Przedmiotem wynalazku jest sygnalizator na¬ stawianej wielkosci temperatury, sygnalizujacy swiatlem nastawiona wielkosc temperatury wody chlodzacej silnika spalinowego lub temperatury cieklego medium chlodzacego innego urzadzenia.Znany sygnalizator posiada na wejscie dzielnik zlozony z czujnika oporowego i oporu stanowiacy czesc skladowa miernika ilorazowego temperatury.Dzielnik polaczony jest z zasilaczem stabilizowa¬ nym i masa. Wyjscie dzielnika jest polaczone z wejsciem przerzutnika majacego dwa tranzysto¬ ry polaczone ze soba w ukladzie Schmitta. Wyj¬ scie przerzutnika polaczone jest poprzez dzielnik oporowy z wejsciem wzmacniacza pradu stalego, majacego dwa tranzystory. Wyjscie wzmacniacza polaczone jest z kolektorem wejsciowego tranzy¬ stora generatora napiecia o prostokatnym prze¬ biegu, zas kolektor wyjsciowego tranzystora gene¬ ratora jest polaczony z dzielnikiem oporowym ge¬ neratora. Dzielnik oporowy generafora jest jego wyjsciem, które jest jednoczesnie potencjometrycz- nym zasilaniem bazy tranzystora sterujacego lampka sygnalizujaca. Zasilacz stabilizowany, ma¬ jacy diode Zenera stanowiacy zródlo napiecia odniesienia i dwa tranzystory, jest polaczony z punktami zasilania przerzutnika, wzmacniacza i wejsciowym tranzystorem generatora. Dzielnik oporowy tranzystora wyjsciowego generatora oraz emiter tranzystora, sterujacego lampka sygnalizu¬ jaca, sa polaczone z biegunem zróidla zasilania. 10 15 20 30 Kolektor tranzystora, sterujacego lampka sygnali¬ zujaca, jest polaczony z ta lampka, a ta jest po¬ laczona z masa. Ten znany sygnalizator posiada duza ilosc elementów skladowych, wymaga ko¬ niecznosci doboru niektórych elementów ze wzgle¬ du na potrzebe kompensacji wplywu zmian tem¬ peratury otoczenia, oraz nie jest odporny na zwar¬ cie wyjscia.Sygnalizator wedlug wynalazku ma na wejsciu dzielnik zlozony z czujnika oporowego i oporu stanowiacego czesc skladowa miernika ilorazowego temperatury, który to dzielnik jest polaczony w ukladzie mostka Wheastone'a z dzielnikiem oporowym, zlozonym z oporu stalego i oporu na¬ stawnego. W przekatna mostka jest wlaczcny wzmacniacz operacyjny w ukladzie scalonym, spelniajacym role komparatora. Wyjscie wzmac¬ niacza jest polaczone poprzez opór z baza tran¬ zystora pracujacego w ukladzie generatora, bejda- cego multiwiibratorem astabilnym. Kolektor tego tranzystora poprzez cpór obciazenia jest polaczo¬ ny z baza tranzystora sterujacego lampka sygna¬ lizujaca. Emitery tranzystorów generatora sa po¬ laczone z masa poprzez opór, sluzacy do uzyski¬ wania napiecia polaryzacji. Do wezla, laczacego emitery tranzystorów generatora z oporem do uzyskiwania napiecia polaryzacjii, jest przylaczony obwód zlozony z: obwodu emiter — baza tranzys¬ tora generatora, diody i lampki sygnalizujacej, która z kolei jest polaczona z masa. Biegun zródla 109 4513 zasilania jest polaczony. z lampka sygnalizujaca poprzez opór, sluzacy do uzyskiwania prajdu pola¬ ryzacji. Lampka sygnalizuje swiatlem przekrocze¬ nie nastawionej oporem nastawnym temperatury medium chlodzacego, a miernik wskazuje istnieja¬ ca wielkosc temperatury.Zaleta sygnalizatora wedlug wynalazku jest ma¬ la ilosc elementów skladowych, samoczynne kom¬ pensowanie wplywu zmian temperatury otoczenia przez wzmacniacz operacyjny oraz odpornosc na zwarcie wyjiscia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, który jest schematem ideowym sygnalizatora.Sygnalizator ma na wejsciu dzielnik zlozony z czujnika oporowego CO i oporu stanowiacego czesc skladowa miernika ilórazowego M tempera¬ tury medium chlodzacego, który to dzielnik jest polaczony w ukladzie mostka Wheastone^ z dziel¬ nikiem oporowym, zlozonym z oporu stalego Rl i oporu nastawnego R2.. W przekatna mostka po¬ przez opory R3 i R4 sa wlaczone wejscia wzmac¬ niacza operacyjnego w ukladzie scalonym, spelnia¬ jacego role komparatora^ Punkty zasilania wzmac¬ niacza W sa polaczone odpowiednio z masa, i bie¬ gunem zródla zasilania poprzez diode Dl zabez¬ pieczajaca sygnalizator przed zniszczeniem elemen¬ tów* pólprzewodnikowych w przypadku wlaczenia napiecia o przeciwnej polaryzacji. Kondensator Cl, zabezpieczajacy sygnalizator przed zaklócenia¬ mi, jest polaczony z masa i biegunem zródla zasi¬ lania poprzez diode Dl.Tranzystory Tl i T2, kondensatory C2 i C3 i opo¬ ry R5, R6, R7 i R8 stanowia generator w ukladzie multiwibratora