Przy pyrogenacji olejów ciezkich po¬ chodzenia mineralnego, roslinnego lub zwierzecego w temperaturze wyzszej, zwlaszcza zas przy czesciowem spalaniu olejów ciezkich zmieszanych z powietrzem, znanemi sposobami, wydzielaja sie pary lub gazy, zawierajace smole pochodzenia mineralnego, roslinnego lub zwierzecego albo czastki wegla, w postaci zawiesiny, które moga dzialac szkodliwie, przy uzy¬ ciu tych gazów do napedu silników wybu¬ chowych.Przy ochladzaniu przed doprowadze¬ niem do silnika par i gazów goracych, za¬ wierajacych smole, ta ostatnia sie skrapla, osiada na sciankach przewodów i tworzy osad staly lub pólplynny, który ulegajac koksowaniu przylega do scianek jeszcze bardziej i przez to powoduje calkowite zatkanie przewodów.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu takiego oczyszczania i ochladzania par i gazów, który zapobiega powyzej wymie¬ nionym wadom przez to, ze pary lub gazy utrzymywane sa az do wyjscia z generato¬ ra, i. \. z aparatu, gdzie sa wytwarzane, w temperaturze dostatecznie wysokiej, a przez to uniemozliwiajacej osadzanie sie smoly na sciankach przewodów. Pary i ga¬ zy natychmiast po wyjsciu z generatora iprzed wetknieciem sie ich z rurami we¬ wnetrznymi li|b przewodami, wiodaceini do*silnika,*pbdda*je sie gwaltownemu o- chlodzeniu do temperatury nizszej od temperatury skraplania sie smoly, dla o- siagniecia tego skutku, izby skraplanie sie smól, jednoczesne skraplanie produktów lzejszych od nich, a ewentualnie i pary wodnej utrzymywalo na sciankach war¬ stewke plynna, zapobiegajaca bezposred¬ niemu stykaniu sie goracego gazu ze scian¬ kami i unoszaca ze soba przy splywaniu smoly opary gazowe.Zwykle skraplanie sie smoly zaczyna sie w temperaturze ponizej 400-^500°, dlatego tez nalezy utrzymywac te tempe¬ rature w generatorze, dla unikniecia osa¬ dzania sie smoly na jego sciankach i stra¬ ty ciepla, spowodowanej doplywem po^ wietrza, sluzacego do procesu pyrogena- cjL Po procesie oczyszczania, stanowiacym przedmiot wynalazku, mozna zastosowac powtórne oczyszczanie dla usuniecia z ga¬ zu ewentualnie uniesionych przezen sta¬ lych lub plynnych czesci i dodatkowe o- chladzanie gazów zapomoca odwirowa¬ nia, filtrowania i tym podobnemi sposo¬ bami.Sposób wedlug wynalazku mozna prze¬ prowadzic zapomoca rozmaitych srodków wyszczególnionych ponizej. 1, Jako srodek oziebiajacy stosuje sie wode, dzialajac nia bezposrednio, bez wy¬ twarzania pary, przyczem wode uzywa sie w postaci drobnego pylu lub kaskady albo dokladnej mieszaniny wody i gazów, wy¬ twarzanej zapomoca odpowiednich srod¬ ków. Wode pod temi róznemi postaciami prowadzi sie kolo scianek aparatów ochla¬ dzajacych lub przewodów prowadzacych do silnika.W tym przypadku: a. wode utrzymuje sie w temperaturze okreslonej i dostatecznie wysokiej, unie¬ mozliwiajacej skraplanie sie weglowodo¬ rów lekkich, mogacych sluzyc do napedu silnika. Gaz mozna oziebic dodatkowo do temperatury, jaka winien posiadac przy wessaniu do silnika; b. wode ochladza sie do temperatury, jaka musza miec gazy ssane do silnika. 2. Zamiast wody mozna stosowac olej gazowy lub inny srodek plynny, którego temperatura wrzenia jest wyzsza od tem¬ peratury wrzenia wody; srodek ten utrzy¬ muje sie w minimalnej temperaturze, nie powodujacej skraplania sie lekkich we¬ glowodorów; temperatura ta musi byc nizsza od temperatury wrzenia tego srodka. 