Wynalazek niniejszy dotyczy obuwia, zaopatrzonego w podeszwe gumowa, przy¬ mocowana do krawedzi przyszwy skórza¬ nej zapomoca spojenia, czyli bez szycia, o- raz sposobu wyrobu takiego obuwia.Próbowano juz wprawdzie wyrabiac ta¬ kie obuwie zapomoca otwartego spajania przyszwy z podeszwa, lecz nie osiagnieto powodzenia, poniewaz stwierdzono, iz pod¬ czas tego spajania skóra przyszwy skrecala sie i twardniala, tracac na stale swa miek¬ kosc, czyli stajac sie krucha i sklonna do pekania. Przekonano sie jednak, stosownie do wynalazku, ze jezeli obuwie, które ma byc spojone z gumowa podeszwa, zamknac calkowicie w oddzielnej formie, gdzie przy¬ ciskane jest mocno do scianek tej formy, nieposiadajacej zbyt wysokiej temperatu¬ ry w miejscach stykania sie ze skórzana przyszwa tego obuwia, to przyszwa ta nie zostaje uszkodzona. Przyszwa moze byc wykonana ze skóry dowolnego gatunku, przyczem jezeli skóra nie jest zupelnie wy¬ konczona, to forme mozna ogrzac do tem¬ peratury wyzszej bez obawy uszkodzenia skóry. Lepiej jednak ochladzac zapomoca krazacej wody czesci tej formy, stykajace sie ze skórzana przyszwa obuwia, ogrzewa¬ jac do odpowiedniej temperatury czesc po- deszwowa tej formy, doprowadzajaca do podeszwy gumowej obuwia potrzebne cieplo do wulkanizacji. Skóry chromowe wytrzy¬ muja cieplo lepiej, anizeli skóry wyprawia¬ ne zapomoca srodków roslinnych, przy¬ czem w razie uzycia przyszwy, wykonanej z nielakierowanej skóry chromowej, formamoze byc chlodzona tylko powietrzem. Po- zaidanem jest, *aby przyszwa skórzana obu¬ wia nie byla Wilgotna podczas wkladania jej do formy. Nie trzeba tej przyszwy jed¬ nak puszyc sztucznie, gdy zawiera ona na¬ turalna proporcje wilgoci. W razie uzycia przyszwy ze skóry lakierowanej, nalezy ze¬ skrobac lakier z brzegów przyszwy celem umozliwienia mocnego zwiazania sie tego brzegu z podeszwa gumowa.W przypadku wyrobu obuwia ze skór chromowych, nalezy uzyc skóry, wyprawio¬ ne calkowicie zapomoca chromu, które po¬ winno sie dobrze wytplókac i w razie po¬ trzeby ufarbowac, poczem nasyca sie je mozliwie jak najwieksza iloscia plynnego tluszczu w postaci tranu, mydla lub olejów nasiarkowanych. Skóry przerabia sie w ten sposób celem nadania im mozliwie jak najwiekszej miekkosci, gietkosci i wytrzy¬ malosci na zmiany atmosferyczne. Nie trze¬ ba jednak usuwac tluszczu ze skóry na jej krawedziach celem umozliwienia lepszego jej przylepienia do podeszwy, gdyz obec¬ nosc tluszczu lub oleju w tkance skóry nie jest szkodliwa dla spojenia jej pod cisnie¬ niem z podeszwa gumowa, zapomoca niniej¬ szego sposobu.Do wyrobu obuwia nalezy uzyc kopyto nieco mniejsze od rozmiarów obuwia juz wykonczonego. Na spodzie tego kopyta kla¬ dzie sie najpierw wysciólke, wykonana z tkaniny lub skóry. Na wysciólce tej kladzie sie podeszwe wewnetrzna, wykonana z ma¬ sy gumowej, zawierajacej skladniki wul¬ kanizacyjne i przyspieszajace spajanie, przyczem