Przedmiotem wynalazku jest uklad przelacznika rodzaju pracy X—Y w oscyloskopie elektronicz¬ nym. Praca ta polega na odchylaniu strumienia elektronów w lampie oscyloskopowej w kierunku pionowym Y przez jeden sygnal elektryczny ze- 5 wnetrzny i w kierunku poziomym X przez drugi sygnal zewnetrzny. Podstawa czasu oscyloskopu jest odlaczona.Stan techniki. W znanych rozwiazaniach oscylo¬ skopów dwukanalowych najczesciej sygnal Y przy- io kladany jest na wejscie jednego kanalu a sygnal X podawany jest na wejscie drugiego kanalu.Dzieki temu oba sygnaly sa wzmacniane przez jednakowe systemy o jednakowych parametrach wejsciowych, regulacjach i wzmocnieniu. Zadaniem 15 ukladu przelacznika pracy X—Y jest dolaczenie kanalu sygnalu X do koncowego wzmacniacza od¬ chylania poziomego, oraz kanalu sygnalu Y do koncowego wzmacniacza odchylenia pionowego.W znanych rozwiazaniach najczesciej sygnal 20 X jest dolaczony przelacznikiem stykowym do wzmacniacza koncowego odchylania poziomego po¬ przez przedwzmacniacz wyzwalania wewnetrznego kanalu. Sygnal X wyprowadza sie z kanalu wej¬ sciowego wlasnie poprzez ten przedwzmacniacz. 25 Znanym jest tez uklad w którym sygnal X wy¬ prowadzony jest poprzez analogiczny wzmacniacz i poprzez uklad kompensujacy opóznienia miedzy kanalami X i Y oraz wlaczony szeregowo rezystor o regulowanej rezystancji wyrózniajacy wzmocnie- 30 nie obu kanalów. Wada znanych rozwiazan jest niesymetryczne wyprowadzenie sygnalu X z kana¬ lu wejsciowego podczas gdy sygnal w kanale Y jest caly czas przesylany symetrycznie. Ta niesy- metria jest przyczyna znieksztalcen obserwowa-^ nych przebiegów na ekranie juz od czestotliwosci okolo 0,5 MHz. Czesciowo temu zapobiegaja dodat¬ kowe uklady kompensujace wymagajace praco¬ chlonnego strojenia. Przesylanie sygnalu niesyme¬ trycznego czyni go podatnym na zaklócenia co jest zródlem dodatkowych bledów przy pomiarach.Istota wynalazku. Uklad przelacznika pracy X— —Y oscyloskopu dwukanalowego, w którym wzmacniacze wejsciowe obydwu kanalów sa pola¬ czone ze wspólnym wzmacniaczem koncowym od¬ chylania pionowego poprzez klucze diodowe, a wzmacniacz koncowy odchylania poziomego jest polaczony poprzez przelacznik z przedwzmacnia- czem odchylania poziomego sterowanego sygnalem piloksztaltnym z generatorem podstawy czasu zas diodowe klucze polaczone sa z ukladem sterowa¬ nia, ma wyjscie symetrycznego wejsciowego wzmacniacza drugiego kanalu odchylania pionowe¬ go polaczone poprzez klucz diodowy i emiterowy wtórnik z zanegowanym wyjsciem bistabilnego przerzutnika ukladu sterowania.Wyjscie Q omawianego przerzutnika jest pola¬ czone ze zwartymi bazami dwóch tranzystorów, których emitery sa polaczone poprzez diody z wyj¬ sciem wejsciowego wzmacniacza pierwszego toru. 111981111981 25 odchylania pionowego. Kolektory wymienionych tranzystorów polaczone sa poprzez diodowy klucz z regulowanym rezystorowym obciazeniem. Steru¬ jace wejscia klucza i rezystorowe obciazenia sa polaczone poprzez przelacznik z ujemnym napie- 5 ciem zasilajacym. Wyjscie regulowanego rezystoro- wego obciazenia jest polaczone poprzez róznicowy emiterowy wtórnik i drugi przelacznik z wejsciem koncowego wzmacniacza odchylania poziomego.Wyjscie J bistabilnego przerzutnika ukladu stero- io wania jest natomiast polaczone poprzez trzeci prze¬ lacznik z masa ukladu. Wszystkie trzy przelaczniki sa ze soba sprzezone mechanicznie.Rozwiazanie, wedlug wynalazku