W dolach gnilnych o budowie zwyklej stale czastki mulu opadaja na dno i osa¬ dzaja sie tam warstwami w stopniu wiek¬ szym lub mniejszym, zaleznie od swego cie¬ zaru wlasciwego, podczas gdy nad mulem gromadzi sie przewazna czesc wody za¬ wierajacej mul. Rozklad organicznych skladników mulu zachodzi wskutek dziala¬ nia zycia drobnoustrojów. W danym przy¬ padku mozna stwierdzic dwa okresy pra¬ cy. W pierwszym okresie ciala organiczne bedace w stanie stalym zostaja przeksztal¬ cone w zwiazki, które rozpuszczaja sie w nieznacznej ilosci wody, zawartej w mule zalegajacym zwarta masa. W drugim okre¬ sie bakterje wchlaniaja te rozpuszczone cia¬ la z wody zawierajacej mul. W cialach bak- teryj odbywa sie ostateczny rozklad cial or¬ ganicznych na ich elementy, przyczem u- walniane skladniki zostaja zuzyte do od^ dychania i dalszego rozwoju bakteryj.Nienadajace sie do uzytku ciala w sta¬ nie gazowym, wzglednie w postaci roztwo¬ ru, zostaja wydalone z cial bakteryj wraz ze znaczna iloscia kwasu weglowego, któ¬ ry zoisltaje wydzielony przez bakterje, jak i przez wszelkie istoty zywe, jako ostatecz¬ ny produkt oddychania. Zdolnosc rozpu¬ szczania wody zawierajacej mul wzgledem wydzielonych gazów wzrasta wraz z gle-bokoscia komory gnilnej i przy zwykle sto¬ sowanej dziesieciometrowej glebokosci jest tiSi jej spodzie prawie dwa razy wiek¬ sza, niz na powierzchni. Nieznaczne ilosci wody zawierajacej mul, otoczone na dnie zwarta masa mulem, nasycaja sie szybko kwasem weglowym, wskutek czego bakte- rje, pochlaniajace nowe ilosci tej wody, w celu wprowadzenia do swego ciala nowych ilosci rozpuszczonych substancyj organicz¬ nych, wchlaniaja jednoczesnie kwas we¬ glowy, wydalony juz przez nie, jako nie¬ potrzebny. Wynikiem tego jest znaczne zimniejszenie sie zywotnosci bakteryj w dolnych warstwach mulu tern bardziej, iz bakierje wydzielaja równiez znaczne ilosci metanu, którego rozpuszczalnosc w wodzie zawierajacej mul jest nieznaczna i który w postaci pecherzyków osadza sie na poszcze¬ gólnych bakterjach, odddzielajac je wkon- cu warstwa gazowa od otaczajacej je wo¬ dy, tak1 ze w ten sposób dalsze pobieranie pokarmu zostaje uniemozliwione. Chcac wiec stale utrzymac calkowita zdolnosc drobnoustrojów do pracy równiez i w dol¬ nych warstwach komory gnilnej nalezy wzmiankowane szkodliwe wydzieliny bakteryj regularnie usuwac z mulu, W tym celu próbowano niejednokrotnie umieszczac mieszadla lufb tez wprowadzac na dno ko¬ mory gnilnej gazowe lub ciekle ciala i o- trzymywano przez to mniej lub wiecej do¬ datnie wyniki, W mysl wynalazku niniejszego opada¬ jacy mul nalezy od czasu do czasu zapo- moca rurociagu przepompowac z dolnej czesci komory gnilnej do wolnej jej prze¬ strzeni, znajdujacej sie w poblizu po¬ wierzchni mulu, przyczem rozpuszczone w zawierajacej mul wodzie znajdujacej sie w dolnej czesci tej komory szkodzace gniciu gazy zostaja odpowiednio do zmniejszenia sie cisnienia wyparte do góry; równiez o- siaga sie wskutek szybkiego opadania zpo- wrotem ciezkich czastek mulu daleko po¬ suniete wyplókanie z mulu przepompowy¬ wana woda zawierajaca mul plynnych pro¬ duktów biologicznego rozkladu, W mysl wynalazku niniejszego osiaga sie ponad to i te korzysc, iz przez proste odwrócenie kierunku pompowania mozna u- noszacy sie mul na powierzchni sciagnac i wtloczyc na dno komory gnilnej.Rysunek uwidocznia schematycznie, ty¬ tulem przykladu, dwie