Opis patentowy opublikowano: 30.09.1981 111172 Int. CI2.H03K 4/06 Twórcawynalazku: Michal Lantner Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska- Sposób wytwarzania ciagu impulsów, zwlaszcza o ksztalcie trójkatnym lub trapezowym Sposób wytwarzania ciagu impulsów, zwlaszcza o ksztalcie trójkatnym lub trapezowym, ©zmienianej czestotliwosci powtarzania impulsów, przeznaczony jest dla ukladów, w których wymagana jest bardzo duza stabilnosc czestotliwosci przebiegu, stalosci ksztaltu, a takze minimalne znieksztalcenia liniowosci zboczy dla zakresu przestrajania czestotliwosci 1 : 10000.Znany jest sposób wytwarzania ciagu impulsów trójkatnych oparty na ladowaniu kondensatora poprzez uklad sterowania zródla stalopradowego. Wada tego sposobu jest zaleznosc amplitudy, czestotliwosci i linio¬ wosci wytwarzanego przebiegu od opornosci idealizowanego zródla stalopradowego, oraz od opornosci wejscio¬ wej ukladu do którego podaje sie wytwarzany sygnal. Niedogodnoscia jest równiez koniecznosc wysokiej stabili¬ zacji wydajnosci zródla stalopradowego, ladujacego kondensator. Znany jest takze sposób wytwarzania przebie¬ gu trójkatnego przez calkowanie przebiegu prostokatnego. Wada tego sposobujest to, ze pozwala na wytwarzanie glównie przebiegu o stalej czestotliwosci, gdyz stala calkowania integratora scisle wiaze amplitude przebiegu wyjsciowego z jego czestotliwoscia.Celem wynalazku jest zastosowanie takiego sposobu wytwarzania impulsów o dowolnym ksztalcie, a zwlaszcza o ksztalcie trójkatnym lub trapezowym, aby czestotliwosc otrzymanego przebiegu zalezala tylko od czestotliwosci zewnetrznego zródla impulsów, a liniowosc zboczy, ksztalt i amplituda — byly stale w szerokim zakresie przestrajania.Cel ten osiagnieto przez zmieszanie wmieszaczu impulsowym, bedacym dowolnym ukladem binarnym, dwóch ciagów impulsów prostokatnych o róznych czestotliwosciach, których stosunek jest bliski jednosci, a sygnalem uzytecznym jest skladowa srednia sygnalu otrzymanego w wyniku zmieszania. Oba ciagi impulsów otrzymuje sie zjednego generatora i dwóch dzielników czestotliwosci o róznych stopniach podzialu, których stosunek jest bliski jednosci. Natomiast zgodnosc fazy wytwarzanego przebiegu z zewnetrznym sygnalem synchronizujacym uzyskuje sie przez podzial czestotliwosci sygnalu synchronizujacego oraz podzial czestotli¬ wosci sygnalu z generatora przestrajanego. Zmieszanie uzyskanych przebiegów w dodatkowym mieszaczu impul¬ sowym, a po usrednieniu wynikowego przebiegu i po porównaniu go z sygnalem modulujacym steruje sie genera¬ tor przestrajany."i 111172 Sposób wedlug wynalazku jest ilustrowany przykladem wykonania pokazanym na rysunku wedlug fig. 1 a, i, Fig. 2a przedstawia schemat blokowy generatora ze stabilizacja czestotliwosci przebiegu o ksztalcie pily, a fig. 2b - przebiegi w poszczególnych punktach tego ukladu.lig. 3a, b - przedstawia przykladowe*rozwiazanie ukladu do wytwarzania impulsów o dowolnym ksztalcie, wraz z przebiegami wystepujacymi w tym ukladzie.Do wejsc mieszacza impulsów wedlug fig. 1 doprowadza sie dwa ciagi impulsów prostokatnych. Sygnal z pierwszego generatora 1 przedstawia fig. IbA, zas sygnal generatora 2 fig. lbB. Stosunek czestotliwosci obu generatorów jest bliski jednosci. Oba sygnaly ulegaja zmieszaniu w mieszaczu impulsowym 3, zrealizowanym przykladowo jako funkcja sumy modulo dwa, na wyjsciu którego sygnal ma postac pokazana na fig. lbC.Wyjscie mieszacza jest polaczone z wejsciem dolnoprzepustowego filtru 4, który usrednia doprowadzany do niego sygnal. Na wyjsciu filtru 4 u^skuje sie przebieg trójkatny lub trapezowy (fig. lbD), zalezny od sygnalów doprowadzonych do wejsc mieszacza 3. W celu zmiany ksztaltu i czestotliwosci wytwarzanego przebiegu jeden z generatorów impulsów prostokatnych, w omawianym przykladzie wykonania- generator 1, powinien miec regulowane wypelnienie impulsów i ich