Przedmiotem wynalazku jest obudowa tarczowa, zawierajaca co najmniej jedna ploze spagowa, tar¬ cze zawalowa, polaczona przegubowo z kupodsadz- kowa, koncowa czescia plozy spagowej i oslaniaja¬ ca kolnierzowo te ploze spagowa, az do czola przod¬ ka, stropnice zamocowana wychylnie w wolnej kon¬ cówce tarczy zawalowej wspóldzialajaca grzebie- niowo z ta czescia koncowa oraz stojak o zmiennym nachyleniu osadzony przegubowo pomiedzy ploza spagowa i tarcza zawalowa lub stropnica.Znane obudowy tarczowe wymienionego rodzaju maja stojaki umieszczone z jednej strony pomiedzy ploza spagowa a tarcza zawalowa. Znane sa rów¬ niez obudowy takiego rodzaju, w których stropni¬ ca jest jednoczesnie z tarcza zawalowa podtrzymy¬ wana przez stojaki. Obudowom wszelkich rodzajów wspólne jest to, ze w przypadku gdy podklady sa niskie stojaki musza przyjmowac polozenia bardzo silnego nachylenia wzgledem spagu. Ponadto w przy¬ padkach niskich pokladów tarcza zawalowa i stro¬ pnica znajduja sie prawie w polozeniu krancowego wysuniecia. W przypadku silnego nacisku górotwo¬ ru i w przypadku gdy stojaki nie sa szczelne i prze¬ puszczaja czynnik roboczy hydrauliczny istnieje nie¬ bezpieczenstwo utraty przez stropnice i tarcze za¬ walowa swego polozenia krancowego wysuniecia i opadniecia w zakresie przegubów na spag. Tarcza zawalowa i stropnica tworza w takim przypadku niecke otwarta od strony stropu.Taki stan w dzialaniu obudowy tarczowej jest 30 szczególnie niebezpieczny dla górników znajduja¬ cych sie w wyrobisku wybierkowym, w przypadku gdy grubosc podkladu jest mala. Zwykle ciasny cho¬ dnik transportowy zostaje jeszcze bardziej zawezo¬ ny wykluczajac swobode poruszania sie. Najbardziej niebezpieczny jest tu przypadek opadniecia nagle¬ go i niespodziewanego. Bardzo latwo moze dojsc przy tym do uwiezienia górników. Poza niebezpie¬ czenstwem poniesienia przez górników obrazen cie¬ lesnych istnieje duze prawdopodobienstwo znisz¬ czenia, a co najmniej uszkodzenia urzadzen istnie¬ jacych w wyrobisku wybierkowym, uniemozliwia¬ jacego ich dzialanie. W polozeniu najwiekszego na¬ chylenia stojaków i pod naciskiem górotworu sto¬ jaki hydrauliczne nie sa juz w stanie przezwycie¬ zyc sil utrzymujacych tarcze zawalowa i stropnice w polozeniu opadniecia opisanego powyzej. Co wie¬ cej, oczekiwac mozna, ze w zakresie przegubów zarówno przed jak i po opadnieciu stojaków znaj¬ dujacych sie pod cisnieniem czynnika roboczego na stropnice, tarcze zawalowa oraz ploze spagowa dzialaja bardzo duze naciski powierzchniowe, któ¬ re moga spowodowac zarówno zniszczenie obudowy w zakresie samych przegubów jak tez i stojaków, stropnicy, tarczy zawalowej czy plozy spagowej.Obudowa tarczowa traci wiec zdolnosc do dalszego funkcjonowania. Wymienic taka, opadla i uszko¬ dzona obudowe tarczowa udaje sie tylko duzym na¬ kladem czasu, sil i srodków technicznych, zwlasz¬ cza kiedy znajduje sie ona w niskim pokladzie. 