jego formy wykona¬ nia, przyczem fig, 1 i 2 wskazuja przekro¬ je pionowe przez odrebna komore gnilna, wzglednie przez dwustopniowe urzadzenie do oczyszczania, skladajace sie z osadnika i komory gnilnej, W urzadzeniu uwidocznionem na fig, 1 pochyla rura do mulu 1, siegajaca do naj¬ nizszego miejsca komory mulowej X, po¬ siada odgalezienie la, prowadzace do szyb- kobieznej pompy 2, która zasysa mul z dna i doprowadza go rura 2a ponownie wpobli- zu powierzchni 3 mulu do wolnej prze¬ strzeni komory mulowej, W urzadzeniu uwidocznionem na fig, 2 swiezy mul opada z osadników 4 przez szczeliny 5 do komory gnilnej 6. W tej o- statniej rura pionowa 7 biegnie od najniz¬ szego miejsca komory do góry i posiada bezposrednio pod powierzchnia 8 mulu o- twory 9. W rurze tej znajduje sie podnosnik srubowy 10, obracajacy sie szybko na wale 11, np, zapomoca umieszczonego poza ko¬ mora gnilna silnika elektrycznego 12.W urzadzeniach powyzszych namul wraz z zawarta w nim woda zostaje prze¬ pompowany z najnizszego miejsca komory gnilnej na powierzchnie, jak to oznaczono na rysunku strzalkami.Przylegajace gazy do poszczególnych bakteryj i najdrobniejszych klaczków mu¬ lu, podczas przenoszenia namulu z dna na powierzchnie, rozszerzaja sie prawie w dwójnasób i wskutek tego oddzielaja sie od wspomnianych cial, zwlaszcza pod dziala¬ niem mechanicznem szybkobieznej pompy. — 2 —Ilosc rozpuszczonego w podniesionej do gó¬ ry wodzie zawierajacej mul kwasu weglo¬ wego, odpowiednio do zmniejszenia sie ci¬ snienia, opada prawie o polowe i zmniej¬ sza sie jeszcze wskutek zmieszania sie z du¬ za iloscia znajdujacej sie w spoczynku nad mulem wody zawierajacej mul. Ciezkie czasteczki mulu opadaja w wolnej prze¬ strzeni komory mulowej na dno szybciej, niz wypompowana wraz z niemi woda, wskutek czego oddzielaja sie od silnie na¬ syconej rozpuszczalnemi cialami wody.Przy ponownem osadzaniu sie na dnie, te czasteczki zostaja wiec otoczone swieza woda, zawierajaca mul, wskutek czego pro¬ ces uplynniania mulu moze znów odbywac sie energicznie. Szybkie przepompowywanie mulu do góry wytwarza zarówno dla pro¬ cesu uplynniania mulu, jak i dla nastepuja¬ cego potem procesu przemiany w gaz w ca¬ lej komorze gnilnej mozliwie najbardziej sprzyjajace warunki, co sie wyraza znacz- nem zwiekszeniem ilosci gazu wydzielane¬ go z okreslonej jednostki objetosci lub ilo¬ sci mulu, ponadto znacznem skróceniem czasu potrzebnego do rozkladu mulu, przy- czem to przyspieszenie przegniwania mulu jest znacznie -wieksze, niz osiagano dotych¬ czas zapomoca znanych mieszadel i urza¬ dzen przeplókujacych.Rozumie sie, ze urzadzenia przepompo¬ wujacego nie trzeba utrzymywac w ruchu stale i wystarczy raczej w ciagu dnia uru¬ chomic je kilkakrotnie, w cellu przerzucenia mulu. Tourzadzenie daje ponadto moznosc usunac w sposób najprostszy dajacy sie we znaki mul plywajacy. Wystarczy w tym ce¬ lu nadac pompie inuch w kierunku odwrot¬ nym, aby mul plywajacy sciagnac z po¬ wierzchni komory mulowej, rozdrobic za- poimoca pompy i wtloczyc na dól tej ko¬ mory, wskutek czego znaczna czesc mulu plywajacego zostanie przez mul juz opa¬ dly zwarta masa zatrzymana i wraz z tym ostatnim ulegnie rozkladowi, podczas gdy wyplywajaca zpowrotem na powierzchnie czesc plywajacego mulu, wskutek przepo¬ jenia jej z dobrze gnijacym namulem opa¬ dlym, rozklada sie szybko tak, ze mozna ja odprowadzic nazewnatrz i wyisnaszyc. PL