Przedmiotem wynalazku jest elektroda jonoselektywna, przeznaczana do ozna- czamiia malych stezen Jonów w roztworach, której zastosowanie w wielu przypadkach moze skutecz- oie zastapic czasochlonna i polaczona z uzywa- niem kosztownych odczynników chemicznych me¬ tode analizy miareczkowej, metode analizy spek- troffotometirycznej luib metode tfotornetridi plomieniiio- wej. Elektroda jest przeznaczona w zasadzie' do stosowania] w rolnictwie, medycynie i ochronie srodowiska czlowieka, ale moze byc równiez sto¬ sowana w wielu róznych galeziach gospodarki nai- rodowej.Dzialanie elektrod jonoselektywnych polega na mierzeniu róznic potencjalów ladunków elektrycz¬ nych badanego roztworu i wymieniacza jonowego, które powstaje po zanurzeniu koncówki elektrody dk badanego roztworu. Podczas pomiaru obwód pradowy przebiega, kolejno odl jednego styku przy¬ rzadów pomiarowych, przez izolowany przewód elektryczny, przez elektrode odniesienia, przez badany roztwór, przez material elementu zwanego membrana, przez roztwór wewnetrzny, do elemen¬ tu metalicznego, zwanego takze elektroda we¬ wnetrzna i izolowanym przewodem elektrycznym do drugiego styku przyrzadów pomiarowych.Stan techniki. Znane i stosowane elektrody jo¬ noselektywne stanowia czujniki, skladajace sie z obudowy wykonainej z tworzywa obojetnego na dzialanie kwasów i zasad, we wnetrzu której znaj¬ duje sie wymieniacz jonowy, roztwór wewnetrzny i element metaliczny, zanurzony, lub co -najmniej stykajacy sie z roztworem wewnetrznym. Element metaliczny, zwany takze elektroda wewnetrzna, jest polaczony z przyrzadami pomiarowymi izolo¬ wanym przewodem elektrycznymi. Jednym kon¬ cem obudowy wyprowadzony jest na zewnatrz obudowy elektrody prezwód elektryczny, a na drugim koncu obudowy zamocowany jest element, zwany membrana, której powierzchnia zewnetrzna styka sie po zanurzeniu elektrody bezposrednio z badanym roztworem, a co najmniej powierzch¬ nia wewnetrzna styka sie z wymieniaczem jono¬ wym.Istota wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze wewnetrzna' powierzchnia membrany po¬ laczona jest bezposrednio z elementem metalicz¬ nym, stanowiacym elektrode wewnetrzna, a po¬ nadto, ze zbiornikiem wymieniacza jonowego jest 20 tworzywo membrany, którego pory nasycone sa wymieniaczem. Konstrukcja koncówki, ewentual¬ nie mocowana rozlacznie w korpusie obudowy elektrody, zapewnia dokladnosc montazu dla uzys¬ kania jak najlepszego polaczenia membrany i too- 25 lejno poszczególnych "czesci elementu metalicznego, osadzonych we wnetrzu obudowy, az do polacze¬ nia z izolowanym przewodem elektrycznym wlacz¬ nie.Zaleta elektrody wedlug wymalaizku jest to, ze 30 koniecznosc czestych i klopotliwych regeneracji 10 15 113 239 P113 239 3 4 znanych elektrod jonoselektywnych, zastepuje sie bardzo latwa i mozliwa do szybkiego wykonania w kazdych warunkach, wymoriama zuzytej membra¬ na na~ nowa. Dodatkowa -zaleta elektrody wedlug wynalazku jest eliminacja duzego zuzycia roztwo¬ ru wewnetrznego Oraz fakt, ze nie ma. w tych elektrodach elementów cieklych i dzieki temu — co ma duze znaczenie praktyczne — elektrody wedlug wynalazku moga byc uzytkowane nie tylko w polozeniu pionowym, tak jak to ma miejsce w przypadkach elektrod jonoselektywnych z cie¬ klym roztworem wewnetrznym, ale w dowolnie korzystnym dla danego przypadku polozeniu.Objasnienie rysunku. Elektroda jonoselektywna wedlug wynalazku jest pokazana w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym dolna czesc elektrody w przekroju podluznym, poosio¬ wymi, którego fig. 1 przedstawia czesc korpusu elektrody, fig. 2 górina czesc koncówki elektrody, fig. 3 sprezynie, fig. 4 tlok, fig. 5 membrane i *ig. 6 dolna czesc koncówki elektrody. Fig. 7 przedstaw wda elektrode w przekroju podluznym.Przyklad. Elektroda sklada sie z rozlacznej kon¬ cówki 1 obudowy, w której osadzona jest mem¬ brana 2 wykonana z tworzywa plastycznego, na¬ syconego wymieniaczem jonowym oraz z korpusu 3 obudowy. Zarówno korpus 3 jak i zasadnicze czesci koncówka! 1 wykonane sa z tworzywa od¬ pornego na dzialanie kwasów, zasad i czesciej spotykanych rozpuszczalników organicznych. Przez korpus 3 przeprowadzony jest centrycznie ekra¬ nowany przewód 4 elektryczny, wyprowadzajacy, zakonczony kolejno blaszka 5 oporowa, sprezyna 6 i plytka 7 metaliczna, spelniajaca role kontaktu elektrycznego z pretem 8 srebrnym, zamocowanym w koncówce 1. W koncówce1 1 obudowy elektrody jest osadzony ruchomy tlok 9 z elementem meta- licznym 10, utrzymujacym staly kontakt membra¬ ny 2 z pretem 8 srebrnym za posrednictwem ko¬ lejno przewodu 11 i plytki 12 srebrnej. Sprezyna 13, umieszczona pomiedzy górnym kolnierzem 14 ildkai 9 a wewnetrznym zamknieciem 15 koncówki 1, zapewnia staly docisk tloka 9 wraz z elemen¬ tem 10 metalicznym do wewnetrznej powierzchni membrany 2. Dla zmniejszenia tarcia sprezyny 13 o wnetrze zamkniecia 15, pomiedzy te elementy wlozona: jest podkladka .16.Opisaina w przykladzie elektroda' pozwala mie¬ rzyc stezenia jonów w roztworach w przedziale od 1 do 10-5 mol/litr roztworu, a nawet jeszcze ponizej tej wartosci.Zastrzezenie patentowe Elektroda jonoselektywna', skladajaca sie z obu¬ dowy, wykonanej z tworzywa odpornego na dzia¬ lanie kwasów, zasad i czesciej spotykanych roz¬ puszczalników organicznych, z membrany i ele¬ mentu metalicznego, polaczonego z przewodem elektrycznym, wyprowadzajacym, znamienna tym, ze powierzchnia wewnetrzna membrany (2) jest polaczona bezposrednio z elementem (11) meta¬ licznym, stanowiacym elektrode wewnetrzna. 10 15 20 25113 239 PL