Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania koncentratu bialkowo-energentycznego z melasy i mocznika, przeznaczonego do zywienia zwierzat przezu¬ wajacych. Koncentrat ten zawiera w regulowanych pro¬ porcjach zwiazki azotowe niebialkowe o zwolnionym tempie rozkladu w przedzoladkach, zblizonym do tempa rozkladu bialka naturalnego. Ponadto koncentrat zawiera latwo dostepne zródlo energii dla mikroorganiz¬ mów rozwijajacych sie w przedzoladkach, co gwarantuje bezpieczne i efektywne zastepowanie nim naturalnego bialka w dawkach dla zwierzat przezuwajacych.Stwierdzono, ze bialko paszy dla zwierzat przezuwaja¬ cych mozna zastapic czesciowo syntetycznymi zwiaz¬ kami azotowymi niebialkowymi, przy których rozkladzie powstaje amoniak. W przewodzie pokarmowym zwie¬ rzat przezuwajacych, a szczególnie w przedzoladkach rozwijaja sie w duzych ilosciach baktef ie i pierwotniaki.Wiekszosc tych mikroorganizmów wykorzystuje amo¬ niak do syntezy aminokwasów z bialka. Dotychczas naj¬ czesciej stosowanym w zywieniu zwierzat przezuwaja¬ cych bialkozastepczym zwiazkiem jest mocznik. Podanie zwierzeciu paszy zawierajacejvmocznik powoduje w zwa- czu szybki wzrost poziomu amoniaku, a nastepnie jego szybki spadek. W tych warunkach w pierwszych godzi¬ nach po karmieniu poziom amoniaku jest w przedzolad¬ kach za wysoki, a nastepnie za niski dla wyzyskania w pelni zdolnosci mikroorganizmów syntetyzujacych bial¬ ko.Zastapienie mocznikiem ponad 30% bialka dawki pokarmowej jest juz nieefektywne, a nawet moze wywo¬ lac zatrucie zwierzecia.Wedlug patentu USA nr 3843799 do melasy lub glu¬ kozy dodawano mocznik a nasrepnie formaldehyd uzy¬ skujac w ten sposób preparat o bardzo powolnym tempie rozkladu w zwaczu, wolniejszym od tempa rozkladu bialka ze sruty sojowej. Calosc mocznika dodawano do mieszaniny reakcyjnej przed dodaniem formaldehydu.Preparat rozklada sie za wolno w stosunku do zapotrze¬ bowania mikroorganizmów na azot zawarty w amo¬ niaku. Ograniczylo to rozwój mikroorganizmów i synteze bialka mikrobiologicznego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwa¬ rzania z melasy i mocznika koncentratu bialkowo- energetycznego o regulowanym tempie uwalniania amoniaku zawierajacego mieszanine zwiazków azoto¬ wych i stanowiacego zródlo latwo dostepnej energii dla mikroorganizmów zwacza. Wedlug projektu mozna przygotowac preparaty o tempie uwalniania amoniaku dostosowanym do róznych komponentów energety¬ cznych dawek, umozliwia to maksymalne wykorzystnie azotu z preparatu do syntezy bialka mikrobiologicznego.W sposobie wedlug wynalazku mocznikjest dodawan do zwiazków glikozydowo-hydroksymetylomoczniko- wych powstalych w wyniku reakcji melasy, mocznika i formaldehydu i z pozostalymi cukrami tworzy zwiazki glikozydowo-moeznikowe.Sposób wytwarzania koncentratu bialkowo-energe¬ tycznego dla zwierzat przezuwajacych polega na dodaniu do melasy 5-30% mocznika, ogrzewaniu calosci w tem¬ peraturze 5O-80C przez 10-20 godzin przy ciagKm mie¬ szaniu, w srodowisku kwasnym w obecnosci katalizatora3 "2525 4 w postaci kwasu fosforowego lub innych, a nastepnie po czesciowej alkalizacji roztworu dodanie 1,5-6% formal¬ dehydu.W wyniku reakcji powstaja zwiazki glikozydo- hydro- ksymetylomocznikowe bardzo trudno rozkladane w zwaczu. Czesc mocznika w ilosci 2-20%, dla przyspiesze¬ nia tempa uwalniania amoniaku w zwaczu dodaje sie do zwiazków