Dobre ziarno siewne powinno byc wol¬ ne od nasion innego rodzaju, powinno byc dobrze rozwiniete i posiadac nalezyty cie¬ zar wlasciwy.W tym celu ziarno zostaje oczyszczane kolejno w rozmaity sposób. Przedew&zyst- kiem sortuje sie ziarno zapomoca sit, przy- czem otrzymuje sie ziarna jednakowej gru¬ bosci, lecz róznej dlugosci. Ziarna te pod¬ daje sie potem dzialaniu strumienia po¬ wietrza, celem rozisortowania wedlug cie¬ zaru wlasciwego, poczerni otrzymane w ten sposób ziarna jednakowego ciezaru wla¬ sciwego i grubosci, lecz niejednakowej dlugosci, doprowadzone zostaja do sor- towników bebnowych, w których oddzie¬ lone zostaja od ziam zbyt krótkich, ob¬ cych nasion i t. d. Ciezar wlasciwy ziarn, otrzymanych w ten sposób, nie jest jednak zupelnie jednakowy, poniewaz sortowanie zapomoca strumienia powietrza nie jest calkowicie dokladne, jezeli przekrój ziam nie jest jednakowy. Dokladne oddzielenie lzejszych (a nawet obcych ziarn) jest mozliwe tylko zapomoca stolu wstrzasowe¬ go, dzialanie którego polega na tern, ze ziarna, umieszczone na pochylym stole, który wykonywa ruch zwrotny, poruszaja sie z niejednakowa szybkoscia tak, ze u- kladaja sie warstwami odpowiednio do swego ciezaru wlasciwego.Skojarzenie sita z wialnia, sortowni-kiem bebnowym i stalem wstrzasowym nie przedstawia zadnych trudnosci, jezeli ze¬ spól ten iptf byc Maly, icj^ umieszczony w odpowiednim budynku, W gospodarstwach wiekszych niezbedny jest jednak sorrtow- nik przewozny, poniewaz ustawianie ta¬ kich zespolów w poszczególnych skladach byloby zbyt kosztowne. Wykonanie prze¬ woznego zespolu powyzszego przedstawia jednak pewne trudnosci, których nie zdo¬ lano dotychczas pokonac. Wynalazek ni¬ niejszy opiera sie na spostrzezeniu, ze glówna wada zespolu przewoznego jest skojarzony nierozlacznie naped poszcze¬ gólnych czesci skladowych zespolu, powo¬ dujacy silne wsitrzasnienia, które nie daja sie zrównowazyc. Celem zapobiezenia roz¬ luznianiu sie wskutek wstrzasnien podwo¬ zia, dzwigajacego zespól omawiany, uzy¬ wano dotad podwozia ciezkiego, wykona¬ nego z zelaznych C-owników, wskutek czego konstrukcja podwozia byla ciezka i droga. Urzadzenie bylo tern drozsze, ze do napedu stolu wstrzasowego uzywano przekladni, skladajacych sie z duzych kól zebatych, niewygodnych mimosrodów, ciezkich kól rozpedowyeh, prowadnic z zelaznych C-owników i t .d., przyczem lo¬ zyska ciagle sie zuzywaly, pekaly i t. d., co bylo nader czesto powodem przeszkód w pracy. Maszyny takie byly zatem bardzo ciezkie (przy wydajnosci np. 500 kg na godzine ciezar ich wynosil okolo 5000 kg), wskutek czego przewozenie ich na polnych drogach bylo prawie niemozliwe. Koszty wykonania takiej maszyny byly bardzo znaczne, wobec czego amortyzacja ich wy¬ magala dluzszego czasu. Inna wada takiej maszyny jest ta okolicznosc, ze wstrza- snienia calej maszyny wplywaja nielko- rzystnie na dzialanie stolu wstrzasowego, którego praca polega na zwrotnem'przy¬ spieszaniu szybkosci ruchu sortowanych ziam.Celem usuniecia tych wad zastosowano w mysl niniejszego wynalazku zamiast na¬ pedu, skojarzonego nierozlacznie, dwa ze¬ spoly wirujacych mas, których osie obrotu wykonywaja ruch zwnotny wraz z sitami, wzglednie ze stolem wstrzasowym.Swobodny ruch wahadlowy sita wial¬ ni nie jest nowoscia, o ile chodzi o urza¬ dzenie stale, lecz nie mial dotad zasto¬ sowania do urzadzen przewoznych. Ponie¬ waz swobodnie wahajace sie sito pracuje zupelnie spokojnie, wiec podwozie maszy¬ ny, jakkolwiek jest wykonane w mysl wy¬ nalazku z drzewa, jest mniej wystawione podczas pracy na wsitrzasnienie, niz ciez¬ kie podwozia maszyn znanych. Do osia¬ gniecia spokojnej pracy calej maszyny niezbedny jest swobodny naped stolu wstrzasowego, poniewaz ciezar stolu wstrzasowego wraz ze skrzynia moze wy¬ nosic kilkaset kilogramów, a stoly te wa¬ haja sie z mala czestotliwoscia, lecz z wiel- kiem odchyleniem (okolo 18 cm