Wynalazek dotyczy parowozów czlono¬ wych z podgrzewaczami wody zasilajacej, ogrzewanemi para odlotowa i gazami spa- linowemi. Parowozy tego rodzaju skladaja sie zwykle z trzech polaczonych ze soba wozów, z których obydwa skrajne posiada¬ ja po jednym podgrzewaczu (kotle pomoc¬ niczym), który sluzy do ogrzewania wody, zasilajacej kociol glówny, ustawiony na wozie srodkowym. Glówna cecha wyna¬ lazku polega na tern, ze obydwa pomocni¬ cze kotly, stanowiace podgrzewacz, pola¬ czone sa z kotlem glównym zapomoca ru¬ chomych przewodów rurowych, dzieki cze¬ mu woda w podgrzewaczach ogrzewa sie pod cisnieniem, panuj acem w kotle glów¬ nym az do temperatury wrzenia, podczas gdy sam kociol glówny dziala jedynie jako wytwarzacz pary.Znane sa juz wprawdzie parowozy, wy¬ posazone równiez w kotly pomocnicze i glówne, których kotly pomocnicze maja za zadanie podgrzewac wode zasilajaca ko¬ ciol glówny, jednakze we wszystkich tych znanych typach parowozów, podgrzewacze (kotly pomocnicze) znajduja sie tylko pod cisnieniem atmosferycznem, wobec czego przy wprowadzaniu wody do kotla glów¬ nego musi nastapic podwyzszenie cisnienia, a co zatem idzie zmiana temperatury wody zasilajacej. Z drugiej strony w znanych konstrukcjach, wode zawarta w podgrze¬ waczach ogrzewa jedynie para odlotowa, wskutek czego mozna przy cisnieniu atmo-sferycznem osiagnac w najlepszym razie temperature 100°C, nigdy zas wyzsza.Wedlug wynalazku natomiast w pod¬ grzewaczach umieszczone sa rury parowe i plomienne, wskutek czego przy cisnieniu, panuj acem w kotle glównym i przy pomo¬ cy pary odlotowej oraz gazów spalinowych otrzymuje sie wode zasilajaca, ogrzana do znacznie wyzszej temperatury, niz to mialo miejsce w znanych dotychczas konstruk¬ cjach.Nastepna cecha parowozu bedacego przedmiotem wynalazku polega na tern, ze górna krawedz obydwu podgrzewaczy, po- laczonych z kotlem glównym, umieszczona jest nizej niz dolna krawedz stropu pale¬ niska kotla glównego, wskutek czego pod¬ grzewacze sa stale calkowicie napelnione woda i pracuja pod cisnieniem, panujacem w kotle glównym. Czesc rur plomiennych, zawartych w podgrzewaczach, mozna za¬ stapic równiez przez rury wodne, stanowia¬ ce powierzchnie ogrzewalna dla wody, przeznaczonej do ogrzewania wagonów.Dzieki ogrzewaniu wody w podgrzewa¬ czach do temperatury parowania, panujacej w kotle glównym, osadzaja sie na sciankach tego podgrzewacza sole, zawarte w wodzie zasilajacej kociol glówny, a zatem w ten sposób chroni sie kociol glówny przed two¬ rzeniem sie kamienia kotlowego.Mozna równiez wyposazyc kazdy z ze¬ wnetrznych wozów w glówny kociol, wy¬ twarzajacy pare, a przynalezne do tych ko¬ tlów podgrzewacze umiescic na srodkowym wozie. Wreszcie na srodkowym wozie moz¬ na umiescic dwa kotly wytwarzajace pare, zasilane woda o temperaturze parowania, doplywajaca z podgrzewaczy, umieszczo¬ nych na wozach skrajnych.Na rysunkach przedstawione sa rózne przyklady wykonania parowozów czlono¬ wych, odpowiadajacych wynalazkowi. Fig. 1 i 2 przedstawiaja parowóz, zlozony z trzech czesci, fig. 3 i 4 — (kociol pomocni¬ czy) podgrzewacz z przynalezna dymnica, fig. 5 i 6 —. parowóz trójczlonowy wraz z pompa i wiazka rur do obiegu wody w ru¬ rach