Wynalazek dotyczy przyrzadu do drukowania i rejestrowania biletów prze¬ jazdowych, który to przyrzad konduk¬ tor moze zawiesic na sobie i obslugi¬ wac. Pozadane jest, aby przyrzad taki bez zwiekszania jego wymiarów i wagi oraz utrudnienia jego obslugi, mógl drukowac, wydawac i liczyc nietylko jeden rodzaj biletów przejazdowych lecz dwa lub wie¬ cej rodzajów. Nastepnie pozadane jest równiez, aby znaki, odrózniajace poszcze¬ gólne rodzaje biletów, byly mozliwie u- wydatnione, ilosc zas wydawanych bile¬ tów kazdego rodzaju byla rachowana za- pomoca oddzielnych liczników.Zadanie to rozwiazuje przyrzad we¬ dlug niniejszego wynalazku w ten sposób, ze w odpowiednim walku drukujacym osa¬ dzona jest wkladka czcionkowa, nasta¬ wiana z zewnatrz i obejmujaca najlepiej cala szerokosc pola do zadrukowania, która tak jest polaczona z ksiukami, dzia¬ lajacemi na rózne liczniki, ze zaleznie od nastawienia wkladki czcionkowej, przy u- ruchomieniu przyrzadu, na bilecie wydru¬ kowany zostaje odpowiedni tekst i jedno¬ czesnie wlaczony licznik, odpowiadajacy temu tekstowi.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania takiego przyrzadu dla dwóch oraz czterech róznych rodzajów biletów prze¬ jazdowych. Fig. 1 pokazuje widok zboku zamknietego przyrzadu dla dwóch rodza¬ jów biletów; fig. 2 — przyrzad po usunie¬ ciu lewej scianki zewnetrznej; fig. 3 — wi¬ dok zgóry; fig. 4 — widok zprzodu; fig.5 — przyrzad po usunieciu przedniej scianki; fig. 6 i 7 — walec drukujacy z wkladka czcionkowa oraz z uruchomiaja¬ cym liczniki 'ksiukiem, przedstawionym w róznych polozeniach, a fig. 8 i 9 — dwa bilety przejazdowe, wydrukowane przy odpowiednich polozeniach wkladki czcion¬ kowej. Fig. 10 i 11 przedstawiaja walec drukujacy z wkladka czcionkowa wraz z osadzonemi na wspólnej os} razem z nia ksiukami, uruchomiajacemi liczniki. Wa¬ lec ten sluzy do przyrzadu, drukujacego cztery rodzaje biletów.W przykladach wykonania ksiuki, wla¬ czajace liczniki, sa umieszczone w walcu drukujacym na osi przy wkladce czcion¬ kowej, przyczem rozmieszczone sa po o- bydwóch stronach tejze, podczas gdy licz¬ niki umocowane sa parami w obrebie dzialania ksiuków. W przyrzadzie dla czte¬ rech róznych rodzajów biletów druga para liczników jest umieszczona równolegle, ale przesunieta wbok wzgledem pierwszej pa¬ ry. Skutkiem takiego wykonania, przyrzad ten, pomimo zastosowania dalszych licz¬ ników, powieksza sie w kierunku szeroko¬ sci tylko o grubosc ksiuków.Przyrzad (fig. 1 i 2) sklada sie z oslo¬ ny 1, wykonanej z lekkiego metalu, w której osadzone sa: walec drukujacy 2, dociskowy 3, walec farbujacy 4, walek na- pedny z korba 5, dwa liczniki kontrolu¬ jace 6 i 61 oraz tuleja 7, na której umie¬ szczona jest rolka papieru. Na walcu dru¬ kujacym umieszczony jest w znany spo¬ sób wymienny uklad czcionkowy, zaopa¬ trzony w listwy przesuwajace. Od dlugo¬ sci tych listw zalezy dlugosc wydawanych odcinków pasma. Poza tern walec drukuja¬ cy posiada pewna ilosc nastawianych z ze¬ wnatrz kólek czcionkowych, zapomoca których mozna drukowac na odcinku pa¬ pieru rózne oznaczenia, jak dzien, godzi¬ ne, odcinek drogi, kierunek jazdy i t d.Celem moznosci drukowania specjalnie waznych znaków odrózniajacych i otrzy¬ mania w ten sposób biletów róznej warto¬ sci, walec drukujacy zaopatrzony jest we wkladke czcionkowa 9 w ksztalcie bloczka o szerokosci pola do zadrukowania, która mozna z zewnatrz wygodnie nastawiac, przekrecajac dzwignie 10. Wkladka czcion¬ kowa 9 (fig. 2, 6 i 7) zaopatrzona jest w kólko zebate 11, które zazebia sie z dru- giem kólkiem zebatem 12, zaklinowanem wspólnie na jednej osi z dzwignia 10, któ¬ ra zapomoca sprezyny 13 w znany sposób utrzymywana jest w odpowiednich polo¬ zeniach. Poza tern wkladka 9 z jednej strony posiada ksiuk 14, a z drugiej — ksiuk 141, które sa wzgledem siebie prze¬ stawione o pewien kat. Zaleznie od polo¬ zenia wkladki jeden lub drugi ksiuk wy¬ suwa sie z obwodu walca drukujacego 2 i przy obracaniu sie tegoz ksiuk 14, zacze¬ pia.]