Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia plyty modelowej z zywic, zwlaszcza o gleboko nieregularnej powierzchni podzialu oraz forma do wytwarzania plyty modelowej z zywic. Plyty mo¬ delowe istosiciwiEinie isa w ladlewniiicfewie dio- wykonywa¬ nia form piaskowych w automatach formierskich.Plyty modelowe wytwarzane wedlug powyzszego sposobu moga byc zastosowane do klasycznych formierek jak równiez tradycyjnego recznego for¬ mowania.Znane sa plyty modelowe jednostronne i dwu¬ stronne. Sa wykonane w ten sposób, ze modele z drewna, stali, lub odlewane z zeliwa, stopów aluminiowych, badz tworzyw sztucznych, sa mo¬ cowane po jednej lub obu stronach plyty pod- modelowej, za pomoca elementów laczacych, w od¬ powiednio ustalonych miejscach.Wykonanie dwustronnej plyty modelowej o gle¬ boko nieregularnej powierzchni podzialu formy, wymaga frezowania kopiowego po obu stronach grubej plyty metalowej, lub na specjalnie wykona¬ nym z naddatkami odlewie. W obu wypadkach, wykonuje sie równoczesnie uklady wlewowe. W celu zmniejszenia pracochlonnosci, oraz kosztów wykonawstwa plyt modelowych, o plaskiej po¬ wierzchni podzialu formy i skomplikowanych geo¬ metrycznych ksztaltach modelu, stosuje sie jedno¬ stronne, monolityczne plyty modelowe z zywic epoksydowych, badz tez laminatu, wzmocnionego tkanina nasycona zywicami poliestrowymi, epoksy- 2 dewymi lub fenolowymi. Wykonany model z dre¬ wna lub tworzywa sztucznego, ustawia sie na ply¬ cie montazowej wraz z ukladem wlewowym i kol¬ kami, z nalozcinymi na nich tulejami centrujacy- t mi. Na plyte modelu, naklada sie ramke ograni¬ czajaca, zazwyczaj dzielona a nastepnie natryskuje sie oddzielaczem powierzchnie modelu, plyte mon¬ tazowa ograniczona ramka, oraz wewnetrzna stro¬ ne tejze ramkL io Po zalaniu i stezeniu gipsu lub innego wypel¬ niacza, wyjmuje sie model a uzyskane powierzchnie negatywu, poddaje sie polerowaniu i nanoszeniu oddzielaczem. Nastepnie naklada sie ramke pod- mccialciwa, z elementami oeniteujacymi. Na -tialk ponzy- 15 gotowany negatyw, naklada sie pierwsza warstwe powloki zywicy, laminuje tkanina szklana i na¬ syca zywica korzystnie epoksydowa, po czym za¬ lewa sie wypelniaczem. Po utwardzeniu i zdje¬ ciu negatywu, uzyskuje sie jednostronna, monoli- 20 tyczna plyte modelowa.Sposób wytwarzania plyty modelowej z zywic wedlug wynalazku, polega na tym, ze na plycie koordynujacej, ustawia sie model wraz z elemen¬ tami ukladu wlewowego i centrujacymi a nastep- 25 nie profiluje ksztalt podzialu formy za pomoca materialu plastycznego i w znany sposób wykonuje negatyw powierzchni modelu. Negatyw odwraca sie o 180° i usuwa material plastyczny, po czym na tym negatywie w podobny sposób, wykonuje sie 30 drugi negatyw, odwróconej powierzchni modelu. 112 7243 Po wyjeciu modelu -oraz ukladu wlewowego, przy¬ gotowaniu negatywów i naniesieniu oddzielacza, naklada sie na nie zywice, wzmocniona tkanina szklana. Pomiedzy tak przygotowane negatywy, wstawia sie znana ramke podmodelowa i zalewa wypelniaczem powstala wneke, tworzac monoli¬ tyczna plyte modelowa o dfwositinoininie wyiproifilowiar- nej powierzchni podzialu formy odlewniczej. Wne¬ ki negatywów wraz z ramka podmodelowa, najko¬ rzystniej zalewa sie wypelniaczem w pozycji pio¬ nowej.- Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku, stosu¬ je sie forme, która sklada sie z dwóch czesci ne¬ gatywu, powierzchini górnej i dolnej modelu wraz z ukladem wlewowym, przy czym sa rozdzielone znana ramka podmodelowa. Wzajemne ustalenie negatywów wzgledem ramki podmodelowej odbywa sie za pomoca centrujacych kolków. Ramka pod¬ modelowa posiada co najmniej jeden wlewowy otwór.Wedlug -wynalazku, wykonanie plyt modelowych o dwustronnie wyprofilowanej powierzchni podzia¬ lu formy odlewniczej jest bardzo proste, nie wy¬ maga kosztownych obrabiarek i wysoko kwalifi¬ kowanych fachowców. Znacznie obniza sie ilosc stosowanych rdzeni. Wykonane negatywy, umozli¬ wiaja wielokrotne powielanie plyt modelowych.Przyklad stosowania sposobu wedlug wynalazku* ilustruje rysunek, na którym fig. 1 przedstawia w widoku z góry plyte koordynujaca z usytuowa¬ nym modelem i ukladem wlewowym, fig. 2 — przekrój podluzny plyty wspólnie z negatywem powierzchni dolnej modelu wzdluz linii A—A, fig. 3 — przekrój podluzny negatywów powierzchni gór¬ nej i dolnej modelu, fig. 4 — przekrój podluzny negatywu górnego i dolnego, z osadzona ramka padmodeloiwa, fowicirizace wneke plyty modelowej, fig. 5 — przekrój, podluzny odlanej plyty modelowej o dwustronnie wyprofilowanej powierzchni podzialu formy, a fig. 6 — powiekszony szczegól plyty mo¬ delowej.Rysunek pokazuje kolejne fazy wykonania for¬ my do odlewania monolitycznej plyty modelowej z zywic o dwustronnie wyprofilowanej powierzchni podzialu.Na specjalna plyte 1 (fig. 1), przykleja sie lub swobodnie naklada model 2, w miejscu oznaczo¬ nym na rysunku roboczym wspólrzednymi. Odpo¬ wiada ono rozlozeniu modeli w formie. Za pomo¬ ca plastycznej masy 3, ksztaltuje sie powierzchnie podzialu formy do linii wyznaczajacej podzial mo¬ delu. Krawedzie styku modelu 2 z koordynujaca plyta 1 usizczelmia isie wykicmujac równoczesnie za¬ okraglenia o niewielkim promieniu.W miejscu najbardziej odpowiednim mocuje sie elementy wlewowego ukladu 4. Na centrujace kol¬ ki 5 i 6, umieszczone w plycie 1, naklada sie tu¬ lejki 7 i 8 i ustawia na niej scianki 9. Na powierz¬ chnie ograniczona sciankami 9, przygotowana w sposób wyzej opisany, naklada sie warstwe uszczel¬ niacza, którego zadaniem jest uszczelnienie poro¬ watosci uzytych mas do profilowania powierzchni.Po wyschnieciu po okolo 15 min. przy temp. 18°C, naklada sie warstwe oddzielacza, a nastepnie na¬ klada sie warstwe zywicy powierzchniowej zel- 2 724 4 kotowej, wymieszanej z utwardzaczem.. Warstwa zywicy winna miec grubosc 2 do 5 mm, w zale¬ znosci od wielkosci modelu 2. Na te powierzchnie, po utwardzeniu wstepnym okolo 3 godzin w tenfp. 5 18qCV naklada sie warstwe zywicy do laminowa¬ nia z utwardzaczem, oraz warstwe tkaniny szkla¬ nej. Tkanine nalezy dobrze nawilzyc zywica tak, aby miedzy warstwa zelkotowa a laminatem nie pozostawaly pecherzyki powietrza. 10 Po wstepnym utwardzeniu, pozostala przestrzen ograniczona sciankami 9 (fig. 2), wypelnia sie ma¬ sa wypelniajaca o nastepujacym skladzie: — Zywica do lamimowainia wraz z utwardza¬ czem — 10% wagowo 15 — Suchy piasek kwarcowy, rzeczny plukany — 90% wagowo Mase wypelniajaca, starannie zageszcza sie ubi- jakiem a powierzchnie wygladza, tak aby nega¬ tyw 10, powierzchni dolnej modelu 2, tworzyl zwar- 20 ty monolit. Po wykonaniu wszystkich wyzej opi* samych czynnosci, negatyw 10, pozostawia sie w temp. okolo 18*C przez okres 112 godzin, do calko¬ witego utwardzenia. Utwardzony negatyw 10, zdej¬ muje sie z plyty 1 a nastepnie obraca o 180° i usu- 25 wa plastyczna mase 3, ksztaltujaca powierzchnie podzialu formy/nie wyjmujac modelu 2. Cala po¬ wierzchnie negatywu 10 czysci sie drobnym pa¬ pierem sciernym a szczególnie miejsca profilowa¬ ne plastyczna masa 3. Naklada sie ^órne elementy 30 wlewowego ukladu 4, tulejki 8 i gabarytowe scian¬ ki 9. Otwory tulejek 7, zabezpiecza sie masa pla¬ styczna (fig. 3). Powierzchnie negatywu 10, modelu 2 i gabarytowe scianki 9, pokrywa sie warstwa oddzielacza a po wyschnieciu, wykonuje sie ne- 35 gatyw 11, powierzchni górnej modelu 2, analogicz¬ nie jak opisany wyzej negatyw 10, powierzchni dolnej modelu 2.Negatyw 11, wykonany na powierzchni negaty¬ wu 10, odtwarza' dokladnie powierzchnie ipoidizialu 40 formy.Po zdjeciu utwardzonego negatywu 11, obraca sie go o 180°. Z negatywów 11 ii 10, uisiuwia slie