Przeplókiwanie woda otworów wyko¬ nywanych przez wiertarki i mlotki wiertni¬ cze jest wprowadzone oddawna, celem u- suwania z wierconych otworów maczki i kurzu szkodliwych przy oddychaniu, przy- czem w niektórych miejscowosciach usu¬ wanie kurzu jest nawet wymagane przez wladze górnicze. Przy wykonywaniu pio¬ nowo glebszych otworów wierconych (w wilgotnych skalach ponad 2 do 3 m, w su¬ chych zas skalach ponad 10 m np. w ka¬ mieniolomach, przy poglebianiu szybów, badaniu gruntów i t. d.) przeplókiwanie woda przewyzsza przedmuchiwanie powie¬ trzem otworów, poniewaz ulatwia i przy¬ spiesza wiercenie. Do przeplókiwania wier¬ conych otworów stosowane sa glowice, po¬ laczone z przewodem doprowadzajacym wode pod cisnieniem, i osadzone na kon¬ cach wydrazonych swidrów, przez które woda doplywa na spód wierconego otwo¬ ru, przyczem uszczelnienie glowic usku¬ tecznia sie zwykle zapomoca szczeliwa z gu¬ my lulb skóry, przyciskanego do uszczelnia¬ nych powierzchni za posrednictwem spre¬ zyn lub cisnienia wody. Przy zastosowaniu kolnierzy przyciskanych do uszczelnionych powierzchni zapomoca wody, która dostaje sie do glowicy i skierowana jest czesciowo do komór, w których mieszcza sie uszczel¬ niajace kolnierze, wieksza zas ilosc wody doplywa przez swider na spód otworu.Jednak nalezyte uszczelnienie nie daje sie osiagnac w ten sposób, poniewaz przeplyw wody od zaworu, umieszczonego na prze¬ wodzie, doprowadzajacego wode pod ci-snieniem, przez glowice i swider na spód otworu^ oraz odwrotny przeplyw wody, zwlaszcza przy wierceniu niezbyt glebo¬ kich otworów i uzyciu niewielkiej ilosci wo¬ dy, nie napotykaja na dostateczny opór, który powodowalby wytworzenie sie w przewodzie cisnienia, niezbednego do nale¬ zytego uszczelnienia glowicy.Uzycie znacznych ilosci wody do prze- plókiwania otworów, pomimo kosztowno¬ sci tego sposobu, nie jest zalecone równiez ze wzgledu na dzialanie silnego strumienia wody, wydobywajacego sie z wierconego o- tworu.Celem umozliwienia korzystnego zasto¬ sowania uszczelnienia zapomoca kolnierzy uszczelniajacych, ilosc i cisnienie wody, skierowywanej do komór ze szczeliwem, podlega regulowaniu, uskutecznianemu za¬ pomoca dajacego sie nastawiac przyrzadu regulacyjnego.Przyrzad regulacyjny stanowi obciazo¬ ny sprezyna zawór kulkowy, regulujacy ilosc wody, doprowadzanej na spód otworu i powodujacy za posrednictwem zwezenia kanalu wlotowego wytworzenie sie cisnie¬ nia, udzielajacego sie nastepnie wodzie, wywierajacej nacisk na szczeliwo. W ten sposób zostaje umozliwione wytworzenie cisnienia, niezbednego do uskutecznienia nalezytego uszczelnienia glowicy oraz o- graniczenie ilosci wody zuzywanej na prze- plókiwanie wierconego otworu, Zapomoca odpowiedniego nastawienia zaworu regulacyjnego, umieszczonego w glowicy, oraz zaworu, dowolnej budowy, rozrzadzajacego doplyw wody do glowicy, osiaga sie moznosc daleko idacego róznicz¬ kowania wspóldzialania obu zaworów, u- mozliwiajacego, w zaleznosci od warunków pracy, ustalenie i utrzymywanie nalezyte¬ go stosunku pomiedzy cisnieniem, wywie- ranem zapomoca wody na szczeliwo, a ci¬ snieniem i iloscia wody, doprowadzanej na spód