Przedmiotem wynalazku jest kratownica nosna kadluba samolotu, zwlaszcza rolniczego, obejmu¬ jaca zbiornik chemikaliów lub inna przestrzen uzytkowa i przejmujaca obciazenia od skrzydel, podwozia, tylnej czesci kadluba i zespolu napedo¬ wego.Jednym ze znanych sposobów uksztaltowania .struktury nosnej kadluba samolotu lub jego cze¬ sci, jest wykonanie go w formie przestrzennej kra¬ townicy z rur stalowych. Uzyskuje sie w ten spo¬ sób lekka i wytrzymala konstrukcje zawierajaca w sobie przestrzen uzytkowa samolotu jak np. kabina pasazerska, towarowa lub zbiornik chemi¬ kaliów rolniczych. Konstrukcja ta przejmuje ob¬ ciazenia od zamocowanych do niej skrzydel, pod¬ wozia, tylnej czesci kadluba z usterzeniami oraz zespolu napedowego.Niezbednym warunkiem prawidlowego przeno¬ szenia obciazen przez kratownice jest jej geome¬ tryczna niezmiennosc. Uzyskuje sie to przez odpo¬ wiedni stosunek ilosci pretów kratownicy do ilos¬ ci wezlów. Warunek ten oznacza, ze w prawidlowo zaprojektowanych kratownicach plaskich, z jakich sklada sie przestrzenna kratownica kadluba, prze¬ strzen o ksztalcie czworoboku ograniczona zewne¬ trznymi pretami kratownicy musi byc wewnatrz przegrodzona co najmniej jednym pretem po prze¬ katnej, lub ukladem pretów wykrzyzowujacych lak aby pracowaly one na sciskanie lub rozciaganie. 10 15 20 2fi Tak zbudowane kratownice nosne kadlubów sa¬ molotów maja powazna wade. Korzystny wytrzy¬ malosciowo ksztalt kratownicy stanowi przeszko¬ de dla wprowadzenia do wnetrza kratownicy ka¬ biny pasazerskiej, towarowej lub zbiornika che¬ mikaliów, wykonanych w postaci gotowych ze¬ spolów, poniewaz nie pozwalaja na to prety wy- krzyzowujace. Kratownice trzeba w taikim przy¬ padku wykonywac dzielona i laczyc w calosc w sposób rozlaczny lub s-taly, po zamontowaniu w srodku wymienionych zespolów.W samolotach rolniczych na ogól zbiornik che¬ mikaliów wystaje w górnej czesci poza gabaryt kratownicy i w tym przypadku w znanych do¬ tychczas konstrukcjach prety przegradzajace gór¬ na czesc kratownicy przechodza przez wnetrze zbiornika chemikaliów. Ze wzgledu na koniecznosc zachowania szczelnosci zbiornika jest to bardzo duze utrudnienie konstrukcyjne. Wszystko to pod¬ wyzsza niepotrzebnie ciezar kratownicy, kompli¬ kuje jej konstrukcje, podwyzsza koszty wykona¬ nia i wplywa ujemnie na wytrzymalosc konstruk¬ cji nosnej samolotu a wiec i przyszle bezpieczen¬ stwo lotu. Wyjatkowo niekorzystnie odczuwane sa wszelkie trudnosci ,w demontazu zbiornika w sa¬ molotach rolniczych, gjdzie zbiornik chemikaliów zuzywa sie wielokrotnie szybciej niz inne zespoly i musi byc czesto wymieniany.Kratownica nosna wedlug wynalazku nie posia- 108 148108 148 da tych wad. Spelnia on warunek geometrycznej niezmiennosci, jest lekka i przenosi prawidlowo wszystkie obciazenia od zamocowanych do niej zespolów a jednoczesnie pozwala na proste wpro¬ wadzanie do iwnetrza kratownicy i wyjmowanie przestrzeni uzytkowej