wodnych podgrzewacza, fig. 7, 8 i 9— gietkie przewody sluzace do przepuszczania goracych gazów z kotla glównego do pod¬ grzewacza. Fig. 10 i 11 przedstawiaja roz¬ mieszczenie na parowozie trójczlonowym pompy i rur, zasilajacych kociol glówny poprzez podgrzewacz, fig. IZ i 13 —• w widoku zboku i zgóry parowóz czlonowy o trzech wozach, przyczem na wozie srodko¬ wym umieszczone sa dwa podgrzewacze i dwie dymnice, a na obydwu pozostalych wozach po jednym kotle parowym, fig. 14 i 15 — parowóz, który rózni sie od paro¬ wozu przedstawionego na fig. 12 i 13 tylko tern, ze dymnica obsluguje jednoczesnie dwie grupy, skladajace sle z jednego pod¬ grzewacza i jednego kotla parowego, przy¬ czem w dymnicy umieszczone sa dwie na¬ sadki rurowe, prowadzace pare odlotowa, fig. 16 i 17 uwidoczniaja parowóz, podobny do przedstawionego na fig. 14 i 15 ale z jedna tylko nasadka do pary odlotowej, fig. 18 i 19 — widoki zboku i zgóry paro¬ wozu czlonowego o trzech wozach, przy¬ czem na srodkowym wozie umieszczone sa dwa kotly parowe, których paleniska znaj¬ duja sie naprzeciw siebie, fig. 20 — w wi¬ doku zboku rozmieszczenie w kierunku pio¬ nowym obydwu podgrzewaczy wzgledem glównego kotla parowego, który posiada palenisko wspólne dla dwóch zespolów plo- mieniówek, fig. 21 — odpowiada fig. 20, jednakze w tym przykladzie wykonania pa¬ rowozu kociol parowy sklada sie z jednego tylko zespolu plomieniówek, fig. 22 odpo¬ wiada fig. 20, jednakze w tym przykladzie wykonania parowozu obydwa kotly parowe posiadaja po jednym zespole plomieniówek i umieszczone sa na dwóch oddzielnych wo¬ zach tak, iz ich zespoly plomieniówek przy¬ padaja naprzeciw siebie, podczas gdy oby¬ dwa podgrzewacze, jak równiez przynalez- — 2 —ne do nich dymnice, osadzone sa na jed¬ nym wozie, fig. 23 odpowiada równiez fig. 20, w tym przykladzie wykonania, jednak obydwa kotly parowe, posiadajace po jed¬ nym tylko zespole rurek (plomieniówek) u- mieszczone sa na wspólnej stalej ramie tak, iz paleniska ich znajduja sie naprzeciw sie¬ bie, a kazdy z dwu podgrzewaczy wraz z przynalezna dymnica osadzony jest na od¬ dzielnym wozie.Fig. 1 i 2 przedstawiaja w przekroju po¬ dluznym i w widoku zgóry parowóz, wyko¬ nany w mysl wynalazku, z paleniskiem srodkowem dla dwu zespolów plomienió¬ wek. Parowóz sklada sie z trzech sprzezo¬ nych ze soba czesci A, B i C, które sa wszystkie wozami silnikowemi i posiada dziesiec sprzezonych osi napednych i dwie toczne.Sprzezenie trzech czesci parowozu za¬ pewniaja czlony lacznikowe 1 i 2, przedsta¬ wione schematycznie, które pozwalaja na ruch parowozu w obydwu kierunkach.Na ramie wozu srodkowego B jest u- mieszczony kociol parowy ze srodkowem paleniskiem 131, wspólnem dla obu zespo¬ lów plomieniówek 4 i 5. Na wozie tym znaj¬ duje sie równiez skrzynia (jaszcz) weglo¬ wa.Na ramie wozu A jest umieszczony pod¬ grzewacz 6 i jedna z dwóch dymnic paro¬ wozu. Na ramie wozu C jest umieszczony podgrzewacz 8 i druga dymnica 9 paro¬ wozu.Do podgrzewaczy 6 i 8 doplywaja go¬ race gazy przez otwory w sciankach sito¬ wych 10 i 11 kotla parowego, umieszczone¬ go na srodkowym wozie B. Do dymnic 7 i 9 uchodza gazy spalinowe oraz para odloto¬ wa z cylindrów. Niskie cisnienie w dym¬ nicach 7 i 9 mozna wytworzyc, np. zapomo- ca ssaka zamiast przy pomocy pary odloto¬ wej.Oba podgrzewacze 6 i 8 sluza do wy¬ zyskania ciepla, zawartego zarówno w ga¬ zach spalinowych, jak i w parze odlotowej.Dochodzi ono do skutku przez wyrównanie sie termiczne przy zuzytkowaniu róznicy temperatur i zwiazanej z nia zmiany cieza¬ ru wlasciwego mas wodnych..Gietkie przewody 12 i 13 oraz plomie- niówki podgrzewaczy 6 i 8 lacza palenisko kotla parowego z dymnicami 7 i 9. Komory 14 i 15, do których najpierw dostaja sie gazy spalinowe, wyplywajace przez otwory scianek sitowych 10 i 11, otoczone sa meta- lowemi plytami 16 i 17. Plyty te tworza ko¬ mory powietrzne 18 i 19, polaczone prze¬ wodami 21 i 22 np. z popielnikiem 20, a jednoczesnie w jakikolwiek dogodny spo¬ sób z atmosfera.Fig. 3 i 4 przedstawiaja przekrój po¬ przeczny i podluzny przez jeden z dwu jednakowych podgrzewaczy 6 i 8, np. przez podgrzewacz 6 z dymnica 7. Do podgrze¬ wacza przymocowana jest skrzynia 23, po¬ laczona gietkim przewodem 12 z komora 14, do której uchodza gorace gazy z kotla parowego. Skrzynia 23 stanowi przedsio¬ nek, przez który plyna gorace gazy, aby po przejsciu przez podgrzewacz 6 dostac sie do dymnicy 7.Czesc górnej strefy podgrzewacza 6 zaj¬ muja plomieniówki 24, przez które plyna gazy, uchodzace przez otwory scianki sito¬ wej 1,0. Plomieniówki te zanurzone sa w wodzie podgrzewacza 6.Plomieniówki obsadzone sa koncami 25, 26 w sciankach sitowych 27 i 28.Dolna czesc podgrzewacza 6 zajmuja rurki parowe 29, których konce 30 i 31 ob¬ sadzone sa równiez w sciankach sitowych 27 i 28.Rurki parowe 29, wewnatrz których ply¬ nie para odlotowa, a zewnatrz znajduje sie woda kotlowa, odgrodzone sa od gazów spalinowych komorami 32, 33 i 34. Do ko¬ mory 32, przymocowanej do scianki sito¬ wej 27, doplywa para odlotowa, która na¬ stepnie plynie przez rurki 29, przyczem pa- — 3 —ra nieskroplona w nich uchodzi do atmo¬ sfery przez komin 35.Skropline powstajaca w rurkach 29 mozna usuwac w sposób dowolny. W gór¬ nej czesci podgrzewacza 6, niezajetej przez plomieniówki 24, umieszczone sa rurki wpd- ne 36, odgrodzone od dostepu gazów spa¬ linowych pokrywami 37 i 38, przymocowa- nemi do scianek sitowych 27 i 28. Ze¬ wnetrzna powierzchnia rurek wodnych 36 otoczona jest woda, ogrzana w podgrzewa¬ czu 6, a wewnatrz nich plynie woda ogrze¬ wana przez wode podgrzewacza 6.Na fig. 5 i 6 uwidoczniony jest sposób wykonania trójczlonowego parowozu z pompa i rurami, sluzacemi do ogrzewania wody zapomoca rurek wodnych 36 i 39.Rury te sa w odpowiednich miejscach po¬ laczone gietkiemi przewodami.Wode pod cisnieniem atmosferycznem, wessana przy pomocy pompy 42 przez rure 40 ze zbiorników 41, tloczy sie przez ru¬ re 43 do wewnetrznej komory 44, utworzo¬ nej przez pokrywe. Po przejsciu przez rur¬ ki wodne 36 dostaje sie woda do rury 45, a stamtad do rurek wodnych 39 podgrze¬ wacza 8, z których wyplywa juz jako go¬ raca, aby nastepnie przez rury 46 lub 47 powrócic do zbiorników wodnych 41. Po¬ wrót ten odbywa sie bezposrednio, jezeli kurki 48, 49, 50 i 51 sa zamkniete, a kurki 52 i 53 sa otwarte. Jezeli kurki 48, 49, 50 i 51 sa otwarte, a kurki 52 i 53 sa zamknie¬ te, to woda przeplywa naprzód przez od¬ powiednie grzejniki, umieszczone na paro¬ wozie lub wagonach, oddajac im swe cie¬ plo, poczem dopiero wraca przez jedna z rur 46 i 47 do zbiorników 41.Fig. 7, 8 i 9 przedstawiaja przekrój po¬ przeczny, podluzny i widok zgóry przewo¬ dów gietkich 12 i 13, przymocowanych do kotla parowego i umieszczonych pod podlo¬ ga budki maszynisty, znajdujacej sie na srodkowym wozie B parowozu.Rura 12, w danym razie splaszczona, o przekroju dostosowanym do ilosci i tempe¬ ratury gazów goracych, przeplywajacych przez otwory scianki sitowej 10, ulozona jest w dolnej czesci budki 54 w ten sposób, zeby nie przeszkadzala maszyniscie i pala¬ czowi.Fig. 10 i 11 przedstawiaja rozmie¬ szczenie pompy i rur na parowozie trój- czlonowym, które umozliwia zasilanie ko¬ tla parowego, ustawionego na srodkowym wozie B poprzez podgrzewacze 6 i 8.W czasie ruchu podgrzewacze 6 i 8 na¬ pelnione sa woda.Pompa zasilajaca 56 o dowolnym na¬ pedzie zasysa wode ze zbiorników 41 przez rura 57 i tloczy ja przez rure 58, wyposa¬ zona w zawory wsteczne do podgrzewaczy 6, 8. Podgrzewacze 6 i 8 polaczone sa z kotlem parowym zapomoca rur 60, wyposazonych lub nie wyposazonych w zawory wsteczne. Jezeli brak jest za¬ woru wstecznego, to podgrzewacze znaj¬ duja sie stale pod cisnieniem panuja- cem w kotle parowym. Podgrzewacze po¬ siadaja klapy bezpieczenstwa 62. Podgrze¬ wacze 6 i 8 sa polaczone ze soba za po¬ srednictwem rury 63, w której najnizszym punkcie umieszczony jest zawór 64 do spuszczania osadów soli w podgrzewa¬ czach.Kazdy podgrzewacz posiada oslone, we¬ wnatrz której znajduja sie trzy wiazki ru¬ rek, stanowiace trzy powierzchnie ogrze¬ walne, w ten sposób rozmieszczone, ze po¬ wierzchnia rurek parowych i plomieniówek znajduje sie w polozeniu, umozliwiajacem najlepsze wyzyskanie zarówno róznicy cie¬ zarów wlasciwych mas wody, podlegaja¬ cych ogrzewaniu jak i ciepla zawartego w parze odlotowej i gazach spalinowych, ply¬ nacych z kotla parowego.Rurki wodne 36 i 39 odbieraja cieplo wodzie kotlowej, ogrzanej zapomoca rurek parowych i plomieniówek i dzieki temu mozna dostarczac goracej wody nieza- — 4 —leznie od cisnienia i temperatury w pod¬ grzewaczu.Podgrzewacze i kociol parowy, jako po¬ laczone ze soba, znajduja sie pod tern sa¬ mem cisnieniem. Poniewaz zas podgrze¬ wacz jest umieszczony na innym wozie, niz kociol parowy, mozliwem jest wykonac podgrzewacz o duzej powierzchni ogrze¬ walnej oraz nadac mu znaczne wymiary i w ten sposób umozliwic dostarczanie duzej ilosci wody do niego. Odpowiednio do tego istnieje moznosc odzyskania znacznej cze¬ sci ciepla, zawartego w gazach spalino¬ wych, opuszczajacych kociol parowy, i zasi¬ lania kotla glównego woda o temperaturze parowania i wolna ód soli, które ulegaja straceniu w podgrzewaczu w temperaturze, odpowiadajacej cisnieniu kotla paro¬ wego.Okolicznosc, ze mozna zasilac kociol parowy woda wolna od soli, zalezy nietyl- ko od nagrzania tej wody do temperatury parowania w podgrzewaczu, ale tlómaczy sie równiez tern, ze wobec znacznych wy¬ miarów podgrzewacza szybkosc wznoszenia sie ku górze wody tloczonej przez pompe i plynacej przez podgrzewacz jest mniejsza od szybkosci osadzania sie soli na dnie podgrzewacza, a fakt ten nie dopuszcza do mechanicznego porywania soli i zanoszenia ich do kotla glównego, Sole stracone na dno podgrzewacza nie moga utworzyc sta¬ lej skorupy, poniewaz stykaja sie stale ze scianami o niskiej temperaturze.Parowóz czlonowy posiada w porówna¬ niu ze zwyklemi parowozami nastepujace zalety: 1, Wydajnosc: a) Kociol parowy, jako zasilany woda o temperaturze parowania, wytwarza wiek¬ sza ilosc pary przy tern samem zuzyciu pa¬ liwa, a wskutek tego równolegle wzrasta moc parowozu, b) Wobec niedopuszczenia do powsta¬ wania kamienia kotlowego w kotle glów¬ nym zwieksza sie jego wydajnosc i prze¬ dluza sie jego trwalosc, a wydatki na kon¬ serwacje zmniejszaja sie, 2. Ciezar adhezyjny i szybkosc paro¬ wozu.Okolicznosc, ze ciezary poszczególnych czesci parowozu rozlozone sa na kilka wo¬ zów, daje w wyniku zmniejszenie cisnienia, przypadajacego na jedna os, przy zwiek¬ szonym ogólnym ciezarze adhezyjnym, o- raz moznosc jazdy z duza szybkoscia po krzywiznach ó malym promieniu, pomimo ze parowóz sklada sie iz kilku wozów, ponie¬ waz poszczególne wozy polaczone sa ze so¬ ba przegubowo, 3, Ekonomicznosc, Podgrzewacz, wyposazony w zespól rur do wymiany ciepla, pozwala na znaczna o- szczednosc w zuzyciu paliwa i przedluza okres pracy kotla glównego, skutkiem nie¬ dopuszczenia do tworzenia sie kamienia kotlowego i zwiazanych z tern nastepstw.Na fig, 12 i 13 litera C oznaczono srod¬ kowy wóz z dwoma podgrzewaczami 107 i 108, polaczonemi z dymnicami 109 i 110.Dymnice naleza do kotlów parowych 111 i 112, umieszczonych na wozach skrajnych D i E. Liczba 113 oznacza rure wydmucho¬ wa pary odlotowej z pewnej czesci cylin¬ drów parowozu; liczba 114 oznacza komin; liczba 115 — rure wydmuchowa pozosta¬ lych cylindrów, a liczba 116 — przynalez¬ ny do nich komin.Pompa 117 zasysa wode ze zbiornika 118 przez rure 119 i tloczy ja przez rure 121 zaopatrzona w zawór wsteczny 120 do podgrzewaczy 107, 108, które zasilaja kotly parowe 111 i 112 przez rury 122 i 123, nie- zaopatrzone w zawory wsteczne, Obydwa kotly glówne w ten sposób polaczone sa rura 124, ze wraz z podgrzewaczami stano¬ wia jedna calosc, o ile chodzi o cisnienie pary. Trzy wozy silnikowe C, D, E, pola¬ czone sprzeglami 125, nieobciazonemi w kierunku pionowym, stanowia wraz z ko- — 5 —tlami i czesciami dodatkowemi parowóz trójczlonowy/ Na fig, 14 i 15 dymnica 126 jest wspól¬ na dla dwóch grup silnikowych 127, 128, 129, 130, z których kazda sklada sie z pod¬ grzewacza i kotla glównego. Litera F o- znacza wóz srodkowy z podgrzewaczami 127, 129, litery zas G i H oznaczaja skraj¬ ne wozy, na których sa umieszczone kotly glówne 128 i 130, których dymnice sa ze soba polaczone i tworza jedna dymnice 126. Para odlotowa uchodzi przez rury 131 i 132 do kominów 133 i 134.Na fig. 16 i 17 dymnica 135 nalezy do dwóch grup silnikowych, z których kazda stanowi jeden podgrzewacz i jeden kociol glówny 136, 137, 138, 139, przyczem istnie¬ je jedna tylko rura wydmuchowa 140 i je¬ den komin 141. Na srodkowym wozie sa u- mieszczone obydwa podgrzewacze 136 i 138 i wspólna dymnica 135. Na jednym skrajnym wozie L jest umieszczony kociol 137, a na drugim skrajnym wozie M jest umieszczony kociol 139. Trzy polaczone ze soba