Przedmiotem wynalazku jest zewnetrzna izolacja uzwojenia umieszczonego na korpusie nosnym, przykla¬ dowo karkasie cewki nasadzanej na biegunie elektrycznej maszyny wirujacej.Znane rozwiazanie izolacji zewnetrznych uzwojen znajdujacych sie na korpusach nosnych umieszczonych na biegunach wirujacych maszyn elektrycznych mozna podzielic na dwie grupy, z których pierwsza dotyczy izolacji uzwojen umieszczonych bezposrednio na biegunach, druga zas dotyczy izolacji uzwojen umieszczonych na tych biegunach za posrednictwem karkasów, stanowiacych samonosne korpusy.W przypadku zewnetrznych uzwojen izolacji, nanoszonych bezposrednio na biegun stosuje sie czolowy korpus izolacyjny z otworem wewnetrznym do nasadzania na korpus bieguna, przy czym opiera sie on na stopie bieguna, zas drugi czolowy korpus izolacyjny ustala sie na korpusie bieguna w rózny sposób, przykladowo za pomoca kolka lub sruby ustalajacej. Czesc zawarta miedzy tymi korpusami owija sie ewentualnie jedynie izolacja plaska.Wada tych rozwiazan jest to, ze sa zródlem duzej ilosci braków, wymagaja znacznego nakladu pracy przy wytwarzaniu otworów do nasadzania na korpus bieguna, a takze trudnosc w izolowaniu czesci znajdujacych sie miedzy czolowymi korpusami izolacyjnymi. Powazna wada wynika równiez z tego, ze w takim rozwiazaniu izolacji zewnetrznej zawsze powstaja szczeliny miedzy korpusami czolowymi i wlasciwym korpusem bieguna w których gromadzi sie wilgoc i ewentualnie pyl przewodzacy elektrycznie, przylegajac do przewodów. Wade te dotychczas usuwano w ten sposób, ze wybierano wystarczajaca grubosc korpusów czolowych, co wprawdzie prowadzilo do przedluzenia drogi powierzchniowej, lecz równoczesnie do gorszego wykorzystania przestrzeni przeznaczonej do uzwojenia i wzrostu materialochlonnosci. W okreslonych, specyficznych przypadkach szczeli¬ ny miedzy czolowym korpusem izolacyjym i wlasciwym korpusem bieguna wypelnia sie kitem. Wiadome jest równiez, ze zakrycie uzwojenia duza powierzchnia korpusu izolacyjnego o znacznej grubosci czola pogarsza chlodzenie tego uzwojenia.Izolacja nanoszona na uzwojenia umieszczone w samonosnych karkasach, przewaznie wykonywanych z niemetalicznego materialu, stosuje sie najczesciej w przypadkach w których nie jest korzystne, np. z uwagi na2 110 624 laczny ciezar bieguna, ukladanie uzwojenia bezposrednio na korpusie bieguna. Karkasy cewek sklada sie najczesciej z kilku czesci z materialu izolacyjnego tak# jak to sie zwykle stosuje w transformatorach. Wada tego rozwiazania jest stosunkowo wysoki koszt wytwarzania karkasów i duza liczba urzadzen potrzebnych w procesie wytwarzania, a mianowicie tloczników do wytwarzania poszczególnych czesci karkasu, co jest szczególnie uciazliwe przy stosowaniu kilku dlugosci karkasu. Uzwojenia sa gorzej chlodzone; co prowadzi do koniecznosci ich przewymiarowywania. Z tych wzgedów koszt /uzwojenia jest wysoki a ciezar cewki - znaczny.