^ o kólko zebate 15 licznika 6 wzgled¬ nie ksiuk 141 o kólko zebate 151 licznika 61 (fig. 5), uruchomia odpowiedni licznik, W polozeniu wedlug fig. 6 wkladka czcionkowa 9 jest tak ustawiona, ze nie znajduje sie na powierzchni walca druku¬ jacego. Przynalezny ksiuk 141 nie wystaje wtedy z obwodu walca drukujacego, na¬ tomiast wystaje przestawiony wzgledem niego o pewien kat drugi ksiuk 14. Jezeli przy takiem ustawieniu przekrecic walec drukujacy, to bedzie wydrukowany bilet bez szczególnych znaków, jak to przed¬ stawia fig. 8 i bilet ten bedzie policzony w liczniku 6.Jezeli dzwignie 10 przekrecic w kie¬ runku strzalki, to wkladka 9 wraz z ksiu- kiem 141 przesuwaja sie w polozenie, u- widocznione na fig. 7. Jezeli teraz prze¬ krecic walec drukujacy, to wyryty na wkladce napis, np. oznaczenie „uczniow¬ ski", odbije sie na bilecie, jak wskazano na fig. 9 i bilet ten zapomoca ksiuka 141 i kólka zebatego 131 bedzie policzony w liczniku 61.Wkladke 9 mozna, oczywiscie, tak wy¬ konac, ze równiez przy polozeniu wedlug — 2 —fig; 6 bedzie ona wchodzila w sklad po¬ wierzchni drukujacej i posiadala odpo¬ wiednio wyryty napis. W tym przypadku wiec obydwa rodzaje biletów bylyby za¬ opatrzone w specjalne oznaczenia.Dzwignia 10 (fig. 1) przykryta jest po¬ krywka 31, umieszczona na oslonie 30 i tak wykonana, ze wyciecie w jednej polo¬ wie oslony odslania i jednoczesnie umoz¬ liwia nacisk palcem na koniec dzwigni tO dla konduktora, obslugujacego przyrzad i mogacego dokonywac przestawiania dzwigni wedlug czucia. Poza tern oslona 31 moze byc zaopatrzona równiez w ozna¬ czenia do nastawiania.Walek napedny 5, walec drukujacy 2 l oraz walec dociskowy 3 pracuja wspólnie i zapomoca kólek zebatych 51, 31, 21 tak, ze przy zwyklem przekreceniu korby w pra¬ wo kawalek pasma, idacego z rolki 16, zo¬ staje przesuniety i zadrukowany. Po u- konczeniu pierwszego obrotu korby wy¬ drukowany bilet przejazdowy, którego górna czesc, a wiec zmienny tekst, zostaje najprzód wydrukowany i wystaje az do poczatku niezmiennej czesci tekstu poza wylot 17, zostaje tutaj oddzielony, pod¬ czas gdy staly tekst pozostaje we wnetrzu przyrzadu. Wystajacy ksiuk przesuwa jednoczesnie licznik, odpowiadajacy dane¬ mu rodzajowi biletów. Ten pierwszy odci¬ nek paska, na którym jest wydrukowana tylko zmienna czesc tekstu, nalezy odlo¬ zyc, jako nieuzyteczny. Przy nastepnym obrocie korby do wydrukowanego juz u- przednio niezmiennego tekstu zostaje do¬ drukowana czesc zmienna, a pasek zosta¬ je wysuniety az do poczatku nastepnego, pozostajacego znów w przyrzadzie nie¬ zmiennego tekstu i zostaje oderwany. Ta¬ ki sposób pracy przyrzadu ma te duza zalete, ze przy przestawieniu zmiennej czesci tekstu zaraz nastepny bilet otrzy¬ muje nowe oznaczenia.Wylot 17 wykonany jest jako urzadze¬ nie do odrywania pasków i moze byc prze¬ stawiany lub wymieniany w tym celu, aby przy zmianie wymiarów dlugosci biletu miejsce odrywania mozna bylo przesuwac odpowiednio do danego tekstu.Przy duzej ilosci nastawianych kólek czcionkowych 18 (fig. 5 i 11) nie mozna ich wszystkich zaopatrzyc w wystajace nazewnatrz kólka nastawcze 19, poniewaz zajmowalyby za duzo miejsca. Kólka wiec nastawiane 18, niezaopatrzone w kólka nastawcze 19, przestawia sie