wierconego otworu.Rysunek unaocznia tytulem przykladu przedmiot wynalazku, przyczem fig. 1 wy¬ kazuje glowice w przekroju, a fig. 2 — w widoku zboku.Glowica sklada sie z czesci a i 6, pola¬ czonych za posrednictwem srub c, i osa¬ dzona jest na walcowej czesci swidra, któ¬ rego koniec e, o przekroju kwadratowym, miesci sie w tulei /.Uszczelnienie glowicy stanowia rozmie¬ szczone parami skórzane kolnierze g\ g2, g3, g4, pokazane z lewej strony swidra, lub gumowe kolnierze h1, h2, uwidocznione na prawej stronie. Kolnierze g1, g2, g3, g4 przytrzymywane sa zapomoca pierscieni je1, jc2, wywierajacych jednoczesnie pewien na¬ cisk na kolnierze. Za posredniqtwem pier¬ scienia rozgraniczajacego z, kolnierze g1, g2 i g3, g4 wzglednie h1 i h2 sa utrzymywa¬ ne we wlasciwych im miejscach. Woda do¬ stajaca sie do glowicy otworami i przeply¬ wa kolejno kanal k, zawór kulikowy /, otwór m, zlobek pierscieniowy n, otwór o, zlobek pierscieniowy p i poprzeczny kanal p11 do kanalu p2, wydrazonego w swidrze, poczem przedostaje sie na spód otworu. Czesc wo¬ dy, doplywajacej otworem i, przedostaje sie przez kanaly q i r oraz otwór u1 do kol¬ nierzy g1, g2, gz, g4, wzglednie h1 i h2, wy¬ wiera nacisk na nie i uskutecznia uszczel¬ nienie glowicy. Pierscienie X1 i x2 zaopa¬ trzone sa w otwory s1 i s2, umozliwiajace przedostawanie sie wody na odwrotna stro¬ ne kolnierzy uszczelniajacych. Na kulke / naciska sprezyna e1, nastawiana zapomoca sruby t, przyczem przez zmiany nacisku na kulke / uskutecznia sie regulacja otworu k, czyli zmienia sie ilosc wody zuzywanej na przeplókiwanie wierconego otworu.Po ustawieniu mlotka wiertniczego i o- twarciu zaworu, rozrzadzajacego doplyw wody do glowicy, woda przedostaje isie ka¬ nalami q i r do kolnierzy uszczelniajacych.Po wytworzeniu sie na krawedziach kol¬ nierzy i w otworze k pewnego nadcisnienia, — 2 —np. 1 do 1,5 atm, wystarczajacego do usku¬ tecznienia nalezytego uszczelnienia glowi¬ cy, otwiera sie zawór kulkowy i przepu¬ szcza odpowiednia ilosc wody przez glowi¬ ce na spód otworu. Podczas wiercenia na¬ lezy unikac nadmiernego cisnienia wody na szczeliwo, powodujacego zbyt znaczne tar¬ cie szczeliwa o w7tyczke d swidra, wskutek czego szczeliwo zbyt szybko zuzywa sie o- raz nastepuje hamowanie posuwu swidra.Przez wspóldzialanie kulkowego zawo¬ ru / z nieuwidocznionym zaworem, znajdu¬ jacym sie w przewodzie doprowadzajacym wode, zostaje umozliwiona latwa regulacja dzialania glowicy. Jezeli obydwa zawory np. zostaly nastawione tak, iz ilosc i ci¬ snienie wody, przeplukujacej wiercony o- twór oraz cisnienie wody na szczeliwo zo¬ staly uregulowane odpowiednio do danej glebokosci wierconego otworu, to w razie potrzeby poglebienia otworu byloby nie wskazane zmieniac warunki pracy tylko za- pomoca zmniejszania nacisku sprezyny na kulke /, czyli zwiekszania ilosci wody, do¬ plywajacej na spód wierconego otworu, po¬ niewaz to spowodowaloby zmniejszenie sie cisnienia wody na szczeliwo. Celem osia¬ gniecia regulacji ilosci oraz cisnienia wody. przeplókujacej otwór wiercony, niezaleznie od cisnienia wody na szczeliwo nalezy po¬ slugiwac sie jednoczesnie obydwoma za¬ worami. PL