stykajace sie ze soba powierzch¬ nie tej wysciólki i podeszwy smaruje sie u- przednio, celem ich sklejenia, rozpuszczal¬ nikiem lub roztworem gumy. Smaruje sie na¬ stepnie krawedzie przyszwy roztworem gu¬ my, zawierajacym równiez skladniki wul¬ kanizujace i przyspieszajace spajanie, po¬ czem przyszwe te naklada sie na podeszwe wewnetrzna i krawedzie tej przyszwy przy¬ ciska sie i przywalcowuje do niej tak, aby nasmarowane krawedzie przyszwy przyle¬ pily sie do gumowej podeszwy wewnetrz¬ nej. Palcowe i obcasowe czesci krawedzi przyszwy, przylepionej w powyzszy sposób do podeszwy wewnetrznej, smaruje sie na¬ stepnie roztworem gumy lub rzadka masa gumowa, zawierajaca równiez skladniki wulkanizujace i przyspieszajace spawanie w takim stopniu, aby sie przylepic mogly dostatecznie mocno wraz z podeszwa we¬ wnetrzna do podeszwy zewnetrznej. Pp- czem na podeszwe wewnetrzna kladzie sie podeszwe zewnetrzna (wraz z obcasem lub bez niego) i przyciska ja tak, aby przy¬ lepila sie mocno do spodu podeszwy we¬ wnetrznej i zagietej na krawedzi przyszwy, przyczem podczas tego skladania obuwia na kopycie niema potrzeby przybijania krawedzi przyszwy do kopyta. Po naloze¬ niu w ten sposób podeszwy zewnetrznej, zdejmuje sie obuwie z kopyta i wsuwa do niego podkladke metalowa R tak, aby le¬ zala ona na wysciólce, a nastepnie obuwie wsuwa sie do formy. Do tego obuwia wkla¬ da sie nadymana powietrzem poduszke ela¬ styczna, poczem forme zamyka sie. Forma, posiadajaca wymiary obuwia gotowego, wspiera sie na stole grzejnym lub posiada loze ogrzewane bezposrednio zapomoca pa¬ ry, gazu lub elektrycznosci. Najlepiej jed¬ nak jest umiescic forme na grzejnym stole, poniewaz mozna wtedy lepiej regulowac jej temperature. Czesc przyszwowa formy, wykpnana podobnie jak i czesc podeszwo- wa z metalu, styka sie z powietrzem, wobec czego temperatura formy maleje stopniowo, poczynajac od jej czesci podeszwówej ku szczytowi czesci przyszwowej. Cisnienie w poduszce powietrznej podnosi sie do okolo 7,03 kg/cm2 i utrzymuje sie podczas okre¬ su wulkanizacji, którego dlugosc zalezy od cech charakterystycznych uzytej masy gu¬ mowej. Aby osiagnac nalezyte spojenie gu¬ my z przyszwa temperatura najwyzsza pa- — 2 —nowac winna pod podeszwa i malec szyb¬ ko ku szczytowi przyszwy. Poniewaz gumo¬ wa podeszwa pochlania duzo ciepla, wiec temperatura czesci przyszwowej formy nie podnosi sie tak szybko, jak wtedy, gdy for¬ ma nie zawiera jeszcze obuwia. Tempera¬ tura, której podlega skórzana krawedz przyszwy, nie podnosi sie jednak tak wy¬ soko, aby mogla ona uszkodzic skóre, po¬ niewaz wiekszosc ciepla pochlania gumowa podeszwa, nie pozwalajac temperaturze krawedzi przyszwy podniesc sie do tempe¬ ratury grzejnego stolu. Poniewaz zas po¬ deszwa zewnetrzna podlega temperaturze wyzszej, anizeli podeszwa wewnetrzna i krawedz przyszwy, wiec mieszanina gumo¬ wa, tworzaca podeszwe wewnetrzna, po¬ winna zawierac