Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu zakladania nabojów wybuchowych do otwo¬ rów strzalowych, dajacego rekojmie pewno¬ sci i bezpieczenstwa pracy oraz wiekszej skutecznosci wybuchu naboju.Okazalo sie, ze dotychczasowe wady na¬ bojów wybuchowych, zakladanych w otwo¬ ry strzalowe, mozna skutecznie usunac, je¬ dynie pod warunkiem zastosowania zespolu urzadzen wedlug wynalazku niniejszego.Rzecz prosta, ze zastosowanie chociazby jednego tylko poszczególnego zabiegu znacznie zmniejsza niebezpieczenstwo i podnosi skutecznosc wybuchu, calkowity jednak skutek nastepuje dopiero przy za¬ stosowaniu zespolu poszczególnych urza¬ dzen. Naladowany i przybity otwór strza¬ lowy nalezy zawsze traktowac jako nieroz- dzielna technicznie calosc.Otwór strzalowy, naladowany materja¬ lem wybuchowym i przybity, moze posia¬ dac nastepujace wady: moga nastapic nie- dostrzaly spowodowane wilgocia i rozkla¬ dem materjalu wybuchowego, wyciagnie¬ ciem splonki z naboju, niedostatecznem po¬ laczeniem poszczególnych nabojów, wy¬ twarzajacych slupek materjalu wybucho¬ wego.Przy rozladowaniu takich niedostrzalów górnikowi grozi wielkie niebezpieczenstwo, o ile przybitka nie daje sie usunac bez trud¬ nosci.Skutek wybuchu jest zly, gdy przybitka nie jest podatna i gdy istnieje niebezpie-czcnstwo przedostania sie maczki wiertni¬ czej pomiedzy poszczególne naboje wybu¬ chowe,' co wywohlje wadliwa detonacje i poszczególne naboje wybuchowe pozostaja w otworach wiertniczych, nie detonujac. W kopalniach z gazami palnemi lub pylem weglowym istnieje niebezpieczenstwo zapa¬ lenia tych materjalów wskutek wybuchu.Przedmiot wynalazku niniejszego stanowi wlasnie usuniecie wszystkich tych wad jed¬ noczesnie.Dotychczasowy sposób zakladania ma- terjalu wybuchowego, polegajacy na zawi¬ janiu go w arkusz papieru, kryje w sobie niebezpieczenstwa. Zdarza sie np., ze przy sporzadzaniu zwyklych nabojów wybucho¬ wych do tak zwanych nabojów zapalnych podczas wkladania splonek lub podczas wprowadzania ladunku wybuchowego do otworu strzalowego masa wybuchowa wy¬ pada z luzno zawinietej pochwy, co zwykle przeoczano. Czestokroc nastepu¬ je równiez rozklad materjalu wybuchowego na skladzie pod wplywem wchlanianej wil¬ goci lub wskutek wydzielania sie oleju wy¬ buchowego, gdyz papier pochwy przepu¬ szczal wode i olej. Przy poslugiwaniu sie taka rozlozona masa wybuchowa mogly na¬ stepowac niedostrzaly. Nastepnie pochwy papierowe byly palne i czestokroc po wybu¬ chu z otworu strzalowego wypadaly resztki zarzacego sie papieru, co moglo wywoly¬ wac wybuchy pylu weglowego i gazów. Dla usuniecia tych niedogodnosci naboje lub mase wybuchowa uklada sie w niepalnej, nieprzepuszczajacej wody i oleju kiszkowa- tej pochwie, zawinietej na koncach, przy- czem nakladki na podluznych szwach i na zawinietych koncach nalepia sie klejem od¬ pornym na wode i olej. Ladunek wybucho¬ wy, skladajacy sie z poszczególnych nabo¬ jów, i naboje zapalne mozna jeszcze spe¬ cjalnie ulozyc w oddzielnej pochwie, po¬ dobnej do