3. Ochladzanie woda mozna przepro¬ wadzic w ten sposób, ze chlodzi sie nia gazy do temperatury 100°, przy której woda zamienia sie w pare, mieszajaca sie z gazami. Pare te mozna nastepnie usunac zapomoca .skroplenia. 4. Gwaltowne chlodzenie mozna rów niez osiagnac, kierujac gaz do ochladzacza lub skraplacza powierzchniowego o scian¬ kach ochladzanych energicznie do niskiej temperatury, przyczem skropliny usuwa sie zapomoca odpowiednich urzadzen.Ochladzanie uskutecznia sie np. zapo¬ moca wody. Gaz goracy przechodzi przez rury chlodnicy o znacznej powierzchni o- ziebiajacej, ustawione najlepiej pionowo, a scianki zewnetrzne rur ochladzane sa zapomoca wody. Wzdluz stalych scianek zimnych skraplaja sie nietylko smoly lecz i oleje mniej ciezkie i bardziej plynne, wskutek czego wytwarza sie skroplina do¬ statecznie plynna, która scieka wzdluz scianek rur nie zanieczyszczajac ich i gro¬ madzi sie w dolnym przewodzie wspólnym (kolektorze), skad mozna ja z latwoscia usunac. Skroplina ta tworzy na powierzch¬ ni przewodów plynna powloke, zapobiega¬ jaca bezposredniemu stykaniu sie z niemi goracych gazów.Dzialanie urzadzenia oczyszczajacego mozna znacznie ulepszyc przez przepu- — 2 —szczanie gazu wzdluz scianek zdolu do góry, W ten sposób osiaga sie postepujace ku górze ochladzanie, przyczem gazy i skropliny kraza w przeciwpradzie. Kraza¬ ce gazy posiadaja w czesci górnej chlod¬ nicy temperature najnizsza; wskutek cze¬ go w tym pasie skraplaja sie oleje lzejsze i plynniejsze, niz w czesci dolnej. Oleje skroplone splywaja wzdluz scianek nadól, unoszac ze soba oleje ciezsze i smole, skraplajace sie w czesci dolnej chlodnicy. f W! procesie tym wytwarza sie wiec na sciankach stale warstewka cieczy, która zabezpiecza je od bezposredniego stykania i sie ze smola, wskutek czego zmniejsza sie znacznie mozliwosc zanieczyszczenia.Najlepsza forma skraplacza, sluzacego do przeprowadzania tego procesu bedzie radjator rurkowy, ochladzany z zewnatrz zapomoca dostatecznie szybkiego obiegu zimnej wody.W tych warunkach nie wytwarza sie w radjatorze osad staly, lecz cala skroplina splywa w stanie plynnym. Przez to usu¬ nieta zostaje trudnosc oczyszczania cien¬ kich i licznych rurek radjatora. Rozmiar powierzchni oziebiajacej powinien wyno¬ sic metr kwadratowy na gram oleju, skra¬ planego w ciagu sekundy.Niezaleznie jednak od kierunku prze¬ plywu gazu w radjatorze oczyszczajacym, zasadniczym warunkiem dobrego dzialania podobnego aparatu jest ochladzanie wody bedacej w obiegu do temperatury niskiej, wahajacej sie w granicach 40—60°. Tylko w tych warunkach mozna zapobiec stop¬ niowemu zanieczyszczaniu sie radjatora.Przy zastosowaniu powyzszego urza¬ dzenia do samochodów powstaje trudnosc z powodu tego, iz woda chlodzaca silnik winna posiadac temperature od 60—80°, to znaczy wyzsza przecietnie o 20°. Gdyby zastosowac chlodnice, któraby ochladzala wode do 40—60°, wówczas trzeba byloby zwiekszyc jej wymiary, co byloby trudne do wykonania, a jednoczesnie silnik bylby za silnie chlodzony, co zmniejszaloby jego sprawnosc.Dla zaradzenia temu i niezwiekszania wymiaru chlodnicy mozna zastosowac dwa oddzielne obiegi wody, z których jeden sluzy do normalnego ochladzania silnika, drugi zas do oczyszczania gazów, przy¬ czem kazdy z nich posiada oddzielna pom¬ pe, lub tez jedna pompa o podwójnem dzialaniu sluzy dla obydwóch