Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilania i ste¬ rowania silnika napedowego mechanizmu obrotu zwlaszcza nadwozia maszyn czerpalnych z kolem czerpakowym.W maszynach czerpalnych do napedu obrotu nad¬ wozia stosowany jest klasyczny uklad Leonarda, skladajacy sie z pradnicy sterujacej, wzbudnicy i silnika napedowego. Jako pradnica sterujaca sto¬ sowana jest pradnica obcowzbudna posiadajaca jedno uzwojenie sterujace i charakteryzujaca sie malym wspólczynnikiem wzmocnienia. Wada tego ukladu jest duza liczba maszyn, duzy i ciezko pra¬ cujacy sterownik, zajmujacy duzo miejsca w i tak juz ciasnej kabinie oraz brak mozliwosci zrealizo¬ wania sprzezen zwrotnych.Znane inne rozwiazania ukladu zasilania i stero¬ wania silników napedowych pradu stalego, na przy¬ klad, z zastosowaniem amplidyny, ze wzgledu na ich budowe strukturalna i sposób sterowania, nie znalazly zastosowania do napedu obrotu nadwozia maszyn czerpalnych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i nie¬ dogodnosci dotychczas stosowanego rozwiazania. Cel ten zostal osiagniety dzieki stworzeniu ukladu na¬ pedowego, w którym silnik napedowy pradu stalego zasilany jest z amplidyny poprzez stycznik mani¬ pulacyjny, przy czym napiecie wyjsciowe amplidy¬ ny, a tym samym predkosc obrotowa silnika nape¬ dowego, sa regulowane przez zmiane pradu w jed¬ nym uzwojeniu sterujacym amplidyny za pomoca 10 15 30 oporników sterowanych sterownikiem predkosci, a do drugiego uzwojenia sterujacego amplidyny jest podlaczone sprzezenie zwrotne pradowe ujemne, po¬ chodzace od silnika napedowego obrotu nadwozia lub od silnika napedowego kola czerpakowego.Stycznik manipulacyjny zamykajacy obwód glówny jest wylaczany i zalaczany równoczesnie z uzwo¬ jeniem sterujacym amplidyny.Korzystnym skutkiem stosowania wynalazku jest zmniejszenie mocy wzbudzenia pradnicy, zmniej¬ szenie aparatury sterowniczej, ulatwienie sterowa¬ nia, lagodny przebieg rozruchu i hamowania, zabez¬ pieczenie wysiegnika z kolem czerpakowym przed przeciazeniem i uszkodzeniem i dzieki temu znaczne zwiekszenie wydajnosci maszyny.Przedmiot wynalazku zostal przedstawiony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad w schemacie ideowym, fig. 2 — uklad sterowania styczników w schemacie obwodowym, fig. 3 — uklad sterowania oporników w schemacie obwodowym, fig. 4 — uklad sprzezenia zwrotnego pradowego ujemnego od silnika napedo¬ wego mechanizmu obrotu w schemacie obwodowym, a fig. 5 — uklad sprzezenia zwrotnego pradowego ujemnego od silnika napedowego kola czerpakowego w schemacie obwodowym.Uklad sklada sie z silnika napedowego M ampli¬ dyny G, wyposazonej w trzy uzwojenia sterujace G12, G34 i G56, stycznika manipulacyjnego SG-1, silnika napedowego mechanizmu obrotu nadwozia 107 599107 599 3 MG wyposazonego w uzwojenie wzbudzenia MG 12, a podlaczonego do zacisków wyjsciowych amplidyny GG1 — GH1, poprzez wlaczony szeregowo stycznik manipulacyjny SG-1 i opornik RG, do którego pod¬ laczone jest sprzezenie zwrotne pradowe ujemne.Zalaczanie silnika napedowego M amplidyny G, silnika napedowego mechanizmu obrotu MG oraz zmiana kierunku obrotu silnika MG dokonywana jest stycznikami: stycznikiem SI zalaczajaoym sil¬ nik M, stycznikiem manipulacyjnym SG zalaczaja¬ cym silnik MG oraz stycznikami kierunkowymi SP i SL. Sterowanie predkosci obrotowej silnika MG odbywa sie poprzez zmiane natezenia pradu w uzwo¬ jeniu* sterujacym ^amplidyny G12. Uzwojenie ste¬ rujace amplidyny G12, zasilane napieciem Ul po¬ przez zestyki styczników kierunkowych SP-2 i SL-2, posia"d1f^w^czorie szeregowo oporniki R3, R4, R5 i R6 do regulacji natezenia pradu. Regulacja nate¬ zenia pradu nastepuje poprzez wlaczanie lub wyla¬ czanie oporników R3, R4, R5 i R& ze stykami ste¬ rownika predkosci N-7, N-8, N-9 i N-10. Cewka stycznika manipulacyjnego SG ma wlaczone