Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczajacy silniki trójfazowe przed niewlasciwym kierunkiem obro¬ tów, nie pozwalajacy na przylaczenie tych silników do sieci majacej nieprawidlowa kolejnosc faz lub tez do sieci z miesymetria spowodowana zanikiem jednej z faz z jednoczesnym sygnalizowaniem stanu nieprawdlowego.Uklad zabezpieczajacy wedlug wynalazku ma zasta¬ wanie zwlaszcza do przenosnych urzadzen napedzaja¬ cych, wyposazonych w przewód zasilajacy, na przyklad do przenosnych urzadzen budowlanych przenoszacych moment obrotowy przez wal gietki, tak jak wibratory wglebne.Znane sa uklady sterujace praca silników trójfazowych, które w przypadku zaniku jednej z faz, powoduja zatrzy¬ manie silnika lub umozliwiaja jego uruchomienie sygna¬ lizujac ten stan swietlnie lub akustycznie.Znane rozwiazanie wedlug opisu patentowego RFN nr 1202885, przeznaczone zwlaszcza do urzadzen juz istniejacych, ma zapobiec wlaczeniu silnika do napie¬ cia zasilajacego, majacego fazy ustawione w nieprawi¬ dlowej kolejmosci, która to kolejnosc poprzez przelacznik kierunkowy moze byc zmieniona. Jest to realizowane w ten sposób, ze do dwu faz, które znajduja sie miedzy stykami przelacznika kierunkowego i elementu przela¬ czajacego linii zasilania, zostaje dolaczone pierwotne uzwojenie transformatora, którego inne pierwotne uzwo¬ jenie doprowadzajace napiecie zasilania jest wlaczone przed przelacznikiem w ten sposób, ze przekaznik wla¬ czony w uzwojenie wtórne transformatora moze prze- 10 20 25 30 rwac obwód sterowania elementu przelaczajacego przy nieodpowiedniej kolejnosci faz.Przy wlasciwej kolejnosci faz plynie prad w obwo¬ dzie wtórnym, uzwojenie sterujace przekaznika zostaje pobudzone i styk roboczy zostaje zamkniety. Przy nie¬ wlasciwej kolejnosci faz nie ma napiecia w obwodzie wtórnym, przekaznik nie dziala, zestyk roboczy jest otwarty, tak ze wlaczenie stycznika nie nastepuje. Roz¬ wiazanie to jest jednak skomplikowane, ciezkie i drogie.Wszystkie znane dotychczas uklady umozliwiaja uru¬ chomienie silnika w niewlasciwym kierunku obrotów.W takiej sytuacji zmienia sie kolejnosc podlaczenia jego faz w gniezdzie zasilajacym. W wielu sytuacjach nawet krótkotrwale wlaczenie silnika z obrotami niewlasciwymi powoduje uszkodzenie urzadzen, na przyklad zerwa¬ nie walu gietkiego. W celu zapobiezenia takim sytuac¬ jom urzadzenie wyposaza sie w sprzegla mechaniczne jednokierunkowe.Celem wynalazku jest unikniecie takich niedogodnosci przez opracowanie ukladu zabezpieczajacego, który uniemozliwilby uruchomienie silnika z niewlasciwym dla niego kierunku obrotów, dzialalby natychmiast po wlo¬ zeniu wtyczki przewodu zasilajacego do gniazda sieci zasilajacej, bez potrzeby prowadzenia dodatkowej wzor¬ cowej instalacji zasilajacej i zeby posiadal mozliwie najmniejsza wage i gabaryty.Cel ten osiagnieto przez wyposazenie ukladu zbudo¬ wanego ze stycznika, przycisków sterujacych oraz prze¬ kaznika przeciazeniowego termobimetalowego w uklad zabezpieczajacy zlozony z czesci pomiarowej i czesci 110991110991 wykonawczej. Czesc pomiarowa zbudowana jest na za¬ sadzie filtrów skladowych symetrycznych napiecia, przy czym elementy pomiarowe podlqczone sa do napiec za¬ silajacych RST, miedzy przewód zasilajacy i stycznik.Natomiast czesc wykonawcza, majaca postac przekaz¬ nika, polaczona jest z cewka tego przekaznika do wspomnianych elementów pomiarowych, natomiast jego stykami wlaczona jest miedzy faze zasilajaca „R" i ze¬ styk rozlaczajacy przekaznika term obi meta I owego, któ¬ ry z kolei wlaczony jest miedzy silnik napedzajacy i stycz¬ nik.W uklad wbudowana jest równiez lampka kontrolna, sygnalizujaca prawidlowy wzglednie nieprawdlowy stan.Jeden biegun lampki kontrolnej dolaczony jest do fazy zasilajacej „S"' poprzez rezystor. Drugi jej biegun do¬ laczony jest do fazy zasilajacej „R" poprzez styki roz¬ laczajace przekaznika przeciazeniowego termobimetalo¬ wego i poprzez wspomniany obwód wykonawczy, do któ¬ rego wlaczony jest równiez styk przycisku zalaczajacego.Uklad wedlug wynalazku jest identyczny dlo silników malej i duzej mocy. Zaleta ukladu jest to, ze przejmuje funkcje sprzegla, dzieki czemu stalo sie zbedne stoso¬ wanie sprzegiel mechanicznych w urzadzeniach przemy¬ slowych.Uklad zabezpieczajacy wedlug wynalazku jest