Przedmiotem wynalazku jest sposób wyznaczania polozenia punktowych radiozródel, zwlaszcza radiolo- katorów, i urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane sposoby pelengacji wyznaczania polozenia radiozródel, zwlaszcza radiolokatorów, polegaja na tym, ze znajac wspólrzedne punktów pclengacyjnych, naj¬ pierw z kazdego z nich okresla sie kierunek na wykryte radiozródlo, po czym przekazuje sie te dane do punktu opracowania danych, gdzie wykresla sie na mapie kie¬ runki od poszczególnych punktów pelengacyjnych do wykrytego radiozródla i ustala sie punkt postoju radiolo- katora, stanowiacego poszukiwane punktowe radiozród¬ lo.Znane urzadzenia stosowane do tegocelu skladaja sie z trzech stacji namiarowych rozmieszczonych najczesciej wzdluz okreslonej linii, które sa polaczone droga radiowa lub telefoniczna z punktem opracowywania danych, zaopatrzonym w urzadzenia odbiorcze i cyfro¬ wymi wyswietlaczami na wyjsciu oraz w urzadzenia koja¬ rzenia namiarów.Niedogodnoscia dotychczas stosowanych sposobów jest niemozliwosc okreslenia polozenia ruchomych radiozródel, zródel stosujacych rózne zabiegi maskujace, jak równiez niemozliwosc okreslania polozenia radiozró¬ del w czasie realnym, zwlaszcza przy duzej ich ilosci.Celem wynalazku jest opracowanie automatycznego sposobu lokalizacji punktowych radiozródel, w czasie realnym oraz rejestracja ich trasy marszu,zascelem urza¬ dzenia jest techniczna realizacja tego sposobu.Sposób wyznaczania polozenia punktowych radiozró¬ del, wedlug wynalazku, zwlaszcza radiolokatorów, w oparciu o znane wspólrzedne punktów pelengacyjnych oraz w oparciu o znane kierunki z punktów pelengacyj¬ nych na wykryte radiozródlo polega na tym, ze punkt postoju radiolokatora okresla sie w trzech kolejnych cyklach, przy czym w kazdym z nich oblicza sie punkt postoju radiolokatora na podstawie danych otrzymywa¬ nych z dwóch dowolnych kolejnych punktów pelengacyj¬ nych, to znaczy najpierw przetwarza sie wspólrzedne prostokatne punktów pelengacyjnych wpostaccyfrowa a nastepnie na podstawie wartosci katów bedacych namia¬ rem na wykryte zródlo oblicza sie wartosci tangensów tych katów, po czym przesuwa sie krokowo wartosci wspólrzednych wybranych dwóch punktów pelengacyj¬ nych w kierunku okreslonym namiarem i porównuje se wartosci az do momentu zrównania.Ponadto cechuje sie tym, ze dlugosc kroku przesuwu wspólrzednych punktów pomiarowych uzaleznia sie od róznicy pomiedzy polozeniem kolejnych punktów pomiarowych.Urzadzenie do wyznaczania polozenia punktowych radiozródel, skladajace se z ogólnie znanych ukladów elektronicznych takichjak dzielniki czestotliwosci, kom¬ paratory, rejestry, stopnie koincydencji czy generatory wzorcowe charakteryzuje sie tym, ze uklad klawiatury wejsciowej jest polaczony jednoczesnie do przetwornika analogowo-cyfrowego i do przetwornika przetwarzaja¬ cego wartosc kata na wartosc tangensa tego kata, a takze3 113 357 4 do ukladu algorytmu liczenia, przy czym uklad ten jest polaczony do czterech liczników rewersyjnych oraz do dwóch ukladów iloczynu logicznego. Ponadto uklad przetwarzania wartosci kata jest polaczony z czterem;! dzielnikami czestotliwosci, a uklad przetwornika analo- gowo-cyfrowego ma polaczenie z licznikami rewersyj¬ nymi, na których wyjsciach sa wlaczone komparatory .cyfrowe, które maja polaczenie zwrotne z ukladem algo¬ rytmu liczenia bezposrednio i przez dodatkowy kompa¬ rator cyfrowy, zas generator wzorcowy jest polaczony z wyjsciowymi ukladami