obiegów.Zadanie zastosowania wynalazku do samochodów mozna rozwiazac w ten spo¬ sób, ze przed zwyklym radjatorem silnika umieszcza sie radjator do ochladzania wo¬ dy aparatu oczyszczajacego. W tym przy¬ padku oba radjatory sa chlodzone tym samym strumieniem powietrza. Przy ta- kiem urzadzeniu wystarcza jeden wenty¬ lator, przyczem pierwszy radjator ochla¬ dza wode silniej niz drugi. Dla lepszego wyniku chlodzenia mozna wymiary wen¬ tylatora nieco zwiekszyc.Poniewaz urzadzenie dwóch obiegów wody, majacych na celu usuwanie stop¬ niowego zanieczyszczenia sie aparatu o- czyszczajacego, byloby zbyt kosztowne, sam aparat oczyszczajacy buduje sie w sposób, umozliwiajacy oczyszczanie go co pewien czas z pólplynnego osadu, nie przylegajacego zbyt mocno do scianek.Dzieki temu mozna stosowac wode ochla¬ dzajaca cieplejsza: radjator dziala zupel¬ nie zadawalajaco przy temperaturze wody 60—100°, Upraszcza to znacznie sprawe, stosuje sie bowiem wtedy tylko jeden radjator, a co za tern idzie, jedna tylko pompe i jeden wentylator.W mysl wynalazku, aparat oczyszcza¬ jacy sklada sie z prostej rury o duzym przekroju, ochladzanej z zewnatrz woda lub tez z kilku rur, dostatecznie szerokich, umozliwiajacych latwe oczyszczanie.Przy takiem .urzadzeniu oczyszczanie rur z warstwy osadu moze sie odbywac w — 3 —zaleznosci od potrzeby raz na dzien, na tydzien lub na miesiac.Do aparatu zbudowanego w ten spo¬ sób mozna dotyczyc drugi zespól rur o- chladzanych powietrzem, w którym gaz ochladzalby sie ostatecznie do temperatu¬ ry jaka powinien miec, wchodzac do sil¬ nika.Zamieszczony ponizej opis wraz z ry¬ sunkami objasni sposób wykonania wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie prze¬ krój urzadzenia ssacego i chlodnicy wraz z generatorem do wytwarzania gazu i przewodami ssacemi silnika, fig. 2 — o- chladzanie zapomoca radjatora o scian¬ kach ochladzanych gazem i ciecza, fig. 3 przedstawia schematycznie ochladzanie ga¬ zu zapomoca obiegu zamknietego tegoz ga¬ zu chlodzonego, fig. 4 — chlodnice o duzej powierzchni ochladzanej z zewnatrz wo¬ da, fig. 5 — przekrój podluzny chlodnicy o sciankach pionowych, fig. 6 —¦ odmiane urzadzenia do oczyszczania, uwidocznio¬ nego na fig. 5, fig. 7 — urzadzenie do zasi¬ lania silnika zapomoca dwóch oddzielnych obiegów wody, fig. 8 — odmienna postac wykonania, uwidocznionego na fig. 7, fig. 9— przekrój podluzny urzadzenia wedlug wynalazku, zaopatrzonego w aparat do o- czyszczania gazu o duzej powierzchni, fig. 10 — odmienna postac wykonania, uwi¬ docznionego na fig. 9, fig. 11 — przekrój poprzeczny wzdluz linji X—X na fig. 10, fig. 12 — schemat urzadzenia do oczy¬ szczania gazu na samochodzie ciezaro¬ wym.Fig. 1 przedstawia znany aparat 1, wytwarzajacy gaz sposobem pyrogenacyj- nym z oleju ciezkiego. Gaz wychodzi z a- paratu przez otwór 2. Naprzeciwko tego otworu znajduje sie napelniony cialem izolacyjnem, np. azbestem, zbiornik 4, w którym ochladza sie gaz, wyplywajacy przez otwór 2. Ochladzanie to uskutecznia sie zapomoca wody doprowadzanej przez rozpylacz pierscieniowy 5, zasilany prze¬ wodem wspólnym 6 zapomoca pompy 7.Kropelki wody, spadajace na dno zbiornika, odprowadza sie przewodem 8 do zbiornika 9, sluzacego do przelewania cieczy, przyczem czastki stale opadaja na dno, podczas gdy olej lzejszy od wody tworzy warstwe 10. Woda przechodzi ze zbiornika 9 przewodem 11 przez filtr 12, a w razie potrzeby przez radjator 13, i wchodzi do pompy 7, przez co zamyka sie w ten sposób jej obieg.Temperatura wytwarzajacego sie wsku¬ tek pyrogenacji gazu winna byc wyzsza od temperatury skraplania sie smoly i w za¬ leznosci od rodzaju smoly winna byc okolo 400—500°. Gaz, ochlodzony przy przej¬ sciu przez zbiornik 4 i nasycony kropelka¬ mi smoly, przechodzi przewodem 14, za¬ opatrzonym w oslone 15, przeplywa przez radjator 16, ochladzany w jakikolwiek sposób, i przechodzi do aparatu oczy¬ szczajacego 17, skladajacego sie z wezow- nicy, przez który przeplywa szybko, przy¬ czem czastki stale i ciecz, zawarte w ga¬ zie osadzaja sie na sciankach. Wreszcie przy wylocie 18 gaz miesza sie z powie¬ trzem, ssanem przez silnik.Opisane powyzej urzadzenie moze dzialac w sposób rozmaity, 1. Przy uzyciu wody, jako cieczy ozie¬ biajacej i oczyszczajacej, chlodzic jej nie trzeba (radjator 13 jest usuniety). W tych warunkach woda szybko osiaga tempera¬ ture wrzenia i ochladza gaz dzieki cieplu parowania, poczem para jej miesza sie z gazem i mieszanina ta przechodzi przewo¬ dem 14. Gaz, ochlodzony w ten sposób do temperatury okolo 100°, przeplywa przez radjator 16, w którym ochladza sie do temperatury okolo 40—70°, przyczem pa¬ ra sie skrapla, pozostawiajac w tym ostat¬ nim czastki stale i ciekle w niej zawarte. 2, Przy oziebianiu i oczyszczaniu wody moze byc radjator 16 do gazu usuniety. W tym przypadku wode, plynaca do rynny 7, - 4 --.ochladza sie w radjatorze 13 gaz zas o- chladza sie w zbiorniku 4 woda, ochlodzo¬ na uprzednio do temperatury dostatecznie niskiej, wskutek czego gaz zawiera nie¬ znaczna ilosc pary wodnej.Oba te sposoby opisane w punktach 1 i 2 mozna laczyc; w tym przypadku pozo¬ staja jednoczesnie oba radjatory 16 i 17.Gaz ochlodzony w zbiorniku 4 do 100° mozna równiez przepuscic przez naczynie z zimna woda. 3. O ile jako cieczy oziebiajacej uzy¬ wa sie oleju gazowego ciezszego lub lzej¬ szego o temperaturze wrzenia wyzszej od temperatury wrzenia wody, to gaz podda¬ je sie pierwszemu ochladzaniu do tempe¬ ratury powyzej 100°, wskutek czego pro¬ dukty stosunkowo lekkie, nadajace sie do spalania w silniku nie ulegaja skropleniu.Gaz mozna poddac odpowiedniemu ochla¬ dzaniu dodatkowemu, lecz temu ochladza¬ niu niekoniecznie musi towarzyszyc skra¬ planie, gdyz oleje moga pozostac w gazie w postaci mgly lub drobnej zawiesiny.Gaz po pierwszem ochlodzeniu, pola- czonem z usunieciem smoly i olejów ciez¬ kich, mozna zmieszac z powietrzem, ssa- nem przez silnik, i mieszanine te ochlodzic dodatkowo do temperatury otoczenia bez wydzielania produktów dajacych sie spa¬ lic w silniku.Stosowanie, jako cieczy oziebiajacej, olejów — zwlaszcza oleju gazowego — ma te dogodnosc, ze produkty smolowe, unoszone przez olej gazowy, mozna skie¬ rowac bezposrednio po raz wtóry do ge¬ neratora wraz z olejem ciezkim, przezna¬ czonym wylacznie do pyrogenacjL Olej, sluzacy do ochladzania i oczyszczania, po wydzieleniu zen czastek wegla, dodaje sie wiec do oleju zasilajacego bezposrednio generator. Rozpylacz, przedstawiony na fig. 1 w postaci wienca 5, mozna zastapic jakiemkolwiek innem urzadzeniem równo- waznem, np. rozpylaczem mechanicznym w postaci tarczy wirujacej w zbiorniku za¬ wierajacym ciecz, naczyniem, prsez które przechodzi gaz, napelnionem ciecza ochlap dzajaca i tym podobnemi urzadzeniami^ - W urzadzeniu przedstawianem na fig. 1 gaz wychodzacy z otworu 2 przeplywa przez radjator o znacznej powierzchni ze sciankami oplókiwanemi woda. Radjator ten sklada sie z zespolu rurek 19, zaopa- trzonych w otwory 20, z,których tryskaja strumienie, uderzajace ukosnie w rzeczone scianki i splywajace wzdluz tych scianek.Pompa 7 czerpie ciecz z czesci dolnej i do- prowadza ja do czesci górnej.W aparacie na fig. 3 srodkiem ochla¬ dzajacym jest sam gaz, krazacy w obiegu zamknietym. Gaz goracy wychodzacy z otworu 2 miesza sie z czescia gazu wytwo¬ rzonego i ochlodzonego przedtem, doply¬ wajacego rura pierscieniowa 27, poczem po wyjsciu ze zbiornika 4 ochladza sie w radjatorze 16 i oczyszcza w aparacie 17, nastepnie zapomoca wentylatora 22 zo¬ staje skierowany do przewodu 21; gaz w ten sposób utrzymywany jest w obiegu zamknietym, z którego zapomoca odgale¬ zienia 21 przechodzi do silnika 18.W aparacie uwidocznionym na fig. 4 liczba 24 oznacza rurki, przez które prze* plywa gaz goracy, ochladzane z zewnatrz zapomoca obiegu wody, doplywajacej przewodem 25 i odplywajacej przewodem 26, gaz zas odprowadza sie przewodem 27: Smola i oleje skroplone, splywajace wzdluz rurek 24, gromadza sie w przewodzie wspólnym 28, skad mozna je latwo usunac.Na fig. 5 gazy, wytworzone w genera¬ torze /, wychodza z niego przez dosta¬ tecznie gruba rure 2. W ten sposób gazy doprowadza sie do zbiornika 29f ochla¬ dzanego woda, przeplywajaca miedzy po¬ dwój nemi sciankami 30. Wieksza czesc smoly, najciezsza, osadza sie na scian¬ kach tego zbiornika o znacznych wymia¬ rach, którego oczyszczanie nie przedsta¬ wia trudnosci; smola gromadzi sie na dnie zbiornika. — 5 —Gaz przeplywa zdolu do góry w rur¬ kach 24 radjatora o duzej powierzchni, o- chladzanej z zewnatrz zapomoca obiegu wody. Radjator ten przedstawiono sche¬ matycznie w postaci kilku rur, lecz w rze¬ czywistosci sklada sie on ze znacznej ilo¬ sci waskich rurek. Skropliny splywaja wzdluz rurek pod wplywem sily ciezkosci i opadaja na dno zbiornika 29, z którego mozna je usunac przez wylot 31. Gaz usu¬ wa sie przewodem 27. Wode, bedaca w o- biegu, doprowadza sie przewodem 25 i od¬ prowadza przewodem 26.Aparat do oczyszczania, przedstawio¬ ny na fig. 3, mozna laczyc z radjatorem oczyszczajacym, przedstawionym na fig. 5.Fig. 6 przedstawia to polaczenie. W tern urzadzeniu gazy gorace, wyplywaja¬ ce z generatora przewodem. 2, miesza sie w przestrzeni 32 z gazem juz ochlodzonym po przejsciu przez rurki 24 radjatora. Gaz ten utrzymuje sie w obiegu zapomoca wentylatora 33. Droga przebywana przez gaz jest wskazana strzalkami.Gaz, zasilajacy aparat zuzytkowujacy ten gaz, wychodzi przez odgalezienie 23.Na fig. 7 pokazany jest schemat umie¬ szczenia aparatu do oczyszczania gazu, zbudowanego w mysl wynalazku (np. apa¬ rat przedstawiony na fig. 5) na. samocho¬ dzie, napedzanym gazem, z oleju ciez¬ kiego.Urzadzenie, którego schemat przedsta¬ wia fig. 7, posiada dwa niezalezne obiegi wody, z których jeden ochladza aparat do oczyszczania gazu, drugi zas ochladza sil¬ nik.Gaz wytworzony w generatorze prze¬ chodzi do zbiornika 29 ochladzanego wo¬ da, krazaca miedzy podwójnemi scianka¬ mi 30, gdzie ochladza sie po raz pierwszy.Gaz ten przeplywa w sposób ciagly przez radjator do oczyszczania gazu 24, ochla¬ dzany przez ten sam obieg wody, jaki krazy w zbiorniku 29. Woda ta