wieksza proporcje skladni¬ ków wulkanizujacych i przyspieszajacych spajanie, anizeli guma, tworzaca podeszwe zewnetrzna. Chcac wiec osiagnac równo¬ mierne spojenie podeszwy z przyszwa, na¬ lezy ustosunkowac odpowiednio proporcje skladników obu podeszew. Podczas napel¬ niania powietrzem zawartej w obuwiu roz¬ szerzajacej sie poduszki, podeszwa pozo¬ staje plaska i równej grubosci dzieki umie¬ szczeniu podkladki metalowej pomiedzy rzeczona poduszka a wysciólka; podkladke te wyjmuje sie z obuwia zaraz po ukoncze¬ niu spajania. Cisnienie, wytworzone w obu¬ wiu, rozciaga jego przyszwe, doprowadza¬ jac obuwie do wymiarów formy, przyczem pewna czesc krawedzi przyszwy zostaje wyciagnieta z pomiedzy podeszwy ze¬ wnetrznej, wytwarzajac obrzeze, wypelnia¬ jace szew obwódkowy obuwia. Przyszwa o- buwia spaja sie wtedy tak mocno z obu po¬ deszwami, iz nie mozna jej oderwac od tych podeszew. Aby utrzymac czesc przy- szwowa formy w stanie chlodnym, posiada ona wydrazenia, polaczone z gietkiemi rur¬ kami, doprowadzajacemi wode, krazaca w tych wydrazeniach celem pochlaniania cie¬ pla, doplywajacego do tej czesci przyszwo¬ wej formy z jej czesci ipodeszwowej. Po wy¬ konaniu w powyzszy sposób pod cisnieniem spojenia przyszwy z podeszwa, wypuszcza sie sprezone powietrze z poduszki, otwiera forme i wyjmuje z niej obuwie, % ktprego usuwa sie nastepnie wspomniana poduszke i podkladke metalowa, W taki sam sposób mozna wyrabiac buty, kamasze i pantofle.Chcac osiagnac nalezyte wyniki pod wzgledem handlowym, nalezy wykonac z odpowiedniej kompozycji podeszwe ze¬ wnetrzna i wewnetrzna, oraz plynny klej gumowy, którym smaruje sie stykajace sie powierzchnie podeszew, oraz klej, którym nasyca sie krawedzie przyszwy celem przy¬ klejenia ich do podeszwy gumowej. Sklad¬ niki, wchodzace w sklad tej kompozycji, powinny byc uzyte w takiej proporcji, aby spajanie czesci podeszwy bylo równomier¬ ne przy danem stopniowaniu temperatury, W razie uzycia do tej kompozycji bialej gumy oczyszczonej, osiaga sie dobre wyni¬ ki, wykonywajac podeszwe zewnetrzna z kompozycji gumowej, skladajacej sie ze skladników, wymienionych ponizej. Pode¬ szwa wewnetrzna moze zawierac wypel¬ niacz w proporcji wiekszej, anizeli pode¬ szwa zewnetrzna, Sklad podeszwy zewnetrznej jest na¬ stepujacy; Gumy arkuszowej, czyli krepowej 5,43 kg Wypelniacza w postaci weglanu magnezu 0,9 „ Tlenku cynku 0,11 „ Wulkanizatora w postaci siarki czystej 0,45 „ Przyspieszacza w postaci „Sul- zinu" 0,028 kg Sklad roztworu, którym smaruje sie krawedz przyszwy po zagieciu jej na po¬ deszwe wewnetrzna, jest jiastepujacy: - 3 -swiezej gumy 5,43 kg siarkiczystej 0,9 ,, „Sulzinu" lub innego przyspie¬ szacza 0,056 ,, weglanu magnezu 0,45 ., W roli przyspieszacza stosuje sie zna¬ ny w handlu „Sulzin", którego sklad jest wiadomy.Nadmiar dowolnego rozpuszczalnika, za¬ warty w obuwiu, odparowuje zen w suchej i cieplej atmosferze jeszcze