mo¬ del 2, wlewowy uklad 4, centrujace kolki 5, oraz oczyszcza tulejki 7 z masy plastycznej. Nastepna 45 czynnoscia jest pokrycie oddzielaczem powierzchnie negatywów 10 i 11, po ich uprzednim, odpowiednim przygotowaniu, w zaleznosci od wielkosci i kon¬ strukcji modelu 2. W gniazdach tulejek 7 i 8 nega¬ tywu 10, wstawia sie centrujace kolki 5 i 6 i od- 5G powiednia strona, uklada na nich podmodelowa ramke 12. Sprawdza sie szczelnosc przylegania ram¬ ki 12 do powierzchni negatywów 10 i 11.Na powierzchnie negatywu 10 i wewnetrzna po¬ wierzchnie podmodelowej ramki 12, naklada sie 55 warstwe zywicy powierzchniowej zelkotowej, od¬ pornej na scieranie. Natomiast na negatywie 11, naklada sie zywice, w granicach wewnetrznego zarysu podmodelowej ramki 12. Grubosc warstwy zywicy zelkotowej jest rózna, w zaleznosci od 60 wielkosci i konstrukcji modelu 2. Po wstepnym utwardzeniu, na obu negatywach 10 i 11, nakla¬ da sie warstwe zywicy do laminowania, oraz war¬ stwe tkaniny szklanej, odpowiednio ulozonej i prze- wilzonej zywica, w celu uzyskania dobrych para- 65 metrów wytrzymalosciowych. /112 721 Po kolejnym wstepnym utwardzeniu, obrócony o 180° negatyw 11, ustawia sie na centrujacych ko¬ lkach 5 negatywu 10, tworzac odlewnicza wneke 13, modelu 2 z wlewowym ukladem 4 (fig. 4).Po ponownym sprawdzeniu szczelnosci przyle- 5 gania, powierzchni negatywów 10 i 11 do powierz¬ chni podmodelowej ramki 12, zaciska sie je odpo¬ wiednimi obejmami, nie uwidocznionymi na ry¬ sunku. Calosc obraca sie o 90° i zabezpiecza w tyirr polozeniu. Przez wlewowe otwory 14, podmodelowej 10 ramki 12 (fig. 6), zalewa sie wneke 13, zywica wy¬ pelniajaca wymieszana z utwardzaczem, tworzac monolityczna modelowa plyte 15 o -dwustronnie wypirofilowamej powderz/chini podbialu farmy odlew¬ niczej (fig. 5). Po utwiairdzeniiu, w czasie oikiolo 20 go- 15 dzim, w temp. 18°C, wyjmuje sie modelowa plyte 15 i starannie oczyszcza z pozostalosci zywicy.Zastrzezenia patentowe 20 1. Sposób wytwarzania plyty modelowej z zy¬ wic o gleboko nieregularnej powierzchni podzialu, w którym na plycie koordynujacej ustawia sie. model wraz z elementami ukladu wlewowego i centrujacymi a nastepnie profiluje ksztalt podzia- 25 lu formy za pomoca materialu plastycznego i w znany sposób wykonuje sie negatyw powierzchni modelu, znamienny tym, ze negatyw odwraca sie o 180° i usuwa material plastyczny, po czym na tym negatywie w podobny- sposób, wykonuje sie drugi negatyw, odwróconej powierzchni modelu, a po wyjeciu modelu oraz ukladu wlewowego, przygotowaniu negatywów i naniesieniu oddziela¬ cza, naklada sie na nie zywice, wzmocniona tka¬ nina szklana, po czym wstawia sie miedzy nimi znana ramke podmodelowa i zalewa wypelniaczem wneke, tworzac monolityczna plyte modelowa o dwustronnie wyprofilowanej powierzchni podzialu formy odlewniczej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wneki negatywów wraz z ramka podmodelowa, najkorzystniej zalewa sie wypelniaczem w pozy¬ cji pionowej. 3. Forma do wytwarzania plyty modelowej z zywic o gleboko nieregularnej powierzchni po¬ dzialu, znsfmienna tym, ze sklada sie z dwóch ne¬ gatywów (11) i (10) powierzchni górnej i dolnej modelu (2), rozdzielonych znana podmodelowa ram¬ ka (12), oraz z ukladu wlewowego (4). 4. Forma wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze ma centrujace kolki (5) i (6) ustalajace wzajemne polozenie negatywów (11) i (10), wzgledem podmo¬ delowej ramki (12). 5. Forma wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze podmodelowa ramka (12) posiada co najmniej je¬ den wlewowy citwór (14). 17 3 2 4 9 Fig.A-A 5 6 3 1 Rg. 2112 724 // 5 6 FigA 13 10 szczegól B "KAW Fg5 szczegól B 15 WY/. ¥3 V,1,1,1,!!1,1: iVl n 12 Fig 6 RSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 393-81/0 — 100 + 20 cgz Cena 45 zl PL