astabilnego* wytwarzajacy napiecie o przebiegu prostokatnym. Opór R6, bedacy obcia¬ zeniem kolektora tranzystora Tl i opór R7, sluza¬ cy do polaryzacji bazy tranzystora Tl, sa pola¬ czone poprzez diode Dl z biegunem zródla zasila¬ nia. Kondensator. C2 sprzega kolektor tranzystora Tl z baza tranzystora T2, zas kondensator C3 sprzega kolektor tranzystora T2 z baza tranzystora Tl. Kondensator C4 laczy bazy tranzystorów Tl i T2, zmniejszajac wrazliwosci na zaklócenia. Wyj¬ scie wzmacniacza W jest polaczone z baza tran¬ zystora T2 poprzez opór R5f sluzacy do polery- zacji bazy tranzystora T2. Opór R9 obciazenia kolektora tranzystora. T2 jest polaczony z biegu¬ nem zródla zasilania poprzez obwód baza—emiter tranzystora T3 i diode Dl. Kolektor tranzystora T3 jest polaczony z masa poprzez lampke sygnalizuja¬ ca L, stanowia obciazenie tego kolektora. Emitery tranzystorów Tl i T2 sa polaczone z oporem R8, sluzacym do uzyskiwania napiecia polaryzacji. Do wezla, bedacego miejscem polaczenia emiterów tranzystorów Tl i T2 z oporem R8, jest przylaczo¬ ny obwód zlozony z: obwodu emiter—baza tranzy¬ stora T2, diody D2 i lampki sygnalizujacej L.Opór RIO, sluzacy do uzyskiwania pradu polary¬ zacji, jest polaczony z lampka sygnalizujaca L i biegunem zródla.zasilania poprzez diode Dl.Istniejaca temperature medium chlodzacego wskazuje miernik M, natomiast zadana tempera¬ ture sygnalizowania lampka L nastawia sie opo¬ rem nastawnym R2. 19 451 4 Przekroczenie nastawionej temperatury sygnali¬ zowania powiodiuje przekroiczeinie równowagi most¬ ka Wheastone'a, co z kolei powoduje zmiane na¬ piecia wyjsciowego wzmacniacza W, z napiecia 5 bliskiego zeni na napiecie bliskie napieciu zasi¬ lania sygnalizatora. Napiecie na wyjsciu wzmac¬ niacza W, bliskie napieciu zasilania, powoduje ze generator wytwarza prostokatny przebóg napiecia, podawanego poprzez opór R9 na baze tranzystora 10 T3 sterujacego lampka sygnalizujaca L, powodu¬ jac jej migotanie.W przypadku, kiedy temperatura medium chlo¬ dzacego jest nizsza od nastawionej', napiecie na wyjsciu wzmacniacza W jest bliskie zeru, co unie- 15 mozliwia prace generatora ze wzgledu na zatka¬ nie tranzystora T2. Zaltkanie tranzystora T2 spra¬ wia, ze tranzystor T3 jest równiez zatkany, w wy¬ niku czego lampka L nie swieci, gdyz prad pola¬ ryzacji .plynacy przez opór RIO jest mniejszy od 20 pradu, który móglby spowodowac jej swiecenie.W przypadku kiedy temperatura medium chlo¬ dzacego jest wyzsza od nastawionej temperatury sygnalizowania oraz wystepowania zwarcia lamp¬ ki L, prad przeplywajacy przez opór R5, diode D2 25 i zwarcie do masy powoduje powstanie na diodzie D2 spadku napiecia, mniejszego od sumy dobra¬ nego napiecia, polaryzacji i najwiekszego napie¬ cia baza—emiter w kierunku przewodzenia, które nie powoduje jeszcze przewodzenia pradu przez 30 tranzystor T2. Stan taki jest równoznaczny z za¬ tkaniem tranzystora T2, a jednoczesnie zatkaniem tranzystora T3, w wyniku czego nie ulega on zniszczeniu, pomimo podawania pelnego napiecia zródla zasilania poprzez zwarcie lampki L. 35 Zastrzelenie patentowe Sygnalizator nastawionej wielkosci temperatury* zwlaszcza temperatury wody chlodzacej silnika 40 spalinowego, zawierajacy czujnik oporowy, mier¬ nik ilorazowy temperatury, opory staly i nastaw¬ ny polaczone ze soba w ukladzie mostka Whea- sftone'a w przekatna którego jest wlaczony wzmac- ^ niacz operacyjny w ukladzie scalonym,, którego wyjscie jest polaczone poprzez opór z baza tran¬ zystora typu nnp-n ukladu generatora, przy czym kolektor tego tranzystora jest polaczony poprzez, opór obciazenia z baza tranzystora typu p-n-p, 50 majacego emiter polaczony z dodatnim biegunem zródla zasilania, a kolektor polaczony z jednym biegunem lampki, znamienny tym, ze emiter tran¬ zystora (T2) typu n-p-n ukladu generatora jest po- laczony z jedna koncówka oporu (R8), którego dru¬ ga koncówka jest polaczona z ujemnym biegunem zródla zasilania, zas baza tranzystora (T2) typu n^p-4i ukladu generatora jest dodatkowo polaczona ~ z dodatnim biegunem diody (D2), której ujemny eo biegun jest polaczony z jednym biegunem lampki (L) majacej drugi biegun polaczony z ujemnym biegunem zródla zasilania i równiez ujemny bie¬ gun diody (D2) jest polaczony z jedna koncówka oporu (RIO), którego druga koncówka jest pola- 65 czooa z dodatnim biegunem zródla zasilaniai.109 451 PL