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad.Istota wynalazku polega na tym, ze w rowkach bocznych scian korpusu nosnego sa wsuniete sztywne elementy czolowe korpusu, w ksztalcie litery U, a w przestrzeni miedzy tymi elementami czolowymi, na bocznych scianach korpusu nosnego jest ulozona izolacja boczna w postaci pasa, przy czym odgiete konce czesci srodkowej izolacji bocznej sa zakryte izolacja czolowa, zamocowana miedzy korpusem nosnym i elementami czolowymi korpusu.W wewnetrznych narozach elementów czolowych korpusu znajduja sie wyciecia, izolacja czolowa jest natomiast zamknieta na koncach scian bocznych korpusu nosnego.W przestrzeni ograniczonej przez stope bieguna i elementy czolowe korpusu, na elementach czolowych korpusu, jest umieszczona izolacja dodatkowa, korzystnie o przekroju w ksztalcie litery V, dla dalszego uzwojenia, zwlaszcza uzwojenia stabilizacyjnego.Izolacja czolowa dla wszystkich uzwojen, jest umieszczona razem w przestrzeni miedzy elementami czolowymi korpusu.Izolacja wedlug wynalazku charakteryzuje sie zasadniczym zmniejszeniem odpadów materialowych przy jej wykonywaniu bowiem wycina sie ja wedlug latwego wykroju, przy czym dla róznych dlugosci korpusu nosnego stosuje sie identyczne elementy czolowe.Wybór wymiarów izolacji czolowej w kierunku wysokosci czól korpusu pozwala zgodnie z zapotrzebowa¬ niem na droge powierzchniowa na podwyzszanie elektrycznej wytrzymalosci uzwojen.Grubosc materialu scian bocznych i izolacji czolowej jest minimalna, z uwagi na jej zdwojenie w miejscach najwiekszych narazen mechanicznych drutu nawojowego a mianowicie na narozach korpusu nosnego.Mala grubosc scian bocznych i izolacji czolowej poprawia równoczesnie chlodzenie uzwojenia przez zmniejszenie opornosci cieplnej korpusu nosnego, przy czym intensywnosc chlodzenia zwieksza sie za pomoca impregnacji uzwojenia przez wkraplanie. W takim przypadku powierzchnie sa czyste i nie jest potrzebne czyszczenie korpusu nosnego i gwintowanych otworów w korpusie biegunowym.Izolacje wedlug wynalazku stosuje sie korzystnie równiez wtedy, gdy na korpusie nosnym równoczesnie z uzwojeniam glównym umieszcza sie jeszcze inne uzwojenie, np. uzwojenie biegunów pomocniczych w maszy¬ nach pradu stalego, przy czym uzwojenia te uklada sie w przestrzeni miedzy sztywnymi elementami czolowymi korpusu, a izolacja czól jest dla obu uzwojen korzystnie wspólna. Dalsze uzwojenia korzystnie umieszcza sie w przestrzeni dla stopy bieguna i sztywnych elementów czolowych korpusu, w której izolacje dodatkowa dla dalszych uzwojen uklada sie w przekroju w ksztalcie litery V.Inna zaleta wynalazku jest to ze przy nawijaniu i impregnacji przestrzennych uzwojen na karkasach, manipulacji poddaje sie tylko mase przewodu i niewielka mase karkasu cewki, przy czym mozliwe jest stosowanie impregnacji prózniowej uzwojenia bez koniecznosci oczyszczania powierzchni funkcjonalnych.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w pólprzekroju i czesciowym widoku czolowym izolacje uzwojenia umieszczonego na wytlaczanym biegunie jako korpusie nosnym, fig. 2— w bocznym przekroju czesciowym — korpus bieguna z izolacja zewnetrzna i uzwojeniem, fig. 3 — w czesciowym przekroju czolowym izolacje zewnetrzna uzwojenia na karkasie nasadzo¬ nym na wytlaczany biegun, fig. 4 — przykladowy ksztalt sztywnego, czolowego elementu korpusu, a fig. 5 wykrój izolacji bocznej w rozwinieciu.Izolacja zewnetrzna dla uzwojenia umieszczonego na korpusie 1, który w przykladzie wykonania wedlug fig. 1 jest biegunem elektrycznej maszyny wirujacej, ma sztywne elementy czolowe 4, w ksztalcie litery U (wedlug fig. 4), wsuniete w rowki 3 wykonane w dowolny sposób na bocznych scianach 2 korpusu nosnego 1.W przestrzeni ograniczonej przez elementy czolowe 4 na bocznych scianach 2 korpusu nosnego 1 znajduje sie izolacja boczna 5 w postaci pasa, przy czym konce 12 czesci srodkowej tej izolacji sa odgiete ku scianom czolowym