w postaci gotowego zeipo- lu np. zbiornika rolniczego.Istota wynalazku polega na tym, ze w górnym czworoboku kratownicy, celem uzyskania geome¬ trycznej niezmiennosci bez wewnetrznego wykrzy- zowania, kazdy z czterech wezlów polaczono pre¬ tami odpowiednio z lewym i prawym skrzydlem samolotu^ jarzy czym prety te stanowia jednocze- aniej.zastrzaly skrzydel.Przeprowadzone próby w pelni potwierdzily za¬ lety rozwiazania wedlug wynalazku. Pomiar sztyw¬ nosci' kratownicy, wykonany podczas próby sta¬ tycznej' wytrzymalosci samolotu, potwierdzil jej geometryczna niezmiennosc; próby funkcjonalne wykazaly latwosc montazu i demontazu zbiornika chemikaliów a zwazenie konstrukcji udowodnilo, ze cechuje sie ona nizszym ciezarem niz inne sto¬ sowane rozwiazania.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na ry¬ sunkach, w przykladzie jego zastosowania w sa¬ molocie rolniczym, gdzie fig. 1 przedstawia kra¬ townice nosna w kadlubie samolotu w widoku z boku, fig. 2 przedstawia 'te (kratownice w wido¬ ku z przodu z pominieciem innych czesci kadluba, fig. 3 przedstawia wymieniona kratownice w sa¬ molocie w widoku z góry a fig. 4 w widoku z do¬ lu.Przestrzenna kratownica 1, obejmujaca soba zbiornik chemikaliów 2, stanowi strukture nosna srodkowej czesci kadluba samolotu rolniczego. Z 10 15 20 23 30 35 przodu polaczony jest z nia zespól napedowy 3, a z drugiej strony tylna czesc kadluba 4. Celem uzyskania geometrycznej niezmiennosci kratowni¬ cy 1 jej boczne czworoboki wykrzyzowane zostaly ukladem pretów pokazanym na fig. 1, przedni czworobok wykrzyzowany w sposób pokazany na fig. 2, tylny bardzo podobnie a dolny czworobok kratownicy 1, przejmujacy duze obciazenia od za¬ wieszonych na nim skrzydel 5 i pozwalajacy na wysuniecie przez niego gardzieli wylotowej 6 zbior¬ nika chemikaliów 2, wykrzyzowany zostal w spo¬ sób pokazany na fig. 4. Górny czworobok 7 krato¬ wnicy 1 przedstawiony jest na fig. 3. Kazdy we¬ zel tego czworoboku polaczony jest pretem 8 ze skrzydlem 5 samolotu w taki sposób, ze dwa le¬ we wezly polaczone sa z jednym punktem na le¬ wym skrzydle a. dwa prawe wezly polaczone sa z jednym punktem na prawym skrzydle. Prety 8 stanowia jednoczesnie zastrzaly skrzydla 5. Dzie¬ ki takiej konstrukcji górny czworobok 7 jest nie wykrzyzowany w srodku i pozwala na wkladanie od góry zbiornika chemikaliów 2 do wnetrza prze¬ strzennej kratownicy 1, co bylo celem wynalazku.Zastrzezenie patentowe Kratownica nosna kadluba samolotu, zwlaszcza rolniczego, obejmujaca zbiornik chemikaliów lub inna przestrzen uzytkowa, znamienna tym, ze w górnym czworoboku (7) kratownicy (1), celem uzy¬ skania geometrycznej niezmiennosci bez wewnetrz¬ nego wykrzyzowania, kazdy z czterech wezlów po¬ laczono pretami (8) odpowiednio z lewym i pra¬ wym skrzydlem (5) samolotu, przy czym prety (8) stanowia jednoczesnie zastrzaly skrzydel (5).Flg.l108 14$ Fig.2 FL9.3108 148 Fitj.4 £)N-3, z. 333/80 Cena 45 zl PL