umozliwia przy pomocy" prostych srodków uzyskania symetryczne- s 15 go doprowadzenia sygnalu X i Y do plytek odchy¬ lajacych lampy oscyloskopowej przy jednoczesnym zabezpieczeniu symetrii obydwu torów w szerokim pasmie czestotliwosci od 0 do 5 MHz."Objasnienie rysunku. Wynalazek jest blizej ob- ^ jasniony na przykladzie realizacji przedstawionym na rysunku, który przedstawia schemat polaczen elektrycznych obydwu kanalów odchylania oscylo¬ skopu dwukanalowego.Przyklad realizacji wynalazku. Uklad realizacji pracy X—Y oscyloskopu dwukanalowego ma dwa wejscia róznicowe wzmacniacza 1 i 2 dla dwu ka¬ nalów odchylania pionowego. Wyjscia róznicowego wzmacniacza wejsciowego 1 pierwszego kanalu Yl 30 cz^li kanalu X jest polaczone z diodowym kluczem 3 a wejscie róznicowego wzmacniacza wejsciowego 2 drugiego kanalu Y2 czyli kanalu Y jest polaczo¬ ne z diodowym kluczem 4.Wejsciowy róznicowy wzmacniacz 1 jest polaczo- n 35 ny poprzez diody 5 i 6 diodowego klucza 3 z wej¬ sciami koncowego wzmacniacza 7 odchylania pio¬ nowego, którego wyjscia sa polaczone z plytkami odchylajacymi w pionie oscyloskopowej lampy 8.Pozostale diody 9 i 10 diodowego klucza 3 sa po- 40 laczone z emiterami tranzystorów 11 i 12 których bazy sa wzajemnie polaczone. Diody 13 i 14 diodo¬ wego klucza 4 polaczonego z wejsciowym róznico¬ wym wzmacniaczem 2 sa polaczone z wejsciami koncowego wzmacniacza 7 odchylania pionowego. 45 Pozostale diody 15 i 16 diodowego klucza 4 sa polaczone z emiterem tranzystora 17 którego baza jest polaczona z zanegowanym wyjsciem Q prze¬ rzutnika 18 ukladu 19 sterowania. Tranzystor 17 tworzy wtórnik emiterowy. Kolektory tranzystorów 50 11 i 12 sa polaczone z diodowym kluczem 20, któ¬ rego wejscie sterujace jest polaczone poprzez prze¬ lacznik 21 z ujemnym napieciem zasilajacym.Klucz 20 jest polaczony z drugiej strony z regulo¬ wanym rezystorowym obciazeniem 22. Wejscie ste- 55 rujace diodowego klucza 20 jest polaczone z po4- 2aczonymi ze soba katodami diod 23 i 24. Anoda diody 23 jest polaczona z kolektorem tranzystora 11, a anoda diody 24 jest polaczona z kolektorem tranzystora12. 60 Rezystorowe obciazenie 22 jest polaczone z róz¬ nicowym emiterowym wtórnikiem 25, którego wyj¬ scia sa polaczone z drugim przelacznikiem 26. Prze¬ lacznik 26 jest polaczony z wyjsciem przedwzmac- riiacza 27 odchylania poziomego, którego wejscie as jest polaczone z generatorem 28 podstawy czasu.Drugi przelacznik 26 jest polaczony swymi rucho¬ mymi zestykami równiez z wejsciami róznicowego koncowego - wzmacniacza 29 odchylania poziomego polaczonego bezposrednio z plytkami odchylajacy¬ mi w poziomie oscyloskopowej lampy 8. Wejscie J bistabilnego przerzutnika 18 jest polaczone po¬ przez trzeci przelacznik 30 z masa ukladu. Wszy¬ stkie trzy przelaczniki 21, 26 i 30 sa wzajemnie sprzezone mechanicznie.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku przebiega nastepujaco. Podczas pracy X—Y przelacznik 30 zwierajac wejscie J przerzutnika 18 wytwarza stan jedynki logicznej na wyjsciu Q i zera logicznego na wyjsciu Q. Stan jedynki logicznej z wyjscia Q poprzez wtórnik emiterowy na tranzystorze 17 po¬ woduje zatkanie diod 15 i 16 i tym samym dola¬ cza kanal Y przez koncowy wzmacniacz 7 odchy¬ lania pionowego do plytek odchylajacych w kie¬ runku pionowym oscyloskopowej lampy 8. Stan zera logicznego z wyjscia Q bistabilnego przerzut¬ nika 18 poprzez tranzystory 11 i 12 powoduje