Pierwszenstwo: 17 lipca 1916 r. dla zastrz. 1 i 2; 6 lutego 1917 r. dla zastrz. 3 i 4 (St. Zj. Am.Wynalazek dotyczy wyrobu przed¬ miotów plecionych, które moga byc spo¬ rzadzane ze szkieletem albo bez niego i plecionek dla przedmiotów, majacych szkielet.Plecionki wedlug wynalazku skladaja sie z oddzielnych zeber z trzciny albo dru¬ tu, które na calej potrzebnej dlugosci sa do¬ statecznie sztywne, aby same dla siebie byly dostateczna podpora i przeciwdzia¬ laly znacznym silom, usilujacym je odgiac.Okolo tych zeber oplata sie preciki, ukladajac je raz na góre, a nastepnie pod jedno lub dwa zebra i odwrotnie.Chociaz preciki sa niekiedy tak napre¬ zone, ze powoli zebra odginaja, aby przedmiotowi nadac zadana forme, to zwykle nie odgina sie nagle albo nie przesuwa precikami zeber, ale preciki gnie i formuje i okolo zeber oplata.Przedmiot, narazony na silne obcia¬ zenie lub dzialanie znaczniejszej sily podczas uzycia, jak np. wózek albo me¬ bel, ma zwykle sztywna rame, która otacza sie plecionka.W tym wypadku przytwierdzano do¬ tad zebra w pewnych odstepach na ra¬ mie i oplatano je, przyczem robotnik nadawalprzedmiotowiodpowiedniksztalt.Jezeli przedmiot mial otrzymac ksztalt niejednostajny, to zebra biegly pod róz- nemi katami. Dotychczas musza byc zebra podczas oplatania ciagle formo¬ wane i równane, aby biegly w regular¬ nych liniach i plecionka otrzymala za¬ dany ksztalt i jednostajny wyglad. Taka robota jest bardzo trudna, i dlatego wy¬ maga bardzo zrecznych robotników i wiele czasu nawet do wykonania drob¬ nych przedmiotów. Z tego powodu saplecionki bardzo drogie, chociaz stano¬ wia czesto przedmioty codziennego uzytku.Celem wynalazku jest, aby plecionki mozna bylo szybciej i taniej sporzadzac, niz dotychczas. Dalszym celem jest osiagniecie moznosci wyrabiania przed¬ miotów sztuki o linjach nieregularnych z ta sama latwoscia, jak przedmioty o linjach prostych, jednostajnych. Wedlug nowego sposobu moga byc sporzadzane jednostajniejsze i silniejsze plecionki i przedmioty nawet przez niewprawnych robotników. Wreszcie moga byc takie plecionki fabrycznie wyrabiane—oddziel¬ nie od szkieletu—a potem na nim w od¬ powiedniej formie przymocowane.Na rysunkach sa uwidocznione nie¬ które przyklady zastosowania nowego sposobu w róznych fazach obróbki.Fig. 1 przedstawia widok perspekty¬ wiczny ramy do przymocowania na niej plecionki, fig. 2 jej widok boczny w po¬ wiekszonym rozmiarze, fig. 3 szkielety na którym plecionka ma byc sporzadzo¬ na, fig. 4 jego widok zgóry, fig. 5 uwi¬ docznienie sposobu sporzadzania ple¬ cionki, fig. 6 widok zgóry fig. 5, fig. 7 szczegól, fig. 8 przekrój poprzeczny, fig. 9 przekrój wedlug linji 8—8 fig. 7, fig. 10 widok boczny gotowej plecionki, zdjetej z formy, fig. 11 widok zgóry na nia.Fig. 12 przedstawia widok boczny w chwili, gdy plecionka ma byc umoco¬ wana na szkielecie, fig. 13 widok dalszej fazy przymocowania plecionki na ramie, fig. 14 przekrój pionowy gotowego przed¬ miotu, fig. 15 i 16 szczególy, fig. 17, 18, 19 rodzaj formowania plecionki na szkielecie, fig. 20 perspektywiczny widok innej ramy, fig. 21 widok zgóry na nia, fig. 22 jej widok boczny, fig. 23 widok boczny plecionki^ zdjetej z formy, z Hnja rozlaczenia, fig. 24 widok zgóry na fig. 