zobrazowania informacji bezpos¬ rednio przez uklad iloczynu logicznego oraz równolegle przez dzielniki czestotliwosci i liczniki rewersyjne, oraz posrednio przez uklad iloczynu logicznego i dwie równo¬ legle galezie dziejriików czestotliwosci oraz przez liczniki rewersyjne, a nastepnie komparatory cyfrowe zwrotnie przez uklad algorytmu liczenia i poprzez liczniki rewersyjne.Ponadto urzadzenie wyróznia sie tym, ze ma na wyjs¬ ciu cyfrowy uklad wskazywania wyników namiarów i pisak wykreslania danych.Duza zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest auto¬ matyczny wydruk danych bezposrednio na mapie bez posrednictwa operatora, w przypadku ruchu obiektu, na mapie jest wykreslana automatycznie trasa jego przemieszczania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku. Na fig. 1 przytoczono pogla¬ dowy sposób wyznaczania polozenia radiozródla przy pomocy namiarów z trzech oddzielnych stacji namiaro¬ wych, natomiast na fig. 2 pokazano schemat urzadzenia realizujacego algorytm automatycznego wyznaczania miejsc polozenia radiozródel. Na fig. 2 oznaczono: kla¬ wiature wejsciowa — 1, przetwornik analogowo-cyfrowy — 2. przetwornik okreslajacy wartosc tangensa kata namiaru — 3, i Lul algorytmu liczenia — 4. generator wzorcowy — 5, uklady iloczynu logicznego — 6 i 7, dzielniki czestotliwosci — 8,9, l#i U, liczniki rewersyjne — 12, 13, 14 i 15, komparatory cyfrowe — 16 i 17, dodatkowy komparator cyfrowy — 18, uklady zobrazo¬ wania informacji — 19, pisak 21.Poszczególne elementy urzadzenia powiazane sa wza¬ jemnie w nastepujacy sposób: uklad klawiatury wejscio¬ wej 1 jest polaczony jednoczesnie do przetwornika analogowo-cyfrowego 2 i do przetwornika przetwarzaja¬ cego wartosc kata na wartosc tangensa tego kata 3, a takze do ukladu algorytmu liczenia 4, przy czym uklad ten 4 jest polaczony do czterech liczników rewersyjnych 12, 13, 14 i 15 oraz do dwóch ukladów iloczynu logi¬ cznego 6 i 7. Uklad przetwarzania wartosci kata 3 jest polaczony z czterema dzielnikami czestotliwosci 8,9,10 i 11, a uklad przetwornika analogowo-cyfrowego 2 ma polaczenie z licznikami rewersyjnymi 12, 13,14 i 15, na których wyjsciach sa w^czone komparatory cyfrowe 16i 17, które maja polaczenie zwrotne z ukladem algorytmu liczenia 4 bezposrednio i przez dodatkowy komparator cyfrowy 18. Generator wzorcowy 5jest polaczony z wyjs¬ ciami ukladami zobrazowania informacji 19 i ^bezpos¬ rednio przez uklad iloczynu logicznego 6oraz równolegle przez dzielniki czestotliwosci8 i 9 i liczniki rewersyjne 12 i 13, oraz posrednio przez uklad iloczynu logicznego 7 i dwie równolegle galezie dzielników czestotliwosci 10 i U oraz przez liczniki rewersyjne 14 i 15, a nastepnie przez komparatory cyfrowe 16, 17 i 18 zwrotnie przez uklad algorytmu liczenia 4 i poprzez liczniki rewersyjne, 12 i 13.Ponadto urzadzenie wyznaczania polozenia radiozró¬ del wyróznia sie tym, ze ma na wyjsciu cyfrowy uklad wskazywania wyników namiarów 19 i pisak 20wykresla¬ nia danych.Opis dzialania urzadzenia zwanego potocznie cyfro¬ wym przelicznikiem planszetu sprowadza sie do tego, ze urzadzenie tojest przeznaczone do rozwiazywania trzech ukladów równan liniowych wyznaczonych przez trzy linie polozenia obiektu namierzanego z trzech punktów pelengacyjnych (fig. 1). Urzadzenie posiada uklad obli¬ czeniowy pozwalajacy na jednoczesne rozwiazanie tylko jednego ukladu równan. Stad tez wykonywane sa trzy operacje obliczeniowe, a caly proces obliczendzieli sie na trzy cykle. W kazdym cyklu rozwiazywania jest jedna para równan. Idea rozwiazywania kazdego ukladu rów¬ nan jest ta sama, stad tez schemat przedstawiony nafig. 