Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu 0- trzymywania cynku zapomoca obdymiania kwasem siarkowym i rozkladania otrzyma¬ nych siarczanów, Materjatami surowemi, które mozna uzyc w tym celu, sa weglano¬ we, krzemowe i siarczkowe rudy cynkowe, wydobywane w stanie wolnym lub w pola¬ czeniu z innemi metalami, jak np, miedzia, olowiem, srebrem i zlotem. Mozna równiez do tego celu stosowac koncentraty, szlamy, resztki i odpadki otrzymane podczas prze¬ rabiania powyzszych rud i to oddzielnie lub wraz z zuzlami otrzymanemi podczas sta¬ piania zlozonych rud olowianych. Sposób niniejszy umozliwia nadto praktyczne i eko¬ nomiczne zuzytkowanie, pozostalosci cynko¬ wych tak niezmieszanych jak i zmiesza¬ nych z zuzlem; pozostalosci z pieców re¬ tortowych uzytych oddzielnie lub zmiesza¬ nych z zuzlem, oraz pozostalosci otrzyma¬ nych w cynkowych zakladach wodno-me- talurgicznych w stanie zmieszanym lub zwiazanym z zuzlem.Sposób niniejszy mozna równiez sto¬ sowac do przeróbki samych tylko zuzli, jak np. zuzli otrzymanych podczas przetapiania zlozonych rud olowianych, a mianowicie przez obdymianie kwasem siarkowym, a nastepnie rozkladanie zapomoca prazenia oraz lugowania otrzymanego produktu pra-zónegó. UsilóWano juz dotychczas otrzy¬ mywac cynk z zuzla wielkopiecowego, lecz leZvpojvod?ecia, gdyz jposób ten okazal sie skomplikowanym i drogim i uniemozliwial produkcje przemyslowa. Sposób zas wedlug niniejszego wynalazku jest natomiast bar¬ dzo prosty, tani i wydajny oraz umozliwia calkowite odciagniecie cynku zawartego w zuzlu i to w postaci umozliwiajacej zuzyt¬ kowanie go w zakladach redukujacych ru¬ de cynkowa.Aby sposób niniejszy mozna bylo stoso¬ wac korzystnie do otrzymywania cynku z samych tylko weglanowych, krzemowych i siarczkowych rud cynkowych lub w {pola¬ czeniu z zuzlem, albo tez z samych koncen¬ tratów, szlamów, resztek i odpadków lub z mieszanin z zuzlem, lub wreszcie z pozosta¬ losci cynkowych, polaczonych z zuzlem — przemienia sie przedewszystkiem czesc lub wszystkie pierwotne zwiazki cynkowe w rozpuszczalne sole cynkowe w takiej po¬ staci, iz cynk metaliczny mozna nastepnie otrzymac z roztworów tych soli cynkowych zapomoca znanych ogólnie sposobów. Inne zas metale zawarte we wspomnianych ru¬ dach, mieszaniny rud lub zuzle przetwarza sie, w mysl niniejszego wynalazku, w inne sole rozpuszczalne i rozklada je tak, aby staly sie nierozpuszczalnemi i mogly byc w zadanym stopniu odzyskane z pozostalosci podczas lugowania i filtrowania, dzieki cze¬ mu cynk otrzymuje sie w postaci zwiazku umozliwiajacego otrzymywanie zen cynku metalicznego zapomoca ogólnie znanych sposobów.Dalsza wazna zaleta sposobu niniejsze¬ go jest to, iz czesc uzytego kwasu siarkowe¬ go zostaje odzyskana w postaci zdatnej do sprzedazy lub iw .postaci umozliwiajacej po¬ nowne uzycie go w procesie. Kwas siarko¬ wy mozna uzyc w postaci uzywanej w han¬ dlu lub w stanie chemicznie czystym, albo tez w postaci plynu otrzymanego z elektro¬ lizy roztworu siarczanu cynkowego.Nadto ilosc siarczanu zelaza przecho¬ dzacego do roztworu wraz z cynkiem moz¬ na tak dostosowywac, aby nie przeszkadza¬ la otrzymywaniu czystego cyniku zapomoca ogólnie przyjetych sposobów i aby zmniej¬ szala koszt jego otrzymywania dzieki temu, ze nie potrzeba stosowac