Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania rur zewnetrznie, spiralnie uzebrowanych, wielo- zwojnych, metoda wadcpiwiainia oraz uklad marze- dzi do wytwarzania rur spiralnie zewnetrznie uze¬ browanych, wielozwojnych. Rury uzebrowane sta¬ nowia element, w którym realizowany jest prze¬ plyw energii cieplnej w wymiennikach ciepla.Dotychczas wielozwojne spiralnie uzebrowane rury wytwarza sie obróbka skrawaniem. Równo¬ legle wykorzystanie kilku narzedzi skrawajacych przyspiesza wykonawstwo rury uzebrowanej, przy czym wlasnosci uzytkowe rury wielozwojnej nie odbiegaja od takich wlasnosci rury jednozwojnej.Obróbke skrawaniem stosuje sie do rur z twar¬ dych materialów, glównie do stalowych. Zebra na rurach miekkich metali, zwlaszcza aluminium, wy¬ konuje sie tanszym niz obróbka skrawaniem — walcowaniem krazkami formujacymi. Uprofilowane odpowiednio krazki skladane sa w pakiety two¬ rzace walce, których uklad zlozony najczesciej z trzech walców tworzy narzedzie walcownicze.Walce dociskane sa do rury, a ich niewielkie prze- koszenie wzgledem osi rury przy jednoczesnym na¬ pedzaniu walców ruchem obrotowym w efekcie daje formowanie z materialu rury, plastycznego w fazie walcowania, zeber spiralnych.Dotychczas walcowaniem wytwarza sie rury ze¬ browane jednozwojnie. Wydajnosc walcarki do ksztaltowania zeber jest prosta funkcja podzialJd zwoju oraz ilosci obrotów rury w jednostce czasu* 10 15 20 25 30 2 Bariera wydajnosci jest przy walcowaniu rur o okreslonej podzialce zebra spiralnego dopuszczal¬ na ilosc obrotów rury.Przy walcowaniu rur o znacznych, dlugosciach precesja rury wywolana jej duzymi obrotami do¬ prowadza do zagrozen bezpieczenstwa pracy obslugi oraz obniza zywotnosc narzedzi i walcarki. Z tego powodu stosuje sie stosunkowo niewielkie obroty rury. Próbowano — podobnie jak w przypadku ob¬ róbki skrawaniem — grupowac narzedzia w równo¬ legle pracujace zespoly walców przesunietych w sto¬ sunku do siebie o wielkosc podzialki zebra. Jednak¬ ze ten sposób walcowania pozostal w fazie prób, gdyz nie zapewnia uzyskania wyrobu w sposób pewny. NriiewiieUkije pirzseistunieciia wzgledne iniarzedizi powoduja podcinanie zeber i powstawanie braków.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ twarzania rur uzebrowanych spiralnie, wielozwoj- nie, oraz ukladu narzedzi realizujacych ten sposób.Istota sposobu wytwarzania rur wielozwojnie, spi¬ ralnie uzebrowanych jest walcowanie rury ukla¬ dem kilku walców zawierajacych znane krazki wal¬ cownicze tak, ze wrab wykonany przez dowolny krazek ksztaltujacy o numerze k, oznaczajacym nu¬ mer kolejny krazka na walcu — liczac jako pierw¬ szy krazek rozpoczynajacy walcowanie — poglebia &ie krazkiem! o iniumertztek +i — nastepnego — w kie¬ runku walcowania — walca, gdzie n oznacza ilosc walcowanych zwojów, a N oznacza ilosc walców, 112 889112 889 s Rure do walców doprowadza sie tak, by skladowe promieniowe sil oddzialywania walców na rure wzajemnie sie znosily, a kontakt punktów jej plaszczyzny czolowej z dowolnym krazkiem ksztal- 2 TC tujacym nastepowal po czasie odpowiadajacym — n obrotu rury od momentu kontaktu z ta plaszczyzna poprzedniego krazka.Istota ukladu narzedzi do wytwarzania rur spi¬ ralnie zebrowanych, wielozwojnych, metoda walco¬ wania przy