23, fig. 25 widok paska, sporzadzo¬ nego wedlug fig. 23 i 24, niedokonczo¬ nego, a potem przecietego.Fig. 26 jest bocznym widokiem, który wskazuje faze przytwierdzenia plecionki na szkielecie wedlug fig. 20, 27 przed¬ stawia dalsza faze, fig. 28 widok zgóry innego wykonania, bez uzycia szkieletu, a odwrotnie formowanego, fig. 29 widok boczny fig. 28, fig. 30 widok boczny w dal¬ szej fazie, podobnie jak na fig. 13, jednak bez szkieletu, fig. 31 przekrój pionowy gotowego przedmiotu, a fig. 32 i 33 per¬ spektywiczny widok form, aby na nich pozostawic plecionke, dopóki nie osiagnie ostatecznego ksztaltu.Wedlug fig. 1 do 19 przedstawione jest sporzadzenie dziecinnego wózka.Rama 1 sklada sie z górnej, mniej wie¬ cej kwadratowej czesci 2 i zwisajacych czesci 3 w ksztalcie litery £/, polaczo¬ nych ze soba poprzeczkami 4 i 4l. Aby trudnosci wyplatania na szkielecie do¬ tychczasowym sposobem lepiej uwydat¬ nic, nalezy ten sposób blizej w krótkosci opisac. Zebra przymocowywuje sie w od¬ stepach wzdluz dolnej czesci bocznych czesci 3 i wzdluz poprzeczek 4, 4l. Aby nadac plecionce wygieta forme, jak to wskazuje fig. 14, 17, 18 i 19, potrzeba bylo zebra na bocznych czesciach ramy przymocowywac pod prostym katem.Robotnik wyplatal od dolu, przyczem równoczesnie zebra formowal ku górze i preciki dostatecznie naprezal tak, ze zebra mogly byc stopniowo wyginane.Taka robota byla nadzwyczajnie trudna.Zaznacza sie równiez, ze podczas wy¬ platania trzciny w ksztalcie wygietym albo kolistym stara sie ona przegiac do wewnatrz. Dzieje sie to prawdopodobnie dlatego, ze zebra jednym koncem przy¬ twierdzone nie moga sie same wygiac nazewnatrz, podczas gdy wolne konce wskutek potrzebnego naprezania celem otrzymania zwartej plecionki sa powoli wciagane do wewnatrz. Innemi slowy — 2 —poczatkujacy robotnik nie móglby takiej plecionki nalezycie sporzadzic. Przeciw¬ nie, robota taka wymaga bieglosci, aby przeciwdzialac naturalnemu zginaniu sie trzciny do wewnatrz.To trudne zadanie rozwiazane jest w ten sposób, ze wiele zmiennych czyn¬ ników usunieto, a pozostale zastapiono uproszczona czynnoscia. Zamiast ple¬ cionke sporzadzac na ramie (szkielecie), sporzadza sie ja osobno, a potem do niej przytwierdza. Przez to osiaga sie swo¬ bode i latwosc wyplatania i przewaznie usuwa dotychczasowe trudnosci. Ujete zebra rozsuwa sie i tak przytrzymuje ze wzgledu na mechaniczna forme, ze prze¬ cietny robotnik moze sporzadzac ple¬ cionke przez zwykle wyplatanie okolo formy. Ma ona taki ksztalt, ze sporza¬ dzona na niej plecionka stosuje sie do ramy, nie potrzebuje jednak miec takiego samego ksztaltu, jak rama. Okazalo sie bowiem, ze sporzadzona plecionka moze byc tak sformowana aby mozna ja przy¬ mocowac do szkieletów, albo ram, które znacznie sie róznia pod wzgledem wiel¬ kosci, ksztaltu i wlasciwosci. W wielu wypadkach jest wyrób istotnie ulatwiony przez to, ze plecionke sporzadza sie w ksztalcie kolistym, rurowym, a potem formuje.Na fig. 3 jest pod cyfra 5 uwidocznio¬ na odpowiednia forma na plecionke, z dol¬ na obrecza 6 i górna 7, a miedzy niemi kilka posrednich 8. W tym wypadku ma byc—jak na fig. 14—sciana przed¬ miotu lekko ^wygieta i w tym celu sa obrecze 8 tak ulozone, ze linja, laczaca je, jest wygieta. Forma o