114 106114106 3 4 Poza tym nalezy uwzglednic, ze w warstwie cho¬ dnika stropnicy i tarczy zawalowej obudowa tar¬ czowa nie moze spelniac przekazywanej jej funkcji — a mianowicie wspierania obudowy tylko ze stro¬ pnica. Górotwór nie napotyka juz przy podsadzko¬ wym koncu stropnicy zadnej krawedzi, przy której moze sie on oderwac pod wplywem zawalu tak, ze tarcza zawalowa w wyjatkowo niekorzystny sposób bezposredniego obciazenia umieszczona jest od ze¬ wnatrz górotworu.Celem wynalazku jest ulepszenie obudowy tarczo¬ wej opisanego rodzaju, umozliwiajace zachowanie zdolnosci dzialania obudowy nawet w skrajnie nis- kicjjr pokladach i 'znacznych naciskach górotworu, eliminujace zagfozerfie dla górników. i Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez to, ZB"ptrmiedzy.podsadzkowa czescia koncowa stro- PUiCZ a....przeciwl€gla czescia tarczy zawalowej na wysokosci szczeliny znajduja sie srodki techniczne, ograniczajace kat wychylenia pomiedzy tarcza za¬ walowa a stropnica w zakresie polozenia wysunie¬ cia tarczy zawalowej i stropnicy.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest auto¬ matyczne, to znaczy nie wymagajace ingerencji górników, zabezpieczenie tarczy zawalowej i strop¬ nicy wzgledem siebie przed opadaniem wybocze- niowym w kierunku spagu, zwlaszcza kiedy obu¬ dowa tarczowa znajduje sie w polozeniu roboczym tak, ze w najnizszym polozeniu mogla jeszcze wy¬ pelnic wszystkie zadania wynikajace z jej budo¬ wy konstrukcyjnej, a wiec moze byc rozpierana, przenosic naciski górotworu i byc wycofywana wraz z postepem przodka. Automatyczne usztywnienie tarczy zawalowej i stropnicy wystepuje wylacznie na wysokosci szczeliny. Wiaze sie z tym nastepna zaleta polegajaca na tym, ze stropnica wspóldzia¬ lajaca grzbietowo z tarcza zawalowa moze calko¬ wicie zaglebic sie swa kupodsadzkowa czescia kon¬ cowa w kuprzodkowa czesc koncowa tarczy zawa¬ lowej. Ponadto pomiedzy powierzchnia grzbietowa tarczy zawalowej a kupodsadzkowa czescia konco¬ wa stropnicy nie tworza sie wneki otwarte w stro¬ ne podsadzki, w których móglby sie gromadzic i skawalac usyp, uniemozliwiajac niezbedne odchy¬ lanie stropnicy wzgledem tarczy zawalowej.Jednakze dzieki odsunieciu (uniknieciu) warstwy chodnika od stropnicy i tarczy zawalowej, zabez¬ piecza sie, ze wylacznie stropnica przylega do jed¬ nolitego górotworu. Podsadzkowy koniec stropnicy okresla jednoznacznie krawedz dla górotworu ze swiadomym zamierzonym dzialaniem, ze nastapi tu zawal a w zwiazku z tym tarcza zawalowa be¬ dzie obciazona tylko przez skale uwolniona od na¬ cisku górotworu.Usytuowanie srodków technicznych, ograniczaja¬ cych na wysokosci szczeliny kat odchylania strop¬ nicy wzgledem tarczy zawalowej daje te zalete, ze obudowa tarczowa moze rzeczywiscie osiagnac swe najnizsze polozenie robocze, co jest istotne w nis¬ kich pokladach. Nie stosuje sie takich zderzaków, które wystawalyby np. ze stropnicy w strone pod¬ sadzki, a w najnizszych polozeniach wystawaly ró¬ wniez ponad powierzchnie grzbietowa tarczy za¬ walowej i które umozliwialyby swa gruboscia dal¬ sze zmniejszenie wysokosci obudowy tarczowej.Uklad ograniczania kata odchylenia na wysokosci szczeliny umozliwia teraz równiez praktyczne spro¬ wadzenie obudowy tarczowej do jej najnizszego po¬ lozenia, jakie mozna bylo osiagnac w dotychczaso- 5 wej