ochladza sie w radjatorze 34 w przyblizeniu do 40—60°, skad zapomoca pompy 7 kieruje sie ja do plaszcza 36 zbiornika 29, na¬ stepnie zas do plaszcza radjatora 34 prze¬ wodem 35.Plaszcze wodne 36 silnika uwidocznio¬ nego schematycznie sa zasilane pompa 37.Woda z tych plaszczy ochladza sie w ra¬ djatorze 38. Woda doplywa do tego ostat^ niego przewodem 39 i odplywa przewo¬ dem 40. •'•'*¦¦ Radjatory 34 i 38, niezalezne od siebie, sa omywane przez jeden i ten sam stru¬ mien powietrza, przyczem radjator 34 jest umieszczony przed radjatorem 38 (na fig. 7 radjatory sa pokazane w widoku zboku). Przeplyw powietrza przez oba te radjatory powoduje jeden wentylator 41.Jak zaznaczono powyzej, dobre dzia¬ lanie radjatora do oczyszczania gazu wy¬ maga temperatury niskiej, t, j. okolo 40— 60°. Jedynie w tych warunkach osiaga sie skropline plynna w ilosci wystarczajacej do rozcienczenia i uniesienia ze soba smo¬ ly. Lecz przy krazeniu gazu zdolu do góry w radjatorze do oczyszczania gazu, wy¬ starczy, w celu zabezpieczenia go od za¬ nieczyszczenia smola, obfita skroplina ole¬ jów lekkich, wydzielajaca sie w górnej czesci aparatu do oczyszczania.W tym celu radjator do oczyszczania gazu zaopatruje sie w przegrode pozioma, która rozdziela plaszcz na czesc górna, przez która przeplywa woda ochlodzona do 40—60° i czesc dolna, przez która prze¬ plywa woda, krazaca w silniku, ochlodzo¬ na do 60—80°. Te odmiane przedstawia fig. 8. W ten sposób w czesci dolnej otrzy¬ muje sie smoly gestsze, niz gdyby ochla¬ dzano caly radjator zapomoca wody bar¬ dzo zimnej. Jak zaznaczono wyzej, gazy gorace oddaja wodzie radjatora oczy¬ szczajacego stosunkowo nieznaczna ilosc ciepla. Do ochladzania dolnej czesci ra¬ djatora nie potrzeba wiec uzywac wody bardzo zimnej, która stosuje sie tylko do ochladzania rur do pewnej wysokosci, co — 6 —pozwala zmniejszyc znacznie wymiary ra- djatora. Na fig. 8 plaszcz wodny radjato- ra do oczyszczania gazu jest podzielony na dwie komory 42 i 43., Woda zimniejsza, dostarczana przez radjator 34, przeplywa tylko przez komo¬ re górna, podczas gdy woda krazaca w silniku przeplywa przez plaszcz zbiornika 29 i komore dolna 42.Pompa 37, zamiast czerpac wode bez¬ posrednio z plaszczów wodnych silnika 36: czerpie ja zapomoca przewodu 44 z pla¬ szcza 30 zbiornika 29. Woda po przejsciu komory dolnej 42 wraca wreszcie do sil¬ nika, przewodem 45. Pompa 7 kieruje przewodem 46 wode, dostarczana z radja- tora 38, którego wymiary moga byc znacz¬ nie mniejsze, niz radjatora na fig. 7, do komory górnej 43 radjatora 24. Woda wraca do radjatora 34 przewodem 36.W razie umieszczenia radjatora do wody ztylu silnika, moze sie zdarzyc, ze nie bedzie miejsca na umieszczenie dru¬ giego radjatora. Ponadto, powietrze ochla¬ dzajace podobny radjator, przeplywajac wpoblizu silnika i stykajac sie z nim, moze sie ogrzewac nieznacznie; okolicznosc ta nie stanowilaby zadnej niedogodnosci dla radjatora, sluzacego do ochladzania silni¬ ka, lecz moglaby wplynac niekorzystnie na radjator, ochladzajacy wode aparatu do oczyszczania gazu, który wymaga tem¬ peratury znacznie nizszej. W tym przy¬ padku drugi radjator umieszcza sie od¬ dzielnie i zaopatruje w wentylator nieza¬ lezny. Radjator ten umieszcza sie np. przed silnikiem w miejscu, zajmowanem zwykle przez radjator zwykly (chlodni¬ ce), którego plaszcz nalezy wskutek tego zmienic.Wreszcie, bez