obraca sie na stojaku 9 np. okolo pionowej osi 10.Dolna obrecz 6 ma dziurki 11 (fig. 4), w których osadza sie zebra 15 (fig. 14), poprowadzone ku górze okolo obreczy 8.W tych warunkach mozna bardzo latwo oplatac preciki 16 okolo zeber, li tylko ukladajac je okolo zeber kolejno od spo¬ du do góry lub przeciwnie. Lepiej jest zaczac od spodu. Preciki sa tak napre¬ zane, ze zebra przylegaja równo do obre¬ czy 8, jak to uwidoczniono na fig. 8.Forma ogranicza zatem wygiecie zeber i naprezenie precików tak, ze plecionka otrzymuje jej naturalny ksztalt. Ponie¬ waz obrecze 8 sa stosunkowo gesto umieszczone, wiec unika sie wygiecia zeber do wewnatrz ponad zadana gra¬ nice. W ten sposób moze nawet nie- wyszkolony robotnik szybko sporzadzac plecionke.Przedstawia ja fig. 10 i 11, gdzie ze¬ bra oznaczone sa cyfra 15, a preciki 16.W tym wypadku wystaja czesci 17 ze¬ ber z obu stron ponad plecionke w celu, ponizej podanym. Celem osadzenia jej na ramie, nalezy scisnac boki tak, aby otrzymala ksztalt mniej wiecej prosto¬ katny, jak to oznaczono linjami punkto¬ wanemu na fig. 11. W tym stanie moze byc latwo naciagnieta na rame, zakla¬ dajac szerszy koniec plecionki na wez¬ szy koniec ramy. Gdy zostanie nalozo¬ na na szkielet przytwierdza sie ja do nie¬ go (fig. 12), przyczem przylega ona do obreczy i niezupelnie dochodzi do dol¬ nej czesci.To sie tlumaczy tern, ze preciki byly ukladane kolejno w regularnych linjach, podczas gdy srodkowa czesc szkieletu jest wygieta. Okazalo sie jednak, ze plecionka moze byc szybko dostosowana do ksztaltu szkieletu przez proste na¬ ciagniecie jej, przy uchwyceniu konców zeber. Dolne konce zeber pociaga sie tak dlugo, dopóki dolne preciki nie zetkna sie z dolna czescia szkieletu, poczem ple¬ cionke nalezy przybic gwozdziami. Po dostosowaniu dolnej czesci nastepuje do¬ stosowanie górnej.Obojetna jest rzecza, czy nieznaczna czesc plecionki wystaje ponad rame lub nie, poniewaz moze byc ona latwo okolo ramy przegieta. W niektórych wypad-kach wyplata sie umyslnie w tym celu tak, aby pewna czesc plecionki wystawala.Boczne sciany przedmiotu moga byc róznie wygiete, przymocowywujac ple¬ cionke wzdluz spodu albo górnej kra¬ wedzi i naciagajac ja mniej lub silniej.Wedlug fig. 18 jest znaczna czesc ple¬ cionki odgieta okolo czesci ramy i silnife naciagnieta. Przez to powstaje lekkie wygiecie bocznych scian, a jezeli ma byc wieksze, to plecionki nie naciaga sie tak silnie i nie odgina sie jej tak bardzo okolo ramy. Jeszcze wieksze wygiecie moze nastapic, jezeli plecionka wogóle nie zostanie wygieta okolo ramy, ale wzdluz boków przytwierdzona. W ten sposób mozna osiagnac rózne wyniki.Fig. 13 wskazuje widok przytwier¬ dzonej plecionki z nieodgietemi konca¬ mi 17. Brzegi jej tworzy sie róznie jak np. przedstawiono punktowana linja na fig. 15 i 16, odginajac zebra pod katem prostym tak, ze koniec jednego siega ponad nastepne az do trzeciego, jak to widac z fig. 16. Najwygodniej jest spo¬ rzadzac brzegi po przytwierdzeniu ple¬ cionki do ramy.Przy wyrobie tych przedmiotów we- dlugdotychczasowego sposobu musza byc krótkie preciki wplatane w tych miej¬ scach, gdzie plecionka zmienia swój ksztalt. Podlug zas nowego sposobu mozna wplatac preciki na calej ich dlu¬ gosci. Do sporzadzenia