2 obejmuje tylko uklad realizujacy funkcje obliczeniowa jednego ukladu równan. Danymi wejsciowymi sa wspól¬ rzedne prostokatne punktów A (xoA,yoAK B (xob, vob) oraz katy linii polozenia a, 0. Dane te wprowadzane sa do urzadzenia za pomoca klawiatury 1. Wspólrzedne prostokatne, puktów A i B podlegaja zakodowaniu na binarny kod BCD. Funkcje ta realizuje uklad J. Wartosci kata a. fi podlegaja zakodowaniu na wartosc tangensa kata. Funkcje ta realizuje uklad 3. Wartosc tangensa kata przedstawiona jest jako stosunek liczb Nx i Ny. któnch stosunek: J!L2:= tg a iM = tg/3 Nxa Nx j3 Wartosci wspólrzednych prostokatnych (xo, o) usta¬ wiaja wartosci poczatkowe liczników rewersyjnch w sposób nastepujacy: xoa — wartosc poczatkowa prze¬ suwu punktu A we wspólrzednej x — licznik 12; xob — wartosc poczatkowa przesuwu punktu B we wspólrzed¬ nej x licznik — 14; }o\ — wartosc poczatkowa przesuwu punktu A we wspólrzednej y licznik — 13; yoB— wartosc poczatkowa przesuwu punktu B we wspólrzednej y licznik —15. Na skutek porównania wartosci wspólrzed¬ nych poczatkowych xoa z xob i yoA z yob (uklady kompa¬ ratorów cyfrowych 16 i 17) oraz w oparciu o wartosci katów a i fi uklad generacji algorytmu liczenia 4 wyzna¬ cza algorytm rozwiazania tego ukladu równan i steruje ukladami w czasie jego rozwiazywania. Uklad 4 wyzna¬ cza kierunek liczenia liczników rewersyjnych 12, 13,14 i 15 oraz kolejnosc przesuwu punktu A w stosunku do punktu B. Po wyznaczeniu algorytmu liczenia nastepuje przesuniecie punktu A lub B o krok (Ax, Ay). Dlugosc kroku wyrazona jest w jednostkach wzglednych i wynosi: Ax = (xA - xB) + 1 lub Ay = (yA - yB) + i113 357 Ax = Ay lub Ay = Ax . Ny Nx .. Nx Ny Stad tez dlugosc kroku pierwszego jest rózna i zalezna od róznicy pomiedzy polozeniem punktów A i B. Kazdy nastepny krok jest staly i wynosi: Ay Ax Ax.= lub Ay = = 2 • lub = 2 • i. 2 Nx Ny Ny Nx Na jedna jednostke wzgledna przypada okreslona ilosc impulsów podstawowych wyrazona przez wartosc Na i Ny.Jednostka wzglednajest impulsobliczeniowy wytwa¬ rzany przez uklady cyfrowych dzielników czestotliwosci 8, 9, 10 i U. Impuls obliczeniowy wytwarzany jest poprzez okreslony wartoscia Nx i Ny podzial czestotli¬ wosci powtarzania impulsów podstawowych generowa¬ nych przez uklad 5. Generator 5 wytwarza impulsy podstawowe o czestotliwosci powtarzania f. Impulsy te zasilaja dzielniki czestotliwosci 8,9, 10 i 11, które stero¬ wane sa wartosciami Nx«, Nycr Nxb i Nyb. Stad tezna ich wyjsciu uzyskuje sie impulsy obliczeniowe, których sto¬ sunek czestotliwosci powtarzania wynosi: gdzie: fxa fy cl fxa = Ny a Nxa f = tg a fy a = f Nxa ' ' Nya Impulsy obliczeniowe fxo zliczone sa przez licznik przesuwu A we wspólrzednej \ 12, a impulsy fyoprzez licznik 13. Po wykonaniu kroku Axa, AyA przesuwany jest punkt B na podobnej zasadzie. Kolejnosciaprzesuwu punktu A i B steruje uklad 4 odpowiednio (zgodnie z algorytmem liczenia) sterujac bramkami iloczynów logi¬ cznych 6 i 7. Proces obliczeniowy trwa do momentu, gdy jednoczesnie wartosc x.