Znany jest sposób budowy z pusta¬ ków ogrzewaczy powietrza (rekuperato- rów), majacych kanaly dla powietrza równolegle do kanalów dla spalin, przy- czem laczace sie kanaly w pustakach sluza jako kanaly dla spalin, a sasiednie kanaly dla powietrza utworzone sa z ze¬ wnetrznych powierzchni czterech pusta¬ ków. Chociaz budowa tego rodzaju ogrzewaczy powietrza, w porównaniu z ogrzewaczami, wykonanemi z plyt, ]est bardzo prosta, jednak korzystanie z ka¬ nalów w pustakach, jako przewodów dla spalin, ma wady. Przewody dla spalin, z powodu moznosci zanieczyszczania sie ich, powinny byc stosunkowo duze, jest wiec konieczne uzywanie pustaków wiek¬ szych rozmiarów, dla murarry niedogod¬ nych i z powodu naprezen w sciankach latwo pekajacych. Jezeli zwiekszymy grubosc scian cegly, by zapobiec peka¬ niu, to rozmiary zewnetrzne i ciezar pustaków zwieksza sie, poniewaz prze¬ kroju kanalów w pustakach zmniejszyc nie mozna; przytem grube scianki dzia¬ laja ujemnie na wymiane ciepla. Przy uzyciu kanalu pustaków dla prowadzenia spalin, mozna zadosc uczynic wymaganiu lepszego nagrzewania powietrza zapo- moca mniejszych kanalów powietrznych, znajdujacych sie obok wiekszych kana¬ lów dla spalin, uzywajac do budowy prócz wlasciwych pustaków jeszcze pu¬ staki innych wymiarów. Wymagana jest przytem wieksza uwaga murarza, wskutek czego budowa jest drozsza i trwa dluzej,tak jak przy uzyciu plyt, przy których nie mozna uniknac wielkiej liczby spoin.By zbudowac ogrzewacz powietrza, majacy prócz duzych kanalów dla spalin równolegle, mniejsze, dobrze ogrzewane kanaly dla powietrza i by budowa jego byla prosta, wskutek uzycia tylko jednego pustaka malego formatu, nalezy, wedlug wynalazku, przez kanaly pustaków pro¬ wadzic nie spaliny, a powietrze. W tym <:elu uzywa sie plaskich szesciogrania- ¦stych pustaków z kanalem o prostokat¬ nym przekroju, majacych dwa boki szer¬ sze, naprzeciw siebie lezace, i cztery wezsze miedzy soba równe. Cztery pustaki tego rodzaju, stykajace sie wez- szemi bokami, laczymy w ten sposób, iz szersze boki zewnetrzne tworza kanal dla spalin o duzym przekroju. Kanaly w pustakach sluza przytem dla prowa¬ dzenia powietrza i otaczaja z czterech stron kanal dla spalin.Pustaki maja przytem cienkie scianki, wskutek czego jest zapewniona dobra wymiana ciepla; po za tern pustaki maja male wymiary, sa lekkie i jednakowe, wskutek czego budowa jest latwa. Szczel¬ nosc spoin osiagamy, zgodnie z wyna¬ lazkiem w ten sposób, ze pustaki w styku nie przylegaja, jak przy zwyklem wyko¬ naniu ogrzewaczy z pustaków lub z plyt, na dlugosci równej grubosci sciany, lecz glebokosc spoiny równa sie conajmniej grubosci pustaka, to znaczy podwójnej grubosci scianek wraz z dlugoscia wez¬ szego boku kanalu dla powietrza, leza¬ cego miedzy temi sciankami. Dzieki skosnym powierzchniom szesciogrania- stego pustaka, dlugosc spoiny jest jeszcze wieksza, przyczem biegnie ona zygza¬ kowato.Po za tern ostre krawedzie szesciogra- niastych pustaków, laczace sie w styku, maja z róznych stron osi podluznej po¬ przecznego przekroju czterograniaste wystepy, wskutek czego spoiny sa zy¬ gzakowate. Czterograniaste wystepy two¬ rza poziome plaszczyzny podstawowe, dzieki którym skladanie pustaków jest uproszczone, bowiem przy plaszczyznach pochylych pustaki lezace wywieraja na¬ cisk boczny na nizsze pustaki stojace.Szczególnie trudnem przy budowie rekuperatorów jest laczenie kanalów po¬ wietrznych miedzy soba oraz z kanalami, doprowadzajacemi i odprowadzajacemi powietrze. Do tego potrzeba wiekszej ilosci pustaków róznych rozmiarów, któ¬ rych ukladanie jest utrudnione.Budowa tej czesci rekuperatorów wymaga scislego nadzoru. Przy trans¬ porcie i przy sortowaniu róznorodnych, pustaków powstaje wieksze niebezpie¬ czenstwo uszkodzen. Brak niekiedy jed¬ nego specjalnego pustaka opóznia bu¬ dowe. Wynalazek i pod tym wzgledem ulatwia budowe ogrzewacza powietrza, a mianowicie w ten sposób, ze glowice rekuperatorów sa wykonane z pustaków tego przekroju, co pustaki wewnetrzne, z ta tylko róznica, ze sa