czestotliwosc.Przyklad realizacji ukladu ze stabilizacja czestotliwosci do wytwarzania przebiegów o ksztalcie pilo- ksztaltnym przedstawia fig. 2a. Sygnal generatora przebiegu prostokatnego 11 (uwidoczniony na fig. 2bA dostar¬ czany jest na wejscie dzielnika czestotliwosci 16 o stopniu podzialu ni. Sygnal z generatora przebiegu prostokat¬ nego 14 o regulowanej napieciem czestotliwosci (fig. 2bB) dostarczany jest na wejscie dzielnika czestotliwosci 15 o stopniu podzialu n2. Uzyskane z dzielników 15 i 16 sygnaly wedlug fig. 2bC i fig. 2bD doprowadzone sa do wejsc mieszacza impulsowego 17. Napiecie z jego wyjscia (fig. 2bE) zostaje usrednione w pierwszym filtrze usredniajacym 18, a nastepnie po porównaniu z napieciem odniesienia V0 we wzmacniaczu róznicowym 19 dostarczane jest na wejscie generatora przebiegu prostokatnego 14. Przebieg wyjsciowy z generatora 14, którego czestotliwosc jest uzalezniona od stosunku stopnia podzialu dzielnika 15 i dzielnika 16 (nt /n2) oraz od wartosci napiecia odniesienia V0 - podany jest na jedno wejscie nieliniowego mieszacza impulsowego 12, natomiast na drugie wejscie dostarczany jest przebieg z generatora 11. Uzyskane w wyniku zmieszaniajnapiecie poddane usred¬ nieniu w drugim filtrze usredniajacym 13, przybiera postac przebiegu piloksztaltnego (fig. 2bF), którego czesto¬ tliwosc reguluje sie skokowo przez zmiane stosunku stopni podzialu dzielników oraz plynnie przez zmiane napiecia odniesienia V0.Przykladowe rozwiazanie ukladu do wytwarzania ciagu impulsów o dowolnym ksztalcie z mozliwoscia fazowania, bramkowania lub wyzwalania przebiegu o dowolnym ksztalcie przedstawia fig. 3a. Uklad zawiera generator przebiegu prostokatnego 21 o czestotliwosci regulowanej napieciem. Przebieg tego generatora jest przedstawiony na fig. 3bA. Wyjscie generatora 21 polaczone jest z ukladem programujacym 22 oraz z trzema dzielnikami czestotliwosci 23, 24 i 27. których stosunek podzialu moze byc zmieniany.Przebiegi wyjsciowe tych dzielników przedstawione sa na fig. 3bB, C, D. Do wejscia ukladu programujacego 22 dostarczany jest równiez sygnal zewnetrzny Ux, który dodatkowo umozliwia wyzwalanie generowanego przebiegu o dowolnym ksztalcie lub zmiane jego ksztaltu.Generator 21, uklad programujacy 22 oraz dzielniki czestotliwosci 23 i 24 pelnia role modulatora czesto¬ tliwosci. Sygnaly wyjsciowe z tego modulatora dostarczane sa na wejscia b, c mieszacza impulsowego 25. Przebie¬ gi na wejsciach b, c tego mieszacza przedstawia fig. 3bB, C. Do wejscia mieszacza 25 dostarczony jest równiez sygnal bramkujacy U2, który umozliwia bramkowanie lub zmiane fazy (na przeciwna) wytwarzanego przebiegu o dowolnym ksztalcie (fig. 3bM). Uklad pozwalajacy na uzyskanie zgodnosci fazy przebiegu o dowolnym ksztal¬ cie z zewnetrznym przebiegiem synchronizujacym s sklada sie z dzielnika czestotliwosci 27 z dodatkowego mieszacza impulsowego 28, z dzielnika czestotliwosci 29, ukladu usredniajacego 30 oraz ze wzmacniacza róznico¬ wego 31. Sygnal z dzielnika czestotliwosci 27 o ksztalcie przedstawionym na fig. 3bD dostarczany jest na wejscie e drugiego mieszacza impulsowego 28, natomiast na wejscie f podawany jest sygnal z dzielnika czestotliwosci 29 (fig. 3bE). Do wejscia dzielnika 29 doprowadzony jest sygnal synchronizujacy s (fig. 3bF). Przebieg z wyjscia mieszacza impulsowego 28 (fig. 3bG) po usrednieniu w ukladzie usredniajacym 30 dostarczany jest na wejscie r wzmacniacza róznicowego 31. Na drugie wejscie k tego wzmacniacza podany jest sygnal modulujacy U3, który pozwala plynnie przesuwac w szerokich granicach (na przyklad kilku okresów) faze wytwarzanego przebiegu wzgledem przebiegu synchronizujacego s. Sygnal z wyjscia wzmacniacza róznicowego 31 doprowadzony jest na wejscie g przestrajanego generatora 21. Natomiast na wejscie h dostarczany jest sygnal U4, przeznaczony do bramkowania wytwarzanych przebiegów.111172 3 PL