szere¬ gowo zestyk zwiemy sterownika predkosci N-^3 oraz galez równolegla wylaczników krancowych WKP i WKL, ograniczajacych obrót podwozia.W szereg z wylacznikiem krancowym WKP wlaczony jest zestyk zwiemy stycznika predkosci N-l, nato¬ miast w szereg z wylacznikiem krancowym WKL wlaczony: jest zestyk zwiemy sterownika predkosci N-2. W obwód cewki stycznika kierunkowego SP wlaczony jest zestyk zwiemy sterownika predkosci N-4, a w obwodzie stycznika kierunkowego SL wlaczony jest zestyk zwiemy sterownika predkosci N-5. W obwodzie cewki stycznika Si wlaczony jest szeregowo zestyk zwiemy sterownika predkosci N-6, przycisk zalaczajacy PZ, przycisk wylaczajacy PW.Ponadto równolegle do zestyku zwiernego sterow¬ nika predkosci N-6 i przycisku zalaczajacego PZ wlaczony jest zestyk zwiemy stycznika SI—2 pod¬ trzymujacy cewke stycznika SI. Obwody cewek styczników SP, SL i SI wlaczone sa do napiecia sterowania U5 poprzez zestyk zwiemy stycznika manipulacyjnego SG-3, stwarzajacy mozliwosc wy¬ laczenia styczników SP, SL i SI w czasie wylacze¬ nia stycznika SG.Sterowanie kierunku i predkosci silnika napedo¬ wego MG dokonywane sterownikiem krzywkowym, symetrycznym, dwukierunkowym, wielopolozenio- wym wyposazonym w zestyki zwierne N-l, N-2, N-S, N-4, N-5, N-6, N-7, N-8, N-9 i N-10 oraz przy¬ ciskiem zalaczajacym PZ przebiega nastepujaco.Po nacisnieciu przycisku zalaczajacego PZ przy ustawieniu sterownika predkosci w polozeniu zero¬ wym i zalaczonym zestyku N-6 zostaje zalaczony stycznik SI wlaczajacy poprzez zestyki SI—1 silnik napedowy M amplidyny G. Nastepnie sterownik pre<&osci zostaje ustawiony na stopniu pierwszym i zamykajac swoje zestyki N-l lub N-2 oraz N-3 powoduje zalaczenie stycznika manipulacyjnego SG, SG-1 i wlaczajacego silnik napedowy mechanizmu MG na napiecie biegu jalowego amplidyny G. Na drugim stopniu sterownika' predkosci zostaja zala¬ czone zestyki N-4 lub N-5 powodujace zalaczenie napiecia Ul do uzwojenia sterujacego amplidyny 25 G12 przy wlaczonych opornikach R3, R4, R5 i R6.W tym stanie prad w uzwojeniu wzbudzenia am¬ plidyny G12 posiada najmniejsza wartosc a silnik napedowy mechanizmu MG rozwija najmniejsza 5 predkosc obrotowa.Przechodzac na kolejne stopnie sterownika pred¬ kosci zostaja zwierane kolejno zestyki sterownika predkosci N-7, N-8, N-9 i N-10 eliminujac kolejno oporniki R3, R4, R5 i R6. Powoduje to wzrost pradu 10 w uzwojeniu sterujacym amplidyny G12 oraz wzrost napiecia na zaciskach amplidyny GG1—GH1, a w re¬ zultacie tego wzrost predkosci obrotowej silnika na¬ pedowego MG. Przechodzac stopnie sterownika z powrotem od stopnia najwyzszego do stopnia zero- 15 wego zostaja kolejno rozwierane stopnie sterownika N-10, N-9, N-8, N-7, N-5 lub N-4, N-3 czemu odpo¬ wiada stopniowe zmniejszanie predkosci obrotowej silnika napedowego mechanizmu MG. Po ustawieniu sterownika na stopniu zerowym zostaje rozwarty 20 zestyk sterownika predkosci N-3 powodujac wyla¬ czenie stycznika manipulacyjnego SG, SG-1 i wyla¬ czenie silnika napedowego MG.. W ukladzie zrealizowano sprzezenie pradowe ujemne za pomoca opornika RG, wlaczonego w obwód glówny, oporników dodatkowych Rl, R2 oraz diod prostowniczych Dl, D2. Do tego celu wyko¬ rzystano jedno z uzwojen sterujacych amplidyny G34. Do ukladu sprzezenia zwrotnego doprowadzo¬ ne jest napiecie porównawcze U3. Amperozwoje uzwojenia G34 sa skierowane przeciwnie do ampe- rozwejów uzwojenia G12. Sprzezenie zwrotne* ujem¬ ne* dziala od momentu, gdy spadek napiecia URG na oporniku RG jest wiekszy od spadku napiecia na oporniku dodatkowym Rl lub R2. Dzialanie 55 sprzezenia zwrotnego objawia sie szybkim odwzbu- dzaniem amplidyny G, a przez to szybkim zwalnia¬ niem predkosci obrotowej silnika napedowego mechanizmu MG. Opornik RG jest tak dobrany, ze sprzezenie zwrotne dziala gdy prad w obwodzie 40 glównym