poprzedniej, która nastepnie wprowadza sie do otworu strzalowego jako calosc. W razie potrzeby ilatwo juz wycia¬ gnac podobny ladunek wybuchowy wraz t przewodem zapalowym, przymocowanym do pochwy bez uszkodzenia ladunku. Rów¬ niez i maczka swidrowa nie moze z pod swi¬ dra przedostac sie pomiedzy poszczegól¬ ne naboje, ponadto zas kazdy nabój wybu¬ chowy styka sie z sasiedniemi. Takie urza¬ dzenie zapewnia najlepsze przenoszenie detonacji kazdego naboju wybuchowego.Podwójna, nieprzepuszczajaca wody po¬ chwa (kiszka) chroni materjal wybuchowy w otworze strzalowym od wilgoci. Dalsze udoskonalenie, zapewniajace skuteczniej¬ sze dzialanie ladunku wybuchowego, polega na wykonaniu pochwy w ten mianowicie sposób, ze dno jej sklada sie z jednej tylko warstwy papieru, a nie z kilku sfaldowa- nych jedna na drugiej, jak w pochwach do¬ tychczasowych. Dzieki temu nic nie staje na przeszkodzie przenoszeniu zapalania jednego naboju na naboje sasiednie.Aby w pewnych przypadkach, np. przy niedostrzalach, móc wyciagnac bez niebez¬ pieczenstwa z otworu strzalowego ladunek wybuchowy lub co najmniej nabój za¬ palajacy ze splonka, pociagajac za prze¬ wód zapalowy, nalezy przymocowac go do pochwy w taki sposób, by splonka nie byla obciazona przy wyciaganiu. W tym ce¬ lu pomiedzy materjalem wybuchowym na¬ boju zapalajacego a zatworem pochwy u- mieszcza sie w mysl wynalazku ogniwo za¬ porowe, z którem laczy sie przewód zapalo¬ wy zapomoca mozliwie ogniotrwalego sznu¬ ra. Ogniwo to wykazuje ponadto te jeszcze zalete, ze mozliwie zapobiega stykaniu sie splonki z narzedziem roboczem przy wpro¬ wadzaniu lub usuwaniu ladunku lub przy¬ bitki z otworu strzalowego. Ogniwo zapo¬ rowe moze skladac sie z odpowiednio po¬ dziurkowanej plytki, okraglego lub kancia¬ stego sworznia albo z wezla zawiazanego na przewodzie zapalowym przed splonka.Na zatworze pochwy mozna umiescic do¬ datkowo zewnetrzna czesc zaporowa.To zewnetrzne ogniwo zaporowe mozna — 2 —wykonac w ten sposób, ze sluzy ono jedno¬ czesnie za prowadnice ladunku wybucho¬ wego przy zakladaniu go do otworu strza¬ lowego. Wedlug wynalazku w otwór strza¬ lowy zaklada sie kiszka z materjalu mozli¬ wie ogniotrwalego, wypelniona na odpo¬ wiedniej dlugosci materjalem przybitko- wym (pylem skalnym, ilem). Kiszka ta jest tak dluga, ze koniec jej wystaje w sposób uchwytny z otworu strzalowego, dzieki cze¬ mu przybitke, która wprowadza sie jako ca¬ losc, mozna w tym samym stanie wycia¬ gnac z otworu. Nienapelniony koniec rurki zostaje umocowany w wylocie otworu strza¬ lowego zapomoca odpowiedniej czesci, W celu hermetycznego uszczelnienia ladunku wybuchowego w otworze strzalowym i za¬ pobiezenia w ten sposób wyrzuceniu nabo¬ ju (lub palnych gazów) z krótkich otworów strzalowych pomiedzy ladunkiem wybu¬ chowym i przybitka umieszcza sie w mysl wynalazku poduszke z materjalu sprezyste¬ go, z która laczy sie czesc pociagowa, wy¬ stajaca z otworu strzalowego. Do czesci tej mozna nastepnie przymocowac tak zwana przybitke zewnetrzna, w postaci