\ =xb i y* =ye- Stan ten bedacy rozwiazaniem ukladu równan okreslonyjest przezkom¬ parator 18. W tym przypadku proces obliczen zostaje zatrzymany a wartosc Licznika 12 i 13przekazywanajest do ukladu zobrazowania informacji 19, 28. Ukladem zobrazowania sa cyfrowe wskazniki pólprzewodnikowe 19, na których wyswietlane sa wspólrzedne prostokatne punktu przeciecia linii polozenia. Ukladem zobrazowa¬ nia 28jest elektromechaniczny zespól wskaznikowy plan- szetu. Zespól ten jest stolem operacyjnym, na którym rozlozona jest mapa a nad nia przemieszczone jest urza¬ dzenie znakujace. Urzadzenie znakujace przeznaczone jest do automatycznego drukowania znaków na mapie w miejscu odpowiadajacym wspólrzednym namierzonego obiektu. Sterowane jest ono wyliczonymi przez przeli¬ cznik wartosciami cyfrowymi xab Zastrzezenia patentowe I. Sposób wyznaczania polozenia punktowych radioz¬ ródel, zwlaszcza radiolokatorów, w oparciu o znane wspórzedne punktów pelengacyjnych oraz w oparciu o znane kierunki z punktów pelengacyjnych na wykryte radiozródlo, zaanucmy tym, ze punkt postoju radioloka- tora okresla sie w trzech kolejnych cyklach, przy czym w kazdym z nich obliczasie punkt postoju radiolokatora na podstawie danych otrzymywanych z dwóch dowolnych kolejnych punktów pelengacyjnych, to znaczy, najpierw przetwarza sie wspólrzedne prostokatne, punktów pelen¬ gacyjnych w postac cyfrowa, a nastepnie na podstawie . wartosci katów, bedacych namiarem na wykryte zródlo, oblicza sie wartosci wspólrzednych wybraaych dwóch punktów pelengacyjnych w kierunku okreslonym namia* rem i porównuje ich wartosci az domomentu zrównania. 2. Sposób wyznaczania polozenia punktowych radioz¬ ródel wedlug zastrz. 1, malwy tyn, ze dlugosc kroku przesuwu wspólrzednych punktów pomiarowych uzale¬ znia sie od róznicy pomiedzy polozeniem kolejnych punktów pomiarowych. 3. Urzadzenie do wyznaczania polozenia punktowych radiozródel, skladajace sie z ogólnie znanych ukladów elektronicznych takich jak dzielniki czestotliwosci, kom¬ paratory, rejestry, stopnie koincydencji czy generatory wzorcowe, znamienny tym, ze uklad klawiatury wejscio¬ wej (1) Jest polaczony jednoczesnie do przetwornika analogowo-cyfrowego (2) i do przetwornika przetwarza¬ jacego wartosc kata na wartosc tangensa tego kata (3) a takze do ukladu algorytmu liczenia (4), przy czym uklad ten (4)jest pouczony doczterech liczników rewersyjnych (12, 13, 14 i 15)" oraz do dwóch ukladów iloczynu logi¬ cznego (i i 7), ponadto uklad przetwarzania wartosci kata (3) jest polaczony z czterema dzielnikami czestotli¬ wosci (8, 9, 10, 11), a uklad przetwornika analogowo- cyfrowego (2) ma polaczenie z licznikami rewersyjnymi (12,13,14,15) na których wyjsciach sa wlaczone kompa¬ ratory cyfrowe (14 i 17), które maja polaczenie zwrotne z ukladem algorytmu liczenia (4) bezposrednio i przez dodatkowy komparator cyfrowy (8), zasgenerator wzor¬ cowy (5) jest polaczony z wyjsciowymi ukladami zobra¬ zowania informacji (19 i 201 bezposrednio przez uklad iloczynu logicznego (6) oraz równolegle przez dzielniki czestotliwosci (8 i 9) i liczniki rewersyjne (12 i 15), oraz posrednio przez uklad iloczynu logicznego (7) i dwie równolegle galezie dzielników czestotliwosci (10 i 11) oraz przez liczniki rewersyjne (14i15)Ta nastepnie przez komparatory cyfrowe (16,17 i 18) zwrotnie przez uklad algorytmu liczenia (4) i poprzez liczniki rewersyjne (12 i 13) 4. Urzadzenie wyznaczania polozenia radiozródel wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze ma na wyjsciu cyf¬ rowy uklad wskazywania wyników namiarów(19) i pisak (20) wykreslania danych.113 357 £/*••.y*t) v- - y c(*'t,1$t ' f-9 i. ii **&- ~LH -LlH'-- "TT" J L-L-L- ;v,. :v... i i.j *ai la« i tm ,-ri -1 CDHTl —dD^- =f /«7 2 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL