Znane sa dotad rozmaite rodzaje przy¬ rzadów do zatrzymania wózka na pochylni, zaopatrzone w haki zachwytuj ace, które dzialaja tylko w razie nadmiernej predko¬ sci przejezdzajacych wózków.Powyzsze przyrzady maja jednak rózne wady. Przedewszystkiem do uruchomienia haka zachwytuj acego sluzy sterczaca dzwi¬ gnia wahadlowa polaczona z hakiem (bez¬ posrednio lub posrednio zapomoca ukladu dzwigni) w ten sposób, ze hak nawet w czasie przejezdzania wózków wykonywa ruchy wahadlowe, co zmniejsza znacznie pewnosc dzialania przyrzadu w razie rze¬ czywistej potrzeby. Dalsza wada stercza¬ cej dzwigni wahadlowej, wykonanej w po¬ staci dzwigni odbijanej, jest to, ze kazdy przejezdzajacy wózek uderza w nia, przy- czem uderzenia przenosza sie na caly u- strój przyrzadu, co zmniejsza trwalosc te¬ go ostatniego.Przyrzad wykonany w mysl wynalazku posiada hak zachwytuj acy, który w czasie zwyklego ruchu pozostaje ukryty.Budowa przyrzadu polega w zasadzie na tern, ze na kolankowem ramieniu dzwi¬ gni znajduje sie osobny sworzen udarowy, który przesuwa sie swobodnie w katowej szczelinie dzwigni zachwytujacej tak, ze jezeli wozak przejezdza ze zwykla predko¬ scia, to ta dzwignia nie zmienia polozenia, natomiast gdy wózek przejezdza z nad¬ mierna predkoscia, to sworzen podbija dzwignie i przestawia ja do polozenia czynnego. Do wysuwania sworznia udaro¬ wego sluza dwie lamane dzwignie zaopa¬ trzone w dwie podluzne sizczeliny i w swo¬ rzen prowadniczy, przyczem dzwignie wchwili przejazdu wózka nasuwaja sie bez wstrzasnien (jak gieta '.sprezyna plaska), wiec nie 'wplywaja szkodliwie na trwalosc ustroju przyrzadu. Dluzsze ramie dzwigni ma ksztalt owalnego ucha zaopatrzonego w trzy otwory, w które mozna wsadzac sworzen udarowy, regulujac w ten sposób sile uderzania, potrzebna do przestawienia dzwigni zachwytujacej do polozenia czyn¬ nego na rózne predkosci jazdy wózków.Czopy poszczególnych dzwigni sa rozmie¬ szczone w ten sposób mimosrodowo, ze wszystkie dzwignie opadaja samoczynnie do swego polozenia zwyklego. Caly ustrój przyrzadu znajduje sie w zamknietej skrzynce, z której stercza przez szczeliny nazewmatrz tylko dzwignie zachwytujace tak, ze przyrzad jest ochroniony od zanie¬ czyszczen (kawalków wegla). Na czolo¬ wych stronach dzwigarów znajduja sie stoz¬ kowe lejki zaciskowe, zapomoca których przyrzad Jest zawieszony do nastawiania miedzy podkladami tak, ze moze byc za¬ wsze ustawiony poziomo, nawet gdy pod¬ klady sa pochylone. Czop lozyskowy dzwi¬ gni mimosrodowej jest przedluzony w obie strony i na tym czopie jest umocowany o- sobny kablak z koncem odgietym wgóre, wspóldzialajacy z kabl^kiem, umieszczo¬ nym na wózku, który jest podniesiony wgó¬ re, o ile lina laczaca ze soba poszczególne wózki jest napieta i wtedy kablak nie prze¬ szkadza swobodnemu toczeniu sie wózków.Jezeli natomiast wózek, znajdujacy sie bez¬ posrednio powyzej przyrzadu, oderwie sie od liny i zacznie staczac sie, to wtedy przy¬ rzad zatrzyma taki wózek, pomimo ze pred¬ kosc jego toczenia sie nie jest jeszcze zbyt wielka, bo kablak wózka opadnie nadól i podniesie kablak przyrzadu, wskutek czego podniesie sie równiez hak zachwytujacy i zatrzyma wózek. Os dzwigni podbijajacej jest wydluzona z jednej strony, a na jej koncu jest zamocowany pret, który mozna przestawic zapomoca linki, aby w poszcze¬ gólnych przypadkach uruchomic przyrzad recznie. Nagwintowane trzony podpórek przyrzadu sa dostatecznie dlugie tak,- ze wysokosc polozenia przyrzadu mozna do¬ stosowywac do róznych .rodzajów wóz¬ ków.Na rysunku podano przyklad wykona¬ nia wynalazku. Fig. 1 uwidocznia przyrzad w widoku zboku, fig. 2 — w widoku zgóry, a fig. 3 — przekrój wedlug linji A — B fig- 2.Przyrzad miesci sie pomiedzy dwoma dzwigarami a, b. Do czolowych stron dzwi¬ garów a, b sa przynitowane wygiete blachy, tworzace stozkowe lejki zaciskowe c, któ¬ rych polozenie mozna ustalac pomiedzy dwoma stozkami e zapomoca srub d. Lejki zaciskowe utrzymuja dzwigary a, b oraz dzwignie mimosrodowa /, rozwidlona dzwi¬ gnie przekladniowa g i dzwignie hakowa h, sluzaca jako hak zachwytujacy. Te dzwi¬ gnie sa zawieszone obrotowo na osiach i, /, k. Dzwignie / i g sa zaopatrzone w podluz¬ ne szczeliny /, m i polaczone przegubowo zapomoca sworznia n przepuszczonego luz¬ no przez te szczeliny tak, ze pod naciskiem obie dzwignie nasuwaja sie na siebie. Na koncu dluzszego ramienia g1 dzwigni znaj¬ duje sie sworzen udarowy o, wodzony w katowej szczelinie p dzwigni hakowej h.Gdy dzwignie ,/, g odsuwaja sie pod naci¬ skiem, to sworzen o przesuwa sie w szcze¬ linie p, lecz nie przestawia dzwigni h; je¬ zeli natomiast kolanko tych dzwigni f—g zostanie silnie uderzone, to sworzen udaro¬ wy o uderzy w górna krawedz szczeliny p i podniesie hak zachwytujacy h do poloze¬ nia, w którem hak oprze sie na sworzniu.Osie i, j, k sa tak rozmieszczone, ze dzwi¬ gnie /, g, puszczone luzno, wracaja do polo¬ zenia pierwotnego. Na koncu g1 dzwigni znajduja sie trzy otwory g2, w które mozna wsuwac sworzen o tak, ze zmieniajac jego polozenie reguluje sie sile uderzenia, po¬ trzebna do podniesienia haka! zachwytujace- — 2 —go h w zaleznosci od predkosci jazdy wóz¬ ków. Dzwignie sa umieszczone bezpiecznie w zamknietej skrzynce r i stercza naze- wnatrz przez szczeliny (na rysunku opu¬ szczono górna nakrywe skrzynki). Os i jest przedluzona w obie strony, a na jej kon¬ cach jest zamocowany kablak s, którego prawa* strona s1 jest odgieta wgóre, przy- czem lewe konce kablaka s uderzaja w po¬ dwójna dzwignie t, której lewe ramie wygie¬ te uderza dzwignie hakowa h. Gdy lina la¬ czaca wózki jest napieta, to kablak u wózka v jest podniesiony i nie przeszkadza swobod¬ nemu przejazdowi tych wózków, jezeli na¬ tomiast wózek, znajdujacy sie bezposred¬ nio powyzej przyrzadu zerwie sie i zacznie staczac sie wdól, to kablak u podsunie sie pod kablajk s i podniesie go wgóire, wskutek czego podnosi sie równiez hak h i zatrzyma staczajacy sie wózek. Os dzwigni t jest z jednej strony przedluzona w celu umozli¬ wienia osadzenia preta do pociagania y, na którego koncu jest przymocowana linka przepuszczona przez krazek z i doprowa¬ dzona do pomostu, z którego mozna przy¬ rzad uruchomiac recznie. Nagwintowane trzony podpórek katowych e1 maja taka dlugosc, ze mozna niemi regulowac wyso¬ kosc polozenia calego przyrzadu zaleznie od rodzaju uzywanych wózków.Przyrzad umieszcza sie w ten sposób, zeby nie lezal dokladnie w srodku toru i aby byl ustawiony dokladnie poziomo.Przyrzady rozmieszcza sie wzdluz toru w ten sposób, ze jezeli wózek urwie sie poni¬ zej lub powyzej jednego z pomostów po¬ srednich, to stacza sie do nastepnego przy¬ rzadu i tu zatrzymuje sie, albo sie wykole¬ ja, tak ze ludzie znajdujacy sie nizej nie sa narazeni na niebezpieczenstwo. Zasadni¬ cza cecha tego przyrzadu jest to, ze mozna go uzywac bez wzgledu na kierunek prze¬ wozu. Taki przyrzad jest dostosowany do rzeczywistych warunków pracy w kopal¬ niach, gdyz zajmuje bardzo malo miejsca, mianowicie — tylko odstep pomiedzy pod* kladami szyn i zespolem kól. PL