np% worecz¬ ka, napelnionego maczka kamienna. Mozna oczywiscie poduszke ze sprezystego mate¬ rjalu przybitkowego osadzic w wylocie o- tworu strzalowego na innej przybitce; rów¬ niez w tej odmianie wykonania caly otwór strzalowy jest hermetycznie uszczelniony.Poduszke najkorzystniej wykonac z wo¬ reczka z tkaniny mozliwie ogniotrwalej, na¬ pelnionego materjalem przybitkowym.Czesc pociagowa mozna równiez polaczyc z poduszka posrednio przez wlaczenie plytki zaporowej, za która przywiazuje sie wore¬ czek. Ta czesc przybitki sluzy jednoczesnie za uszczelnienie ograniczajace powstawanie plomienia przy spalaniu materjalu wybu¬ chowego. Dla mozliwego zapobiezenia po¬ wstawaniu tego plomienia tulejke z mate¬ rjalu ogniotrwalego napelnia sie solami ga- szacemi ogien, a nastepnie umieszcza ja na spodzie kiszki przybitkowej, wypelnionej pylem kamiennym lub uklada pomiedzy la¬ dunkiem wybuchowym a przybitka dowol¬ nego rodzaju.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia gotowy zaladowany i zalozony (przybity) otwór strzalowy we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — pochwe w skali wiekszej, fig. 3 — nabój zapalajacy w po¬ chwie z lontem, do którego przymocowane jest ogniwo zaporowe, fig. 4 — nabój zapa¬ lajacy z przewodami elektrycznemi i ogni¬ wem zaporowem w odmiennej postaci wy* konania, fig. 5—9 —- ogniwa zaporowe w rozmaitych odmianach wykonania, fig. 10—12 — postacie wykonania poduszki u- szczelniajacej.Fig. 1 uwidocznia otwór strzalowy z go¬ towym przybitym ladunkiem wybuchowym.Naboje wybuchowe a wraz z nabojem zapa¬ lajacym a umieszczone sa w pochwie 6, wy¬ konanej z ogniotrwalego, nieprzepuszczaja- cego wody oraz oleju papieru. Niewypel¬ niony koniec b* pochwy skrecony jest do¬ okola przechodzacego przezen przewodu zapalowego c oraz zsuniety w taki sposób, ze tworzy czesc hamujaca lub zatrzymuja¬ ca. To skrecenie nienapelnionego konca po¬ chwy jest szczególnie korzystne w przypad¬ ku pochylych otworów strzalowych, gdyz zapobiega wysuwaniu sie z nich ladunków wybuchowych/Nabój zapalajacy znajduje sie prócz tego w oddzielnej pochwie ze wspomnianego materjalu, wykonanej w spo¬ sób uwidoczniony na fig. 2, tak ze spód b" pochwy sklada sie do polowy z jednej tyl¬ ko warstwy papieru. W przedstawionym przykladzie oba przewody elektryczne c sa nawiniete okolo czworokatnego sworznia d, stanowiacego ogniwo zaporowe. Pochwa jest zwiazana ogniotrwalym sznurem dooko¬ la przechodzacych przez nia drutów c po¬ wyzej sworznia d, dzieki czemu drutami te- mi, mocno polaczonemi z pochwa, mozna poslugiwac sie do wyciagania naboju zapa¬ lajacego bez jakiegokolwiek naruszenia — 3 —splonki e. Na ladunek wybuchowy, umie¬ szczony w specjalnej ogólnej pochwie, wprowadza sie przybitke w postaci kiszki / z odpowiedniego materjalu, wypelnionej czesciowo maczka kamienna. Niewypelnio¬ ny koniec kiszki, sfaldowany i zsuniety, sta¬ nowi rodzaj klina w wylocie otworu strza¬ lowego. Poniewaz pochwa wystaje z otwo¬ ru strzalowego mozna w razie potrzeby z