajacym uklad sterowania z równolegle pola- K czonymi stykami laczników drogowych (28, 29, 30, 31, 32) oraz jest polaczony szeregowo — równole¬ gle z diodami (33), stykami przekazników dekodera (34, 35, 36, 37) i przekaznikami kierunku jazdy (26, 27). *114 794 Fty3 PL