pomocy obrotowych walców z krazka¬ mi walcowniczymi jest to, ze wszystkie walce w ilosci od 2 do 5 w ukladzie sa jednakowe, a kazdy walep,, zlozony" jest z grup równowymiarowych krazków walcowniczych, przy czym ilosc krazków w kazdej grupie wynosi —, gdzie n oznacza ilosc INte&wdnjaelrzjfoajciw, zas N oznacza ilosc walców.Walce te zamocowane sa symetrycznie w stosunku do osi walcowania oraz skosnie w stosunku do tej osd tiak, ze plasizczyiziny symeitrii prostopadle do olsd walca odpowiadajacych sobie krazków wszystkich walców maja wspólny punkt lezacy na osi walco¬ wania, zas tangens kata skoszenia osi walców w stosunku do osi walcowania wynosi (0,3 — 0,5) 5_L?^ 25 jjdzie n oznacza* ilosc zwojów, S podzialke zeber rury, a D "oznacza srednice sredniej wysokosci ze¬ ber. kata skoszenia wyinosd ,(0,3—f 0,5) ,g|diziie n Przedstawiony sposób wytwarzania rur wielo- zwojnie, spiralnie zebrowanych umozliwia otrzymy¬ wanie z duza wydajnoscia rur o zebrach prawidlo¬ wo zawalcowanyeh, bez podciec, o stalej podzialce, przy czym ilosc narzedzi walcujacych w ukladzie nie odbiega od ilosci stosowanych obecnie do wal- -cowiamiiia zeta: jednoawiojaiycli.Równoczesne, równolegle walcowanie rury gru¬ pami jednakowych krazków walcowniczych wymaga stosowania innych niz dotychczas katów skoszenia narzedzi wzgledem osi walcowania. Ilosc krazków w grupie najczesciej wynosi od 1 do 3, co przy zazwyczaj stosowanym ukladzie trzech walców po¬ zwala uzyskac rury zebrowane 3,6 lub 9- zwojne.Opisana w istocie-wynalazku geometria ukladu narzedzia — rura, okresla symetrycznosc walców wzgledem osi rury i w; rezultacie wywoluje pow¬ stanie prostego, wewnetrznie zrównowazonego ukla¬ du s?ll ksztaltujacych w oczekiwany sposób upla¬ styczniona rure. Wynalazek umozliwia zwiekszenie wydajnosci linii bez zwiekszenia zagrozenia bezpie¬ czenstwa pracy wywolanego precesja rury w czasie jej obrotu w trakcie walcowania.Wynalazek zostanie blizej opisany na przykladzie ukladu zawierajacego trzy walce wyposazone kazdy w szesc grup po dwa krazki ksztaltujace w grupie, przedstawionego na rysunkach, z których fig. 1 ukazuje zasade walcowania, fig. 2 jest schematem przekroju poprzecznego przez uklad walcowniczy zas fig. 3 przedstawia kolejnosc przejsc roboczych wspólpracujacych ze soba przy wytwarzaniu zebra kraików ksztaltujacych.Rura R podawania jjeisit ku napedzanym obrotowo walcom Wl, WA W3. Wiallce te usytuowane sa w przestrzeni symetrycznie wzgledem ruiry z nie¬ wielkim sikosoendem a wiaglectem mi rury, Tangens ozoaicza ilosc iwalcowanych ;zwojj6w, s — poidizialke zeber, a D oznacza sirediruiice sredniiej wysokosci ze- I ber. Fod wplywem isil dociskajacych manzedizoa do rury oinaiz obrotu niainzedzi — -runa przemiesizcizia sie jrucheim obrioltcwo —• postepowym. , Poszczególne krazki walca ksztaltuja irównolegle ido isiiebue., spi¬ ralne wkreby zeber. Na fig. 3 zaznaczono podwójna io liniia kolejnosc ksizitaltoiwaimiia pirizykliadjoiweigo wrebu przez uklad mairizedizi. Wiatlcowiainie irozpoczyinta ,na walcu Wil ikrazek k = 2, nastepnie ma walcu W2 krazek fe = 4 i kolejno W3 — K = 6, ,W1 — k = 8, Wj2 — Ib =,10, iW3 — ki =12. Z ilosci wallców 15 (N =, 3) i ilosci krazków w grupie .wynika ilosc zwojów wialcowaimyich inia rurze — zeber. iFlig. 