jej konstrukcji.Srodki techniczne do ograniczania kata odchyle¬ nia stropnicy wzgledem tarczy zawalowej moga byc uksztaltowane i rozmieszczone wedlug wynalazku w rozmaity sposób. W korzystnej postaci wykona¬ nia wynalazku srodki techniczne sluzace do ogra¬ niczania kata odchylenia stropnicy wzgledem tar¬ czy zawalowej stanowia co najmniej jeden wystep nosowaty na podsadzkowej powierzchni czolowej stropnicy albo na podsadzkowej powierzchni czolo¬ wej tarczy zawalowej oraz co najmniej jeden wspornik wspóldzialajacy w zakresie polozenia cal¬ kowitego wysuniecia tarczy zawalowej i stropnicy z nosowatym wystepem na podsadzkowej powierz¬ chni czolowej stropnicy albo na podsadzkowej po¬ wierzchni czolowej tarczy zawalowej.Poza tym wedlug wynalazku albo podsadzkowa czesc stropnicowa albo kuprzodkowa powierzchnia tarczy zawalowej jest zaopatrzona w co najmniej jeden stateczny, nosowaty wystep, który dopiero wtedy styka sie ze wspornikiem znajdujacym sie na koncówce tarczy zawalowej albo na czesci strop¬ nicowej, i tym samym zapobiega opadnieciu wy- boczeniowemu tarczy zawalowej i stropnicy, kiedy obudowa tarczowa osiagnie swe najnizsze poloze¬ nie. We wszystkich innych polozeniach obudowy tarczowej wystep ten pozostaje poza wspornikiem.Wedlug wynalazku nosowaty wystep podobnie jak wspornik moga byc zamocowane albo na po¬ wierzchni czolowej podsadzkowej czesci koncowej stropnicy, albo na przodkowej powierzchni czolo¬ wej tarczy zawalowej. Do praktycznego zastosowa¬ nia lepiej nadaje sie rozwiazanie, w którym dwa nosowate wystepy sa zamocowane, a korzystnie przyspawane do powierzchni czolowej, zwróconej w strone podsadzki, w poblizu obu powierzchni bo¬ cznych stropnicy. Korzystnie maja one postac dwóch waskich plyt o powierzchniach zderzakowych zwró¬ conych w strone spagu, które krawedziami sa przy¬ spawane w górnej czesci szczeliny. Ich wysokosc równa sie w przyblizeniu polowie do trzeciej czesci grubosci stropnicy. Wsporniki maja korzystnie po¬ stac plyt o ksztalcie zasadniczo litery L, które ró¬ wniez na sztorc sa zamocowane na obszarach po¬ wierzchni czolowej zwróconych w strone przodku w pionowych plaszczyznach obrotu nosowatych wy¬ stepów. Dluzsze ramiona wsporników sa przyspa¬ wane do tych obszarów powierzchni czolowej, na¬ tomiast krótsze ramiona, wystajace po stronie spagu w strone podsadzki, sa zwrócone ku stropnicy. Po górnej stronie krótszych ramion znajduja sie sto¬ sunkowo krótkie lecz stateczne powierzchnie zde¬ rzakowe, z którymi stykaja sie powierzchnie zderza¬ kowe nosowatych wystepów, zwrócone w strone spagu, kiedy obudowa znajduje sie w najnizszym swym polozeniu.Oczywiscie moze byc zastosowane i odmienne roz¬ wiazanie odbiegajace od powyzszej postaci wyko¬ nania wynalazku, w którym na powierzchniach bo¬ cznych stropnicy i tarczy zawalowej sa umieszczone ograniczniki kata odchylenia. Na przyklad, rów- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 114106 « rriez i w zakresie pionowej, podluznej plaszczyzny srodkowej obudowy tarczowej albo z boku wzgle¬ dem tej plaszczyzny sa korzystnie umieszczone do¬ datkowe ograniczniki kata odchylenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie obudowe tarczowa w szczególnosci niskim pokladzie, w rzucie bocz¬ nym, a fig, 2 i 3 — obudowe tarczowa w zakresie przegubów, znajdujacych sie w dwóch róznych po¬ lozeniach roboczych pomiedzy tarcza zawalowa a stropnica, schematycznie, w powiekszeniu i w rzu¬ cie bocznym.Obudowa tarczowa 1, przedstawiona na fig. 1, za¬ wiera ploze spagowa 3, skladajaca sie z dwóch ksztaltowników spagowych 5, polaczonych ze soba przegubowo za pomoca mostka 4 umieszczonego na przodkowych czesciach wzdluznych 3, i usytuowa¬ nych w pewnej odleglosci obok siebie* Pomiedzy ksztaltownikami spagowymi 5 znajduje sie urza¬ dzenie prowadnicze 6, którego nie przedstawiona na rysunku, przodkowa koncówka jest oparta o opore przestawna w kierunku wzdluznym wyrobiska wy¬ bierkowego, majaca postac np. przenosnika zgarnia- kowo-lancuchowego, a którego kupodsadzkowa czesc koncowa 7 jest polaczona przegubowo z tloczyskiem 8 silownika hydraulicznego 9. Cylinder 10 silownika jest polaczony przegubowo z mostkiem 4 laczacym ksztaltowniki spagowe 5.Oba ksztaltowniki spagowe 5 maja szersze, przod¬ kowe czesci wzdluzne 3 jak kupodsadzkowe czesci wzdluzne 11. Dzieki temu bez dodatkowej obróbki ksztaltowników spagowych ich kupodsadzkowe kon¬ cowe czesci wzdluzne moga byc objete od strony zewnetrznej przez dwie pary lubków lacznikowych 12, 13, usytuowanych jedna za druga, które wraz z tarcza zawalowa 14, zamocowana przegubowo do wolnych czesci krancowych par lubków laczniko¬ wych tworza czesci skladowe dzwigniowego ukla¬ du lemniskatowego. Pary lubków lacznikowych sa polaczone wychylnie za pomoca sworzni 15 zarów¬ no z ksztaltownikami spagowymi 5 jak i z tarcza zawalowa 14. Przodkowe pary lubków laczniko¬ wych 12 opieraja sie swymi zaokraglonymi powie¬ rzchniami czolowymi 17 w gniazdach lozyskowych 18 zamocowanych z boku ksztatlowników spago¬ wych 5.Tarcza zawalowa 14, w przeciwienstwie do plo¬ zy spagowej, jednoczesciowa wystaje ponad ksztal¬ townikami spagowymi 5 w strone przodka nie przedstawionego na rysunku. W wolnej czesci kon¬ cowej tarcz zawalowa ma obsadniki przegubowe 16 usytuowane po bokach, w pewnej odleglosci od sie¬ bie, które siegaja do odpowiednich wnek koncowej czesci 20 stropnicy 21 podobnie jak tarcza zawalo¬ wa jednoczesciowej, polaczonej za pomoca sworz¬ ni 19 z tarcza zawalowa. Zarówno stropnica jak i tarcza zawalowa maja boczne plyty uszczelniajace 22, opuszczone na fig. 2, które sa przemieszczane w kierunku poprzecznym, w strone przyleglych o- budów tarczowych za pomoca sprezyn lub silowni¬ ków. Miejsca osadzenia tych sprezyn lub silowni¬ ków sa ogólnie oznaczone przez 23.Pomiedzy dwoma ksztaltownikami spagowymi 5 a stropnica 21 znajduje sie kazdorazowo jeden sto¬ jak hydrauliczny 24. Poza tym pomiedzy jednym z tych ksztaltowników spagowych a tarcza zawa¬ lowa 14 jest umieszczony stojak srodkowy. Dzieki temu mozliwe jest podparcie zarówno stropnicy jak i tarczy zawalowej.Na figurze 1 jest widoczne, ze zarówno w przed¬ stawionym najnizszym polozeniu obudowy tarczo¬ wej 1 jak równiez i w grubszych pokladach ku¬ podsadzkowa