one na jednym koncu zamkniete i maja przy koncach, przeznaczonych do zwiazania z murem, jedno lub dwustronne wydrazenia, by móc prosto przeprowadzic kanaly dla spalin, przylaczyc kanaly powietrzne do przewodów doprowadzajac}^! i odpro wadzajacych wzglednie polaczyc je mie¬ dzy soba. W ten sposób do budowy glowic rekuperatora, poza dowolnie wy- konanem zewnetrznem wylozeniem, po¬ trzeba tylko dwóch rodzajów pustaków, majacych jednakowa forme zewnetrzna.Bezposrednia zaleta tego wykonania jest uproszczone wyrabianie pustaków reku¬ peratora, gdyz liczba form jest mozliwie zmniejszona. Glowice rekuperatorów mozna wykonac w czasie o wiele krót¬ szym, anizeli to dotychczas bylo mozli¬ we. Niepotrzebne sa wszelkie dotychczas uzywane pustaki oddzielajace, sluzace do dzielenia na grupy kanalów po wietrz- — 2 —nych. Kanal powietrza laczymy nie jak dotychczas przez opuszczanie pustaków oddzielajacych, lecz w ten sposób, ze uzywamy pustaka z kanalem dla powie¬ trza o ksztalcie takim jak inne, który ma jednak w niektórych miejscach wy¬ drazenia.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania ogrzewacza powietrza, a mianowicie: na fig. 1 w przekroju po¬ dluznym, na fig. 2 — w przekroju po¬ przecznym. Polaczenie kanalów powietrz¬ nych jest przedstawione na figurach od 3 do 9 w przekroju, a mianowicie: fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny wedlug linji 3 — 3 fig. 5; fig. 4 — przekrój po¬ przeczny wedlug linji 4—4 fig. 5; fig. 5 — przekrój pionowy wedlug linji 5—5 fig. 4; fig. 6—przekrój poziomy wedlug linji 6a— 6a i 6b — 6b fig. 5; fig. 7 — pionowy przekrój wedlug linji 7— 7 fig. 3, wzgled¬ nie fig. 4; fig. 8 — przekrój wedlug linji 8—8 fig. 5; fig. 9 — przekrój we¬ dlug linji 9 — 9 fig. 7.Ogrzewacz powietrza, jak widac zwla¬ szcza z fig. 2, jest zbudowany z pusta¬ ków a, majacych kanaly przeznaczone dla powietrza; kanaly dla spalin g pow¬ staja przez odpowiednie ukladanie i usta¬ wianie pustaków. Ksztaltówka b sluzy do utworzenia równi na podstawie, glo¬ wicy i scianach bocznych ogrzewacza.Jezeli nadac kanalom dla spalin przekrój prostokatny zamiast kwadratowego, to uzywamy dwóch rodzai pustaków z ka¬ nalami dla powietrza o róznej wysokosci.Kanaly dla spalin g i dla powietrza / mozna prowadzic pionowo lub poziomo.W przykladzie, przedstawionym na fig. od 3 do 9, kanaly dla powietrza /, Z1, otaczajace ze wszystkich stron kanaly dla spalin g, sa w glowicy w ten spo¬ sób polaczone, ze kanaly poziome Z1 i pionowe / lacza sie oddzielnie, jak widac z fig. 6 i 7. Mozna jednak zanie¬ chac tego podzialu.- Do budowy czesci, zawierajacych wzajemne polaczenie ka¬ nalów powietrznych / i Z1, sluza pusta¬ ki a1 i <72, majace takiz przekrój jak pustaki a, które sluza do budowy pozio¬ mych i pionowych kanalów powietrz¬ nych /, wzglednie Z1. Pustaki a1 i a? maja wiec potrzebne do wiezby, skosne powierzchnie dla styku oraz sluzace jako podpory wystepy. Pustaki a1 róznia sie od pustaków a2, wzglednie od pusta¬ ków a, tylko tern, ze prócz scianki czolowej maja wydrazenia na obu ostrych bokach, na których znajduja sie skosne* powierzchnie i wystepy, tak ze powietrze w miejscu doprowadzania lub odprowa¬ dzania wzglednie w miejscu przeprowa¬ dzania na koncach rekuperatora prze¬ chodzi do wszystkich kanalów powietrz¬ nych /, wzglednie Z1 tworzacych grupy.Pustaków o1 uzywamy do laczenia pionowych kanalów powietrznych Z za¬ równo jak poziomych Z1, co przedsta¬ wiono na figurach 3 i 4. W miejscu,, w którem jedna grupa kanalów ma byc wzgledem innej grupy zamknieta, uzy¬ wamy pustaków <72, które maja wydra¬ zenie tylko z jednego ostrego boku.Obydwa rodzaje pustaków a1, a2 sa na jednej stronie czolowej zamkniete, by oddzielic kanaly Z wzglednie Z1 od siebie oraz od kanalów dla spalin. Tam, gdzie znajduja sie kanaly laczace, trzeba umieszczac pustaki a majace czesciowa odjete wspierajace wystepy; w tym celu jednak nie sa potrzebne specjalne formy.Dla wiekszej szczelnosci spoin prze¬ katnych sa one wykonane na ksztalt schodów, co przedstawiono na rysunku. PL