wzgledu na miejsce zaj¬ mowane przez pierwszy radjator, radjator drugi umieszcza sie w miejscu dostatecz¬ nie wystawionem na przeciag powietrza podczas biegu, wskutek czego odpada po¬ trzeba dodawania don wentylatora, za¬ pewniajacego wzmocniony przeplyw po¬ wietrza ochladzajacego.Na fig. 9 gaz, uchodzacy z generatora, doprowadza sie przewodem prostym 47 o duzym przekroju, otoczonym plaszczem 48, w którym krazy woda ochladzajaca, doprowadzana przewodem 25 i wyplywa¬ jaca przez przewód 26. Rzeczony aparat mozna ochladzac woda mniej zimna, niz radjator o rurkach cienkich opisanych po¬ wyzej; woda o temperaturze 60—100° juz zapewnia mu dobre dzialanie. Po wyjsciu z rury 47, gdzie skrapla sie smola i zawie¬ szone w gazie oleje ciezkie, gaz plynie e- wentualnie do drugiej rury 49 o znacznym przekroju i sciankach metalowych, ochla¬ dzanych powietrzem. W rurze tej gaz o- chladza sie do temperatury, potrzebnej przy je^o uzyciu. Gaz uchodzi przez prze¬ wód 27.Dopuszczalne zanieczyszczenie rury 47 zmniejsza jedynie przewodnictwo cieplne scianki 50.Rury te montuje sie w taki sposób, aby byly latwo dostepne i aby mozna je bylo wskutek tego z latwoscia co pewien czas oczyszczac.Rury 47 i 49 nie wymagaja przekroju okraglego; w celu wygodnego ich umie¬ szczenia, mozna im nadac inny ksztalt, np. prostokatny, owalny i t, d., byleby tylko mozna je bylo latwo oczyszczac, Firf. 10 i 11 przedstawiaja odmiane wykonania wedlug fig. 9T w której aparat do oczyszczania gazu sklada sie z wiek¬ szej ilosci rur 51 o duzym przekroju, oto¬ czonych wspólnym plaszczem wodnym 52.Woda ochladzajaca doplywa do pla¬ szcza przewodem 25, odplywa zas prze¬ wodem 26.Fig. 11 przedstawia przekrój poprzecz¬ ny aparatu wedlug fig. 10.Aparat d.ó oczyszczania gazu, przed¬ stawiony na fig. 10, moze sie skladac z 30 rurek o 3 cm srednicy i Im dlugosci, w - 7 —przypadku gdy generator zasila silnik sa¬ mochodu ciezarowego o zwyklej mocy.Aparat do oczyszczania gazu, przed¬ stawiony na fig. 9, i aparat, przedstawio¬ ny na fig, 10, maja wymiary dosc znaczne.Zwykle jednak pod samochodem ciezaro¬ wym jest do rozporzadzenia duzo miejsca, które umozliwia umieszczenie aparatu do oczyszczania gazu badz równolegle badz tez prostopadle do biegu; oba te polozenia pozwalaja na latwe umieszczenie i oczy¬ szczanie aparatu, co jest konieczne po pewnym przeciagu czasu. Aparat umie¬ szcza sie poziomo lub nieco skosnie, w ce¬ lu latwiejszego usuwania skroplin.Fig. 12 przedstawia schematycznie u- mieszczenie aparatu do oczyszczania ga¬ zu, przedstawionego na fig. 9 lub 10, na samochodzie ciezarowym, którego silnik jest zasilany gazem, wytwarzanym z oleju ciezkiego.W urzadzeniu tern cyfra 1 oznacza ge¬ nerator do wytwarzania gazu. Aparat 51 do oczyszczania gazu (którym moze byc aparat przedstawiony na fig. 9 lub 10) ochladza sie woda krazaca w silniku. Wo¬ da zimna, dostarczana przez radjator 38 silnika 36 przedstawionego schematycz¬ nie, kieruje sie zapomoca pompy 37 do plaszcza wodnego 52 aparatu do oczy¬ szczania gazu. Wode kieruje sie do tego ostatniego bezposrednio po wyjsciu jej z radjatora, przed wyslaniem jej do silnika, a to w tym celu, aby mozna bylo wyko¬ rzystac wode najzimniejsza. Po wyjsciu z plaszcza 52, woda doplywa do silnika 36 przewodem 45. Po przejsciu przez pla¬ szcze cylindrów, woda ta wraca do radja¬ tora 38 przewodem 39. PL