Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie tlumia¬ co-ostrzegawcze, zwlaszcza w ukladzie sterowania kierunkiem lotu smiglowca.W ukladzie sterowania kierunkiem lotu smiglo¬ wca, które odbywa sie droga zwiekszenia lub zmniejszenia skoku smigla ogonowego, przy zada¬ waniu ruchu dla zwiekszenia skoku smigla zacho¬ dzi potrzeba stosowania w ukladzie urzadzenia tlumiacego predkosc tego ruchu i ostrzegajacego pilota przed zbyt szybkim wykonaniem tego ru¬ chu po to, aby w okreslonych warunkach lotu, zbyt duzy i zbyt predki pobór mocy dla zwiek¬ szenia skoku smigla ogonowego, nie spowodowal zmniejszenia mocy przekazanej do napedu wirni¬ ka nosnego a tym samym obnizenia wysokosci lo¬ tu. W tym celu stosowano dotychczas urzadzenie tlumiaco-ostrzegawcze tzw. „tlumik hydrauliczny" w postaci tloka o dwustronnym dzialaniu, którego tloczysko z jednej strony polaczone jest z mecha¬ nizmem sterowania kierunkiem w kabinie pilota zas z drugiej strony ze wzmacniaczem hydraulicz¬ nym mechanizmu przestawczego skoku smigla, sprzezonego z membranowym czujnikiem róznicy cisnien stanowiacego oddzielny zespól. W efekcie cale urzadzenie wykazuje dosc zlozona konstruk¬ cje o znacznym ciezarze, zas membranowy czujnik nie umozliwia regulacji postrzegania sygnalizowa¬ nej predkosci.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia 10 19 20 30 tlumiacego i ostrzegawczego pozbawionego wy¬ mienionych niedogodnosci o uproszczonej kon¬ strukcji i lepszych wlasnosci postrzegania i regu¬ lacji sygnalizowanej predkosci przesuwu steru o zmniejszonym ciezarze i jednoczesnie ulepszonym dzialaniu.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiagnieto dzie¬ ki zastosowaniu w urzadzeniu suwaka zawieraja¬ cego wklad ze stalego magnesu, podatnego na ru¬ chy tloka tlumiacego oraz zestyku kontaktronowe- go, zwierajacego w odpowiednim polozeniu suwa¬ ka obwód ostrzegawczy zapalajacy lampke sygna¬ lizacyjna w kabinie pilota. W praktyce stwierdzo¬ no ponadto, iz histereze sygnalizacji, tzn. róznice miedzy predkoscia przesuwu suwaka przy której nastepuje zwieranie obwodu ostrzegawczego a predkoscia przesuwu suwaka przy której obwód zostaje otwarty, uzyskuje sie droga zmiany usytuo¬ wania biegunów magnesu wzgledem zestyku, co osiagnieto odpowiednia regulacja obrotu suwaka wokól wlasnej osi.Dzieki takiemu rozwiazaniu urzadzenie wedlug wynalazku odznacza sie znacznie uproszczona kon¬ strukcja, a tym samym mniejszym ciezarem oraz zwiekszona zdolnoscia postrzegania i dzialania.Przyklad wykonania przedmiotu wynalazku po¬ kazano na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie rozmieszczenie poszcze¬ gólnych elementów skladowych. 109 388109 388 Jak pokazano na fig. 1 urzadzenie sklada sie z tloka 1 umieszczonego w wytoczeniu korpusu 2 tak, iz tworzy dwie komory robocze do których doprowadzone jest cisnienie z ukladu hydraulicz¬ nego, odpowiednio dawkowane przez zespól zawo¬ ru kompensacyjnego 3 ii zespól zaworu odcinaja¬ cego 4 w którym wbudowany jest dlawik 5 o stalym przekroju dlawienia. Z poszczególnych ko¬ mór tloka 5 doprowadzone jest odpowiednie cis¬ nienie do komory w którym umieszczony jest su¬ wak 6 zawierajacy wkladke z magnesu stalego 7.Suwak podparty jest z jednej strony sprezyna 8, której napiecie wstepne regulowane jest sruba 9.Z przeciwleglego do sprezyny konca, suwak 6 za¬ opatrzony jest w wewnetrzne wzdluzne rowki 10, w które wchodzi kulka 11 osadzona w oporze 12 zabezpieczonej pierscieniem sprezystym 13 zas ca¬ losc zablokowana jest wkretem 14. Na zewnatrz korpusu w umiejscowionym wybraniu umieszczo¬ ny jest kontaktronowy zestyk 15, którego konców¬ ki polaczone sa poprzez zlacze 16 z obwodem sy¬ gnalizacyjnym zawierajacym ostrzegawczy wskaz¬ nik swietlny 17.Dzialanie urzadzenia odbywa sie nastepujaco: w nastepstwie przylozonej przez pilota sily do tloczy- ska, tlok 1 przemieszcza sie a olej hydrauliczny przeplywa z jednej przestrzeni roboczej tloka do drugiej poprzez dlawik 5.Dlawik wytwarza opór w przeplywie cieczy, co powoduje powstawanie okreslonej róznicy cisnien miedzy przestrzeniami roboczymi tloka. Powstajaca róznica cisnien jest proporcjonalna do predkosci przemieszczenia tloka. Gdy wielkosc róznicy cis¬ nien, która zarazem wyraza predkosc tloka, prze¬ kracza wielkosc sily wytworzonej napieciem wstepnym sprezyny 8, suwak 6 wraz z magnesem 7 przemieszcza sie powodujac zwarcie styków kon- taktronu 15 i zamkniecie obwodu elektrycznego, zapalajac ostrzegawczy wskaznik swietlny 17, co oznacza dla pilota, iz przekroczono predkosc ma- 5 newru zmiany kierunku lotu.Histereze sygnalizacji reguluje sie droga obrotu opory 12 wraz z suwakiem 6 wokól wlasnej osi co powoduje odpowiednie oddalanie sie lub przy¬ blizanie sie biegunów magnesu w stosunku do kon- 10 taktronu.Opisane wedlug wynalazku urzadzenie moze byc równiez stosowane w ukladach sterujacych w któ¬ rych predkosc wykonywania okreslonego manewru musi byc kontrolowana i regulowana. 15 Zastrzezenie patentowe Urzadzenie tlumiaco-ostrzegawcze, zwlaszcza dzialajace w ukladzie sterowania kierunkiem lotu ?o smiglowca, polaczone z jednej strony z mechaniz¬ mem sterowania kierunkiem w kabinie pilota, a z drugiej strony z suwakiem sterujacym wzmacnia¬ cza hydraulicznego, sluzace do tlumienia zbyt duzej predkosci ruchu zadanego sterem i ostrzegania 25 przed jej przekroczeniem, zawierajace tlok dwu¬ stronnego dzialania tworzacy w korpusie dwie przestrzenie robocze do których doprowadzone jest cisnienie z ukladu zasilania, przez zawór odcina¬ jacy z dlawikiem, znamienne tym, ze przestrze- 30 nie robocze tloka (1) polaczone sa z komora w której umieszczony jest tloczek (6) wewnatrz któ¬ rego ^najduje sie magnes (7), zas równolegle do magnesu umieszczono w korpusie urzadzenia (2) zestyk kontaktronowy (15), który w odpowiednim 35 polozeniu tloczka (6) zwiera obwód lampki ostrze¬ gawczej w kabinie pilota.l 109 38$ Zasilanie Fig.I PL