Celem osiagniecia mozliwie duzej trwa¬ losci szyn kolejowych i zmniejszenia do minimum scierania sie powierzchni jezdnej na ich glówce próbowano szyny te w tem¬ peraturze, jaka posiadaja po wyjsciu z wal¬ ców, zanurzyc glówka nadól do naczynia z woda i tym sposobem je zahartowac lub ulepszyc. Woda w naczyniach nie byla przytem faktycznie poruszana. Okazalo sie jednak, ze w ten sposób nie mozna osia¬ gnac zadawalniajacego wyniku, poniewaz glówka staje sie nierównomiernie zaharto¬ wana i obok twardych wykazuje tez miek¬ kie miejsca. Przyczyna tego jest, ze przy zanurzeniu glówki szyny, nawet do zimnej wody, jej warstwy przylegajace do glówki juz po kilku sekundach wytwarzaja pare, a w miejscach, gdzie pomiedzy glówka szyny i woda utworzyla sie izolacyjna warstwa pary, nastepuje ochladzanie glówki, a przez to niedostateczne hartowanie.Zbadano jednak, ze calkowicie równo¬ mierne hartowanie glówki szyny moze byc osiagniete z pominieciem tworzenia miek¬ kich miejsc i mozna wykonac glówki o zu¬ pelnie równomiernej twardosci i jednako¬ wej grubosci warstwy twardej na calej dlugosci szyny, o ile hartowanie glówek odbywa sie w wodzie ruchomej lub plyna¬ cej. Dlatego tez glówki szyn wedlug wyna¬ lazku winny byc calkowicie zanurzone w wodzie ruchomej. Przez staly ruch wodypodczas procesu ochladzania osiaga sie to, ze ten^ej^tura jej pie-zostaje istotnie pod- niesioria^ l*ze w' kaztfyfti razie tworzenie sie pary jest zupelnie wykluczone. Dzieki u- niknieciu tworzenia pary, niemozliwem jest, aby mialo miejsce nierównomierne od¬ dzialywanie wody na glówke. O ile z gora¬ cej glówki wydobywaja sie pecherzyki pa¬ ry, to przez doprowadzenie swiezej, zim¬ nej wody zostaja one bez trudnosci usunie¬ te. Aby to osiagnac, szybkosc poruszanej lub plynacej wody musi byc co najmniej tak duza, aby woda nie mogla sie zago¬ towac.W tym celu reguluje sie szybkosc poru¬ szanej wody tak, aby temperatura jej wo- góle nie bardzo sie podnosila. Jest to zu¬ pelnie mozliwe i ustalono na podstawie po¬ miarów, ze po ukonczeniu procesu ochla¬ dzania w chwili, kiedy szyna zostala wyje¬ ta z wody, temperatura jej nie przekra¬ czala 30° przy zastosowaniu wody, która przed zanurzeniem szyny wykazywala tem¬ perature okolo 10°.Szyna jest tylko tak gleboko zanurzona w plynie, ze glówka jej jest calkowicie nim pokryta, ciecz jednak nie dotyka srodka szyny. Tym sposobem osiaga sie bardzo duza twardosc powierzchni jezdnej bez ja¬ kiegokolwiek uszczerbku na ciagliwosc srodka i stopy szyny. Nowa szyna otrzy¬ muje w ten sposób dotychczas nieznana, nadzwyczajnie duza odpornosc na zuzycie i wieksza ciagliwosc niz wystarczajaca nie- tylko do wytrzymania przepisanej próby na uderzenie, lecz takze do latwego prze¬ jecia wystepujacych podczas ruchu napre¬ zen.Pozadany do równomiernego ochladza¬ nia ruch wody lub doprowadzenie jej ply¬ nacej, celem zahartowania glówek szyn, moze nastapic w najrozmaitszy sposób, Kilka przykladów wykonania urzadze¬ nia chlodzacego przedstawiono schematycz¬ nie na rysunkach.Fig. 1 pokazuje naczynie / z woda chlo¬ dzaca 2. Cyfra 3 oznacza szyne z zanurzo¬ na w wodzie glówka, Ruch wody chlodza¬ cej jest wywolany obracajacemi sie walca¬ mi 5, posiadajacemi lopatki 4.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 woda poruszana jest zapomoca ruchomej siatki drucianej lub tasmy zelaznej 6. Na fig. 3 woda 2 jest natomiast poruszana po¬ wietrzem, wdmuchiwanem do niej przez szczeliny przewodu 7. Wedlug fig. 4 z prze¬ wodu 8 wyplywa woda tloczona, która po¬ rusza wode chlodzaca. Zapomoca przelewu 9 woda chlodzaca dochodzi zawsze do jed¬ nakowej wysokosci. W przykladzie wyko¬ nania wedlug fig. 5 doprowadzana przewo¬ dem 8 woda chlodzaca podnosi sie od dolu waska szczelina 10 do glówki szyny i sply¬ wa po obu jej stronach przez przelewy 9, Przelewy daja te pewnosc, ze porusza¬ na woda zajmuje zawsze jednakowa wyso¬ kosc. W postaci wykonania wedlug fig. 6 woda chlodzaca plynie po obu stronach z przewodów 11 i 12 ku glówce szyny i od¬ plywa nadól waska szczelina 13, znajduja¬ ca sie pod glówka.Wedlug fig. 7 woda chlodzaca plynie z przewodu 12 do góry, do naczynia posred¬ niego 14, w którem znajduje sie szyna 3 z glówka i splywa przez przelew 15.Przedstawione na rysunku sposoby wy¬ wolania ruchu wody sa tylko przykladami, których moze byc daleko wiecej. Nalezy jeszcze wspomniec o tern, ze równiez przez poruszanie zanurzonej w wodzie glówki szyny przy zachowaniu równomiernego za¬ nurzenia mozna osiagnac dostateczne har¬ towanie. W kazdym poszczególnym przy¬ padku wybiera sie sposób najbardziej sto¬ sowny do warunków pracy. Istotnie równo¬ mierne zanurzenie mozna osiagnac tylko wtedy, kiedy szyna na calej swej dlugosci jest rzeczywiscie zupelnie prosta. Dlatego tez musi ona byc dokladnie wyprostowana zanim zostanie zamocowana wraz ze stopa — 2 —w poruszajacym ja aparacie. To moze na¬ stapic w rozmaity sposób, np. zapomoca samego ciezaru aparatu trzymajacego.Aparat ten raz juz wyprostowana szyne u- trzymuje nawet podczas ochladzania pew¬ nie i niezawodnie w prostym kierunku. Za¬ mocowana szyne zanurza sie nastepnie w naczyniu nieco dluzszem od niej, w któ- rem woda w wyzej opisany sposób stale sie odswieza, to znaczy plyn ochladzajacy po¬ winien bezustannie poruszac sie po obu stronach glówki szynowej, a woda ogrzana nieustannie odplywac. PL