rury, mozna uzyc tylko jednego precika, przez co zyskuje sie na czasie i materjale. W fa¬ zach wyrobu innego przedmiotu wedlug fig. 20—27 ma rama 51 przewaznie ksztalt litery L7, a po bokach górne prety 52, 53, i dolne 521 i 531, które sa polaczone po¬ przeczkami 54, 54l i 55. Taka rama sluzy do wyrobu otwartych wózków dziecinnych. Wedlug dotychczasowe¬ go sposobu oplata sie preciki okolo czesci 52a i 53a i prowadzi wzdluz do¬ tyczacego boku. Nowym sposobem, przedstawionym na fig. 1—19 sporzadza sie plecionke bez konca równomiernie, jak to widac z fig. 23 i 24. Zebra ozna¬ czone sa cyfra 15, a preciki cyfra 16.Aby plecionke do ramy przytwierdzic, nalezy ja rozciac wzdluz linji X — X (fig. 23 i 24) czyli utworzyc pasek (fig. 25).Jezeli sie nie uzyje zadnej sily do rozciagniecia plecionki, to zatrzymuje ona swój ksztalt kolisty. Po nalozeniu jej na rame, nalezy ja przytwierdzic i przez proste naciagniecie dostosowac do ramy.Konce 58 rozcietej plecionki wygina sie okolo czesci 52a i 53a ram}' i przytwier¬ dza (fig. 27). I tu moga miec boki roz¬ maite krzywizny.Fig. 28 — 33 dotycza wyrobu przed¬ miotów o malej ramie. Najpierw spo¬ rzadza sie plecionke i to z pomoca lub bez pomocy ramy, a potem formuje. Przyj¬ muje sie wykonanie wedlug fig. 10 i 11.Aby otrzymac ksztalt eliptyczny, nalezy boki scisnac (fig. 26, 28). Chcac nadac inny ksztalt, nalezy oczywiscie zgniatac w odpowiednich miejscach.Raz nadany ksztalt moze byc i nadal zachowany, co zalezy poczesci od tego, czy plecionka jest ze zwyklej, naturalnej lub innej trzciny. Przy róznych wyro¬ bach moze sie okazac potrzeba utrzy¬ mania plecionki przez pewien czas w sta¬ nie sformowanym, aby stale utrzymac mo¬ gla swój ksztalt. Odpowiednia do tego celu forme przedstawia fig. 32 i 33. Klocek 100 ma w tym wypadku ksztalt eliptyczny, a oslona 101 jest dostatecznie wielka, aby pomiedzy nia a klockiem umiescic ple¬ cionke i tak dlugo ja na nim pozostawic, dopóki nie zatrzyma stale swego ksztaltu.Okazalo sie równiez, ze plecionka sie deformuje wskutek odginania wystaja¬ cych konców 17 zeber prz}' tworzeniu brzegu, dalej, ze zachowuje lepiej swój ksztalt, jezeli sie ja powlecze klejem lub szelakiem. Celem utrzymania przedmiotu w nalezytej postawie mozna uzyc pasków, — 4 —drutów i t. p. Jak to wskazuja fig. 28 i 29, zastosowane sa u góry i u dolu dru¬ ty 105, 106, które pozostala tam tak dlu¬ go, dopóki materjal nie wyschnie. Ple¬ cionke mozna zwilzyc przed formowa¬ niem, co je ulatwia, a forma po wyschnie¬ ciu utrwala sie.Chociaz w opisie i zastrzezeniach pa¬ tentowych ciagle jest mowa o plecionce z trzciny, to jednak wynalazek nie ogra¬ nicza sie li tylko do uzycia naturalnej trzciny, ale moga byc zastosowane wszel¬ kie inne materjaly, nadajace sie do wy¬ platania wedlug opisanego sposobu.Zastosowane moga byc rózne ksztalty dla róznych przedmiotów a przeciez ten sposób wyróznia sie tem, ze najpierw sporzadza sie plecionke, w razie potrze¬ by formuje, a potem przytwierdza do ra¬ my, gdy przeciwnie dotychczasowy spo¬ sób byl zmudny, mozolny i zalezny od zrecznosci robotnika. Nowym sposobem mozna przy uzyciu nie wielu form wyra¬ biac rózne przedmioty w wielkim wybo¬ rze przez niebieglych robotników i ze stosunkowo malym nakladem. PL