latwoscia wyciagnac cala przybitke z otwo¬ ru. Fig. 4 przedstawia w skali wiekszej na¬ bój zapalajacy wraz z czworogrannym sworzniem zaporowym d. Fig. 3 uwidocznia równiez nabój zapalajacy w skali wiekszej z ta jednakze róznica, ze czesc zaporowa .stanowi tu dziurkowana plytka d', przymo¬ cowana w taki sposób do lontu g przez wyginanie i zaciskanie, ze lont ten moze bez obawy sluzyc za narzad pociagowy. Zasto¬ sowanie zapory pod postacia dziurkowanej plytki d* przedstawiono na fig. 5 i 6. Fig. 5 wyobraza nabój zapalajacy, w którym o- gniotrwaly sznur, przeciagniety wedlug fig. 6 przez poboczne otwory plytki, sluzy rów¬ niez do zawiazania konca pochwy, obwinie¬ tego dookola lontu. Na fig. 7 lont jest za¬ wiazany na wezel, który tworzy ogniwo za¬ porowe. Powyzej wezla koniec pochwy jest skrecony dookola lontu i zwiazany sznur¬ kiem, który pociaga ów wezel lub jest z nim polaczony. Oczywiscie, ze wezel moz¬ na równiez zawiazac na drutach przewodu zapalowego przy zapalaniu elektrycznem i polaczyc sznurem z zamknieciem koszulki, Na fig. 8 i 8a przedstawiono nabój za¬ palajacy, posiadajacy ogniwo zaporowe we¬ wnatrz i zewnatrz pochwy. Zapora we¬ wnetrzna h ma ksztalt zwyklego krazka, a zewnetrzna h* jest zaopatrzona w prowad¬ nice walcowa, która posiada szczeliny do przeciagania przewodów zaplonowych c.Podobne urzadzenie zapewnia bezpieczne wyciaganie naboju zapalajacego z otworu strzalowego.Fig. 9 do 11 przedstawiaja zastosowanie tak zwanej przybitki posredniej, wprowa¬ dzanej do otworu celem uszczelnienia i za¬ pobiezenia wydmuchiwaniu naboju szcze¬ gólnie z krótkich otworów strzalowych. Po¬ dobna poduszka (przybitka) i sklada sie z woreczka z grubowiazanej ogniotrwalej tkaniny, wypelnionego materjalem przy- bitkowym, np. ilem. Plastyczny materjal przybitkowy posiada domieszke, zapobie¬ gajaca wysychaniu. Do woreczka tego lub do wypelniajacej go masy przybitkowej przymocowana jest silnie czesc pociagowa k, np. sznur lub drut, bezposrednio albo po¬ srednio poprzez wlaczone ogniwo pomocni¬ cze, np. obraczke m. Wystajacy z otworu strzalowego koniec czesci pociagowej (np. drutu) sluzy do umocowania przybitki ze¬ wnetrznej, np. w postaci woreczka / napel¬ nionego pylem kamiennym, W ten sposób czesc pociagowa sluzy dwu celom: plastycz¬ na poduszka przybitkówa moze byc umie¬ szczona zarówno w wylocie otworu strzalo¬ wego (fig. 9), jak i pomiedzy ladunkiem wy¬ buchowym a przybitka (fig. 10). Pod naci¬ skiem stempla poduszka przyciska sie do wewnetrznej sciany otworu strzalowego i w spbsób zupelnie pewny uszczelnia plo¬ nace gazy materjalu wybuchowego, przy- czem plastyczna masa moze czesciowo przechodzic przez grube oczka woreczka.Na fig. 9 przybitke otworu strzalowego sta¬ nowi kiszka n z maczka kamienna, zas na fig. 10 uzyto przybitke plastyczna bez po¬ chwy np. ilu z dodatkiem chroniacym tenze od wysychania. Dodatek ten posiada donio¬ sle znaczenie w kopalniach suchych, w któ¬ rych wilgotny il latwo traci wskutek wysy¬ chania swe wlasnosci plastyczne. PL