zapomoca precika. W tym celu na przedniej sciance oslony wykonany jest otwór 20 (fig. 4).Aby wiec nastawic takie kólko czcionko¬ we, nalezy przekrecic wtyl walec drukar¬ ski, poniewaz walec ten nie moze stac tern kólkiem czcionkowem nawprost otworu, gdyz wymagane jest, aby drukowal on najpierw tekst zmienny. Przekrecanie walca umozliwione jest zapomoca specjal¬ nie wykonanego w znany sposób kólka za¬ padkowego 21, które jest na stale osadzo¬ ne na walku napednym 5 i w które zaska¬ kuje zapadka 22. Mozna wiec przekrecic wtyl walec drukujacy scisle do takiego polozenia, w którem kolo czcionkowe u- kaze sie przed otworem do nastawiania, przyczem przekrecanie to nie oddzialywa zupelnie na licznik. Po nastawieniu kólek czcionkowych kreci sie walec w zwykly sposób w prawo i otrzymuje sie z otworu 17 wydrukowany bilet, który zawiera juz nowe oznaczenia. Przy przelaczaniu wklad¬ ki czcionkowej 9 nie potrzeba robic obro¬ tu wtyl; przelaczanie takie moze sie od¬ bywac gdy korba znajduje sie w spoczyn¬ ku zapomoca dzwigni 10 (fig. 1).Przyrzad taki podczas uzywania go nosi konduktor zawieszony na pasie skó¬ rzanym w ten sposób, ze specjalnie uksztaltowana i dopasowana do ciala bla¬ cha ochronna 24, obciagnieta filcem 23 (fig. 3), przylega do lewego biodra. W tern polozeniu konduktor lewa reka moze wy¬ godnie krecic korba, a prawa — oddzie¬ lac nadrukowany pasek w otworze wylo- — 3 —towym. Liczniki mozna kontrolowac przez otworki 25 i 251, znajdujace sie w górnej sciance oslony.Rolka papieru 16 (fig. 2) nasadzona jest na tulejke nosna 7; dostep do niej umozli¬ wia pokrywa 26 (fig. 1), która znajduje sie na zewnetrznej stronie oslony i posia¬ da otworek do obserwowania 27. Przez otworek 27 mozna obserwowac, czy rolka 16 zawiera jeszcze dostatecznie papieru, aby w odpowiednim czasie zamienic ja na nowa. Wyjmowany walec farbujacy 4 mozna wymieniac po zdjeciu pokrywki 29, nasrubowanej na trzpien nosny 28.Pozostale czesci znajduja sie wewnatrz przyrzadu poza stala scianka 30 i zazwy¬ czaj sa niedostepne, aby uniemozliwic na¬ ruszenie mechanizmu, a zwlaszcza liczni¬ ków.Jezeli chodzi o to, aby przyrzad tego rodzaju drukowal i rejestrowal wiecej, niz dwa rózne rodzaje biletów, to mozna osiagnac to przez zastosowanie dalszych wkladek czcionkowych, dalszych ksiuków oraz dalszych wspólpracujacych z niemi liczników. Celem mozliwego zaoszczedze¬ nia miejsca, liczniki te oraz ksiuki umie¬ szcza sie wtedy wedlug wynalazku para¬ mi jedne za drugiemi, przyczem sa one wzgledem siebie przestawione.Fig. 10 i 11 przedstawiaja przyklad wykonania wynalazku dla czterech róz¬ nych rodzajów biletów. W walcu drukuja¬ cym 2 urzadzona jest wkladka czcionko¬ wa 9a dla czterech polozen drukowania i z tylez odpowiednio rozstawionemi ksiu- kami 14a, 14b, 14c i 14d. Ksiuki 14a i 14b przestawiane sa promieniowo na jed¬ nej stronie walca drukujacego, a ksiuki 14c i 14d — na drugiej stronie tegoz wal¬ ca sa tuz obok siebie umieszczone. Liczni¬ ki 6a, 6b9 6c oraz 6d sa tak rozmieszczone, ze liczniki 6a i 6c mieszcza sie obok siebie na wspólnej osi i uruchomiane sa ksiukami 14a i 14c. Nastepnie liczniki 6b i 6d znaj¬ duja sie obok siebie, lecz sa wbok prze¬ suniete wzgledem poprzedniej pary tak, ze ksiuki 14a i 14c nie stykaja sie z niemi, lecz jedynie ksiuki 14b i 14d, które uru¬ chomiaja je. Zaleznie od ustawienia dzwi¬ gni 10 w polozeniu A, B, C lub D, bilet zo¬ staje zaopatrzony w oznaczenie, odpowia¬ dajace danemu polozeniu i zostaje poli¬ czony w odpowiednim liczniku. Jezeli u- rzadzic wiecej, niz dwie pary liczników, to rozmieszcza sie je wspólsrodkowo z walcem drukujacym 2. PL