Wiadomo, ze wlókna wiskozy mo¬ zna w chwili krzepniecia poddawac pro¬ cesowi ciagnienia, który je uszlachetnia, ze wskutek tego przekrój wlókna zale¬ zy od procesu rozciagania, ze posiada ono polysk tern silniejszy, im bylo sil¬ niej rozciagane. Skoro zas przy swem powstawaniu wlókna nie podlegaja wy¬ ciaganiu wcale lub w wypadku, gdy na¬ bijanie sie wlókien odbywa sie predzej niz doplyw roztworu, wlókna otrzymu¬ ja powierzchnie matowa i odmienna elastycznosc, i, ze wobec tego przy za¬ stosowaniu odpowiednie! metody otrzy¬ mac mozna wlókno o zmiennym wygla¬ dzie, grubosci i wlasciwosciach, stoso¬ wnie do traktowania wlókien podczas przeróbki.Poza tern produkcja jedwabiu sztucz¬ nego poucza, ze, nadajace sie do prze¬ róbki na przedze roztwory, powinny posiadac w pewnym stopniu wlasciwo¬ sci niezbedne dla wlókien, które wy- wytrzymywalyby mechaniczne napiecia przy przewlekaniu i ciagnieniu na ma¬ szynach przedzalniczych. Dla pewnych krzepnacych wolniej roztworów nie wy¬ starczaja zbyt ograniczone wymiary wa¬ nien w tego rodzaju przedzalniach, przez co otrzymuje sie niedosc mocne wlókna, co znowu nie pozwala na przeróbke ich na maszynach przedzalniczych. Podczas ruchu maszyn nastepuje czesto zrywanie sie wlókien, wobec czego zaniechac na¬ lezaloby wlasciwie stosowania podob¬ nych roztworów, co jednak stanowiloby oczywista strate.Z tego wzgledu pozadane jest dosko¬ nalenie procesów, dotyczacych wyrobu wlókien z hydroblonnika w masach, na¬ dajacyen sie do zgrzeblenia i przedze-nia oraz dla pewnych galezi przemyslu chemicznego lub t. p.Znane jest produkowanie masy prze¬ dzalniczej w postaci motka, czem zasta¬ piono dawna metode produkujaca od¬ dzielne wlókna, jak w przemysle jedwa¬ biu sztucznego, metoda masowej produ¬ kcji motka wlókien, który powstaje bez¬ posrednio przy tworzacych wlókna ocz¬ kach maszyny. Materjal posuwa sie da¬ lej zbiorowo bez wzgledu na zrywanie sie posczególnych wlókien. W tym ce¬ lu mozna mase wlókien kierowac na plaski przenosnik bez konca, albo nawi¬ jac na walce lub bebny.Wynalazek niniejszy dotyczy tego wlasnie ostatniego sposobu pracy a sta¬ nowiacy przedmiot jego przyrzad po¬ zwala: '1) produkowac w znanych wannach z roztworów wiskozy znaczna ilosc wló¬ kna, z którego nastepnie wytwarza sie ciagla i zwarta mase, która bedzie poni¬ zej nazywana dla krótkosci wyslowienia zgrzebiem; 2) zmieniac samoczynnie, stosownie do potrzeby i bez przerywania ruchu maszyny, budowe fizyczna wlókien w chwili powstawania, a przez to i po¬ lysk; 3) zuzytkowac dla celów produkcji wlókna pewne roztwory, nie nadajace sie z wyzej wskazanych powodów do wyrobu jedwabiu sztucznego.Krzepniecie wlókna zachodzi w spo¬ sób zwykly. Prostota i zwartosc ustroju przyrzadu pozwala dobierac w kazdej chwili bez zatrzymywania aparatu naj¬ stosowniejsze dla danego roztworu wy¬ ciaganie i ruch wlókna.Zerwane pojedyncze wlókna bynaj¬ mniej nie zmniejszaja wartosci handlo¬ wej tworzywa, które przy dalszej prze¬ róbce ulega podzialowi na czesci, albo nawet zostaje ponownie rozpuszczone.Ruch przyrzadu prowadzi mechanizm o szybkosci zmiennej, który skladac sie moze z dwóch kól naprzyklad, a które pozwalaja dowolnie, momentalnie albo stopniowo, zmieniac szybkosc ruchu wló¬ kien podczas ich wyrobu, ani na chwile nie przerywajac pracy maszyny.Mechanizm ten porusza posrednio lub bezposrednio beben ustawiony u wy¬ lotu wanny, na który przechodzi, opu¬ szczajace wanne, tworzywo i który prze¬ wleka je dalej lub zbiera na swojej po¬ wierzchni.Prosty odreczny przyrzad, powodu¬ jac zmiane szybkosci, zwieksza lub zmniejsza szybkosc bebna czyli szyb¬ kosc przewlekania tworzyw, zmieniajac tym sposobem wyglad i budowe fizycz¬ na wlókien blonnika.Wlókno staje sie albo matowe albo blyszczace. Zmienia sie równiez grubosc i elastycznosc wlókna. Slowem wytwór zmienia swe wlasnosci stosownie do po¬ trzeby bez przerywania ruchu przyrza¬ du i procesu tworzenia.Tworzywo bywa suszone w celu ze¬ brania mozliwie calej ilosci zawartego w niem plynu z wanny.Czestokroc stosuje sie powtórne su¬ szenie zwilzonego woda tworzywa w ce¬ lu oddzielenia i zebrania nadmiaru ply¬ nu, zabranego przez tworzywo z wanny.Nastepnie tworzywo zostaje ulozone w sposób odpowiedni do dalszej prze¬ róbki.Potem nastepuja poszczególne znane operacje w celu oczyszczenia, wybiele¬ nia albo zabarwienia masy. Operacje te konczy suszenie tworzywa.Podzial tworzywa, uzywanego w roli materjalu wlóknistego, odbywa sie sto¬ sownie do potrzeb przerobu. Podzial zazwyczaj odbywa sie przed suszeniem, lub po osadzeniu przedwstepnem, wló¬ kno bowiem wilgotne latwiej poddaje sie odnosnym operacjom.Dzielenie tworzywa przed oczyszcze-niem i nastepujacemi za niem operacja¬ mi mogloby skomplikowac wymienione operacje i wywolac zanieczyszczanie two¬ rzywa szkodliwemi przy dalszej prze¬ róbce domieszkami. Dzielenie zas masy przed suszeniem wydaje tworzywo ze wzglednie równoleglym ukladem wló¬ kien, korzystnym dla zgrzeblenia, bar¬ wienia i procesów przedzalniczych.Rysunek przedstawia schemat przy¬ rzadu, realizujacego wyzej opisana me¬ tode.Fig. 1 przedstawia przekrój podluz¬ ny, fig. 2 rzut poziomy urzadzenia.Wanna 1 zapelniona jest odpowied¬ nim plynem stracajacym i posiada for¬ me dowolna. Forma, przedstawiona na rysunku, ulatwia dostep do wszystkich czesci przyrzadu. Wanna posiadac po¬ winna takie wymiary, aby wlókna mo¬ gly nalezycie skrzepnac i nabrac mocy podczas przebywania w wannie. Odle¬ glosc pomiedzy oczkami a wylotem wy¬ nosi okolo 1 metra. Narzady, posiada¬ jace oczka wloskowate, oznaczone sa liczba 2. Sa one ruchome w celu umo¬ zliwienia ich czyszczenia. Podczas pra¬ cy przyrzadu rurki, zakonczone oczka¬ mi, zanurzone sa w scinajacym plynie wanny. Roztwór doplywa do rurek na¬ rzadu 2 przez rure 3 pod cisnieniem.Masa, wytwarzajaca wlókna 4, sklada sie z kilku tysiecy wlókien pojedyn¬ czych i posiada okolo metra szerokosci.Zweza sie ona stopniowo i po przeby¬ ciu wanny zbiera sie w otworze 5, w którym tworzy mase ciagla. Tworzy¬ wo sklada sie przeto z calych i zerwa¬ nych wlókien, które masa zabiera za so¬ ba, oraz z wlókien, które dozorca rzuca na, znajdujaca sie w ruchu, niase.Tworzywo, wychodzace z otworu o, zabiera beben 6, do którego mokre two¬ rzywo z latwoscia przylega..Beben sluzy jednoczesnie do prze¬ wlekania i wyciagania wlókna. Otrzy¬ muje on ruch posrednio lub bezposred¬ nio od mechanizmu zmiany szybkosci 7.Beben moze jednoczesnie sluzyc do zbierania tworzywa, nawijajacego sie na jego powierzchnie. W tym wypadku po¬ siadac powinien taka forme, która po¬ zwolilaby z latwoscia na zdejmowanie z bebna, wytworzonego na jego po¬ wierzchni motka przedzy. Beben jest wymienny, w sposób stosowany w pa¬ piernictwie, dla zapewnienia ciaglosci ru¬ chu maszyny.Skoro beben sluzy wylacznie do prze¬ wlekania wlókien, posiada on plytke 8r obciazona sprezyna 9 i sluzaca do od¬ dzielania tworzywa od bebna.Tworzywo zbiera sie w zbiorniku 10.W korycie 11 gromadzi sie nadmiar plynu zabranego z wanny przez tworzy¬ wo oraz plynu, spadajacego zen w po¬ staci kropel.Wal 12 przenosi ruch od mechani¬ zmu zmiany szybkosci na beben. Dzwi¬ gnia 13 sluzy do przestawiania narzadu zmiany szybkosci. Wal 14 laczy ten narzad z kol£m napednem 15.Proste odreczne przestawienie narza¬ du zmiany szybkosci wywoluje przy¬ spieszenie lub zwolnienie ruchu bebna 6, który przewleka tworzywo z wieksza lub mniejsza szybkoscia.Wyrabiane wlókna 4 stosownie do szybkosci ruchu powstaja albo zupelnie bez wyciagania albo z wyciaganiem,, które zmniejsza ich grubosc do dopu¬ szczalnych praktycznie granic.Tworzywo skladac sie przeto bedzie z wlókien o mniejszym lub wiekszym polysku, o rozmaitej grubosci i elasty¬ cznosci.Jednym slowem powstaje moznosc przez proste przestawienie narzadu zmiany szybkosci, otrzymywania bez przerywania pracy dowolnych odmian wytworu o odmiennym wygladzie i bu¬ dowie fizycznej.Zamiast przedstawionego narzadu zmiany szybkosci mozna stosowac rów¬ nie dobrze naped bebna przez dowolny mechanizm, który pozwala bez przerwy w ruchu zmieniac jego szybkosc.Przedstawiony przyrzad odznacza sie prostota, zuzywa bardzo niewiele sily, poniewaz wyciaganie wlókien nie wy¬ maga zadnego wysilku. Jednoczesnie praca dozorcy doprowadzona jest do mi¬ nimum, koszty zas instalacji, a wiec i koszty amortyzacyjne sa bardzo nie¬ znaczne.Wytwarzany na tej drodze blonnik wlóknisty znajdzie korzystne i latwe zastosowanie w licznych galeziach prze¬ myslu wlóknistego i chemicznego. PL