do czyszczenia od¬ padków zelaznych, uzywanych zazwyczaj do oczyszczania cynku.Sposób niniejszy sklada sie z trzech glównych czynnosci, a mianowicie: 1) roz¬ drobnione lub sproszkowane rudy, miesza¬ niny riud i zuzle obdymia sie najpierw kwa¬ sem siarkowym celem otrzymania siarcza¬ nów metali, 2) siarczany te ogrzewa sie, aby usunac wode z krzemionki i 3) ogrzewa sie wspomniane siarczany w dalszym ciagu, ce¬ lem calkowitego lub czesciowego rozlozenia siarczanów metali na ich tlenki.Wspomniane trzy zasadnicze czynnosci przeprowadza sie w sposób nastepujacy.Materjal surowy rozdrabia sie lub proszku¬ je zapomoca odpowiedniej maszyny, przy- czem stopien tego rozdrobnienia zalezy od rozpuszczalnosci danego materjalu i od kosztów z tern zwiazanych. Materjal suro¬ wy w postaci rud, mieszaniny rud lub zuzli mozna rozdrobic na sucho lub na mokro, poczem poddaje sie ten materjal dzialaniu kwasu siakowego wprowadzonego do rudy w sposób dowolny i w dowolnych warun¬ kach, przyczem z kwasu siarkowego i rudy tworzy sie masa, która poddaje sie ogrze¬ waniu i obdymianiu. Obdymianie mozna przeprowadzac w piecu, w którym wykony¬ wa sie nastepnie rozklad, albo tez w piecu oddzielnym, Czas obdymiania zalezy od ro¬ dzaju uzytych materjalów, a przedewszyst¬ kiem od czasu potrzebnego do pozbawienia krzemionki wody i odciagniecia wolnego lub niezuzytego kwasu, przyczem czas ten po¬ winien wystarczac do zamiany calej lub prawie calej zawartosci cynku w siarczan cynkowy.Podczas obdymiania kwasem siarko¬ wym, wszystkie metale rozpuszczalne w tym kwasie przechodza odpowiednio w siar- — 2 —czany, a krzemionka, która weszla do roz¬ tworu w postaci kwasu krzemowego pod¬ czas poprzednich okresów tej przeróbki kwasowej, rozklada sie i staje sie nieroz¬ puszczalna. Otrzymywanie z tego produk¬ tu cynku w sposób przemyslowy jest juz dogodniejsze, poniewaz czyni on nierozpu- szczalnemi w kwasie krzemiany, rozpu¬ szczalne w kwasie siarkowym, przyczem zelazo zawarte w rudzie przemienia sie w siarczan, a glin, jako rozpuszczalny w kwa¬ sie siarkowym, takze przechodzi w siar; czan.Gdy chodzi o otrzymanie zelaza w po¬ staci siarczanu, to obdymianie zapomoca kwasu siarkowego jest wystarczajace do wytworzenia siarczanu zelazowego. Jesli jednak chce sie otrzymac zelazo w postaci siarczanu zelazawego, nalezy podniesc tem¬ perature, aby nastapil rozklad siarczanu zelazowego na luzne polaczenie tlenku ze¬ lazawego i rodnika kwasu siarkowego we¬ dlug wzoru Fe2Oz: S04, który to zwiazek luguje sie woda luib odpowiednio rozcien¬ czonym roztworem kwasu, celem otrzyma¬ nia siarczanu zelazawego, W razie, gdy nie zachodzi potrzeba otrzymania zelaza w po¬ wyzszej postaci, to zelazo mozna uczynic nierozpuszczalnem, podnoszac temperatu¬ re do takiej wysokosci, w której tworzy sie. tlenek zelazowy (Fe20B) i bezwodnik kwa¬ su siarkowego.Celem usuniecia z roztworu arsenu, an¬ tymonu, selenu i telluru, nalezy ogrzewac go az do chwili przemienienia sie calej za¬ wartosci zelaza w tlenek zelazawy, oraz u- tlenienia sie glinu, przyczem, jak sie prze¬ konano, otrzymane w ten sposób tlenki ze¬ laza i glinu pomagaja w usuwaniu wspo¬ mnianych metali. Celem utrzymania regula¬ cji kwasowej lub wytworzenia w procesie kwasu siarkowego, nalezy podniesc tempe¬ rature do takiej wysokosci, w której siar¬ czan cynku przechodzi w tlenek.Sposób powyzszy wykazuje w praktyce korzystne wyniki osiagane przez rozklad zapomoca frazeni& wykonywanego po prze¬ mienieniu metali w siarczany, gdyz wtedy zelazo i glin przetwarzaja sie w trójtlenki, stosunkowo nierozpuszczalne w rozcienczo¬ nych roztworach kwasu siarkowego. Roz¬ klad powyzszy mozna wykonac w urzadze¬ niach dowolnych, lecz nalezy go przepro¬ wadzac az do chwili prawie calkowitego rozkladu siarczanu cynkowego na tlenek, celem umozliwienia regulacji kwasowej w razie gdyby z przeprazonego produktu o- stateczne otrzymywanie cynku metaliczne¬ go odbywac sie mialo droga elektrolityczna.Rozklad powyzszy przeprowadza sie az do chwili rozlozenia siarczanów metali na tlenki, albo tez do chwili prawie calkowite¬ go rozkladu siarczanów zelaza i glinu i cze¬ sciowego rozkladu siarczanu cynku.Pary bezwodnika kwasu siarkowego, wywiazujace sie podczas okresu obdymia¬ nia, wraz z wprowadzonemi parami bez¬ wodnika kwasu siarkowego oraz kwas siar¬ kowy (S03J w stanie gazowym, wydzielaja¬ cy sie podczas obdymiania i rozkladu, od¬ prowadza sie w zwykly sposób do skrapla¬ cza, gdzie otrzymany roztwór kwasu siar¬ kowego mozna odparowac, celem otrzyma¬ nia kwasu chemicznie czystego zdatnego do celów handlowych, lub skoncentrowac go do odpowiedniego stezenia celem ponowne¬ go uzycia do obdymiania lub lugowania na¬ stepnych ilosci rudy.Po otrzymaniu w sposób powyzszy pro¬ duktu rozlozonego, luguje sie go celem u- suniecia rozpuszczalnych soli cynkowych.W wiekszosci przypadków lugowanie moz¬ na wykonac zapomoca wody lub stosunko¬ wo slabego roztworu kwasu siarkowego roz¬ cienczonego w wodzie, np. 0,5 do 20% ste¬ zenia. Stezenie roztworu lugujacego mozna oczywiscie zmieniac odpowiednio do rodza¬ ju produktu rozlozonego, a lugowanie prze¬ prowadzac przez przeciag czasu, zalezny od poszczególnych warunków i celów tej czynnosci.Pozostalosci otrzymane po lugowaniu — 3 — odliilrowuje sie celem odzyskania znacznej ilosci roztworu lugujacego tworzacego za¬ wiesine, który to roztwór odprowadza sie do zbiornika, celem ponownego uzycia. Roz¬ twór ostateczny, otrzymany po lugowaniu i filtrowaniu, mozna albo dostarczac do za¬ kladów redukujacych rude cynkowa lub tez odciagac zen cynk metaliczny zapomoca ogólnie znanych sposobów, przyczem roz¬ twór ten wysyla sie w tej postaci lub wresz¬ cie odparowuje celem otrzymania stezone¬ go siarczanu cynku. Osad pozostaly po fil¬ trowaniu mozna uzyc w piecach stapiaja¬ cych rudy w roli topnika zelaznego wolnego od cynku, albo tez uwazac jako odpadki.Czynnosci powyzsze sa zasackiiczemi przy stosowaniu w praktyce niniejszego sposobu, poniewaz bez ich zastosowania za¬ nieczyszczenia, a zwlaszcza zelazo i krze¬ mionka, pozostalyby w postaci rozpuszczal¬ nej i utrudnialyby otrzymywanie cynku.Nalezy przytem zaznaczyc, ze przy stoso¬ waniu niniejszego wynalazku nie otrzymuje sie wlasciwie odpadków, wobec czego jest on ekonomiczny, gdyz pozwala równocze¬ snie na odciagniecie w sposób praktyczny cynku, zawartego w rudach weglanowych, krzemianowych i siarczkowych, w koncen¬ tratach, szlamach, resztkach i odpadkach tych rud, w pozostalosciach otrzymywa¬ nych w cynkowniach, oraz w zuzlach otrzy¬ mywanych podczas stapiania zlozonych rud olowianych. PL