odchyle¬ nia i 100 wahan na minute). Przy zastoso¬ waniu do napedu stolu wstrzasowego wi¬ rujacych mas mozna zawiesic stól wstrza¬ sowy bezposrednio ponad sortownikiem bebnowym, wskutek czego powierzchnia podwozia jest równiez znacznie mniejsza, niz w znanych maszynach tego rodzaju. W ten sposób otrzymuje sie maszyne, której ciezar przy wydajnosci np. 500 kg na go¬ dzine wynosi tylko okolo 1500 kg. Temu, wynoszacemu prawie 60%, zmniejszeniu wagi odpowiada oczywiscie odpowiednie zmniejszenie ceny sortownika przewozne¬ go, wskutek czego maszyny te moga wie¬ cej i predzej rozpowszechniac sie i moga byc uzywane nawet w mniejszych gospo¬ darstwach.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiono na rysunku.Fig. 1 uwidocznia sortownik omawiany w przekroju podluznym, fig. 2—w widoku ztylu, przyczem stól wstrzasowy zastapio¬ ny jest tasma bez konca, przedstawiona na fig. 3 w widoku zprzodu.Podwozie 2 (fig. 1) wspiera sie na o- — 2 —siach czterech kól biegowych 1, przyczein belki 3 przedniej czesci wozu obejmuja skrzynie 4 wialni. Ziarno wrzuca sie do leju wsypowego 9, z którego podnosnik 10 przenosi ziarno do górnego leju 11 wialni, poczem ziarno przedostaje sie na sita 6.Na oslonie wialni znajduje sie wenty¬ lator 5, który przewietrza ziarno spadajace na sita 6 kanalem 7 i odchodzace z sita 6 przez kanal 8. Odchodzace z sita plewy i za¬ nieczyszczenia wpadaja do worków 12, 13, 14, znajdujacych sie zboku wozuf natomiast czastki lzejsze zasysane przez wentylator 5, uchodza rura 15 do worka, nieuwidocz- nionego na rysunku.Ziarno czesciowo oczyszczone w wial¬ ni przedostaje sie irura 16 do sortowmika bebnowego /7, poczem zapomoca podno¬ snika 18 zostaje podniesione do góry i sy¬ pie sie przez rure 37 na swobodnie waha¬ jacy sie stól wstrzasowy 19.Wahajacy sie pas 20 sluzy do napedu wirujacych mas rozpedowych, których os dbrotu wykonywa ruch zwrotny wraz z si¬ tem 6 wialni, zawieszonem na drazkach 39, podczas gdy wahajacy sie pas 21 sluzy do napedu mas rozpedowych 27, 28, których os obrotu 24 wykonywa ruch zwrotny wraz ze stolem wstrzasowym 19, zawieszonym na drazkach 40.Stól wstrzasowy 18 jest osadzony ob¬ rotowo na czopach 23 glównej ramy 22 tak, aby go mozna bylo ustawiac i dowol¬ nie pochylac. Pod stolem 19 umieszczony jest w srodku glównej ramy 22 swobodnie wahajacy sie zespól mas wirujacych, po¬ ruszany zapomoca walu 25 i kól stozko¬ wych 26 tak, ze ciezary 27, 28 obracaja sie w kierunkach odwrotnych.Opisana powyzej maszyna umozliwia równiez sortowanie ziarn wedlug ich ksztaltu, wiec oddzielanie np.calych ziarn od polówek, nasion chwastów od wyki i t. d., do czego uzywano dotychczas spe¬ cjalnych i drogich maszyn. W tym celu za¬ stepuje sie stól wstrzasowy tasma bez kon¬ ca, np. w ten sposób, ze stól 19 odejmuje sie z czopów 23, na które zaklada sie in¬ na skrzynie (zamiast skrzyni, dzwigajacej stól wstrzasowy), zaopatrzona w tasme bez konca 33 (fig. 2 i 3). Tasma ta opasuje bebny 31, 32, z których górny 32 otrzymu¬ je naped za posrednictwem kola pasowe¬ go 34, pasa 35 i kola pasowego 36, 'zakli¬ nowanego na wale 25. Poniewaz skrzynia 29 jest osadzona w glównej ramie 22, wiec tasma 33 nietylko obiega dookola bebnów 31 i 32, lecz wykonywa równiez ruch zwrotny w kierunku poziomym, jak to wskazuje strzalka A na fig. 3. Sortowane ziarno ^pada na tasme 33 przez otwory zbiornika 30, umieszczonego ponad tasma i zasilanego zapomoca rury 37.Do zasilania tasmy 33, wzglednie stolu 19, moze jsluzyc lej 9 i podnosnik 10, przy- czem ziarno przechodzi przez wialnie 4, sito 6, sortownik bebnowy 17, podnosnik 18 i rure 37, albo do tego samego celu mo¬ ze sluzyc specjalny lej 38 tak, ze ziaimo przedostaje sie bezposrednio do podno¬ snika 18 i rury 37 z pominieciem wialni 4 i isortownika bebnowego 17.Oddzielone ziarna nasienne zbieraja sie w leju 41. Do napedu poszczególnych czesci zespolu sluzy kolo pasowe 42. PL