3 prfze*Mawia watowanie zebeiir isizesciioizwoijnych (o =: 6). Ilosc krazków w kazdej gnujpie g wynosi — = — = 2. Kolejnosc 'ksztaltowania zebra kraz- 30 N 2 kaimi ujmuje zialeznioisc funkcyjna k + —; z kirazkia o lii&izbie k = 1 ksztaltowane zebro prizemiieiszicza sile ku krazkowi k = 3 nastepnego w kierunku ohnoibu.. rury — waloa. iW ten isposób tworzy sie saeisc irów- - noleglych toirów punktów styku inanzejdizda z (rura, a w rezultacie uzebrowianie szesciozwojjine. Pliaisiz- cizyzna czolowa rury w fcnakcie obrotu napotyka co 2 71 — obrotu nowy krazek. Porawatla .to na lagodna, n . ' .*¦- 30 równoimieirna wspólprace nairzedzi -jz oibrabiialna iruira i wplywa na izwiejkisaona — w porównaintiu do innych ukladów — z^woHanosc maarzejdzi.(Przedstawiony przykladowo sposób wytwiarziainiiia muir saesciiclzwojfnie zebtrowianyich watowaniem 3* i uklad nainzejdzi do wyitwaffiaaihiia takich rur moznta koirzyistiajjajc z wylkazamyich aaleznosci trozsizeirizyc ma amine ilosci zwojów.Zastrzezenia patentowe 40 1. Sposób wytwiarzapiia irur zewnetrznie spiralnie zebrowanych, wieloawoijnyich, metoda walcowanaia aesitawem ikilku wailcóiw izajwlieiraóaloyich ikirazfei wal- oowniiCEe, znamienny tym, ze wrab wykonany praez dowolny — oprócz ositaitniego — itorajzika 45 ksiztadtujaey o numeirze k, tcznaczajjacym numeir ko- leijny krazika na walcu, przy czym piieirwsizyim krazikieim j'est k-raziek roizpoicizyiniaijacy wailaowain-ie pogilebdia isie krazkiem o numerze k + — naistepnie- N 50 go, zgodtriie z kierunkiem obrioltu inury waiLca, gdiziLe n oizniaoza ilosc ;wiaflcowianych awoijów, zais N ozna¬ cza; ilosc rwailicóiw. 2, Sposób wyitwiarBainiila iruir zewneibriznie spiinallniie zebrowanych wedlug zalatnz. 1, znamienny tym, ze 55 rure walcowana prowadzi sie talk, by kicirtokit punktów jej plaszczyizny czoloiweij z dowioiLnyim kjrazkiem ksizitaitujaicym miaisitejpowaB: po czasiie od- powijadiajacyni — obnoitu rury od miomemtu kon- n taktu z ta pLaisaczyizina poprizedindego krazkai. 10 3. Uklad niairzedzi do wytwanzainda rua: zeiwnetnz- nie spitralnde ziebirowiainych, wielozwojnych, metoda walccwaniiial iprzy; pomocy obnoifiowyeh waiLców z krazkaimi waHcownicizyimi, znamienny tym, ze wszystkie walice sa jefdunaikowe, a kazidy zlozony 65 jekfc z gnip iróiwauoiwymiarowyich kirazków waicow-112 889 niczych, przy czym ilosc (krazków w kazdej grupie wynosi 2- ,a gdzie n oznacza ilosc walcowanych zwojów, zas N oznacza ilosc walców. 4, Uklad nairzedzi do wytwarzania rur zewnetrz. nie spiiralnie zeibrowanych wedlug za&trz. 3, zna¬ mienny tym, ze zaiwiera od dwóch do pieciu wal¬ ców. 5. Uklad narzedzi do wytwarzania rur zewnetrz¬ nie spiralnie zebrowanych wedilug zastrz. 3, zna- 6 mienny tym, ze watlce zaimocowaine sa sytmeitiryfcz- mde w sitoisiunku do oisi wailcoiwaniia oraz sikosnie w istosoinku do tej osi tak, ze plaszczyzny isyjrnetirii prostopadle do osi walca odpowiadajacych (sobie krazków wszystkich walców miaja wspólny punkt lezacy n/a osi walcowania, zas tangens kajta .sikioi- szendia osi walców w stosfunku do osi walcowania - , gdzie n oiznacza -ilosc zwo- 10 wynosi (0,3 — 0,5) - u jów, s podzialke zeibeir rury, a D sredniLce sredniej wysokosci zeber.Fig.2112 889 Fis. 3 LZGraf. Z-d Nr 2 — 1445/81 115 egz. A4 Cena 45 zl PL