prze¬ wodzenie diod 9 i 10 i zatkanie diod 5 i 6 diodo¬ wego klucza 3. Przez to kanal X jest odlaczony od wejsc koncowego wzmacniacza 7 odchylania pionowego i dolaczony przez przewodzacy diodo¬ wy klucz 20, rezystorowe obciazenie 22, róznicowy emiterowy wtórnik 25 i przelacznik 26 do konco¬ wego wzmacniacza 29 odchylania poziomego. Pod¬ czas pracy X—Y przelacznik 21 dolacza do ujem¬ nego napiecia zasilajacego rezystorowe obciazenie 23 a odlacza wejscie sterujace diodowego klucza 20 przez co powoduje jego przewodzenie. Przelacz¬ nik 26 odlacza na ten czas przedwzmacniacz 27 od¬ chylania poziomego.Sygnal X jest podobnie jak sygnal Y przez caly uklad przenoszony symetrycznie, a regulowanym rezystorowym obciazeniem 22 wyrównuje sie wzmocnienie obu kanalów. Przy pracy normalnej klucz diodowy 20 jest nieprzewodzacy, gdyz prze¬ lacznik 21 zwiera katody diod 23 i 24 do ujemnego napiecia zasilajacego powodujac tym samym ich przewodzenie. Tranzystory 11 i 12 majac wtedy kolektory zwarte przewodzacymi diodami J23 i 24 tworza wtórniki emiterowe. Diodowe klucze 3 i 4 obu kanalów sa w tym przypadku sterowane sy¬ metrycznie przez wtórniki emiterowe. Wtórnik emiterowy sterujacy klucz 4 tworzy tranzystor 17 a wtórniki emiterowe sterujace klucz 3 tworza tranzystory 11 oraz 12. Przelacznik 30 wytwarza stan jedynki logicznej na wejsciu J przerzutnika i powoduje mozliwosc zmian jego stanu. Sygnaly piloksztaltne, wytworzone przez generator 28 pod¬ stawy czasu i wzmocnione przez przedwzmacniacz 27 przelacznik 26, przy pomocy normalnej, dola¬ cza do wzmacniacza koncowego 29 odchylania po¬ ziomego. Sygnaly te powoduja liniowy ruch plam¬ ki na ekranie.Zastrzezenie patentowe Uklad przelacznika rodzaju pracy X—Y w oscy¬ loskopie elektronicznym, w którym wejsciowe wzmacniacze obydwu kanalów sa polaczone ze111 981 wspólnym koncowym wzmacniaczem odchylania pionowego poprzez diodowe klucze zas koncowy wzmacniacz odchylania poziomego jest polaczony poprzez przelacznik z przedwzmacniaczem odchy¬ lania poziomego, którego wejscie jest polaczone z generatorem podstawy czasu, natomiast diodowe klucze na wyjsciach wzmacniaczy wejsciowych sa polaczone z ukladem sterowania, znamienny tym, ze wyjscie wejsciowe wzmacniacza (2) drugiego kanalu „Y" jest polaczone poprzez emiterowy wtórnik zbudowany na tranzystorze (17) z zanego¬ wanym wyjsciem Q bistabilnego przerzutnika (18) ukladu (19) sterowania, zas wyjscie Q omawianego przerzutnika (18) jest polaczone ze zwartymi baza¬ mi tranzystorów (11 i 12), których emitery sa po¬ laczone poprzez diody (9 i 10) diodowego klucza 10 15 (3) z wyjsciem wejsciowego wzmacniacza (1) pierw¬ szego kanalu „Y" zas kolektory wymienionych tranzystorów (11 i 12) sa polaczone poprzez diodo¬ wy klucz (20) z regulowanym rezystorowym obcia¬ zeniem (22), przy czym sterujace wejscie diodowego klucza (20) i rezystorowe obciazenie (22) sa pola¬ czone poprzez przelacznik (21) z ujemnym napie¬ ciem zasilajacym, natomiast wyjscie regulowane¬ go rezystorowego obicazenia (22) jest polaczone po¬ przez róznicowy emiterowy wtórnik (25) i drugi przelacznik (26) z wyjsciem koncowego wzmacnia¬ cza (29) odchylania poziomego podczas gdy wejscie J bistabilnego przerzutnika (18) jest polaczone po¬ przez trzeci przelacznik (30) z masa ukladu, a wszystkie trzy przelaczniki (21, 26, 30) sa ze soba sprzezone mechanicznie.111 981 Cena 45 zl ZGK 5, Btm. zam. 9125 — 120 egz. PL