przed¬ stawiony w przykladzie wykonania na rysunku, przed¬ stawiajacym schemat ideowy ukladu.Uklad sklada sie ze stycznika 1, dwóch przycisków sterujacych 2 i 3, przekaznika przeciazeniowego termo- bimetalowego 4, ukladu zabezpieczajacego 5 oraz neo¬ nowej lampki kontrolnej 7.Uklad zabezpieczajacy 5 sklada sie z czesci pomiaro¬ wej 8 i z czesci wykonawczej 9. Czesc pomiarowa 8 zbu¬ dowana jest na zasadzie filtrów skladowych symerycz- nych napiecia 6, przy czym elementy pomiarowe 6 pod¬ laczone sa do napiec zasilajacych RST miiedzy przewód zasilajacy z wtyczka 10 i stycznik 1. Czesc wykonawcza, majaca postac przekaznika, polaczona jest cewka tego przekaznika do elementów pomiarowych 6 natomiast jego stykami wlaczona jest miedz^ faze zasilajaca „R" i zestyk rozlaczajacy 12 przekaznika przeciazeniowego termobimetalowego 4, który z kolei wlaczony jest miedzy silnik napedzajacy 13 i stycznik 1.W uklad wbudowana jest neonowa lampka kontrol¬ na 7. Jeden biegun lampki 7 dolaczony jest do fazy zasilajacej „S" poprzez rezystor 11. Drugi biegun lampki 7 dolaczony jest do fazy zasilajacej „R" poprzez styki rozlaczajace 12 i obwód wykonawczy 9, do którego wlaczony jest równiez styk przycisku zalaczajacego 2.Natomiast przycisk wylaczajacy 3 dolaczony jest do styku przycisku 2 i stycznika 1 oraz do styku samozatrzymania stycznika 1.Dzialanie ukladu zabezpieczajacego wedlug wynalazku jest nastepujace. Silnik napedowy 13 wraz z ukladem zabezpieczajacym wlacza sie do sieci zasilajacej 3X X380 V, 50 Hz, za pomoca przewodu z wtyczka 10.W przypadku istnienia wszystkich napiec oraz prawidlo* wej konfiguracji faz, zapali sie lampka 7 sygnalizujaca gotowosc ukladu do pracy.Silnik 13 uruchamia sie przyciskiem 2, natomiast wyla- 5 cza sie przyciskiem 3. W wypadku wystapienia zwiekszo¬ nego ponad dopuszczalne granice poboru mocy przez silnik, nastepuje zadzialanie przekaznika przeciazenio¬ wego 4, który rozwiera swoje styki pomocnicze 12, prze¬ rywajac obwód zasilamia cewki stycznika 1 a zatem 10 przerywa prace silnika 13. Gasnie równiez lampka 7.Zgasniecie tej lampki podczas pracy ukladu równoczes¬ nie z jego wylaczeniem, wystepuje tylko w przypadkach zadzialania przekaznika przeciazeniowego 4, wzglednie zaniku mapiecia zasilajacego. Sprawdzenie, czy napiecie 15 zasilajace istnieje, dokonuje sie przyciskajac na chwile przycisk 2. Lampka kontrolna 7 powinna sie zaswiecic, a po zwolnieniu przycisku powinna zgasnac. W takiej sytuacji nalezy odczekac kilka minut na samoczynne za¬ palenie sie lampki 7 informujacej o ponownej gotowosci 20 ukladu do pracy, która nastepuje po ostygnieciu prze¬ kaznika przeciazeniowego 4.W przypadku gdy napiecia w gniezdzie zasilajacym beda posiadaly nieodpowiednia dla silnika konfiguracje lub gdy bedzie brakowalo jednej z faz, wówczas pojawi 25 sie napiecie na zaciskach cewki przekaznika w czesci wykonawczej 9, powodujac jego zadzialanie. Styki tego przekaznika zostana rozwarte i nie pozwola na urucho¬ mienie stycznika 1 za pomoca przycisku 2. Lampka kon¬ trolna 7 zachowa sie podobnie jak w przypadku zadzia- 30 lania zabezpieczenia przeciazeniowego 4.Zastrzezenia patentowe 35 1. Uklad zabezpieczajacy silniki trójfazowe przed nie¬ wlasciwym kierunkiem obrotów, zlozony ze stycznika, przycisków sterujacych, przekaznika przeciazeniowego termobimetalowego, lampki kontrolnej, znamienny tym, ze posiada uklad (5) zlozony z czesci pomiarowej (8) 40 zbudowanej na zasadzie filtrów skladowych symetrycz¬ nych napiecia (6) oraz czesci wykonawczej (9), przy czym elementy pomiarowe (6) podlaczone sa do napiec zasilajacych RST miedzy przewód zasilajacy i stycznik (1), a czesc wykonawcza (9), w postaci przekaznika, pola- 45 czona jest jego cewka do elementów pomiarowych (6) a stykami tego przekaznika wlaczona jest miedzy faze zasilajaca „R" i zestyk rozlaczajacy (12) przekaznika termobimetalowego (4), wlaczonego miedzy silnik (13) i stycznik (1). 50 2. Uklad zabezpieczajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do fazy zasilajacej „S" dolaczony jest jeden biegun lampki kontrolnej (7) poprzez rezystor (11), a drugi jej biegun dolaczony jest do fazy zasilajacej „R" poprzez styki rozlaczajace (12) ii obwód wykonaw- 55 czy (9), do którego dolaczony jest równiez styk przy¬ cisku (2).110991 PL