Przedmiotem wynalazku jest ulklad wyzwalajacy tyrystor szeregowy w urzadzeniu do automatycz¬ nego ladowania akumulatorów.Znany ze zgloszenia P-193779 uklad wyzwalajacy tyrystor Szeregowy zawiera tranzystor, którego ko¬ lektor jest polaczony z bramka tyrystora, emiter z zaciskiem wyjsciowym, podlaczanym do dodat¬ niego bieguna akumulatora, a jbaza jest podlaczona do wyjscia ukladu porównujacego napiecia odnie¬ sienia z napieciem na zaciskach akumulatora; Uklad porównujacy zawiera dwa tranzystory w ukladzie wzajemnego wzmacniania, w którym baza pierwszego tranzystora jest polaczona z ko¬ lektorem drugiego tranzystora oraz z dzielnikiem napiecia wyjsciowego. Kolektor pierwszego tran¬ zystora jest polaczony z baza drugiego tranzystora, a emiter ze zródlem napiecia odniesienia. Emiter drugiego tranzystora jest polaczony z baza tran¬ zystora wysterowujacego bramke tyrystora.W czasie ladowania akumulatora, gdy róznica napiec na ukladzie porównujacym przekraczala zalozona wartosc, przez uklad porównujacy plynal prad, utrzymujacy w stanie nasycenia tranzystor wysterowujacy tyrystor. -Po osiagnieciu przez aku¬ mulator okreslonego napiecia naladowania, uklad porównujacy wylaczal sie, co powodowalo zablo¬ kowanie tyrystora i przerwanie ladowania.Uklad mial te wade, ze napiecie wyjsciowe bylo w duzym stopniu zalezne od warunków otoczenia, zwlaszcza temperatury. 10 15 20 25 Celem wynalazku jest skonstruowanie ukladu wyzwalajacego tyrystor, który zapewnilby duza stabilnosc temperaturowa napiecia wyjsciowego oraz ograniczyl wplyw innych czynników na to na¬ piecie.Cel ten zostal zgodnie -z wynalazkiem osiagniety przez zastosowanie ukladu wyzwalajacego, w któ¬ rym baza tranzystora podlaczonego kolektorem do bramki szeregowego tyrystora, a emiterem do za¬ cisku wyjsciowego, podlaczanego do dodatniego bieguna akumulatora, jest polaczona, poprzez dzielnik napiecia, z kolektorem tranzystora wla¬ czonego na wyjsciu ukladu porównujacego, zawie¬ rajacego tranzystory w ukladzie wzajemnego wzmacniania. Emiter tego tranzystora jest polaczo¬ ny z zaciskiem wyjsciowym podlaczanym do do¬ datniego bieguna akumulatora, a kolektor z zacis¬ kiem wyjsciowym podlaczanym do ujemnego bie¬ guna akumulatora. Pierwszy tranzystor ukladu po¬ równujacego ma emiter podlaczony do dzielnika napiacia wyjsciowego, kolektor* z "baza drugiego tranzystora tego. Ukladu, zas baze ze zródlem na¬ piecia odniesienia oraz z kolektorem drugiego tran¬ zystora. Emiter drugiego tranzystora jest polaczo¬ ny, z zaciskiem wyjsciowym podlaczanym do do¬ datniego bieguna akumulatora oraz baza tranzysto¬ ra wlaczonego na wyjscie ukladu porównujacego.Uklad zapewnia precyzyjne naladowanie akumu¬ latora przy jednoczesnej wysokiej stabilnosci pracy w funkcji temperatury. 113 322113 322 IFrzedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony na przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja¬ cym urzadzenie do ladowania akumulatorów.Na wejsciu znajduje sie przetwornik 1 napiecia zmiennego na stale, którego zacisk wyjsciowy 5 o ujemnej polaryzacji jest polaczony, poprzez re¬ zystor 2, z katoda szeregowego tyrystora 3, którego anoda jest polaczona z zaciskiem wyjsciowym pod¬ laczanym do ujemnego bieiguna akumulatora.Bramka tyrystora 3 jest polaczona., poprzez szere- 10 gowy uklad rezystora 4, zibocznikowanego zarówka 5 i zlacza kolektor1—emiter 6 z zaciskiem wyjscio¬ wym podlaczanym do dodatniego bieguna akumu¬ latora. Baza tranzystora 6 jest podlaczona, poprzez rezystor 7 do zacisku podlaczanego do dodatniego 15 bieguna akumulatora oraz, poprzez rezystor 8, z kolektorem tranzystora 9, 'którego emiter jest pen laczony bezposrednio, a baza poprzez rezystor 10 z zaciskiem wyjsciowym podlaczanym do dodatnie-, go bieguna akumulatora. Kolektor tego tranzystora 20 jest ponadto polaczony, poprzez rezystor 11 z za¬ ciskiem wyjsciowym podlaczanym do ujemnego bieguna akumulatora, a baza poprzez rezystor 12 z emiterem drugiego tranzystora 13 ukladu porów¬ nujacego14. 