przed wloze¬ niem go do formy wulkanizujacej.Temperatura wulkanizacji wynosi okolo 160°C, a czas potrzebny do wykonania wul¬ kanizacji, zaleznie od rodzaju uzytej gumy, waha sie od 3 do 12 minut.Przyszwa skórzana obuwia nie podle¬ ga podczas spajania jej pod cisnieniem z podeszwa nadmiernej temperaturze, gdyz czesc przyszwowa formy chlodzona jest plaszczem wodnym. Zapobiega to podnie¬ sieniu sie jej temperatury, co mogloby u- szkodzic skóre. Czesc przyszwowa formy mozna równiez ochladzac nie zapomoca plaszcza wodnego, lecz czestego wyciera¬ nia mokra scierka, wzglednie zapomoca strumienia powietrza. Chodzi bowiem za¬ sadniczo o to, aby czesc formy, stykajaca sie ze skóra, nie posiadala zbyt wysokiej temperatury. Jednak czesc podeszwowa tej formy, doprowadzajaca do podeszwy gumowej cieplo wulkanizacyjne, powinna byc utrzymywana w odpowiedniej tempe¬ raturze, potrzebnej do spojenia podeszwy z przyszwa.Gdyby forma nie byla chlodzona, to przy ciaglej pracy ogrzalaby sie stopnio¬ wo do zbyt wysokiej temperatury. Gdy przyszwa jest wykonana z nielakierowanej skóry chromowej lub kozlej, to chlodzenie czesci przyszwowej formy moze byc mniej staranne. . Skóry powyzszego rodzaju nie ulegaja uszkodzeniu iiawet przy dosc wy¬ sokich temperaturach, kurcza sie jednak nieco wskutek ogrzewania, co.nalezy wziac pod uwage.Aby zmniejszyc do minimum rozciaga¬ nie sie cienkich kawalków skóry, tworza¬ cych przyszwe, nalezy w wiekszosci przy¬ padków wzmocnic ja podszewka, wykona¬ na ze skóry cielecej, owczej lub tkaniny.Szwy tej podszewki nie powinny zbiegac sie ze szwami przyszwy, która wtedy zo¬ staje wzmocniona najlepiej; dzieki temu zmniejsza sie równiez mozliwosc uwierania nogi. Podszewka przymocowana jest do przyszwy brzegami, albo jest do niej przy¬ lepiona na calej powierzchni zapomoca kle¬ ju gumowego, zawierajacego troche czynni¬ ka wulkanizacyjnego celem stalego zwia¬ zania tej podszewki z przyszwa podczas wulkanizacji, przyczem brzegi przyszwy i podszewki moga byc równiez zeszyte ze so¬ ba.Nalezy przytem zaznaczyc, ze kopyto powinno byc troche mniejsze od gotowego obuwia na niem zlozonego dlatego, aby podczas poddawania go cisnieniu we¬ wnetrznemu zapomoca poduszki w formie, przyszwa mogla rozciagnac sie i rozsze¬ rzyc, wyciagajac w pewnym stopniu swe krawedzie z pomiedzy podeszew wewnetrz¬ nej i zewnetrznej wraz z pewna iloscia gu¬ my, tworzacej obrzeze, wypelniajace szew obwódkowy obuwia, uszczelniajacy je i wzmacniajacy polaczenie przyszwy z po¬ deszwa. Obuwie powinno miec moznosc rozszerzenia sie w formie na 3 do 6 mm w kierunku jego szerokosci i dlugosci, przyczem luz, istniejacy pomiedzy forma i surowem obuwiem, ulatwia wlozenie tegoz do formy. Dzieki równomiernemu nacisko¬ wi na cala podeszwe przyjmuje ona w for¬ mie równe i gladkie krawedzie i wiaze sie mocno z brzegiem przyszwy. Obuwie otrzy¬ muje jednoczesnie gladka powierzchnie, poniewaz wszelkie