glikozydowo-hydroksymetylomocznikowych powstajacych w wyniku reakcji melasy, mocznika i for¬ maldehydu. Mocznik reaguje z pozostalymi cukrami tworzac zwiazki glikozydowo-mocznikowe. Koncentrat zawiera 5-50% zwiazków glikozydowo-mocznikowych.Ze zwiazków glikozydowo-mocznikowych amoniak jest szybciej uwalniany jak ze zwiazków glikozydo-hydroksy- metylomocznikowych. Dobierajac odpowiednio propor¬ cje stosowanych substatów i kolejnosc ich dodawania uzyskuje sie mozliwosc dowolnego regulowania tempa rozkladu koncentratu w przedzoladkach. Koncentrat bialkowo-energetyczny dzieki dodaniu czesci mocznika po zakonczeniu reakcji z formaldehydem uzyskuje tempo rozkladu zblizone do rozkladu bialka.Wlasciwosci koncentratu bialkowo-energetycznego mozna dostosowac do rodzaju paszy podstawowej, która ma byc wzbogacana koncentratem. Pasze zawierajace wiecej wlókna powinny byc wzbogacane koncentratem wyjsciowym czyli zawierac wiecej zwiazków glikozydo- hydroksymetylomocznikowych. Pasze zawierajace w wiekszych ilosciach latwo rozkladane cukrowce, np. buraki cukrowe, sruty zbozowe powinny byc wzboga¬ cane koncentratem o odpowiednio podwyzszonym tem¬ pie rozkladu czyli zawierac przewage zwiazków glikozydowo-mocznikowych. Koncentrat bialkowo- energetyczny w kazdej wersji wykazuje calkowity brak toksycznego dzialania.W badaniach przeprowadzonych na owcach otrzymu¬ jacych koncentraty zawierajace: a) zwiazki glikozydo- hydroksymetylomocznikowe, b) zwiazki glikozydowo- mocznikowe, c) srute sojowa. Po dwóch godzinach od podania owcom pasz koncentracja amoniaku w zwaczu wynosila odpowienio: a) 5 mmoli/1, b) 35 mmoli/l, c) 14 mmoli/1.Koncentrat zawierajacy 13% mocznika wprowadzo¬ nego do mieszaniny reagujacej przed dodaniem formal¬ dehydu oceniano w badaniach in-vitro. Koncentrat byl rozkladany przez tresc zwacza w ciagu 6godzin w 52%, natomiast koncentrat w którym wprowadzono 6,5% mocznika przed dodaniem formaldehydu, a nastepnie 6,5% po dodaniu formaldehydu byl rozkladany w 72%.Podajac mocznik do mieszaniny reagujacej w grani¬ cach 3-10%, a nastepnie od 2-20% po wprowadzeniu formaldehydu, uzyskuje sie koncentraty o pozadanym tempie rozkladu w zwaczu dostosowanym do tempa roz¬ kladu cukrowców zastosowanych w dawce pokarmowej.Sposób wedlug wynalazku jest blizej przedstawiony w przykladzie wykonania: Przyklad. 10 kg melasy mieszaniny z 1,2 kg mocznika, dodajac 280 ml 85% kwasu ortofosforowego i I20Ó ml 25% kwasu siarkowego. Mieszanine reakcyjna utrzymuje sie w temperaturze 60?C przez 15 godzin ciagle mieszajac. Po schlodzeniu do temperatury pokojowej dodaje sie 0,8 kg wodorotlenku wapniowego i 2 litry 37% formaldehydu. Przy pomocy 30% wodorotlenku sodo¬ wego doprowadza sie odczyn mieszaniny do pH 9,0, a nastepnie dodaje sie 1,2 kg mocznika. Otrzymanym kon¬ centratem wzbogaca sie pasze srednio wlóknista i podaje zwierzetom przezuwajacym. Koncentrat zawiera zwiazki glikozydo- hydroksymetylomocznikowe i zwiazki gliko- zyw równej ilosci.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania koncentratu bialkowo-energe¬ tycznego dla zwierzat przezuwajacych, z melasy i mocznika zawierajacego zwiazki glikozydo-hydroksyr metylomocznikowe, otrzymane w wyniku reakcji melasy, mocznika i formaldehydu, znamienny tym, ze do koncen¬ tratu w celu jego wzbogacenia w zwiazki glikozydowo- mocznikowe dodaje sie mocznik w ilosci 2-20%.Ppc. Polifs^ UE PRL. NaMbj) 120 egz PL