25 Baza drugiego tranzystora 13 jest polaczona z ko¬ lektorem, a kolektor z baza pierwszego tranzysto¬ ra 15 ukladu porównujacego 14. Baza pierwszego tranzystora 15 jest podlaczona do anody diody Ze- nera 16 polaczonej., poprzez rezystor 17, z zaciskiem 30 wyjsciowym podlaczanym do ujemnego bieguna akumulatora. Katoda diody Zenera 16, stanowiacej zródlo napiecia odniesienia, jest polaczona z zacis¬ kiem wyjsciowym podlaczanym do dodatniego bie¬ guna akumulatora. Emiter pierwszego tranzystora 35 15 ukladu porównujacego 14 jest podlaczony do dzielnika napiecia wyjsciowego, skladajacego sie z rezystorów 18 i 19.Dzialanie ukladu jest nastepujace. W chwili pod¬ laczenia zacisków urzadzenia do rozladowanego *o akumulatora, na zlaczu baza-amiteT tranzystora 15 ukladu porównujacego 14 pojawia sie napiecie za¬ tykajace tranzystor i' w ukladzie porównujacym nie ma przeplywu pradu.Tranzystor 9 wysterowywany z ukladu porównu- 45 jacego 14, jest zatkany i na jego kolektorze poja¬ wia sie sygnal napieciowy, wprowadzajacy tran¬ zystor 6 w stan nasycenia. Plynacy na skutek otwarcia tranzystora 6 prad w obwodzie bramki tyrystora 3, wprowadza tyrystor w stan przewo¬ dzenia, a tyni samym otwiera obwód ladowania akumulatora.Z chwila naladowania akumulatora, a wiec osia¬ gniecia na jego zaciskach nominalnego napiecia,, róznica napiec na diodzie Zenera 16 i na dzielniku rezystancyjnym 18, 19, odkladana na zlaczu ba¬ za—emiter tranzystora 15, osiaga wartosc powodu¬ jaca przeplyw pradu w ukladzie porównujacym 14 i podanie sygnalu wprowadzajacego tranzystor 9 w stan nasycenia. Tranzystor 6 zostaje zatkany, co powoduje przerwanie przeplywu pradu w obwo¬ dzie bramki tranzystora 3, a tym samym przerwa¬ nie pradu ladowania akumulatora.W przypadku obnizenia sie wartosci napiecia na akumulatorze ponizej zalozonej wartosci, na sku¬ tek uplywnosci lub z innej przyczyny, tranzystor zostanie otwarty i cykl ladowania powtarza sie.Omówiony uklad jest niewrazliwy na zwarcia, przeciazenia i niewlasciwe podlaczenie koncówek akumulatora.Zastrzezenie patentowe Uklad wyzwalajacy tyrystor szeregowy w urza¬ dzeniu do automatycznego ladowania akumulato¬ rów, zawierajacy uklad porównujacy napiecie od¬ niesienia z napieciem wyjsciowym oraz szeregowy uklad tranzystora i rezystora, wlaczony pomiedzy bramke szeregowego tyrystora i zacisk wyjsciowy podlaczany do dodatniego bieguna akumulatora, znamienny tym, ze baza tranzystora (6) w ukla¬ dzie bramki tyrystora (3) jest polaczona z kolekto¬ rem tranzystora (9), podlaczonym do zacisku wyj¬ sciowego podlaczanego do ujemnego bieguna aku¬ mulatora, którego emiter jest polaczony z drugim zaciskiem wyjsciowym, zas bramka z emiterem drugiego tranzystora (13) wchodzacego w sklad ukladu porównujacego (14), przy czym kolektor te¬ go tranzystora jest polaczony z baza pierwszego tranzystora (15), a baza z kolektorem pierwszego tranzystora (15) ukladu porównujacego (14), z tym, ze baza pierwszego tranzystora (15) jest podlaczona do zródla napiecia Odniesienia (16), a emiter do dzielnika napiecia wyjsciowego (18, 19).113 322 2 17 3 PL