nierównosci jego, wy¬ tworzone prze^,kopyto, zostaja wypelnione i przez to wygladzone w formie podczas — 4 —wyciagania w niej przyszwy i splaszczania podeszwy.Na rysunku uwidoczniona jest tytulem przykladu forma, zapomoca której mozna pod cisnieniem spajac przyszwy obuwia z podeszwami. Fig. 1 przedstawia widok zgóry formy po odjeciu jej pokrywy; fig. 2—widok zgóry formy po zamknieciu pokry¬ wy; fig. 4 — przekrój poprzeczny formy wzdluz linji 4—4 na fig. 2.Forma niniejsza wspiera sie na zwy¬ klym grzejnym stole A, zaopatrzonyrti w wydrazenie, w którym krazy para, utrzymu¬ jaca ten stól w temperaturze okolo 160°C.Sekcja nieruchoma B formy jest przysru¬ bowana na stale do stolu A zapomoca srub 6—6. Sekcja palcowa C przymocowana jest do stolu sruba c. Sekcja obcasowa D formy jest polaczona obrotowo zapomoca zawia¬ sów d z sekcja nieruchortia B tak, ze sekcje D mozna otwierac, celem wlozenia lub wy¬ jecia obuwia z formy bez porysowania go.Pokrywa E formy polaczona jest obrotowo zapomoca zawiasów F z sekcja palcowa C i posiada raczke G, sluzaca do otwierania i zamykania tej pokrywy. Gdy pokrywa ta jest w polozeniu zamknietem, to przytrzy¬ mywana jest przy sekcji nieruchomej B przez klamre H, osadzona na osi J, zaopa¬ trzonej w mimosród i obracanej zapomoca raczki K, sluzacej do zaciskania tej klam¬ ry. Pokrywe E mozna równiez umocowac w polozeniu zamknietem zapomoca haczy¬ ka L, osadzonego, podobnie jak i klamra H, na osi Af z mimosrodem, i zaopatrzonego w raczke Af, sluzaca do zaciskania tego ha¬ czyka, przyczem do pokrywy E przymoco¬ wana jest plyta podeszwowa P. Obuwie, zlozone na kopycie, stawia sie na plycie P, nastepnie zamyka sie pokrywe E (fig. 2) po uprzedniem wlozeniu do obuwia poduszki powietrznej 0. Pod poduszka znajduje sie podkladka metalowa R (fig. 3), wsunie¬ ta do obuwia (nalezy przytem zauwazyc, ze brzegi plyty podeszwowej P wsuwaja sie wtedy w odpowiednie rowki utworzone w sekcjach B, C, D i E formy). Powietrze wprowadzane jest do poduszki Q przez lacznik rurowy S, którego glówka jest osa¬ dzona w mostku T, przyjmujacym na sie¬ bie nacisk ku górze ze strony poduszki Q.Czesc palcowa formy musi zawierac nie otwierana sekcje C, gdyz tylko wtedy o- siaga sie dobre wyniki. Gdyby bowiem ca¬ la jedna strona formy otwierala sie, to przyszwa moglaby byc przycisnieta pod¬ czas zamykania tej ruchomej strony formy, gdy tymczasem dzieki przymocowaniu na stale rzeczonej sekcji palcowej C do sekcji nieruchomej B powstaje w niej ruchome gniazdo. Tu wsuwa sie czesc palcowa obu¬ wia podczas zamykania pokrywy E i wy¬ suwa sie podczas otwierania pokrywy. W czesci przyszwowej formy utworzone sa wy¬ drazenia V, polaczone z odpowiednim do¬ plywem i odplywam wody, krazacej w tych wydrazeniach celem chlodzenia czesci przyszwowej formy. Ostatnia nalezy wyko¬ nac z glinu i wzmocnic twardszym metalem w miejscach zmocowania jej zapomoca klamry H i haczyka L. PL