Znane dotychczas stozkowe lub tarczo¬ we sprzegla cierne, zawierajace sprezyne, sciskajaca narzady cierne tych sprzegiel, sa niedogodne z tego wzgledu, iz ich narza¬ dy cierne przenosza naped z poslizgiem, je¬ zeli szybkosc obrotowa sprzegla lub mo¬ ment przenoszony jest zbyt wielki. Starano sie zaradzic temu, zwiekszajac nosnosc wzmiankowanej sprezyny, lecz zwiekszenie jej nosnosci posiada swe granice, których nie mozna przekroczyc bez narazania sprzegla podczas wlaczania na nienormal¬ ne naprezenia.Przedmiot wynalazku stanowi sprzeglo, dzialajace stopniowo, samoczynnie i bez poslizigu, którego cierne pierscienie nape¬ dzajace i napedzane sa Umieszczone naprze- mian jeden obok drugiego pomiedzy kolem rozpedowem, tworzacem czesc tego sprze¬ gla i osadzonem na wale napedzajacym, i tarcza pierscieniowa, obracana przez to ko¬ lo, przyczem tarcza ta moze przyblizac sie do niego, przyciskajac wzmiankowane pier¬ scienie cierne do kola rozpedowego tern mocniej, im wieksza jest szybkosc obroto¬ wa sprzegla.Pomiedzy kolem rozpedowem sprzegla i jego tancza pierscieniowa znajduje sie po¬ nadto pewna ilosc pgniw, zaopatrzonych w zgrubienia, tworzace ciezarki wirujace, i polaczonych przegubowo ze sdba, przyczem czesc ogniw tych jest polaczona przegubo¬ wo z kolem rozpedowem, czesc zas — z tar¬ cza pierscieniowa, wskutek czego podczasobracania sie sprzegla xgniwa przysuwaja pod; dzialanie^*s*ij;y * pierscieniowa do kola rozpedowego.Na rysunku fig. 1 przedstawia srednico¬ wy przekrój pionowy sprzegla w mysl wy¬ nalazku, a fig. 2 — widok zgóry ogniw, przyciskajacych pierscienie cierne wzajem¬ nie do siebie.Sprzeglo wedlug wynalazku niniejszego sklada sie z kola rozpedowego 1, obracane¬ go przez silnik i przekazuj acego swe obroty ciernym pierscieniom napedzajacym 2 za- pomoca srub 3, rozmieszczonych wzgledem podluzne] osi sprzegla w odleglosci wiek¬ szej od promienia zewnetrznego obwodu wzmiankowanych pierscieni, na których ob¬ wodzie sa utworzone w tym celu uszka, o- bejmujace sruby 3. Pierscienie napedzaja¬ ce 2 sa powleczone z obu stron warstwa 4 tworzywa, odznaczajacego sie duzym wspólczynnikiem tarcia, a pierscienie na¬ pedzane 5 sa wisitawione w odpowiednie rowki, utworzone na obwodzie bebna 6, przekazujacego obroty pienscieni 5 walowi 7 mechanizmu napedzanego.Pierscienie cierne omawianego sprzegla moga byc nietylko obracane, lecz i przesu¬ wane w kierunku równoleglym do osi obro¬ tu sprzegla, a mianowicie pierscienie 2 mo¬ ga przesuwac sie wzdluz srub 3, a pierscie¬ nie 5 po powierzchni bebna 6 pod dziala¬ niem tarczy pierscieniowej 8, osadzonej luzno równiez na srubach 3 i przyciskaja¬ cej pierscienie* 2 i 5 do kola rozpedowe¬ go 1.Tarcza 8 jest przysuwana ku kolu 1 za posrednictwem pewnej ilosci ogniw 9, po¬ laczonych przegubowo z tarcza 8 zapomo- ca sworzni 10 i z ogniwami 12 zapomoca sworzni 11, ogniwa zas 12 polaczone sa ze swej strony przegubowo zapomoca sworzni 13 z kolem 1. Konce ogniw, polaczonych ze soba przegubowo zapomoca sworzni 11, sa zgruibione tak, iz tworza ciezarki (fig. 2).Sprzeglo to dziala w sposób nastepuja¬ cy: kolo rozpedowe 1, obracajac sie, wpra¬ wia w ruch obrotowy napedzajace pierscie¬ nie cierne 2 i tarcze obrotowa 8, a jedno¬ czesnie sila odsrodkowa, dzialajaca na zgrubienia ogniw 9 i 12, dazy do odchyle¬ nia ogniw tych od osi obrotu sprzegla; wo¬ bec zas wzajemnego polaczenia itych ogniw zapomoca przegubów, sila ta powoduje przesuw tarczy 8 ku kolu 1% sciskajac pier¬ scienie cierne 2 i 5 i to tern mocniej, im wieksza jest szybkosc obrotowa sprzegla, wskutek czego beben 6 zostaje wprawiony w ruch obrotowy, pociagajac za soba wal napedzany 7.Sprzeglo powyzsze mozna zastosowac w wozach silnikowych, w silnikach pocia¬ gowych, a wpgóle w samochodach o wiel¬ kiej mocy, przyczem w tym ostatnim przy¬ padku sprzeglo to powinno wspóldzialac ze sprzeglem zwyklem, umozliwiaj acem wlaczanie napedu o rozmaitej szybkosci, które to sprzeglo moze byc tarczowe i pra¬ cowac pod znacznem obciazeniem, lub tez sprzeglem klowem, a wtedy sprzeglo samo¬ czynne, stanowiace przedmiot wynalazku niniejszego, zapobiegac bedzie gwaltownym szarpnieciom, powodowanym bezwladno¬ scia czesci mechanizmu napedowego pod¬ czas wlaczania sprzegla zwyklego.Wynalazek nie ogranicza sie oczywiscie do powyzej opisanego przykladu wykona¬ nia. PL