silnika MG przekroczy zalozona dopusz¬ czalna wartosc.Uklad moze posiadac równiez drugie sprzezenie zwrotne pradowe ujemne, pochodzace od silnika 45 kola czerpakowego MK, a wlaczone do trzeciego uzwojenia sterujacego amplidyny G56. Sprzezenie to zrealizowano za pomoca przekladnika pradowego PJ wlaczonego w obwód zasilania silnika napedo¬ wego kola czerpakowego MK, prostownika PR, opor- B_ ników dodatkowych R7, R8 i R9 oraz diody pros- towniczej D3. Do ukladu sprzezenia zwrotnego od kola czerpakowego doprowadzone jest napiecie po¬ równawcze U4. Napiecie na oporniku R7 powsta¬ jace pod wplywem pradu plynacego z przekladnika PJ jest prostowane ukladem diod PR i nastepnie 30 55 doprowadzone do opornika R8.Napiecie na oporniku R8 proporcjonalne do pradu stojana silnika kola czerpakowego MK jest porów¬ nywane z napieciem na oporniku R9 podlaczonym 60 do napiecia porównawczego TJ4. Amperozwoje uzwo¬ jenia sprzezenia zwrotnego G56 sa skierowane prze¬ ciwnie do amperozwojów uzwojenia sterujacego G12. Gdy spadek napiecia na oporniku R9 jest wiekszy od spadku napiecia na oporniku R8 wuzwo- 65 jeniu G56 nie plynie zaden prad. Gdy spadek na-107 599 6 piecia na oporniku R8 jest wiekszy od spadku na¬ piecia na oporniku R9 w uzwojeniu G56 szybko wzrasta prad powodujac szybkie odwzbudzenie am- plidyny a w rezultacie szybkie zmniejszenie pred¬ kosci obrotowej silnika MG. Opornik R7 jest tak dobrany, ze sprzezenie zwrotne dziala gdy prad w obwodzie stojana silnika kola czerpakowego MK przekroczy zalozona dopuszczalna wartosc.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zasilania i sterowania silnika napedo¬ wego mechanizmu obrotu, zwlaszcza nadwozia ma¬ szyn czerpalnych, wyposazonych w kolo czerpakowe do pobierania materialów, znamienny tym, ze silnik napedowy pradu stalego (MG) zasilany jest z am- plidyny (G) poprzez stycznik manipulacyjny (SG), przy czym napiecie wyjsciowe amplidyny (G), a tym samym predkosc obrotowa silnika napedowego (MG), sa regulowane przez zmiane pradu w jednym uzwojeniu sterujacym (G12) amplidyny (G) za po- V20 moca oporników (R3, R4, R5, R6) sterowanych ste¬ rownikiem predkosci (N-l, N-2, N-3, N-4, N-5, N-6, N-7, N-8, N-9, N-10), a do drugiego uzwojenia ste¬ rujacego (G43) amplidyny (G) jest podlaczone sprze¬ zenie zwrotne pradowe ujemne, pochodzace od sil nika napedowego (MG) obrotu nadwozia. 10 15 25 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stycznik manipulacyjny (SG), zamykajacy obwód glówny, jest wylaczany i zalaczany równoczesnie z uzwojeniem sterujacym amplidyny (G-12). 3. Uklad zasilania i sterowania silnika napedo¬ wego mechanizmu obrotu zwlaszcza nadwozia ma¬ szyn czerpalnych wyposazonych w kolo czerpakowe do pobierania materialów, znamienny tym, ze silnik napedowy pradu stalego (MG) zasilany jest z ampli¬ dyny (G) poprzez stycznik manipulacyjny (SG), przy czym napiecie wyjsciowe amplidyny (G), a tynT samym predkosc obrotowa silnika napedowego (MG) sa regulowane przez zmiane pradu w jednym uzwo¬ jeniu sterujacym (G12) amplidyny (G) za pomoca oporników (R3, R4, R5, R6) sterowanych sterowni¬ kiem predkosci (N-l, N-2, N-3, N-4, N^IV6, N-7, N-8, N-9, N-10), a do trzeciego uzwojenia*sterujacego (G56) amplidyny (G) jest podlaczone sprzezenie zwrotne pradowe ujemne, pochodzac^ od silnika napedowego (MK) kola czerpakowego. -• * 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze stycznik manipulacyjny (SG) zamykajacy obwód glówny jest wylaczany i zalaczany równoczesnie z uzwojeniem sterujacym amplidyny (G12).MGf2 U2107 599 G34\ URG Dl -n- • • P.1 R2[ ~\U3 02 -w— SG-1 Fig.4 N-3 N-4 N-5.U5 N-1 2 WKP IL2 i mt SG -a-i SP -B-l SL 0- S/-2 u* n-6 a fig.2 o o . —o—o- 0-1 GI2 N-7\ R3 -& R4 P5 "7! ?n 5P-2 "sL-2~ "s/.-F W fi6 Fig.3 G56 [ *D3 R8 n R9 PR -w— -w- R7 fp" U4 Fig.5 LDA — Zaklad 2 — zam. 110 egz.Cena 45 zl PL