Przy oddzielaniu substancyj, zawiera¬ jacych wegiel, a lotnych w cieple, iz mate- rjalów zawierajacych takie substancje, np. olejów i zawierajacych olej pozostalosci uwodornienia rozmaitych rodzajów wegla pod cisnieniem i t d. przy zastosowaniu zwyklych sposobów destylacji powstaja wielkie straty dzieki temu, ze nastepuje przegrzanie i z powodu tego zweglenie.Proponowano juz róznorakie aparaty, przy- czem ogrzewano substancje w cienkiej war¬ stwie i stale regulowano grubosc tej war¬ stwy. Przy tern materjal poddany obróbce nie podlega reakcji. Przegrzania pojedyn¬ czych miejsc, a przez to zweglania i skoru- powacenia, nie unika sie takie tutaj. Apa¬ raty tego rodzaju maja takze te nieko¬ rzystna strone, ze materjal poddany ob¬ róbce musi byc rozpostarty na wielkich plaszczyznach, co znów wymaga duzej a- paratury. Równomierny rozdzial materja- lu na tych przestrzeniach oraz ich ogrza¬ nie sprawia trudnosci.Obecnie stwierdzono, ze oddzielenie lotnych substancyj, zawierajacych wegiel z materjalów zawierajacych takowe moz¬ na celowo przeprowadzic, wywolujac scie¬ kanie substancji, przeznaczonej do prze¬ róbki celem otrzymywania lotnych skladni¬ ków w postaci gaszczu lub pólgasizezu, na plaszczyzny w cienkiej warstwie, ogrzewa¬ jac ostroznie, przyczem usuwa sie celowonieprzerwanie pozostalosci stale. W rózny sposób mozna otrzymac cienka warstwe, plynaca przez ppwierzcjinie, tak np. moz¬ na splawiac nuase pólplynna lub w postaci gaszczu na powierzchnie cial, np, na wal¬ cowe lub stozkowe powierzchnie, które wi¬ ruja naokolo osi prostopadlej, pochylej lub poziomej, przyczem szybkosc reguluje sie w kazdym poszczególnym przypadku tak, ze masa plynna porusza sie wobec pod¬ kladki. Mozna takze ustalic powierzchnie, a uruchomic miejsce doplywu. Zaleznie od lepkosci traktowanej substancji Oraz ilosci zawartych w niej stalych skladników, pla¬ szczyzna plaszcza uzywanej bryly moze miec rózna postac, np. moze byc mniej lub wiecej stozkowa. Szybkosc obrotowa bry¬ ly zalezy od wielkosci powierzchni, uzytej temperatury i materjalu do obróbki. Plyn¬ ne cienkie warstwy mozna takze wytwo¬ rzyc na brylach spiralnych lub pasach albo na wielkich plaskich powierzchniach i t. p. urzadzeniach, które wykonuja ciagle wi¬ bracje i zanurzaja sie perjodyoznie do ma¬ sy, przeznaczonej do obróbki lub tez w in¬ ny sposób obladowuja sie ta masa. Ogrze¬ wanie plaszczyzn nastepuje celowo ze strony odwrotnej, np. przez palniki lub przez uzycie ciepla odlotowego, np. z ma¬ szyn gazowych.Usuniecie masy, pozbawionej lotnych skladników, moze nastapic w rozmaity spo¬ sób, np. przez slkrobacze albo dmuchawke lub aparaty ssace. Skrobacze, np. drapa¬ cze, które przy uzyciu wypuklych pla¬ szczyzn dzialaja celowo pod katem do stycznej tej plaszczyzny, ustawia sie przy zastosowaniu bryl celowo tak, ze usuwaja stala pozostalosc po pewnym czasie, wy¬ starczajacym do oddestylowania lotnych skladników. Przyrzad zesikrobujacy moze byc ustawiony równolegle do osi bryly lub tez pod katem do niej i moze sie skladac z jednego skrobacza lub z kilku w postaci schodków ponad soba znajdujacych sie.Pozostalosci moga spadac np. w rynne, otaczajaca objetosc wirujacej bryly, z któ¬ rej przenosi sie je zapomoca dalszych skrobaczy, stale polaczonych z bryla i do¬ stosowanych do rynny, do komory, z któ¬ rej usuwa sie je albo ciagle (np. sli¬ macznica), albo tez od czasu do czasu. Ko¬ mora ta moze tez zawierac wode lub inne plyny i sluzyc za basen do plynów, przy¬ czep gasi sie natychmiast jeiszcze go¬ raca mase, zawierajaca wegiel, która u- suwa sie potem jednem z odjpowiednich u- rzadzen.Celowem jest utrzymywac na niskim poziomie cisnienie czastkowe lotnych sub- stancyj, zawierajacych wegiel, np. odde- stylowujacych weglowodorów i t. p. To daje sie osiagnac np. przez uzycie prózni lub gazów przeplukujacych lub przez oby¬ dwa czynniki. Ewentualnie uzyte gazy plóczace mozna stosowac jako plynace cienkie warstwy z pradem lub przeciw pra¬ dowi. Przy ogrzewaniu plaszczyzn zapo¬ moca gazów ogrzewalnych mozna uzyc o^ statnie calkowicie lub czesciowo jako gazy plóczace, którym w takim przypadku do¬ daje sie innych gaizów ltub par, np. pare wodna. Pary te moga byc uzyte w