korpusu nosnego 1. Izolacja boczna 5 jest przedstawiona na fig. 5 w postaci rozwinietej, przy czym dwie równolegle do dluzszych boków wykroju linie kreskowe przedstawiaja linie zagiecia. Linie ciagle zaznaczaja wciecia 14 w czesci srodkowej. Konce 12 czesci srodkowej izolacji bocznej 5, odgiete ku czolowym stronom korpusu nosnego 1 sa przykryte izolacja czolowa 6 umocowana na czolowej stronie korpusu nosnego 1.Wyciecie 7 wewnetrznych narozy elementów czolowych 4 umozliwia zagiecie izolacji czolowej 6 ku scianie bocznej 2 korpusu nosnego 1.110 624 3 Zagiecie konców 12 czesci srodkowej izolacji bocznej 5 ku bocznej scianie korpusu nosnego 1 umozliwia unikniecie powstawania szczeliny miedzy elementami czolowymi 4 i wlasciwym korpusem nosnym 1, co równoczesnie umozliwia korzystne wzmocnienie izolacji w miejscach szczególnie narazonych mechanicznie naciagiem przewodu uzwojenia.W tak zaizolowanej przestrzeni nawija sie wlasciwe uzwojenie, uwidocznione na fig. 1 i 2, jako uzwojenie wytlaczanego bieguna wirujacej maszyny elektrycznej co uwidoczniono równiez na fig. 3 wraz z zalozonym karkasem cewki.Jesli istnieje potrzeba zaopatrzenia korpusu nosnego 1 w dalsze, co najmniej jedno uzwojenie, przykladowo uzwojenie pomocnicze, mozna je korzystnie rozmiescic w kierunku ku górze korpusu nosnego 1 w przestrzeni ograniczonej przez dodatkowe elementy czolowe 4, przy czym do wszystkich uzwojen 8 usytuowanych miedzy elementami czolowymi 4 korzystnie stosuje sie wspólna izolacje czolowa 6.W rozwiazaniu wedlug wynalazku mozna wykorzystac równiez przestrzen ograniczona przez stope bieguna 10 korpusu nosnego 1 i elementy czolowe 4, ukladajac dodatkowa izolacje 11 po obu stronach bocznych korpusu nosnego 1, która korzystnie ma ksztalt litery V, w której uklada sie dalsze uzwojenie 9, przykladowo uzwojenie stabilizacyjne. Powierzchnie czolowe tego uzwojenia 9 moga byc wzmacniane w rózny sposób, przykladowo bandazami 11.Zastrzezenia patentowe 1. Zewnetrzna izolacja uzwojenia umieszczonego na korpusie nosnym, w szczególnosci na karkasie cewki nasadzonej na biegunie elektrycznej maszyny wirujacej, znamienna tym, ze w rowkach (3) bocznych scian (2) korpusu nosnego (1) sa wsuniete sztywne elementy czolowe (4) korpusu, w ksztalcie litery U, a w przestrzeni miedzy tymi elementami czolowymi, na bocznych scianach (2) korpusu nosnego (1) jest ulozona izolacja boczna (5) w postaci pasa, przy czym odgiete konce (12) czesci srodkowej izolacji bocznej (5) sa zakryte izolacja czolowa (6), zamocowana miedzy korpusem nosnym (1) i elementami czolowymi (4) korpusu. 2. Zewnetrzna izolacja wedlug zastrz. 1,znamienna tym, ze w wewnetrznych narozach elementów czolowych (4) korpusu znajduja sie wyciecia (7), izolacja czolowa (6) zas jest zawinieta na koncach scian bocznych (2) korpusu nosnego (1). 3. Zewnetrzna izolacja wedlug zastrz. 1,znamienna tym, ze w przestrzeni ograniczonej przez stope (10) bieguna i elementy czolowe (4) korpusu jest umieszczona na elementach czolowych (4) korpusu izolacja dodatkowa (11) korzystnie o przekroju w ksztalcie litery V, dla dalszego uzwojenia (4), zwlaszcza uzwojenia stabilizacyjnego. 4. Zewnetrzna izolacja wedlug zastrz. 1, albo 2, znamienna tym, ze izolacja czolowa (6) dla wszystkich uzwojen (8) jest umieszczona razem w przestrzeni miedzy elementami czolowymi (4) korpusu. mt &e*110 624 ^ FJC.¥ ffi.S Prac. Poligraf. UP P RL naklad 120 + 18 Cena 45 zl PL