wozy, uwidocznione na fig. 14 i 15, wzglednie fig. 16 i 17, tworza parowóz czlonowy, zlozony z trzech czesci. Takze i tutaj kotly tworza ze wzgledu na cisnie¬ nie pary jedna calosc, podobnie jak w przy¬ kladzie uwidocznionym na fig. 12 i 13, W przykladzie uwidocznionym na fig. 18 i 19 na wozie srodkowym P umieszczone sa dwa kotly glówne 148 i 149, do których naleza dymnice 150 i 151. Dymnica 150 i podgrzewacz 152 umieszczone sa na wozie silnikowym Q, a. dymnica 151 oraz podgrze¬ wacz 153 — na wozie R. Kotly glówne 148 i 149, jak juz powiedzielismy, umocowane sa na wozie P; ich paleniska znajduja sie naprzeciw siebie w takiej odleglosci, ze mozliwe jest dorzucanie wegla.Rura 154 laczy ze soba obydwa kotly glówne 148 i 149, a rury 155 i 156 lacza je z podgrzewaczami 152 i 153.Trzywozy P, Q i R polaczone sa miedzy soba zapomoca sprzegiel 157 i tworza wraz z kotlami i ich czesciami dodatkowemi trój - czlonowy parowóz z kotlami polaczonemi w kaskade termiczna. We wszystkich kotlach panuje jednakowe cisnienie pary, a to dzie¬ ki temu, ze sa one polaczone rurami 154, 155, 156.W przykladzie wykonania parowozu, u- widocznionym na fig. 20 palenisko 158 na¬ lezy do obydwu kotlów 159 i 160, wyposa¬ zonych w plomieniówki. Strop 161 paleni¬ ska znajduje sie w pewnej okreslonej wy¬ sokosci a ponad linja pozioma b—6. Liczba 162 oznacza górna tworzaca bebna podgrze¬ wacza 163, znajdujaca sie na pewnej okre¬ slonej wysokosci v ponad prosta 6—b, przy¬ czem odstep v jest mniejszy od odstepu a.Pompy 164 zasysaja wode ze zbiornika 165 i tlocza ja przez zawory wsteczne 166 i ru¬ ry 167 do podgrzewaczy 163, skad woda dostaje sie do kotla glównego przez rury 168. Rury 169 lacza górne czesci podgrze¬ waczy 163 ze zbiornikami pary 170 kotla glównego, polaczonemi miedzy soba zapo¬ moca rury 171.Z powyzszego wynika, ze kotly pod wzgledem cisnienia stanowia jedna calosc, a podgrzewacze nietylko stale wypelnione sa woda, lecz nawet znajduja sie pod pew- nem cisnieniem slupa wódy, poniewaz wy¬ sokosc a jest wieksza od wysokosci v, zwla¬ szcza ze ponad sklepieniem paleniska 161 znajduje sie zawsze pewna ilosc wody. Kur¬ ki 172, 173 sa zazwyczaj otwarte, a urucho¬ mia sie je tylko w razie nieszczesliwego wy¬ padku lub innego zdarzenia, które nakazu¬ je ich zamkniecie.Na fig. 21 liczba 174 oznacza pompe, liczby 175, 176, 177, 178 rury lacznikowe, liczba 179 — zawór wsteczny, a liczby 180 i 181 — kurki.Na fig. 22 liczba 182 oznacza pompe, liczby 183, 184, 185, 186 i 187 — rury lacz¬ nikowe, liczba 188 — zawór wsteczny, a liczby 189 i 190 — kurki. — 6 —Na fig. 23 pompa 191, rury 192, 193,194, 196 i kurki 198 oraz 199 dzialaja w ten sam sposób i w tym samym celu, co odpowiednie czesci na fig. 20. Z przytoczonego juz po¬ przednio powodu wysokosc a jest na po¬ szczególnych figurach wieksza od wysokosci v. Rózne polaczenia jednego lub obydwu podgrzewaczy z jednym lub dwu kotlami glównemi, jakie przedstawiaja fig. 21, 22 i 23, opisane sa juz wyzej. Parowozy czlono¬ we wedlug fig. 12, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 21 moga sie skladac z trzech wozów silniko¬ wych lub z dwóch i jednego bez napedu, lub wreszcie z jednego silnikowego i dwóch bez napedu. PL