stanie przegrzanym, celowo podgrzane przez ga¬ zy ogrzewajace z ewentualnym dodatkieim dalszych gazów, jako gazy plóczace.Przy tym sposobie ewentualnie powsta¬ jace gazy krakingowe moga byc uzyte ja¬ ko gazy ogrzewalne lub plóczace, ewen¬ tualnie po poprzedniem wydzieleniu tych cennych skladników, inne zastosowanie których jest racjonalniejsze, jak, np. niena¬ syconych weglowodorów, jak etylen; niisko- wrzacych weglowodorów, jak np. propan, pentain i t. p. Osiaga sie to podlug jednego ze znanych sposobów, np. podlug metod otrzymywania gazoliny z gazu ziemnego, przez albsorlbcje, plókanie, stezenie i kon¬ densacje i t. p. Stale czesci pozostalosci mozna zamienic na gazy zapomoca gazów zawierajacych tlen, a otrzymane gazy cal¬ kowicie lub czesciowo uzyc jako gazy pló.r — 2 —ozace. Przy tern wykot zyluje ,si£ daleko idaca pojemnosc cieplna pozostalosci* 0 ile zgazowanie nastepuje w saniej aparatu¬ rze, to doprowadzona ilosc tlenu nalezy tak odmierzyc, by tenze nie stykal isie z mate- iljalettn wyjsciowym llulb z uchodzacemi sub¬ stancjami. Gazy plóczace mozna wypom¬ powac do nowego obiegu.Metode te mozna tak uksztaltowac, ze równoczesnie zachodza reakcje z substan¬ cjami lotnemi, zawieraj acemi wegiel, wzglednie Weglowodory, Jezeli chce sie np. ze smól otrzymac przewaznie aromatycz¬ ne weglowodory, np. benzen i pochodne benzenu, jak kwas karbolowy i t. d., to mozna dodac do gazów plóczacych gazy zawierajace tlen.Przetwory lotne w cieple molzna (ewen¬ tualnie razem z gazami plóczacemi) odpro^ wadzac w jednem lub kilku miejscach, np. w róznej wysokosci aparatury, przyczem zaleznie od rodzaju lotnych substancyj o- siaga sie równoczesnie pewien rozdzial na czesci trudniej i lzej wrzace.Sposób niniejszy nadaje sie przy wy¬ sokiej sprawnosci do odpowiednio dobrego wykorzystania przestrzeni.Jako materjal wyjsciowy wchodza w rachube smoly] i oleje mineralne kazdego pochodzenia, zwlaszcza zmieszane z sub¬ stancjami stalemi, np. smoly, zawierajace wiele pylu, piaski olejowe i t. p., oraz wszelkie pozostalosci zawierajace olej, np. takie, które powstaly po uwodornieniu pod cisnieniem róznych rodzajów wegla i t. p.Do substancyj plynnych mozna dodawac rózne gatunki wegla, np. pyl wegla bru¬ natnego, przez co nadaje sie masie wyma¬ ganej konsystencji, a osiaga równoczesnie te korzysc, ze np. wartosciowe produkty suchej destylacji wegla, zawarte w otrzy- mamych przetworach, podwyzszaja ich war¬ tosc i moznosc zastosowania. Przy ciaglem usuwaniu pozostalosci nie tworza sie ani skorupy ani bryly, które powoduja straty, oraz zanieczyszczaja aparature. Stale cze¬ sci pozostalosci opadaja, zaleznie od spo¬ sobu pracy i uzytych produktów wyjscio¬ wych, w postaci kawalków debnych ziar¬ nek lub proszku i moga byc \zqzyte natych¬ miast, np. mater jal w wiekszych kawalkach moze Jbyc ^uzyty do ofasymywaniia ga^ti wodnego. Drobny imaterjal njozpa zuzyc jako taki llulb po poprzediniean zmieleniu mozna igo wyzyskac do palenisk, urzadzo¬ nych na pylek weglowy.Fig. 1 i 2 rysunku objasniaja dwie for¬ my wykonania niniejszego sposobu.Na fig. 1 produkt isplywa przez króciec a na stozkowy walec b, umocowany na ma¬ sywnych plytach c; ^lyty te spoczywaja na kulkach d, które umieszcza sie w wyzlo¬ bieniu. W wewtnaftrz utworzonym plaisziozu c znajduje sie palnik /. Gazy ogrzewajace ulatniaja sie z przestrzeni g w kierunku strzalek :do przestrzeni reakcyjnej, utwo¬ rzonej przez bryle stozkowata i oraz plaszcz k, a tutaj zuzywajacych sie jako gazy pló- czace. Stale czesci pozostalosci usuwa skro- bacz /, który zapomoca sprezyn lub srub ruchomych przymocowany jest do pla¬ szcza k i umieszczony jest tuz pod otworem doplywowym. Stale te czesci spadaja do przestrzeni m, skad izgaitnia je sfcrobacz n do komory o na pozostalosci. Przez kró- ciec p mozna doprowadzic dodatkowe ga¬ zy plóczace do .przestrzeni reakcyjnej. Wy¬ lot gazów plóczacych oraz substancyj od- destylowujacych nastepuje przez króciec qt Na fig. 2 uwidoczniono nieco zmiemiona fonme wykonania, w której wszyslkie ga¬ zy plóczace (wprowadza sie przez króciec p. Przewodem r uchodza gazy ogrzewaja" ce, których uzywa sie do podgrzania ga¬ zów plóczacych lub ;do przegrzania pary wodnej. PL