czesc koncowa 20 stropnicy 21 i ku- przodkowa czesc koncowa 16 tarczy zawalowej 14 sa tak uksztaltowane i tak ze soba wspóldzialaja, ze nie tworzy sie wneka u góry tarczy zawalowej, w której móglby sie zbierac i zbrylac usyp.Jak to przedstawiono"zwlaszcza na fig. 2 i 3, na powierzchni czolowej 26-koncowej czesci 20 stropni¬ cy zwróconej w strone podsadzki nie przedstawio¬ nej na rysunkUp w zakresie lukowatej szczeliny 27 pomiedzy stropnice 21 a tarcza zawalowa 14, kazdo¬ razowo pomiedzy wnekami na obsadniki przegubowe 16 a powierzchniami zewnetrznymi stropnic sa przy- spawane nosowate wystepy 28 o postaci dosc was¬ kich plyt. Wystepy te znajduja sie w górnym za¬ kresie wypuklych powierzchni czolowych 26. Poza tym na powierzchniach czolowych 29 usytuowanych przy obsadnikach przegubowych 16 tarczy zawalo¬ wej 14, w plaszczyznach wychylania nosowatych wystepów sa przyspawane wsporniki 30 o ksztalcie zasadniczo litery L. Dluzsze ramiona 31 wsporni¬ ków sa zamocowane na powierzchniach czolowych 29, natomiast krótsze, wystajace po stronie spagu w strone podsadzki, ramiona 32 sa zwrócone w stro¬ ne stropnicy 21. Od strony górnej krótsze ramiona maja powierzchnie zderzakowe 33, do których w najnizszym polozeniu obudowy tarczowej 1 dolega¬ ja nosowate wystepy 28 swymi powierzchniami zde¬ rzakowymi 34 zwróconymi w strone spagu i zapo¬ biegaja opadnieciu wyboczeniowemu stropnicy 21 wzgledem tarczy zawalowej 14 w strone spagu, kie¬ dy znajduja sie w polozeniu maksymalnego wysu¬ niecia, przedstawionego u dolu fig. 1 oraz fig. 2.Z figury 2, górnej jej czesci, wynika, ze w wyz¬ szych pokladach nosowate wystepy 28 i wsporniki 30 w niczym nie utrudniaja wychylania stropnicy 21 wzgledem tarczy zawalowej 14. Nie tworza sie równiez wneki, w których móglby sie zbierac i zbrylac usyp.Zastrzezenie patentowe Obudowa tarczowa, zawierajaca co najmniej je¬ dna ploze spagowa, tarcze zawalowa polaczona przegubowo z podsadzkowa koncowa czescia plozy spagowej i oslaniajaca kolnierzowo te ploze az do czola przodka, stropnice zamocowana wychylnie w wolnej koncowej czesci tarczy zawalowej, wspól¬ dzialajaca grzbietowo z ta czescia koncowa oraz sto¬ jak o zmiennym nachyleniu, osadzony przegubowo pomiedzy ploza spagowa i tarcza zawalowa lub stropnica, znamienna tym, ze pomiedzy podsadzkowa czescia (20) stropnicy (21) a przeciwlegla czescia tarczy zawalowej (14) na wysokosci szczeliny (27), na podsadzkowej powierzchni czolowej (26) stropni¬ cy (21) albo ria podsadzkowej powierzchni czolowej (29) tarczy zawalowej (14) znajduje sie co najmniej 10 15 20 25 30 35 49 45 50 55 607 114 im 8 jeden noskowy wystep (28) oraz co najmniej jeden wspornik (30) wspóldzialajacy w zakresie polozenia calkowitego wysuniecia tarczy zawalowej (14) i stro¬ pnicy (21 z noskowym wystepem (2S), który to nos¬ kowy wystep (28) i wspóldzialajacy z nim wspornik (30) ograniczaja kat wychylenia pomiedzy tarcza zawalowa (14) a stropnica (21) w zakresie poloze¬ nia wysuniecia tarczy zawalowej (14) i stropnicy (21). ' " i /25W7W* n 22 Mi 15 / 3 5_/ 18 6 FIGJ 18 17 15 FJG.3 ZGK, 0002/1100/82 — 105 szt.Cena zl 45,— PL PL PL